- 34 dakika önce
ÜLKE TV’DEN YENİ PROGRAM: “TÜRKİSTAN’DAN ANADOLU’YA”
Türkistan’dan Anadolu’ya uzanan Türk tarihi, kültürü ve medeniyeti Ülke TV’nin yeni programı “Türkistan’dan Anadolu’ya” ile izleyiciyle buluşuyor. İlahiyatçı/Yazar Dr. Erkan Aydın’ın sunacağı programda, Türk tarihinin önemli dönemleri, kültürel değerleri ve bilimsel birikimi alanında uzman konuklarla birlikte değerlendirilecek.
“Türkistan’dan Anadolu’ya” Türk dünyasının ortak tarihine, kültürel değerlerine ve bilimsel mirasına ışık tutmaya geliyor. Tarih, bilim, düşünce ve medeniyet alanlarında önemli çalışmalar gerçekleştiren akademisyenler ve uzman isimler konuk olacağı programda Türk tarihinin bilinmeyen yönleri, bilimsel gelişmeler, önemli şahsiyetler ve medeniyetimize yön veren birikimler, alanında yetkin konukların değerlendirmeleriyle izleyiciye aktarılacak.
Tarihi ve kültürel mirasımızı yeniden keşfetmeye, geçmiş ile bugün arasında güçlü bir bağ kurmaya davet eden “Türkistan’dan Anadolu’ya”, her Cuma saat 21.00’de Ülke TV ekranlarında izleyiciyle buluşacak.
Türkistan’dan Anadolu’ya uzanan Türk tarihi, kültürü ve medeniyeti Ülke TV’nin yeni programı “Türkistan’dan Anadolu’ya” ile izleyiciyle buluşuyor. İlahiyatçı/Yazar Dr. Erkan Aydın’ın sunacağı programda, Türk tarihinin önemli dönemleri, kültürel değerleri ve bilimsel birikimi alanında uzman konuklarla birlikte değerlendirilecek.
“Türkistan’dan Anadolu’ya” Türk dünyasının ortak tarihine, kültürel değerlerine ve bilimsel mirasına ışık tutmaya geliyor. Tarih, bilim, düşünce ve medeniyet alanlarında önemli çalışmalar gerçekleştiren akademisyenler ve uzman isimler konuk olacağı programda Türk tarihinin bilinmeyen yönleri, bilimsel gelişmeler, önemli şahsiyetler ve medeniyetimize yön veren birikimler, alanında yetkin konukların değerlendirmeleriyle izleyiciye aktarılacak.
Tarihi ve kültürel mirasımızı yeniden keşfetmeye, geçmiş ile bugün arasında güçlü bir bağ kurmaya davet eden “Türkistan’dan Anadolu’ya”, her Cuma saat 21.00’de Ülke TV ekranlarında izleyiciyle buluşacak.
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:01Ziraat Bankası sunar.
01:00İlah olmayan şanı yüce Rabbimize hamdü senalar olsun.
01:04Bize dinimizi öğreten peygamberimiz, rehberimiz, önderimiz Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'e salat.
01:13Onun temiz ehli beytine, ashabına, etbağına, kıyamete kadar ona tabi olacak olanlara sizlere selam olsun.
01:22Kıymetli izleyicilerimiz, Mekke, Medine, Kudüs, Endürs derken şimdi Özbekistan'dayız.
01:30Özbekistan'ın kültür başkenti Semerkant'tayız.
01:34Türkistan'dan Anadolu'ya medeniyetin izinde başlığı altında 20 bölümlük ülke TV ekranlarında izlemeye doyamayacağınız bir medeniyet yolculuğuna çıkıyoruz.
01:46İslam güneşi Mekke'de, Medine'de doğdu ama Türkistan coğrafyasında parladı.
01:53Bizim az bilgi sahibi olduğumuz, çok önemsemediğimiz belki bir konu biz de istiyoruz ki medeniyet yolculuğuna çıkalım.
02:03Türk İslam devletlerinden, Ehl-i Sünnet inancından, en büyük, en önemli hadis alimiz İmam Bukhari'nin huzurundan, hadisten, sünnetten,
02:14Şah-ı Nakşibend'in huzurunda Buhara'dan, İslam'da tezki eden tasavvuftan,
02:20Hanevi fıkıh geleneğinden, İslam'da bilimden, teknolojiden, Uluğbey'den,
02:26Rasathanelerden, Osmanlı'daki bu faaliyetlerin başlangıcı olan buradaki bilim, teknoloji ve üniversite faaliyetlerinden,
02:36İbn-i Sina'dan, çocukluğu buralarda geçti, İslam felsefesinden ve mimariden, sanattan, kültürden bahsedelim.
02:45Bugün çok kıymetli bir konuğumuz var, Prof. Dr. Adem Apak hocamız.
02:50Hocam hoş geldiniz.
02:52Teşekkür ederim.
02:52Ramazan ayında Endülüs'te beraberdik ama oradan beri Özbekistan'a mutlaka bir gidelim diye konuşuyorduk.
03:00Şimdi Semerkant'tayız.
03:03Kıymetli hocamla İslamiyet'in Mekke, Medine'den sonra bu coğrafyaya nasıl geldiğini,
03:11ilk fetihleri, Türklerin Müslüman olma süreçlerini, bütün bunları konuşacağız inşallah.
03:17Ve hem Özbekistan'dan hem de Türkiye'den gelen çok kıymetli birbirinden kıymetli akademisyenlerle konuşacağız.
03:25Adem hocam, tekrar hoş geldiniz.
03:28Teşekkür ederim, sağ olun.
03:29Şöyle bir kitabın sayfalarını geçmişe doğru çevirecek olursak,
03:34İslam güneşi Mekke'de doğdu, Medine'de Kemal'e erdi, sonra nasıl oldu?
03:40Hz. Ebu Bekir'den başlayalım İslam, nasıl oldu da bu dünyaya, Türkistan coğrafyasına yayıldı?
03:47Buralara nasıl gelindi?
03:49Ben de teşekkür ediyorum davetiniz için.
03:51Bir İslam tarihi hocası olarak İslamiyet'in Mekke'den, Hicaz'dan, dünyaya yayılmasının en önemli kilometre taşlarından birinin merkezindeyiz.
04:03Semerkant'tayız.
