- 3 weeks ago
- #theatomaraullospecials
- #atomaraullo
Aired (August 29, 2026): Sa mga insidente ng karahasan sa ilang paaralan, ano ang mga hindi nakikitang dahilan na dapat bantayan para protektahan ang seguridad ng mga bata?
Panoorin ang video.
-
Para sa mga nais tumulong sa patuloy na pagpapagamot ni Alyas Gwen, magpadala sa:
BANCO DE ORO
Reshyl Astorga
0060 5023 2325
GCASH
Reshyl Astorga
0977 002 3575
#TheAtomAraulloSpecials #AtomAraullo
Watch 'The Atom Araullo Specials' every last Sunday of the month on GMA Network, hosted by award-winning broadcast journalist Atom Araullo. Subscribe to youtube.com/gmapublicaffairs for our full episodes.
Panoorin ang video.
-
Para sa mga nais tumulong sa patuloy na pagpapagamot ni Alyas Gwen, magpadala sa:
BANCO DE ORO
Reshyl Astorga
0060 5023 2325
GCASH
Reshyl Astorga
0977 002 3575
#TheAtomAraulloSpecials #AtomAraullo
Watch 'The Atom Araullo Specials' every last Sunday of the month on GMA Network, hosted by award-winning broadcast journalist Atom Araullo. Subscribe to youtube.com/gmapublicaffairs for our full episodes.
Category
🎈
FunTranscript
00:01I
00:01I
00:01I
00:01I
00:01I
00:02I
00:22I
00:22I
00:22I
00:24I
00:29June 22
00:30Alas 7 ng umaga
00:34Nagsimula ang araw ng mga estudyante ng San Jose National High School sa isang pagritipon sa open grounds ng paaralan.
00:46Matapos ang dalawang oras.
00:51Umalingaw ngaw ang tikot ng maril sa eskwelahan.
00:59Dalawang estudyante ang biglang na maril.
01:04Tatlo sa kanilang kapwa mag-aaral ang namatay.
01:10Marami ang nasugatan.
01:12Ano'y lahat?
01:19Dalawang wana ang nakalipas mula ng nakagigimbal na pamamaril.
01:23Itinutunin itong unang school mass shooting event sa kasaysayan ng ating bansa.
01:27Pero hindi pa pala dito matatapos ang mga nakababahalang insidente sa mga paaralan.
01:39May daan siya tita sa Ateneo de Zamboanga.
01:43Nito lang August 18, isa pang pamamarilang nangyari sa Ateneo de Zamboanga.
01:58Dalawang estudyante ang namatay,
02:00kabilang ang grade 8 student na sinasabing na maril.
02:06Sa ngayon, hindi pa malinaw kung ano ang nagtulak sa kanya na gawin ito.
02:11Pero sa ikalawang pagkakataon sa loob lamang ng ilang buwan,
02:16isang estudyante ang namaril.
02:18Sa loob ng paaralan.
02:23Tanong tuloy ng marami.
02:25Ano ang nangyayari sa mga kabataan?
02:34Walang iisang sagot sa tanong na yan.
02:36At hindi rin pare-pareho ang pinagmumula ng ganitong mga insidente.
02:40Kaya gusto namin magsimula sa isang kabataan
02:43na hindi sangkot sa pamamaril sa Tacloban o Zamboanga,
02:46pero napasok mismo sa isang online community kung saan karahasan ang sentro ng mga usapan at content.
02:57I've been hiding this for months, maybe.
03:05Tawagin natin siyang Makoy.
03:08Labing pitong taong gulang.
03:10Kwento ni Makoy, nagsimula ang lahat sa isang online game.
03:15First, it all started in Lublox.
03:19Then may pumunta sa akin na magaspo sa akin na subawa po daw itong community po.
03:30Ano ba ito? Somebody na kilala mo or anonymous account?
03:34Anonymous.
03:36Mula sa online game, lumipat raw si na Makoy sa isang private chat.
03:43Doon, mas mararahas na uri ng content ang kanyang nakita.
