00:00Samantala, medical services ng DOH sa Brigada Eskwela at ang mga karaniwang sakit tuwing tag-ulan,
00:06ating alamin kasama si Department of Health Secretary Ted Erbosa.
00:10Secretary Erbosa, magandang tanghali po.
00:14Magandang tanghali at magandang araw sa lahat ng mga taga-subaybay.
00:19Sec, sa pagbubukas ng Brigada Eskwela, nakatanggap ng bawat bata malusog packages ang mga eskwelahan mula po sa DOH.
00:26Ano po ang nilalaman nito at paano po ito makakatulong sa kalusugan ng mga mag-aaral?
00:34Actually, sa Brigada Eskwela, nag-umpisa tayo sa mga teacher at mga administrative staff.
00:39So, nandyan ako yan, yung pinapakita, yan po ay doon sa magkakang Bicol, sa Albay, at namigay po kami ng packages.
00:48So, yung mga estudyante, makakatanggap ng physical equipment, physical education equipment.
00:52May mga bola, pang sports and everything.
00:55Tapos, meron din tayong equipment para sa medical clinic ng mga paaralan.
01:01At meron din tayong disaster kits.
01:03So, yung tatlong bagay na yun, binigay natin.
01:05At noong hapon, nagkaroon tayo ng mga free services sa ating mga teacher.
01:10Meron silang health check-up, blood check-up, chemistry, x-ray, at may mga bakuna na binigay kami para sa mga teacher.
01:20Kasi wala pa yung lahat ng estudyante dyan.
01:22At pagdating ng opening of classes, malamang magkaroon din kami ng mga check-up sa ating mga kabataan.
01:29So, ilan na pong paaralan ang nabigyan ng ganitong health kits sa buong bansa?
01:34Meron po ba kayong target na, specific target na bilang po na mabibigyan ngayong taon?
01:39So, ang nabigyan niyan ay 83 na paaralan.
01:45Sila yung nakaabot dun sa pamantayan ng Healthy Learning Institution.
01:52Ito ay isang programa ng Department of Health na tinitingnan namin yung mga paaralan na sinusunod yung mga healthy learning activities.
02:01So, ito yung mga eskwelahan na may polisiya para sa healthy living, sa diet, sa washing, malinis na toilet, magandang pag-programa para sa mental health, at iba pa.
02:14So, mahaba yung listahan namin at meron kaming inawardan na 83 public schools sa buong Pilipinas.
02:22Yung apat po nagpunta dyan sa Albay para doon namin i-award specifically yung kanilang certificate.
02:28Meron din pong kasamang pera na binigay kami at about 200,000 mga school para mapaganda lalo yung mga pasilidad doon sa public schools na yon.
02:41So, para naman po doon sa mga guro at teaching personnels na mahagi rin kayo ng self-care at physical activity kits, ano po yung nilalaman nito?
02:50Correct.
02:51So, yung mga self-care is for personal hygiene.
02:54Siyempre, yung mga teacher, meron silang mga gamit para sa kanilang personal hygiene, alcohol, meron tayong mga sanitary pads, all other equipment na personal na kailangan nila.
03:05Ang feeling nga natin, sabi ni Presidente BBM, kailangan yung teacher magturo na lang at wala na niyang problemahing clerical work and everything.
03:14So, kami at Department of Health, tutulungan namin silang maging malusog para makapagturo sa ating mga kabataan.
03:21May plano na po ba ang DOH na gawing regular ito pong pamamahagi ng health kits taon-taon?
03:29Yes, o regular na project na ito under our Health Promotion Bureau.
03:34So, ito po ang aming isang bureau na, di ba, sa ospital pag may sakit ka, pero gusto rin na kagawa ng kalusugan,
03:42mamintina ng bawat tao ang kanilang kalusugan.
03:46So, nagumpisa kami sa DepEd. Very important, yung ating mga teacher malusog, yung ating mga kabataan at mga mag-aaral ay magiging malusog din.
03:56So, nakatuto kami sa maraming youth programs including mental health, nutrition, yung mga physical activity.
04:04Also, meron kami mga problems sa youth like kagaya ng HIV.
04:09Nasabi ko na yan na napaka-bata, nasa skwelahan pa yung ating mga bataan na nagkaka-HIV at saka yung unplanned pregnancy.
04:17So, yan po kaya tinututukan namin at nagpa-partner kami kay Secretary Saani Angara para mapalawak natin ang mga services at mga kaalaman para sa ating mga learners.
04:27So, pagdating naman po sa disaster readiness at emergency preparedness, ano po ang laman ng disaster readiness kits na ipinamigay niyo po sa mga paaralan?
04:39At sa anong paraan po makatutulong ang mga ito para po sa paghahada sa mga kasakuna gaya po ng lindol, baha o di kaya po sunog?
04:47So, yung kit na binigay namin meron yung mga pito, meron yung mga flashlight, meron din mga protective equipment para sa mga sakuna kagaya ng earthquake, sunog, baha para sa kanila.