04:04Cenab-ı Hakk'a hamd ediyorum, sizlere teşekkür ediyorum.
04:07Ve çok güzel bir program, gerçekten gerek kültürel gerek akademik anlamda ve İslam tarihine bir katkı sadedinde,
04:20belki bir ders notu mahiyetinde olabilecek ve tarihe not düşecek bir program gerçekleştiriyorsunuz.
04:29Bize de yer verdiğiniz için teşekkür ediyorum.
04:31İslam Mekke'de doğdu, İslam'ın nasıl dünyaya yayılacağının ilk örneklerini, prototipini Allah Resulü bize Medine'de verdi.
04:45Ve bundan sonra İslam'ın hayata dair, dünyaya dair, insanlığa dair iddialarını sahada gerçekleştirmenin adımları,
04:54ilk adımları Allah Resulü marifetiyle atılmıştır.
05:00Ve efşüs selam, selamın yaygınlaştırılması demek, İslam'ın ve barışın dünyaya yayılması anlamına gelir.
05:10Allah Resulü'nün vefatına kadar geçen dönemde, bu İslam güneşinin hem teorisi hem pratiği gerçekleştirildi.
05:21Bundan sonra dünyaya bunu yaymanın adımları yine Allah Resulü marifetiyle atıldı.
05:28Arap Yarımadası'nın kuzeyine doğru çıktığınızda iki coğrafya ile karşılaşırsınız.
05:35Biri günümüzde Irak coğrafyası, Kuzey Arabistan'ın doğu taraflarına tekabül eden ve Şam coğrafyası, Suriye coğrafyası.
05:45Peki bu coğrafya kimin kontrolünde?
05:48İslam'ın ortaya çıktığı dönemde Irak coğrafyası kadim Sasani İmparatorluğu'nun, Suriye-Şam coğrafyası ise Doğu Roma'nın ve Bizans
06:01'ın hakimiyetinde.
06:03Bunlar yani o dönem dünyanın süper güçleri sayılan İmparatorluğu.
06:07İki tane süper gücü var. Bu şu demek, Müslümanlar aynı anda dünyanın iki süper gücüyle hesaplaşmak zorundadırlar ve bu aynı
06:17zamanda bir imkan olarak değerlendirilebilir.
06:20Genelde İslami fetihler anlatılırken Hazreti Ebu Bekir Şam bölgesine Yezid bin Ebi Süfyan, Şurahbil bin Hasene, Amr bin El As
06:35onları gönderdi.
06:36Irak coğrafyasına Halid bin Velid'i gönderdi.
06:40Ama acaba gitmeden önce bu coğrafyanın ahvali nedir?
06:44Çünkü İslami fetihleri sadece Müslümanların gayretleriyle anlatmak yerine, İslami fetihlerin hedef aldığı coğrafyanın siyasi, dini, şartlarını ortaya koymadan o fetihleri
06:58temellendirmek, anlamlandırmak mümkün değil.
07:01Peki ne vardı İslam gelmeden önce?
07:05Irak coğrafyası bizim harekete geçme mekanımız orası.
07:09Endülüs'ü anlatırken Şam üzerinden gitmiştik hatırlarsanız.
07:12Evet doğru.
07:13Bir yıl önce.
07:14Şimdi direksiyonumuzu doğuya doğru kırıyoruz ve Irak üzerinden.
07:20Peki Irak'ta kim var?
07:21İslam'dan önce Irak'ta Hireliler denilen, başkente nispetle Hireliler denilen ve etnik köken olarak da Güney Arabistan menşeli olan Lahmilerin kurduğu
07:35bir devlet var.
07:36Irak coğrafyasında.
07:38Sasani İmparatorluğu bu devletin orada yaşamasına imkan veriyor.
07:44Çünkü çölden gelebilecek bedevi saldırılarına karşı bir tampon devlet.
07:50Aynısını Bizans da Suriye'de, ondan önce Roma da Suriye'de gerçekleştirdi.
07:55Fakat bir süre sonra buradaki tampon devlet zaman zaman Sasanilerin iktidar mücadelelerine müdahil olabilecek bir güce erişince Sasaniler dediler ki
08:08biz burayı işgal edelim.
08:09O nedenle İslam'ın ortaya çıktığı dönemde Irak coğrafyası ki buradaki yaşayanların bir kısmı Arap, bir kısmı Fars kökenli yerleşik
08:21insanlar gönderdikleri valiler marifetiyle işgal ettikleri için İslam'ın ortaya çıktığı dönemde bu coğrafya Sasanilerin işgal ettiği bir toprak durumundadır.
08:33Bu şartlar Müslümanları bu coğrafyayı Sasanilerden kurtaran bir kurtarıcı kimliğine büründürdüğü için Hz. Ebu Bekir zamanında Müslümanlar aynı zamanda hem
08:48orayı fetheden hem de işgal altındaki toprakları kurtaran kimliğiyle ilerledikleri için çok kolaylıkla bu bölgeleri fethetmeye imkan buldular.
09:00Nitekim Hz. Ebu Bekir'in halifeliği döneminde bu coğrafyada yaşayan Arapların Rabia koluna mensup Bekir bin Vail kabilesi mensuplarının yaşadığı
09:14bu bölgede Sasani İmparatorluğu ile Irak topraklarındayız.
09:20Günümüzdeki Irak topraklarındayız çok rahatlıkla iç siyasi sıkıntılar yaşayan Sasani coğrafyasına hücum etmeye başladılar.
09:30Müsenna bin Harise bu kabilenin reisi olarak Hz. Ebu Bekir'e dedi ki eğer beni desteklerseniz bir kurumsal bir devlet
09:40desteği verirseniz biz çok rahatlıkla bu coğrafyayı hürriyetine kavuşturabilir ve bu coğrafyayı İslam'a açabiliriz.
09:50Hz. Ebu Bekir de ritte hadiselerini bastırdıktan ve Hicaz'da Arabistan'da siyasi birliği temin ve tesis ettikten sonra bu bölgeye Halid
10:02bin Velid'i fetih komutanı olarak tayin etti.
10:05O nedenle bu coğrafyaya kadar gelen İslami fetihlerin ilk adımlarında öncü şahsiyetler tabii ki Hz. Ebu Bekir'in halifeliğinde ve
10:16riyasetinde Müsenna bin Harise ve ondan sonra da gerçek bölge komutanı Halid bin Velid.