03:48Parang disturbing po eh.
03:50Kasi nag-lead po sa isang website na pwede kang manood ng violent videos.
03:59Tapos na-fixate ako po dun eh.
04:03Ang website na binabanggit ni Makoy ay bahagi ng isang online community
04:08na nakasentro sa pagkahumaling sa mga mararahas na krimen at sa mga gumawa nito.
04:14Pero ang mas madilim na bahagi ng komunidad,
04:18napapasok na rin ng tinatawag na Nihilistic Violent Extremism o NVE.
04:25Sa mundong ito, hindi lang pinag-uusapan ng karahasan.
04:30Maaari rin itong gawing normal, hangaan o gayahin.
04:36Nandun lang po ako for research pero parang mas nakonsume pa ako dun.
04:42At nagkaroon ng negativity.
04:45Naramdaman mo ba yun? Nakakaroon ka ba ng sense ng belonging dun sa grupo na ito
04:50na mga taong na meet mo online?
04:51Opo. Parang welcome po ako.
04:57Ipinasilip sa akin ni Makoy ang mundong ito.
05:00Nariyan ng game na ginagaya ang mga mass shooting event sa Amerika.
05:05Pag nag-totok ka na agad, may timeline na may time timer na parang pupunta rin ng SWAT.
05:11Magre-respond din na yung police po.
05:13Sa biglang tingin mukha siyang harmless pero siguro nakakabahala
05:20ang inilalarawan niya o yung dinidepict niya ay based on real-world events
05:26of extreme violence kung saan may mga taong namatay.
05:33Kinalaunan, dumalabas na rin ang nakababahalang content sa social media feed ni Makoy.
05:38Na-publish po nila dito sa TikTok yung mga edits.
05:42Gusto nila gawing cool or edgy. Parang ganun po.
05:48May notice ka ba na parang changes sa sarili mo na hindi mo nagustuhan?
05:53Nagkaroon na po ako ng galit sa ibang tao.
05:58Mas lalo na po ako nagkaroon ng violent fantasies.
06:01O kinikip ko naman po kasi sa sarili ko yun eh.
06:04Kasi alam po po na hindi ko po maaaring gagawin yun.
06:09Hindi nagtagal, may nakapansin na rin sa mga pagbabago kay Makoy.
06:15Ayun, nagkukulong sa kwarto.
06:18Ang lola ni Makoy na nagpalaki sa kanya na alarma sa mga ikinikilos ng apo.
06:25Maging sa mga binibili nito online.
06:30Umibili siya ng balisong.
06:32Natatakot ako baka maging bayulente rin siya.
06:35Natatakot ako na kung anong mangyayari sa buhay niya.
06:39Kasi baka mamaya may stop siya sa pag-aaral.
06:46Agad kumilo si Lola para kay Makoy.
06:50Ngayon, ano na, nagkaroon kami ng kasunduan nga po na naging open na po siya.
06:57Kikwento na po siya.
07:01Paliwanag ng isang psychologist,
07:03makapangyarihan ang pakiramdam na tanggap ka sa isang grupo.
07:06Lalo na para sa mga kabataan.
07:08Sa lahat ng tao, mas lalong na sa bata,
07:11siyempre, importante yung sense of belongingness.
07:15And kung hindi nila nakukuha from their families,
07:18or sa kaibigan nila,
07:20then they look for it somewhere else.
07:22Mahalaga rin daw kung paano tumutugon ng mga magulang o mahal sa buhay
07:27kapag may ibinahagi ang isang bata.
07:28Yung pinakatakot ng bata,
07:32kung may isumbong silang ganito,
07:33ikokonfiscate yung cellphone nila.
07:36We don't want to do that
07:37kasi they'll keep things to themselves.
07:40So, open communication starts from the beginning.
07:45Sinusubukan na raw lumayo ni Makoy sa grupo ngayon.
07:49May isang pangyayari raw kasi
07:52na nakaapekto sa kanyang pagtingin dito.
