00:00Mga kapuso, matapos ang election 2025, ang tanong ng bayan, what's next?
00:04Anong susunod? Ngayong umaga, pag-usapan natin yan dito sa issue ng bayan.
00:10At pakasama pa rin natin, Dr. Randy Tuanyo, Dean ng Ateneo School of Government.
00:14Good morning ulit, Dean.
00:15Good morning.
00:16Long time no, si?
00:17Oo, nakita lang tayo ng dalong alakaman.
00:19Himayin po natin itong election 2025. May mga resultang kinagulat maging sa local election.
00:24Halimbawa po, yung pagkatalo ni Juan Garcia sa Cebu, nandiyan ni si Senator Sincha Bilar sa Las Piñas na tumakbo sa Kongreso.
00:33So, ano pong assessment nyo? Anong karakteristik na ng butanti natin ngayon?
00:37Well, maraming salamat.
00:40Malalaman naman natin na kahit na may pagkatalo ng ilang mga tinatawagan natin mga political dynasties,
00:46in general pa rin, at marami pa rin sa mga lokal na halala, nanalo pa rin ang mga dynasties.
00:53So, limbawa, masasabi natin sa mga Isabela, limbawa, o kaya sa Bataan, mga Garcia sa Bataan.
01:01Nandun pa rin?
01:02Nandun pa rin.
01:03Kaya, tingin ko parang matatagalan bago mabuwag talaga ang dynasties.
01:08Pero, itong halalan, masasabi natin na binibigyan tayo ng senyales na bukas ngayon ang ating politika.
01:16May konting kabukasan para sa posibleng pagbabago, pangmatagalan pangpagbabago sa demokrasya,
01:22na may puwang din ang mga pinatawag nilang reform candidates na pwedeng magpalit sa kalilapwesto, yung mga dynasties.
01:33Parang di na pwedeng makontento yung ibang nasa politika ng matagal, eh, no?
01:37Tulad nga na sinasabi ko nga, Sir Egan, yung pinagasapan namin ni Ivan kanina, yung aming pag-aaral, patungkol sa youth vote, no?
01:46Merong 28% na merong kaming ginawa pag-aaral na 28% na sinasabi silang dissatisfied Democrats.
01:56So, yung manininiwala na kabataan sa demokrasya, pero hindi sila masaya sa pang mga pangyayari na nabuboto nga tuwing ang mga dynasties,
02:04mga atista, no?
02:09So, mukhang kahit pa pa, no? At dahil marami sa kanila nga ay first-time voters,
02:13at hindi nakita yung mga traditional na mga kampanya na nakarang mga eleksyon,
02:18mukhang mas naging bukas sa mensahe sa mga pagbabago sa politika.
02:24Pero syempre, kailangan pa talaga natin siya sa atin ito.
02:26Kasi yung nga, pinag-usapan din namin kanina ni Ivan,
02:29wala namang election exit polls na nangyayari.
02:35So, kailangan talaga pag-aralan kung ano ba talaga naging pagbabago nga sa atin.
02:40At kailan sila nag-desisyon, ano?
02:42Ito, hindi na rin bago.
02:43Yung mga artista, yung mga personalidad na tumatakbo tuwing eleksyon.
02:47Pero ngayon, eleksyon 2025, medyo mukhang nabawasan, no?
02:51Yung mga nasa galing showbiz,
02:53mga personalities na kilala na malukluk sa pwesto.
02:56Yung iba po, nagrarang sa survey, agay ni Willie Rebillame, pero hindi rin po nakapasok.
03:01So, ano na ho ang mensahe rito sa mga taga-showbiz ng mga butante natin?
03:06Yung nga, ang nabagit ko nga, Sir Igan,
03:09may mukhang sa ating electorate na may kabukasan ngayon sa pananaw
03:15na ang politika isang seryosong bukasyon
03:20na dapat talagang sirusohin ng mga kandidato na dapat pag-aralan yung mga isyo.
03:25So, meron tayong mga katidato nung tinanong sila ng media, no?
03:28Kung ano kanila patapon, no?
03:30Unfortunately, wala nga masabi.
03:32So, in a sense, tingin ko may mga ilang butante na na-turn off
03:35sa mga ganyang mga klaseng pronouncement, no?
03:38So, may konting makikita natin na mukha, no?
03:42Sa pangunang pagsusuri, na may mukhang nagiging pagbabago nga sa ating politika.
03:50Kaya lang, yun na, pinag-usapan din natin nung dalawang araw na karaan,
03:53ang demokrasya nga ay hindi lamang nangyayari lamang dapat sa halalan,
03:57pero pinapractice nga natin araw-araw.
03:59So, dapat marami pa rin tayong pwede gawin sa gitna ng mga halalan.
04:03Interesting dito yung participation ng voters, no?
04:05Masyadong mataas ang kanilang interest.
04:08Pati ang kabataan from 11% ng 2022,
04:11nasa 20% na nitong 2025.
04:14At dadami pa yata ang kabataan butante sa 2028.
04:17Oo, ano naman, patuloy pa rin naman tumataas ang ating populasyon, Sir Iga.
04:22Pero, yun nga, alam natin na every election process may possibility of renewal, no?
04:29Kasi nga, nagbabago nga talaga ang ating mga butante.
04:32Kaya, malaga-malaga rin ang natin kailangan gawin,
04:36ang mga gawin sa gitna ng mga,
04:41habang hindi nagkakaroon ng halalan,
04:44yung paano pa makilakok ang mga kabataan sa...
04:46At habang dumadaming butante, lumilit ang polling presin.
04:49Dapat pag-isipan na rin yan dahil tumatagal,
04:52humahabang pilang, marami rin hindi nakakaboto.
04:54Panghuli, Dr. Randy, eto, basa nangyari ito, election 2025.
04:58So, ano na po yung aasahan natin sa susunod na eleksyon?
05:01Mukhang nga, nabawasan ang mga narinig kong denaya ako ngayong election 2025.
05:06Nakatulong nga talaga mismo yung automated system.
05:10So, yan, parang tingko, parang isang reforma yan
05:12na kailangan talagang ipagpatuloy pa sa mga darating na halalan.
05:16Yung ikalawa rin na natin siguro mapansin,
05:18yung mukha dahil marami mga bagong mga mukha na pumasok ngayon sa politika.
05:22So, maging interesante ang ating politika.
05:24So, hindi lamang mula sa isang patido o kaya sa isang bloke.
05:29Ngayon, iba't ibang mga pananaw sa Senado,
05:31marami nakapasok rin ng ilang mga publisibo.
05:34So, marami magiging interesante ang mga debate doon.
05:37Ayan.
05:38At paratlo, yung nga,
05:39yung makikita pa natin yung papel ng kabataan sa mga darating na mga halalan.
05:43Naganda na kami sa eleksyon, 2028.
05:46Ayan.
05:46Ako, marami salamat, Dr. Randy Tuanyo ng Ateneo School of Government.
05:51Isa-isa po natin himayin, talakayin at sasagutin ang mga issue ng bayan.
05:57Salamat.
05:57Wait!
06:00Wait, wait, wait, wait, wait!
06:02Huwag mo munang i-close!
06:04Mag-subscribe ka muna sa GMA Public Affairs YouTube channel
06:07para lagi kang una sa mga latest kweto at balita.
06:11At syempre, i-follow muna rin ang official social media pages
06:14ng unang hirit.
06:16Thank you!
06:19Bye-bye!
06:19Bye-bye!
Comments