10:23Halid bin Velid'in hareketiyle birlikte günümüzde Basra'ya yakın Fırat ve Dicle nehirlerinin Basra körfezine döküldüğü coğrafyada Übülle ismi
10:37verilen liman şehri fethedildi.
10:41Onun ardından o bölgenin başkenti olan Hire yine Halid bin Velid marifetiyle fethedildi.
10:50Daha sonra yine Irak'ta Sasanilerin Tahıl Ambar'ı olarak bilinen Enbar şehri hali hazırda öyle bir şehir var.
11:00Ve Aynut Temr adı verilen bölge, biraz hızlı geçiyorum, bu şekilde Halid bin Velid'in marifetiyle Irak toprakları Müslümanların veya
11:11Müslüman Arapların eline geçti.
11:14Hz. Ebu Bekir döneminde.
11:15Ebu Bekir döneminde.
11:17Hatta bu görevi tamamladıktan sonra Şam'la Bizans'ta daha büyük bir hesaplaşma olacağı için Hz. Ebu Bekir Halid bin Velid
11:26'i Şam bölgesine aktardı.
11:29Dolayısıyla Halid bin Velid hem Irak Fatihi hem de Şam Fatihi'dir.
11:35Halid bin Velid'in Dimeşk şehri günümüzde Şam olarak biliyoruz ama fethinin esnasında Hz. Ebu Bekir'in vefatı ve ardından
11:46Hz. Ömer'in halifeli hadisesi gerçekleştiğinde
11:51Irak bölgesinde Müslümanlar Sasaniler ile büyük bir imparatorluk ordusu ile karşılaşmadılar.
11:59Ama Sasanilerin arka bahçesi veya ön bahçesi olarak rakipleri olan Bizans'ı düşünürseniz ön bahçesi olarak Irak fetihleri Hz. Ebu
12:12Bekir zamanında gerçekleşti.
12:14Hz. Ebu Bekir'in iki yıllık zaten halifeliği var.
12:17Yani bir yılı Ridd'e hadiseleriyle geri kalan bir yılı da Irak'ı ve Dimeşk merkezli Şam topraklarını fethetmekle gerçekleşti.
12:28Ama asıl bir hesaplaşma Hz. Ömer zamanında olacak.
12:31Tabii ki bu topraklara gelen süreç böyle birdenbire Medine'de verilen bir kararla gidelim ve bu coğrafya değil,
12:41peyderpey adım adım önce Hz. Ebu Bekir zamanında buraların kapısı sayılabilecek fetihlerin merkezi Irak bölgesi fethedildi.
12:51Geldik Hz. Ömer dönemine.
12:52Hz. Ömer'in kendisi zaten uluslararası ilişkiler konusunda uzman, Vekke'nin sefiri.
12:58Nasıl ilerledi Hz. Ömer dönemine?
13:01Hz. Ebu Bekir'le Hz. Ömer'in halife değişikliği o kadar çok yavaş oldu ki kimse etkilenmeden,
13:10herhangi bir siyasi sıkıntı yaşanmadan, tabiri yerindeyse hareket eden aracın üzerinde şoför değişti, yolcuların haberi yok.
13:18Bu çok önemli bir tanımlama.
13:20Eğer bir halife seçimi sıkıntısı yaşansaydı, Müslümanlar cepheden geri gelmek zorunda kalıp bu İslami fetihler,
13:28yani Endülüs'e kadar olan fetihler ile Çin'e kadar olan fetihler sekteye uğrayabilirdi.
13:35Zaten her iki sahabi devleti birlikte yönettiler.
13:41Demek ki istikrar, iç yönetimde istikrar her zaman çok önemli.
13:45Siyasi istikrar fütuhatın da duraksamadan devamını sağladı.
13:50Fakat şöyle bir durum var.
13:51Hz. Ebu Bekir zamanında Müslümanlar Irak'ta parça parça şehirleri fethettiler.
13:57Ama bir imparatorluk ordusuyla karşılaşmadılar.
14:03Tabi tarihlerinde de biliyorlar, Sasani İmparatorluğu'ndan da çekiniyorlar.
14:08Nitekim imparatorluk ordusuyla karşılaşma ihtimali söz konusu olduğunda,
14:13Hz. Ömer Müslümanları sefere davet ettiğinde bir tereddüt başladı.
14:18Orduya katılmak istemediler çünkü Sasani ordusuyla karşılaşmak bir intihar gibi de olabilir.
14:24Nitekim Hz. Ömer ısrarla dedi ki,
14:27Biz bunları daha önce de yendik ama yeniden yenebiliriz.
14:32O hareketsizliği görünce bir şahsiyet,
14:36Ebu Ubeyd Es-Sakafi daha yeni Müslüman olmuş, Taifli.
14:40Dedi ki, ey Ömer ben ilk asker olarak yazılıyorum.
14:45Hz. Ömer dedi ki, ordunun komutanı sensin.
14:48Bunun üzerine geçmişten gelen sahabiler,
14:52Tebü'ye katılmış, Mu'te'ye katılmış, Bedir'e katılmış,
14:56Mekke'nin fethine katılmış dediler ki,
14:57Ey Ömer bunu mu bize komutan tayin edeceksin?
15:00Daha yeni Müslüman olmuş.
15:03Hz. Ömer'in o devlet adamlığını vurgulayan müthiş bir ifadesi var.
15:08Sizi ayıran özellik diğerlerinden,
15:11Böyle bir talep aldığınızda düşürmeden derhal öne çıkarak ben varım demektir.
15:17Gördüm ki bu özelliğinizi kaybettiniz.
15:19Sizin komutanız Ebu Ubeyd'dir.
15:21Bu Ebu Ubeyd, Emeviler döneminde çok önemli bir rol oynayan Muhtar Es-Sakafi'nin babasıdır.
15:27Eyvallah.
15:28Dolayısıyla, dedi ki ben ilk komutanım.
15:30Hz. Ömer bunun üzerine,
15:32Orduyu ilk kez gönderdi ve bir Sasani ordusu ile karşılaşma ihtimali ilk kez,
15:40Hz. Ömer zamanında gerçekleşti.
15:42Fırat Nehri'nin bir tarafında Müslümanlar,
15:46Karşı tarafta Sasani ordusu.