05:04So, it's a small kit na magagamit at gagamitin din nila yung pag nagte-training ng evacuation, ng fire evacuation, earthquake evacuation, para maging ready ang ating mga paaralan at mga mag-aral in cases of disasters.
05:20Meron po bang pagsasanay pa sa mga guro o health personnel para po sa paggamit ng mga ito?
05:25Yes, oo. Meron kaming yearly training din yung aming Health Emergency Management Bureau. Nakikipag-cooperate tayo sa ating mga paaralan.
05:37Yun lang, nagigiring tayong disaster site. Sa binisita nga sa Bulacan ng ating presidente, nakita nyo yung isang lugar nakalagay, Disaster Risk Reduction and Management Center.
05:48Kasi nga, bahain doon sa area na yun. So, nag-i-evacuate sa paaralan yung ating mga mamamayan.
05:55At sabi nga sa akin ni Asik Galvan, kung minsan doon sa ibang skwelahan pag may disaster, matagal walang pasok.
06:02So, yung mga preparation is paano gawin yung mga alternative methods of learning para tuloy-tuloy ang pag-aaral ng ating kabataan kahit na nagagamit yung public school bilang evacuation center.
06:14Sek, pag-usapan naman po natin yung Healthy Learning Institutions Program.
06:19Kamusta na po ang implementation nito? At mula ng ilunsad po ito noong 2022, sa tingin ninyo, paano po ito nakakatulong sa pagpapatupad ng Universal Healthcare Law?
06:32So, very important sa Universal Healthcare Law, in-emphasize nitong batas na ito yung tinatawag na health promotion and disease prevention.
06:41So, hindi lang tayo sa may sakit na kailangan mapataguyod yung kanilang health promotion.
06:48Sa Healthy Learning Institutions, tataguyod namin yung tamang pagkain, good nutrition para maituro sa ating mga kabataan yung tamang kakainin, maraming gulay, maraming aprutas,
07:02hindi lang pa na i-fast food at bawal yung mga soft drink or matatamis na inumin.
07:07Pangalawa, ehersisyo. So, very important yung physical activities, physical education, katatapos lang natin ng palarong pambansa.
07:17Nakita nyo naman, very active ang ating mga kabataan sa iba't ibang sports.
07:22So, yung pagpapalawig ng sports, lalo na sa panahon na ito, nalululong yung ating mga kabataan sa scrolling, sa social media.
07:30So, very important yung tinatawag nating mga sports activities sa iyong ehersisyo.
07:45At pangatlo, yung mga disiplina sa ating kalusugan, kagaya ng huwag mag-vip, huwag manigarilyo, huwag uminom ng alak at huwag mag-droga.
07:55So, ito, ipapasok namin yung problema ng vaping. Nakita namin na may mga sabatas.
08:02Sabi namin ni Asik Kalba, nakasama ko doon, sabi namin, kailangan ma-implementa talaga yung 100 meters around public schools.
08:10Walang nagbebenta ng vape at sigarilyo. Nasa batas po yun.
08:14Pangalawa, sabi ko sa kanya, dapat balangkasin na natin ang polisiya na wala dapat studyante na nagdadala ng vape sa kanilang eskwelahan.
08:23Kasi ang nangyayari doon, paglabas na paglabas ng eskwelahan, doon sila nagbebap.
08:28Nakikita mo, nakatayo sila sa labas ng mga public schools at nagbebap yung ating mga kabataan.
08:33Hindi nila alam, masama ito sa kanilang kalusugan.
08:36So, kailangan maipagbawal na rin siguro ang pagdala nitong mga vape implements sa loob ng paaralan.
08:43Ganon din ang sigarilyo, ganon din ang alak at droga.
08:46Sec, would you encourage yung mga may-ari ng eskwelahan na higpitan po yung kanilang security or inspection
08:56para masiguro po na wala nga po mga estudyante ang nagdadala po ng vape sa pagpasok po sa eskwelahan?
09:03Yes.
09:03Tama yun, no? And very important, maging policy muna siya.
09:08And then, huwag magdala. Kasi yung sa batas natin, bawal magbenta at gumawit ang anyone below 18 years old.
09:15Alam nyo naman, yung mga kumapasok pa sa ating mga paaralan ay below 18 pa yan.
09:21So, dapat hindi sila nakakahawak at nakakagamit nitong vape or vape products na ito.
09:28Sec, may plano po ba ang DOH na palawakin pa ang saklaw ng programang ito
09:32para mas marami pong paaralan ang makinabang?
09:38Actually, lahat ng paaralan, ninumungkahin natin.
09:41Yung 83 na sinabi ko, ito yung mga excellent, outstanding or excellent yung performance nila.
09:46So, lahat naman nagagawa ng paraan para maging healthy learning institutions ang ating DepEd schools.
09:54And we do hope, pati yung mga sa private school, maging healthy learning institutions siya
09:58para yung ating kabataan lumaki ng mga malusog at healthy.
10:04Sec, sa ibang usapin naman po, ano po ang mga pangunahing sakit na dapat bantayan ng publiko
10:10ngayong nagsimula na ang tag-ulan?