07:54Yung incident sa Tacloban.
08:13Binalikan ko ang San Jose National High School sa Tacloban.
08:19Sa gate pa lang,
08:21damang-dama ang mga pagbabagong iniwan
08:23ng malagim na pamamari.
08:32Mahaba ang tila ng mga estudyante papasok ng paaralan.
08:37Mabusisi ang bag inspection.
08:40At may mga bagong metal detector.
08:47You go there.
08:48To that line.
08:49Ano?
08:50Doon, doon, doon.
08:52Medyo, ano po ang security nyo ngayon?
08:55Daily naman po yan, sir.
08:58Pero mula nung nangyari,
09:00lalong humigpit.
09:02Opo. Yes, sir.
09:08Ito po yung dating grade 10 cucumber na section
09:13na may dalawang na matay na bata.
09:16Matay.
09:17Na-change na kasi yung day.
09:19Dito po pinano.
09:20Para hindi na makita yung bullet holes.
09:23Opo.
09:25So sa ngayon,
09:26hindi na po muna ginagamit.
09:28Stockroom na.
09:29Bakit po kayo nag-decide na huwag na muna paggamit?
09:31Para naman po mabawasan po yung kanilang pagdadalamhati.
09:37At least malimutan nila yung nangyari.
09:43Ilang buwan matapos ang trahedya,
09:46nanunumbalik na ang sigla
09:48para sa ilang mag-aaral.
09:49Good morning visitors.
09:53Welcome to grade 10 ampalaya.
09:56Pero sadyang hindi madaling malimutan ang nangyari.
10:01Medyo natatakot pa rin po pag ano.
10:03Minsan pag parang may lumalagabog.
10:07Parang gano'n po.
10:09Ang estudyanteng tatawagin nating Carla
10:12na baril at napatayang kaklase
10:15sa kanyang harapan.
10:17Meron pa sa inyo dito na
10:18parang hindi pa rin makalimutan yung nangyari
10:21o nangyari.
10:23Sa bahay, naiisip pa rin.
10:25O baka napapanaganipan pa nga.
10:27Actually po, lahat po
10:28nandun sa bahay.
10:30Tapos kunwari matukulog na,
10:32naiisip pa rin po namin.
10:34Mabigat din ito para sa mga guro at administrador
10:38na araw-araw nakakasama ang mga bata.
10:42Emotional po kayo, ma'am.
10:44Oo, oo, sir.
10:45Naaawag kasi po ako sa mga bata, sir.
10:48Oo, oo, oo.
10:50Oo, oo, oo.
10:53Pag mga bata na po kasi, sir,
10:55yung pinag-uusapan na...
10:58naaanap mo.
11:00Nafefeel ko po kung ano,
11:02yung nafeel nila sa...
11:03sa day na yun po.
11:09Pero hindi lahat ng estudyante,
11:11nakabalik na.
11:14Isa sa mga malubhang na sugatan sa pamamaril,
11:17tinamaan ang bala sa ulo.
11:19Tatawagin natin siyang Gwen.
11:23Nagpapagaling pa rin siya ngayon
11:24sa kanilang bahay.
11:27Hindi akong pinagbago.
11:29Hindi na akong makapag-aral.
11:32Gustong-gusto ko pumasok pero...
11:34baka kasi matamaan yung ulo ko,
11:38dirikado.
11:39Ano ang sinasabi mo sa sarili mo?
11:42Kaya ko to.
11:47Kakayain ko to para sa pamilya ko.
11:52Habang nagpapagaling ang dalaga,
11:54lumalaki na rin ang gastusin
11:56ng kanyang pamilya sa pagpapagamot.
11:59Pero may isa pang bagay na bumabagabag sa kanya.
12:03Bakit?
12:05Bakit nila ginawa yun?
12:16Ang tanong na yan,
12:18matagal lang sinusubukang sagutin
12:21ni Luis Talatala.
12:23Isa siya sa mga nagmamonitor at pumapasok mismo
12:26sa mga online community
12:28na iniugnay sa nihilistic violent extremism.