15:49Şunu da ifade edelim,
15:50Irak'ta Hz. Ebu Bekir zamanındaki bu başarılar sebebiyle Sasaniler,
15:55Yaşadıkları iç çatışmalar,
15:57Yezdücert komutan,
15:58Hürmüzan ve Rüstem isimli iki komutan arasındaki rekabet sebebiyle,
16:04Orduda bir dağınıklık söz konusu.
16:06Ve bu, onların Hz. Ebu Bekir zamanında,
16:09O bölgeyi kaybetmelerine sebebiyet verdi.
16:12Onlar toparlandılar.
16:14Ve dediler ki,
16:15Fırat Nehri'nin karşısına geçmeyelim,
16:17Müslüman Araplar karşıya geçsinler.
16:20Ebu Ubeyt de,
16:23Hem acemi bir komutan,
16:26Ve aşırı bir özgüven,
16:28Diğer yardımcılarının kararını dinlemeyerek,
16:31Nehri'nin karşısına,
16:33Ne ile geçtiler?
16:34Kayıklardan köprüler yapmak,
16:37Marifetiyle,
16:39Her ne kadar komutanları bunun risk olduğunu söylese de,
16:42Ebu Ubeyt,
16:43Kazanılan başarılar sebebiyle,
16:45Aşırı özgüvenle,
16:47Kayıklar marifetiyle karşıya geçtiler.
16:49Fakat orada hazırlıksız bir şekilde,
16:52Bozguna uğradıkları için,
16:54Büyük bir kısmı,
16:55Kayıklardan yaptıkları köprülerde bozulduğu için,
16:58Nehirde bozuldular.
16:59İslam tarihinde bu savaşın adı,
17:01Köprü savaşıdır.
17:02Ve Müslümanların,
17:03İstediklerini elde edemediler.
17:05Edemediler.
17:05Müslümanların,
17:06Sasani ordusuyla karşılaştıkları,
17:09İlk,
17:10Yenildikleri ilk ve tek savaştır.
17:13Peki daha sonra,
17:14Nasıl toparladı Hazreti Ömer'in durumu?
17:16Bunu telafi ettiler.
17:17İkinci savaş,
17:18Büeyb savaşı bu defa,
17:21Köprü savaşını kazanan,
17:23Sasani askerleri,
17:25Aşırı özgüvenle onlar karşıya,
17:27Geçmek suretiyle,
17:28Bu savaşı Müslümanlar kazandılar.
17:32Ve bundan sonra,
17:33Aslında final savaşı,
17:34Kadisiye savaşıdır.
17:38İcri 16,
17:40635,
17:4136 yıllardı.
17:42Kadisiye savaşının,
17:44En bariz özelliği,
17:46Müslümanlar ordunun bütün güçleriyle,
17:50Sasani ordularının bütün güçlerinin toplanarak,
17:53Yaptıkları meydan savaşıdır.
17:56Bu savaşı,
17:57Nerede bu savaş gereyan etti?
17:59Irak ile İran topraklarına,
18:02Meda'yine yakın bir yerdi.
18:04Artık,
18:05Tabir yerindeyse,
18:06İranlılar için,
18:07Irak toprakları,
18:09Gözden çıkarılabilecek,
18:11Bir yerdir.
18:13Ama ondan sonra,
18:14İranlıların,
18:15Ölümüne savunacakları,
18:16Topraklar başladı.
18:18Ve bu topraklarda,
18:19Kadisiye,
18:19İle başlar.
18:22Eğer,
18:23Bu savaşı,
18:25Müslüman Araplar kaybetseydiler,
18:27Belki Medine'ye kadar çekilmek durumunda,
18:29Bütün kazanımlarını kaybetmek durumundadır.
18:31O zaman çok stratejik bir nokta.
18:33Ve,
18:33Güçlüler hakkında bir fikrimiz var mı?
18:35Müslümanların sayı son derece az.
18:38Ama,
18:39Sasani ordusundaki,
18:41Artık Sasani devleti çöküş sürecine girmiş.
18:44Ordusu çok fazla,
18:45Ama yine de bir imparatorluk.
18:46İmparatorluk ordusunun,
18:48Ölüsü bile güçlüdür.
18:49Buna,
18:50Medine'deki Müslümanların,
18:52İlk büyük savaşları da,
18:54Diyebilir miyiz aslında?
18:56Evet.
18:56Bunun karşı taraftaki,
18:59Muadili,
19:00Yermük Savaşıdır.
19:01Evet.
19:01Hz. Ömer zamanında,
19:03Bizans ile,
19:05Gerçekleştirilen,
19:06Yermük Savaşı,
19:07Endülüs'e kadar,
19:08İslami ilerleyişin kilididir.
19:11Bunun mukabili,
19:12Irak cephesinde,
19:14Çin'e kadar giden,
19:15İslami fetihlerin kilidi de,
19:17Kadisiyedir.
19:18Çok önemli bir tespit bu.
19:20Evet.
19:20Bu savaşı kazandı Müslümanlar,
19:22Ve İran'ın fethiyle sonuçlandı.
19:24O kadar güzel bir şey oldu ki,
19:25Bu savaşı kazandıklar sonra,
19:28Nereye gidersiniz?
19:28Başkent,
19:29Medain şehri.
19:31Medain'i fethetmek amacıyla,
19:33Müslümanlar 6 ay hazırlık yaptılar.
19:35Fakat,
19:36Sasaniler'de nasıl bir travma olmuş ki,
19:39Bu gördükleri savaş,
19:41Başkentlerini terk ederek gittiler.
19:44İslam tarihinde,
19:44Başkentini terk edilerek,
19:46Müslümanların eline geçen,
19:47Başka bir imparatorluk toprağı yok.
19:51Nasıl bir travma yaşadılar?
19:53Bu travmayı şundan yaşadılar.
19:55Müslüman,
19:56Arapları onlar,
19:58Kabileler halinde savaşan,
19:59Ve Sasanilerin istedikleri zaman vurup,
20:04Ellerinden imkanlarını aldıkları bir,
20:06Bedevi topluluklar olarak görüyorlardı.
20:09Ama İslam ile,
20:11Allah Resulü,
20:12O Bedevileri medenileştirerek,
20:15Merkezi bir ordu,
20:17Merkezi bir idare,
20:19Ve merkezi bir liderlikte birleştirip,
20:21Onlara devlet olma kimliğini,
20:24Verdiği için Allah Resulü,
20:26Kabile sınırlarını aşarak,
20:29Devleti öğrendiler.