10:12Yan, nag-umpisa na rin kami ng promotion namin sa wild diseases.
10:18So, yung wild W, waterborne illnesses.
10:22Pagdating ng baha, tumataas yung pagtatae at mga gastroenteritis.
10:27Kaya maghuhugas lagi ng kamay.
10:29Make sure pag lumusong ng tubig, maligo ka agad.
10:32Pangalawa, yung influenza-like illnesses, trangkaso.
10:37Dahil po, tag-ulan, malamang nakukulob tayo sa loob ng isang opisina o kwarto dahil nakasara ang bintana.
10:43So, very important kung ikaw ay may ubo, sipon, maglagay na lang sa bahay at huwag na pumasok sa opisina.
10:49At kung mapipilitang pumasok, magsuot kayo ng mask para maprotektahan yung ibang ka-opisina ninyo.
10:55Ba't di maghawahan ng influenza-like illness o trangkaso.
10:59Pangatlo, yung leptospirosis.
11:00Leptospirosis, pag ikaw ay nalusong sa baha at yung baha ay mayroong ihinandaga
11:05at yung ihinandaga ay may mikrobyo ng leptospira, pwede kang mamatay sa leptospira na sakit.
11:12So, very important, magbota yung mga bata.
11:15Kung ikaw ay mapalusong sa baha nang hindi sinasadya, pagdating sa bahay o sa opisina,
11:21maghugas o maligo ka agad ng soap and water para mamatay ang mikrobyo.
11:25At kung may sugat ka, dapat talagang hindi ka lulusong sa mga maduduming tubig na baha.
11:31Ang D, yung dengue.
11:33Kasi pagdating ng tag-ulan, dumadami na naman ang breeding area ng ating lamok na nagkakalat ng dengue.
11:40So, pinaalalahan na natin, taob, tak-tak, takip, tuyo.
11:45So, very important na lahat ng mga empty na timba, bote, malinis natin.
11:53Pag malinis ang kapaligiran, malinis din ang ating, magiging malusog din ang ating mga kababayan.
11:59At doon namumuhay yung lamok, yung lamok na Aedes aegypti, yun na nagdadala ng sakit na dengue.
12:05Sa mga sakit naman po na nakukuha sa kontaminadong pagkain at tubig,
12:12ano po yung mga simpleng paalala o hakbang na pwede pong gawin ng publiko para maiwasan po ang mga ito?
12:19Well, ang number one advice ko, yung pagsasyaron, yung pag-uuwi ng mga tirampagkain sa mga handaan,
12:26kuminsan the following day, sira na yan.
12:29Kaya kahit iinit mo yan, baka tamaan ka pa rin ng gastrointestinal illness.
12:33So, yung mga pagkain madaling masira, huwag na siyang iuwi o huwag nang kainin uli.
12:40Pag kaya may amoy, most likely makakadulot ng sakit yan, itako na yan, huwag nang iluto uli at huwag kainin.
12:49Pangalawa, make sure na fresh yung ating mga niluluto.
12:54Very important yun. At saka yung mga utensils natin, malilinis.
12:58So, very important yan. Pati yung mga ingredients natin, lalo na kung yan ay madaling masira,
13:03kagaya ng mga isda, shellfish, very important na fresh para less than chances na magkaroon ng gastrointestinal illnesses.
13:13Ano-ano naman po yung mga hakbang o kampanyang kasalukuyang ginagawa po ng DOH
13:18para mas palakasin pa ang public awareness at pag-iingat po ngayong tag-ulan?
13:23So, tuloy ang ating pag-aalala ng mga sakit na ito at paano nakukuha ang mga sakit na ito.
13:31Very important, ma-increase natin ang kaalaman.
13:34Nandyan dyan yung ating mga purok leaders.
13:36Iniingganyo natin i-remind ang ating mga kababayan
13:39tungkol dyan sa paglaganap ng dengue at leptospirosis at trangkaso at sakit ng pagtatae.
13:47Very important din sa eskwelahan kasi na-realize namin yung dengue, day biter siya, sa araw siya nag-refeed.
13:56Baka yung eskwelahan, binibigyan din namin niya ng mga mosquito-treated screen
14:01na pwedeng makatulong at makapatay ng lamok na nadunod lang sa paligid.
14:06At saka very important, nilinis yung mga eskwelahan.
14:09Kasi nga, sa paglinis ng eskwelahan, mababawasan mo yung breeding places nitong mga lamok na ito
14:16na nagdadala ng sakit na dengue.
14:19At maraming pang iba, very important talaga, reminder lang talaga,
14:22paalalahanan yung ating mga tao sa komunidad para maging malinis ang ating komunidad
14:28at maging malusog at walang sakit na kumakala.
14:31Mensahin nyo na lang po, Sek, sa ating mga kababayan.
14:34Well, yung kagaya na sinabi ko, yung health promotion, tamang pagkain, ehersisyo, at disiplina sa katawan.
14:43Dahil dyan, very important, mabuhay tayo sa bagong Pilipinas kung saan bawat buhay mahalaga.