12:50Isa si Luis Talatala sa mga nagmamonitor at pumapasok mismo
12:54sa mga online community
12:56na iniugnay sa nihilistic violent extremism o NVE.
13:01Bali sir, ito po yung matrix na ginawa po namin about sa isang...
13:04Sa mga grupong minomonitor ni Luis,
13:07lumutang ang isang matunog na online network
13:09na iniugnay sa NVE.
13:11Nagmula ito sa labas ng bansa
13:13at nagkaroon na rin ng impluensya
13:16sa mga kabataang Pilipino.
13:18Ano ba sila? Parang they operate independently?
13:21Yes sir.
13:21Kaya umuusbong po.
13:23Hiwahiwalay yung different copycat groups.
13:28Ang masalimuot,
13:29marami sa mga kabataang miyembro ng grupo,
13:33parehong biktima,
13:34at salarin.
13:35Dito po kasi,
13:37mismong mga minors po,
13:38yung nag-influence sa kapwa nila kabataan.
13:42Anong tinitingnan natin ngayon?
13:44Is this an actual...
13:45Actual video po.
13:48So, hindi lang po masyadong readable,
13:50pero nagbabasag sila ng mga kotse.
13:53Ang mga kabataang miyembro ng grupo,
13:56minsan,
13:57binibigan daw ng task
13:59o gawain ng mga pasimuno
14:01para patunayan ng kanilang loyalty.
14:03So, one of the strategies po kasi
14:05for them to recruit members
14:07is to ask those minors
14:11na mag-commit po ng self-harm
14:15or ng harm against their pets or animals po
14:18na nakavideo.
14:22So, nagkakaong po
14:23ang tinatawag natin
14:24compromat
14:24or compromising material
14:26na later on,
14:27magagamit po against them
14:29to be blackmailed.
14:33Wala raw bayad
14:34o anumang material
14:35na gantimpala sa pagsali.
14:37Mas mahalaga
14:38ang katayuan sa grupo
14:41at ang pakiramdam
14:42na kabilang karito.
14:44So, parang ang matatawag lang
14:47na motivation
14:47or reward dito
14:48is status?
14:50Yes, sir.
14:50And yung feeling
14:52na belong sila sa community.
14:53Ito ba ay may sarili
14:55ng movement
14:56sa loob ng Pilipinas?
14:58Years ago po,
14:59malakas talaga
15:00yung influence
15:01ng foreign movements
15:02sa mga kabataan sa Pilipinas.
15:04Pero sa status po kasi
15:05natin ngayon,
15:06yes po,
15:07meron na pong sariling movement
15:08na nabuo sa Pilipinas.
15:10Active na active.
15:12Hindi pa kinukumpirma
15:14ng mga otoridad
15:15kung may direct
15:16ang kaugnayan
15:17ng pamamaril
15:17sa Tacloban
15:18sa NVE.
15:19What we're trying to prevent
15:21here in the Philippines
15:22is the copycats.
15:24Pero sa ilang pagdinig
15:25sa Senado,
15:26lumutang na
15:26ang posibleng
15:27impluensya nito.
15:28Yung extremism.
15:30Sa sarili namang
15:31pagmamonitor ni Luis,
15:33ito rin
15:33ang kanilang nakita.
15:35We highly believe
15:36na yung nangyari
15:38po sa Tacloban
15:39ay connected
15:40sa NVE.
15:43Pero may mahalagang
15:44paglilinaw
15:45si Luis.
15:46Hindi porque
15:47violente ang video game,
15:49magiging marahas na rin
15:50ang batang
15:51naglalaro nito.
15:53Kahit naman ako,
15:54naglalaro ako ng mga
15:55shooting games,
15:56pero
15:57hindi naman ako
15:58naging violent person.
16:00Actually sir,
16:01yan din yung pinakagusto
16:02natin i-emphasize.