20:30Sasaniler de devletti.
20:32Sasaniler,
20:33Kadisiye'de,
20:34Parçalanmış,
20:35Bedevi toplulukları bekliyorlardı.
20:38Hatta,
20:38Hz. Ömer'in talimatıyla,
20:40Dediler ki,
20:41Savaş yapmadan önce,
20:42Sasani imparatoruna,
20:44Ve ordu komutanı Rüstem'e elçiler gönderin.
20:47Elçiler dediler ki,
20:48Muhire bin Şube var işlerinde.
20:51Efendim,
20:52Dediler ki,
20:52Biz sizi İslam'a davet ediyoruz.
20:54İslam'ı kabul edin,
20:57Teslim olun,
20:58Ve Müslümanların siyasi hakimiyetini kabul edin.
21:02İslam'ı kabul etmeyebilirsiniz.
21:04Çünkü zorla biz sizi Müslüman yapacak değiliz.
21:07Kendi dininizde kalabilir,
21:08Ama yine Müslümanların siyasi hakimiyetini kabul edersiniz.
21:13Teklifinde bulununca,
21:14İmparator,
21:15Gerek imparator,
21:17Gerekse Rüstem,
21:18Küçümsediler.
21:19Yani siz kimsiniz ki?
21:20Bizim kırıntılarımızla beslenen,
21:23Kabilelersiniz.
21:24Kalkıp da bize bir meydan okuma,
21:26Ve bizi kendi idareniz altında,
21:28Bizi kabul etme teklifinde bulunuyorsunuz.
21:32Allah Resulü de,
21:34Davet mektuplarında,
21:36İran kralına,
21:37Aynı tekliflerde bulunduğunda,
21:39Kral mektubu yırtıp atarak,
21:40Bir hakaret ifadesi olarak,
21:43Demişti ki,
21:43Esasında elçileri de öldürmem gerekir ama,
21:46Benim imparatorluk şanıma yakışmaz.
21:49Yakışmaz.
21:49Aynı mütekebbir tavır,
21:51Aynı gurur,
21:52Kibir,
21:53Sasani,
21:55Yezdücert'te,
21:56Kadisiye öncesinde var.
21:58Müslümanlar dediler ki,
21:59Bizim görevimiz size bunu,
22:01Tebliğ etmek.
22:01Ve sonra savaş gerçekleşti.
22:04Kadisiye savaşının komutanı,
22:06Saad bin Ebi Vakkas.
22:08Hz. Ömer bizzat kendisi,
22:09O kadar önemli ki,
22:11Bu savaş,
22:12Kendisi idare etmek istediğinde,
22:15Ashab-ı kiram dediler ki,
22:17Sen bir anlamda,
22:19Bal arasıların beyisin.
22:22Eğer sen ölür,
22:23Başına bir şey gelirse,
22:24Müslümanlar bir araya gelemezler.
22:26Devlet dağılır.
22:27Devlet dağılır.
22:28Dolayısıyla sen Medine'de,
22:29Kalarak orduyu,
22:31Buradan yönlendir.
22:33Saad bin Ebi Vakkas'ın komutasında ama,
22:36Çok şiddetli,
22:37Birkaç gün sürerek,
22:39Müslümanlar,
22:40Yeni takviyeler göndermek,
22:43Efendim,
22:43Hişam bin Utbe,
22:44K'a bin Amr gibi,
22:46İlave ordular göndermekle,
22:48Bu savaşı kazandık sonuçta.
22:49Muazzam bir savaş.
22:50Şimdi hocam bir tespit yapalım.
22:52Bu tarafa da geleceğiz ya.
22:53Programımızın da bir süresi var.
22:55Eyvallah.
22:55İran'da kalmamamız lazım.
22:57Semerkant'a gelmemiz gerekiyor.
22:59Şimdi izleyicilerimiz için de bir tespit yapalım.
23:03Yani 10 yıl Resulullah Aleyhisselam Medine'de yaşadığı peygamber olarak bir devlet kurdu.
23:09Evet.
23:10Nasıl insanlar yetiştirdi ki?
23:12Evet.
23:13Nasıl ordu bir devlet temeli attı ki?
23:16Bunlar birkaç yıl sonra imparatorluklara meydan okuyacak özgüvenleri,
23:23Siyasi yapıları falan oldu.
23:24Şimdi Hazreti Ebu Bekir dönemi Irak fethedildi.
23:29Hazreti Ömer dönemine geldik.
23:31İran'ın kapıları açıldı.
23:32İran'ın kapıları açıldı.
23:33Sasani İmparatorluğu, ona karşı büyük bir savaş kazanıldı.
23:37Derken yavaş yavaş bu coğrafyaya doğru açılmaya başladık.
23:41Sonra nasıl geldik buralara?
23:43Tabii başkent Medain düşünce bir anlamda tabir yerindeyse Sasani İmparatorluğu'nu bir canlı olarak düşünürseniz,
23:52Sasani İmparatorluğu'nun beli Kadisye'de kırıldı.
23:56Kırıldı evet.
23:57Ama hala hayatta kalmaya devam ediyor.
24:00Ne demek istiyorum?
24:01Son Sasani İmparatoru Yezdücert canını kurtararak doğuya doğru kaçmaya başladı.
24:07Horasan, İran topraklarına doğru ama bir şekilde yeniden acaba devleti toparlayabilir miyim endişesiyle ordu toplamaya devam etti.
24:17Sasani İmparatorluğu'nun sınırları bugünkü devletleri düşündüğümüzde yaklaşık olarak nereleri için aldı?
24:24Sasani İmparatorluğu'nun merkezi İran.
24:28Evet, bugünkü İran.
24:29Evet, bugünkü İran.
24:30Güney'e doğru gittiğimizde Pakistan'ın bir kısmı Sint toprakları, Afganistan ve Mavera-ı Nehir dediğimiz Ceyhun Nehri'nin güney
24:42kısımları.
24:43Peki günümüzde söylerseniz Türkmenistan toprakları ve İran topraklarını düşünün.
24:48Pakistan'ın bir kısmı, Afganistan'ın bir kısmı, İran'ın tamamı Horasan olarak, Sasani coğrafyası olarak.
24:57Yani Sasani coğrafyası Müslümanların hakimiyetine geçtiği anda kaçınılmaz olarak Türkistan coğrafyası ile de sınır haline gelmiş olacak.
25:07Bu Türkistan coğrafyasının sınırlarını yoklama dönemi Hazreti Ömer dönemidir.
25:13Bu arada Hazreti Ömer döneminde yaşanan bir savaş daha var.
25:16Tabiri yerinde ise Sasani devletinin belinin kırıldığı savaş Kadisiye savaşı iken başının kesildiği savaş Nihavent savaşıdır hocam.
25:27Yani Kadisiye'den 5-6 yıl sonra, bu şu demek, İran coğrafyasında Müslümanlar muazzam bir direnişle karşılaştılar.
25:38Bizans coğrafyasında çok hızlı ilerlediler.
25:41Niçin?
25:41Çünkü Sasani milleti, İran milleti göçebe bir millet değil.
25:47Yerleşik bir millet, gidebilecekleri bir yerde olmadığı için sonuna kadar mücadele ettiler.
25:55Nihavent savaşında komutan kimdi?
25:57Numan bin Mukarrin.
25:59Evet.
26:00Dolayısıyla Numan bin Mukarrin kaç yıl?
26:04Sahabe bu da.
26:05Tabi Kadisiye ile Nihavent arasında 6 yıl var hocam.
26:09Bu ne demek?
26:11Bu daracık coğrafyada Müslümanlar 6 yıl mücadele ettiler.
26:16Ve neticede Nihavent savaşı, Sasani imparatorluğunun Müslümanların karşısında toparlayabildiği ordunun savaşı ve Kadisiye'den sonra 2. 2. İmparatorluk meydan savaşıdır.
26:32Bu savaşı da Müslümanlar kazanmak suretiyle Maveraün Nehir dediğimiz Ceyhun Nehri'nin sınırlarına kadar geldiler.
26:41Hatta Yezdücert orada yine asker toplamaya, nehrin karşısına geçerek devleti yeniden diriltme çabalarına girince,
26:51Hz. Ömer'in komutanları dediler ki, biz onu takip ederek orada ortadan kaldırmadan bu devleti biz ortadan kaldıramayacağız.
27:03Hz. Ömer dedi ki nehrin karşısına geçmeyin, nehrin karşısına geçerseniz bilmediğimiz topraklarda nehrin karşısı demek artık Buhara ve Semerkant'ın
27:12yolu demek.
27:14Hz. Ömer buna müsaade etmedi.
27:17Dolayısıyla nehrin karşısına geçmek ve oralarda seferler düzenlemek, Hz. Osman dönemine nasip olacaktır.
27:25Biraz daha oraya gelirdi. Türkistan coğrafyasına yönelik seferler, Hz. Osman döneminde ilk adımlar nehrin karşısına geçerek başladı.
27:35Ama şunu söylemek lazım, bu coğrafyanın hakimiyetini sağlamak oraya askerlerinizi göndermekle sağlanmıyor.
27:42Önce oraya bayrak dikiyorsunuz ama oralara nüfusun yerleştirilmesi, oranın İslamlaşması için Müslümanların orada yerleşmeleri ve oranın bir medeniyet halini olmaları
27:58gerekiyor.
27:58O zaman şunu söyleyebiliriz, Horasan coğrafyasının ilk fütuhatı Hz. Ömer zamanında ama Horasan coğrafyasının Müslüman hakimiyetine geçişi Hz. Osman zamanındadır.
28:13Mesela günümüzde Merv dediğimiz Türkmenistan toprakları, Hz. Osman zamanında o topraklar artık Müslümanların oldu.
28:24Peki Maveraün Nehir yani Buhara ondan önce Beykent, Buhara, Semerkant bu coğrafyaya ilk İslami ordular ne zaman geldi derseniz Emeviler
28:37dönemidir.
28:37İlk bu coğrafyanın, o arada Maveraün Nehir'in ne olduğunu da izleyicilerimize bir söylemiş olalım.
28:44Ceyhun Nehir'inden kuzey ve özbekistan toprakları.
28:49İslam bu coğrafyaya, Özbekistan, Semerkant, Buhara, bu Türkistan bu coğrafyaya Hz. Osman'dan sonra Emeviler dönemi.
29:00Muaviye bin Ebi Süfyan.
29:02Kimdir burada kilit isim?
29:04Evet.
29:05Nasıl geldi insanlara?
29:06Şunu söyleyelim tabi Hz. Ali döneminde atlamayalım çünkü Hz. Ali döneminde yaşanan 4,5 yıllık bir siyasi rekabet mücadele sebebiyle
29:16Horasan topraklarında elde ettiğiniz o hakimiyet ortadan kalktı hocam.
29:22Yani demek ki devletlerin işleyişiyle ilgili kurallar her dönemde aynı.
29:26Sünnetullah.
29:27İç karışıklık olursa gücünüzü ve gözünüzü içeriye dikersiniz.
29:32Dışarıdaki gelişmelerden uzak kalıyorsunuz, güç kaybediyorsunuz.
29:38Onun için içeride sağlam durmak bugün içinde son derece önemli.
29:43İç barış.
29:44Tabii.
29:44İç barış önemli.
29:46Düşünün Hz. Osman zamanında işte Merv Erzur, Abi Vert veya Abi Yurt, Seras.
29:53Bu coğrafyalarda Müslüman hakimiyeti, Arap hakimiyeti devam etti ama 4,5 yıl nereye gitti Müslümanların enerjileri?
30:02Cemel'e gitti hocam.
30:03Evet.
30:04Sıffin'e gidince bu topraklardaki hakimiyet kayboldu.
30:07Bu çok önemli bir referans.
30:09Bugün de Türkiye'de terörsüz Türkiye başlığı altında içeride milleti tahkim etme siyaseti var devletimizin.
30:18Demek ki geçmişte aslında şimdi tarihi de konuşuyoruz.
30:21Tarih, tarih aynen devam ediyor.
30:23Belki daha önce buralara gelinebilecekken içerideki karışıklık Müslümanlar birbirleriyle savaşmak durumunda kaldı ve gücünü yitirdiler.
30:33Çok önemli bir tespit bunu da yeri gelmişken söylemiş olalım.