16:03Ang nakikita po kasi natin,
16:05not the game itself,
16:07not the content
16:08of the game itself,
16:09but
16:09kung sino yung mga nakakasama,
16:11ano yung mga nakikita nila,
16:13ano yung mga sinishare
16:14sa kanila.
16:18Pero may mga pamilya rin
16:20na tutukasan
16:20ang ganitong mga online community
16:22sa pinakamasakit na paraan.
16:25Isa sa kanila,
16:26ang mga mahal sa buhay
16:28ng labing-pitong taong gulang
16:29na estudyante,
16:31tatawagin nating Renzo.
16:35Minsan nakakasama ko po siya
16:36sa pag-ahandle ng mga event.
16:40So na-bubble artist ko na siya.
16:45Event entertainer at magician
16:46si Ariel.
16:52Isang buwan na ang nakalipas
16:54mula ng makaranas ng trahedya
16:56ang kanyang pamilya.
17:06Ano po yung inaalit niyo sa litratong ito?
17:17Yan po yung ano.
17:20Ginarap lang po namin yan.
17:21Bali sa aming mag-asawa.
17:24Bali tatlo kami.
17:25Kasi tatlo lang po talaga kami.
17:34As in, magulo po yung arom ng anak ko.
17:37Okay lang po.
17:37Okay lang.
17:39Saka mix na rin po itaradito po yung mga gamit namin.
17:42Ito.
17:44Ito.
17:45Wala pang...
17:46Mahilig siya sa music.
17:48Nagigitara.
17:48Nagigitara po siya.
17:50Kanya po ito.
17:51So.
17:52Aside dito.
17:54Yung desktop.
17:55Nagmi-mix siya.
17:59Ano po yung
18:01naalala nyo nung gabi na
18:03nangyari yung insidente?
18:05Tinatok ko siya.
18:06Tapos sabi ko,
18:07Sige na anak.
18:08Tulog na.
18:08I love you.
18:09Pag alas na even ng umaga.
18:11So.
18:12Ginigising na siya ni misis.
18:14Pero.
18:15Nakalak po ito.
18:16Hindi po siya madalas naglalak?
18:18Hindi po siya naglalak ng pinto.
18:20Hindi kami nagpapalak ng pinto sa kanya.
18:22So.
18:23Natataranta na yung asawa ko.
18:24Umigot po ako sa likod.
18:25Tapos binasag ko po yun.
18:29Trauma.
18:30Shock.
18:31Shock talaga.
18:32Kasi iisa yan.
18:34Yun na pala yung muling gabi na magkikita kami.
18:38Magkakausap kami.
18:40Nabuhay pa siya.
18:42Isang tanong dawang hindi mawala sa isip ni Ariel.
18:46Ano ang pinagdaanan ng kanyang anak
18:48na hindi nila nakita?
18:50Ito yung last note na ginawa niya.
18:58Mabigat.
19:04Sa paghahanap niya ng sagot,
19:06binalikan ni Ariel ang mga gamit,
19:08kasulatan,
19:09at telepono ng kanyang anak.
19:12Dito raw niya nakita ang ilang simbolo at kataga
19:15na iniuugnay sa ilang NVE community.
19:21Kaya nagsimula siyang magtanong
19:23kung may papel ba ito
19:25sa pinagdaanan ni Renzo.
19:27Yan.
19:28Doon ko na pagtanto na
19:30meron siyang community na nasamahan
19:33na wala na silang pakialam
19:34sa buhay ng iba o sa buhay niya mismo.
19:37Para masuri kung sino ang mga nakausap
19:40at nakasalamuha online ni Renzo,
19:43ipinagkatiwala ni Ariel
19:44sa Cyber Crime Investigation and Coordinating Center
19:47o CICC
19:48ang cellphone at tablet
19:50ng kanyang anak.
19:58Totoo lang sir.
20:00Napakagaling kong magician
20:01pero wala akong ganang mag-magic ngayon.
20:04Hindi ko alam kung paano ko ibabalik sa sarili ko.
20:07Pero babalik din ako sa dati.