30:36Yani Hz. Osman zamanında Ceyhun nehrine kadar ulaşmış olan İslami hakimiyet 4-4,5 yıllık iç savaş sebebiyle Irak topraklarında
30:48bile kontrolün elden çıkma tehlikesi karşı karşıya geldi.
30:53O nedenle Muaviye bin Ebi Süfyan Hz. Hasan'dan hilafeti devralıp beyat alınca amül cemaat dedi Müslümanlar buna birlik yılı.
31:03Çünkü parçalanmış vaziyet Müslümanların beka sorununu gündeme getirdi.
31:10Peki buraya nasıl geldiler hocam?
31:11Muaviye bin Ebi Süfyan tekrar Horasan topraklarını kontrol ettikten sonra nereden kontrol ediyor?
31:17Irak'tan.
31:19Basra valiliği marifetiyle bu coğrafya tekrar öne çıkan isim kim?
31:25Abdullah bin Amir.
31:26Bu çok önemli bir komutandır.
31:29Abdullah bin Amir hem Hz. Osman döneminde bu coğrafyayı fetheden orduları organize eden validir.
31:36Muaviye bin Ebi Süfyan da Emeviler döneminde onu tekrar aynı göreve getirmek suretiyle bu coğrafyayı yeniden kontrol altına aldı.
31:47Ondan sonra Ziyad bin Ebi Muaviye'nin Irak valisi, oğlu Ubeydullah bin Ziyad, Ziyad bin Ebi Irak valisi, Ubeydullah bin
31:58Ziyad, Horasan yani buraya doğru geliyor.
32:02Artık Mavera ün Nehir fetihleri Irak orduları değil de Horasan'a yerleşik, Merve yerleşik ordularla birlikte.
32:11Ordugah daha doğuya kaydırıldı.
32:14Yine Muaviye bin Ebi Süfyan zamanında Horasan valiliği yapan Said bin Osman, Hz. Osman'ın oğludur.
32:23Said bin Osman marifetiyle ilk kez Özbekistan topraklarında Buhara ve Semerkant topraklarına fetihler gerçekleştiriyor.
32:32İşte Said bin Osman'ın ordusu içerisinde yer alanlardan bir tanesi az önce mekanını, makamını ziyaret ettiğimiz Kusen bin Abbas.
32:43Şahı zinde namı diye.
32:44Kusen bin Abbas, Abbas'ın oğullarından Ebu'l Fatıl büyük oğlu, ikinci oğlu Abdullah bin Abbas, Ubeydullah bin Abbas bir
32:54oğlu daha var ve Kusen bin Abbas.
32:57Kusen bin Abbas, Hz. Ali zamanının Mekke valisidir hocam.
33:03Hz. Ali zamanının aynı zamanda hac emiridir, emirliğini yapacak yani daha İslam tarihinde.
33:15Buraya geldiğinde tabii ki mutlak anlamda Buhara'yı fethetmediler Müslümanlar ama Buhara'da görünmeye başladılar.
33:24Anlaşma yapmak suretiyle bölge idarecileri itaatlerini bildirdiler ama bu tam bir fetih değil.
33:30Bunlar Kuteybe bin Müslümanlar.
33:32Kuteybe daha önce, Kuteybe daha gelmedi.
33:35Demek ki İslam daha erken yıllarda buralarda geldi.
33:39Ve Hz. Osman dönemi Kusen bin Abbas, Semerkanta gelen ordunun içerisinde ve Mer civarında şehit olduğuna dair rivayetleri var ama
33:50asıl baskın husus ve kabul edilen husus Kusen bin Abbas, Hz. Osman'ın oğlu Said bin Osman'ın Khorasan valiliği
33:59ve komutanlığı döneminde
34:0156 hicri, 674-75 miladi tarihinde burada şehit oldu ve bu coğrafya İslam ile yakın tanışmaya
34:157. yüzyılın sonlarında başladı ve Emeviler de Muaviye bin Ebi Süfyan'ın halifeliği döneminde gerçekleşti.
34:26Bu coğrafyanın gerçek anlamda fethedilmesi için biraz daha yaklaşık 30-40 yıl bekleyeceğiz.
34:34Bu fethi gerçekleştiren Velid bin Abdülmelik'in halifeliği döneminde meşhur Haccaç bin Yusuf Es-Sekafi'nin
34:46Irak bölge valiliği döneminde onun koordinesinde Kuteybe bin Müslim ki Türkistan Fatihi olarak bilinir.
34:55Önce Buhara, Buhara'yı fethettikten sonra Semerkant idarecileri gelip anlaşma yapmak istiyorlar.
35:04Diyorlar ki biz savaşmak istemiyoruz, itaatlerini beyan ediyorlar.
35:09Fakat bundan 3 yıl sonra bizzat Kuteybe bin Müslim şehri kuşatmak suretiyle fethi gerçekleştiriyor.
35:18Ve buradan da daha doğuya doğru ilerleyerek Şaş, Şaş Taşkent'tir, Taşkent'i fethediyor.
35:28Daha sonra Tirmiz'i birkaç yıl sonra fethediyor.
35:31Sınır neresi?
35:34Hocent ve Çin sınırı.
35:37Fergana bölgesi dediğimiz daha doğu bölgesinde bu toprakları fethettikten sonra Çin sınırına giderek
35:44Çin kralıyla anlaşma yapmak suretiyle bütün Horasan coğrafyasını, bütün Maveraünnehir coğrafyasını İslam ile tanıştırıyor.
35:56Sadece tanıştırmak değil, Müslüman Arapların bu coğrafya yerleşmelerini temin etmek suretiyle bölge insanının İslam'ı propaganda ile değil, kılıçla değil,
36:08bizzat Müslüman olan insanların örnekliğiyle tanımalarını temin maksadıyla Semerkant'ın yarısına Müslüman Arapları yerleştirmek suretiyle
36:21bu coğrafya insanların Türkler, Soğutlar, farklı etnik unsurlarla birlikte bir arada yaşamalarını da temin ederek bu coğrafyanın İslamlaşması'nın ilk
36:34adımlarını
36:34Teyve bin Müslim atmış ve Semerkant, Buhara bir İslam beldesi haline dönüşmüş oldu.
36:43Evet hocam çok teşekkür ediyoruz.
36:45Estağfurullah.
36:45Artık toparlayacağız programımızın sonu.
36:49Bazı şeylerin altını çizmiş olalım.
36:51Çok ilginç tabi Çin sırrına ulaşmış olmak.
36:55Allah selametlik versin.
36:57İhsan Süreyya Sırma Hoca'nın bir çalışması vardı.
37:00Resulullah Aleyhisselam ticari seferler sırasında panayırlara katılıyor.
37:06Burada Çin'den gelen iş insanlarıyla karşılaşıyor.
37:12Vehb İbni Ebi Kepşe radıyallahu anh sahabeden bunu Çin'e elçi olarak gönderiyor o zaman.
37:19Elçi geri dönüş sırasında Resulullah Aleyhisselam vefat etmiş oluyor.
37:24Gelip Hazreti Ebu Bekir'e Çin'in İslamiyet'e elverişli halde olduğunu söylüyor.
37:30O da onu geri gönderiyor.
37:32Yani Resulullah Aleyhisselam'ın hedefi ta o günden buralara Çin sınırına kadar buralara İslam'ı getirmek
37:39ve bunu ticari seferler ve faaliyetler üzerinden değerlendiriyor.
37:46Son olarak şunu soracağım hocam.
37:48Daha sonraki programlarımızda bu konuyla ilgili çok önemli hocalarımız, akademisyenler,
37:54hem Özbekistan tarafından hem Türk hocalarımız gelecekler, daha detaylı konuşacağız.
38:01Türklerin Müslüman olması genelde Talas Savaşı ile ilişkilendirilir.
38:06Yani 8. yüzyılın ortaları, şimdi sizin anlattıklarınızdan aslında çok daha öncesinde
38:16Türklerin İslamiyet'le tanıştıkları, savaştan daha önce İslam'ı gördükleri ve parça parça Müslüman olduklarını görüyoruz.
38:26Hem bir son mesajınızı hem de bu soruma cevabı alabilirsek bununla tamamlamış olalım.
38:31Rahmetli analım Hasan Celal Güzel, 2000 yılında başlayan bir Türkler projesi vardı.
38:41O proje çok hacimli bir ansiklopediye dönüştü.
38:46Ben de o zaman Türkmenistan'daydım.
38:48Orada hocalık yapıyordum.
38:50Kendisi de oraya gelmişti.
38:52Aşkabat'taki camide karşılaştık.
38:54Dedim ki ben bir makale gönderdim.
38:56Türklerin İslamlaşması başlığı altında.
39:00O makale o dergide yayınlandı.
39:03İlgilenen kardeşlerimiz PDF'sini bulabilirler.
39:07O zaman şöyle demek gerekir.
39:10Türkler ile Araplar ne zaman karşılaştılar?
39:14Müslüman Araplar muhtemeldir ki bir kısım Türkler Sasani ordularında görev yapıyorlardı.
39:24Çünkü imparatorluk askerleri çeker.
39:28Nasıl Abbasiler Talas'tan sonra Türk askerlerini istihdam ettilerse.
39:33O nedenle şunu söylemek mümkün.
39:36Araplarla Türklerin karşılaştıkları süreç esasında Hazreti Ömer dönemindeki Sasani imparatorluğu ile Araplar ilişkileridir.
39:46Ama İslam ile tanışmaları Türkler ile Arapların bir arada yaşamaya başladıkları dönem.
39:54İşte o tam Emeviler dönemi Muaviye bin Nebi Süfyan ile başladı.
39:59Evet 660-670 Muaviye bin Nebi Süfyan'ın halifeli dönemi hicri 40-60'lı yıllar bu dönemde başladı.
40:10Ama Emeviler ile Türklerin ilişkileri pek iyi ilişkiler değil çatışma üzerine.
40:18Ama iyi ilişkilerin olduğu dönem var.
40:21O da Ömer bin Abdülaziz dönemidir.
40:24Türkler arasında en yoğun İslamlaşma Emeviler'de Ömer bin Abdülaziz döneminde oldu.
40:31Neden?
40:32Çünkü Ömer bin Abdülaziz Mevali dediğimiz Arap olmayan Müslümanlara eşit vatandaş muamelesi uygulamasını ilk başlatan.
40:43Ve 2-2,5 yıllık idaresi döneminde bunu gerçekleştirdiği için hem yeni yeni etnik unsurlar İslam'a girdiler.
40:52Hem de İslam ile tanışmış olan Türkler daha yoğun bir şekilde katıldılar.
40:59Hocam şimdi izleyicilerimize Özbekistan'da ne aradığımızı bu programında anlatan son bir mesaj vermiş olalım.
41:08Sizin bu sözlerinizden sonra kıymetli izleyicilerimiz İslam Hazreti Adem'le başlayan bütün peygamberlerle devam eden Resulullah Aleyhisselatü Vesselam Efendimiz'le
41:20kemale eren bir din.
41:22Kur'an vahyi Mekke'de Medine'de nazil oldu tamamlandı.
41:27İslam güneşi orada doğdu ama Türkistan coğrafyasında parladı.
41:32Bu bizim ihmal ettiğimiz bir konu.
41:34Biz en azından Anadolu'da yaşayanlar olarak kendi köklerimizi bilmek zorundayız.
41:41Atalarımızın bu İslam güneşinin parlamasına mimaride, sanatta, kültürde, bilimle kattıkları katkıları bilmek zorundayız.
41:50Biz şimdi yeni nesil gelişmişlik deyince sadece batıya gözlerini dikiyor.
41:557. yüzyıldan, 8. yüzyıldan itibaren evet her ne kadar ilk Türk İslam devleti 10. yüzyıldan itibaren olsa da halk olarak,
42:06millet olarak bizim İslam'la şereflendikten sonra bu medeniyetin oluşmasına çok büyük katkılar sağladığımızı
42:13biz Ülke TV ekranlarında 20 hafta boyunca yayınlayacağımız bu programlarda alanında uzman isimlerle konuşacağız ve kendi köklerimizi, kendi izlerimizi göreceğiz.
42:25Evet, güneş Mekke, Medine'de doğdu ama Türkistan'da parladı.
42:31Biz de bu programlarımızla, hocalarımızla beraber bunu size yansıtmaya gayret edeceğiz.
42:37Bir sonraki programda tekrar görüşmek üzere.
42:40Allah'a emanet olun.
42:41Hocam çok teşekkür ederim.
42:43Ben teşekkür ederim.
43:23Ziraat Bankası sundu.