20:09Alam ko naman na hindi niya gusto na
20:12ganito yung mangyari sa akin.
20:14Yan.
20:19Sa ganitong mga sitwasyon,
20:20malaking bagay raw na maramdaman
20:23ng isang bata
20:23na may handang makinig.
20:25Kailangan lang sabihin ng parent,
20:27what's on your mind now?
20:28What do you feel about it?
20:30And rest assured,
20:32nandito kami mga adults.
20:34We'll try to do our best.
20:36At kung kailangan ng dagdag na suporta,
20:39may mga serbisyo at insitusyong,
20:41maaaring lapitan.
20:52Sabi ko kahit anong mangyari sa batang yan,
20:54anak pa rin natin yan.
21:11Magkaiba ang pananakit sa sarili at ang karahasan laban sa iba.
21:15At marami rin posibleng dahilan kung bakit tumaabot ng isang kabataan sa ganito.
21:19Kaya kahit na mahalagang suriin ang papel ng mga marahas ng online community,
21:24hindi rin dapat ipagpalagay
21:26na dito naguugat ang lahat ng karahasan kinasasangkutan ng mga bata.
21:33Matapos ang takloban,
21:35tila sunod-sunod ang mga karahasan na iulat sa mga paaralan.
21:40Pananakit,
21:42pananaksak,
21:43at iba pang mga banta.
21:45Pero ayon sa mga otoridad,
21:48walang kaugnayan sa NVE ang halos lahat ng mga insidente nito.
21:54Katulad ng nangyaring pamamaril sa Zamwanga,
21:57wala pang kumpirmadong ebidensya na NVE ang nasa likod ng pag-atake.
22:03Pero ayon kay Luis,
22:05naging paksa agad ito sa ilan sa mga online community na kanilang minomonitor.
22:16Para kay Luis,
22:18may panganib sa ganitong mga reaksyon.
22:21Masaya sa feeling nila na naging katulad sila
22:24ng mga in-idolize po nila.
22:27Parang notoriety, yung mapansin ka at mapag-usapan.
22:32Para maagapan ang karahasan,
22:35kailangang pansinin ng mga babala.
22:37Paalala ng eksperto,
22:39huwag paliwalain kung magsasalita ang isang bata
22:42tungkol sa pananakit o karahasan.
22:44For instance, gaganti ako.
22:47Or, ay, sasaktan ko siya.
22:49Gusto kong baralin yun.
22:52You know?
22:53And, you know, probably they laughed it off as a joke.
22:56And hindi na-pick up, hindi ni-report.
22:58The verbalization,
23:01we think, is the cry for help.
23:09Pero paano nga ba maagapan ang banta
23:12bago ito mauwi sa karahasan?
23:24Mahigit sampung libo ang mag-aaral
23:26ng General Mariano Alvarez Technical High School
23:29at ang pababantay sa kanilang kaligtasan
23:33naging dagdag pa sa marami ng hamon ng paaralan.
23:38282 ang frontage namin sa classroom.
23:41Ngayon, kinakain pa ng dagdag na gasto sa seguridad
23:45ang pondong dapat sanay para sa iba ng pangangailangan.
23:49Sa ngayon po ba, ilan ang security personnel ninyo?
23:52Actually, yung nasa item po, tatlo lang.
23:55Kaya lang nagdagdag po kami.
23:57Ginawa namin nawalo.
23:59Kaya halos wala kami may budget for repair.
24:03Prioridad ngayon ng principal ang security.
24:06At may dahilan siya para maging mahigpit.
24:10May nareceive yung isang teacher
24:13na galing mismo sa kanyang mga estudyante
24:17na may baril o magpapasabog sa loob ng eskwalahan.
24:23Ang ginawa ko po,
24:24I call immediately the PNP Municipal Office.
24:28Nagpunta po sila sa bahay.
24:30Doon po nila nakuha yung baril
24:32sapagkat sinabi yung bata na doon nakatago sa kabinet.
24:37Sir, ano yung tingin niyong naging susi na napigilan yung gano'ng plano?
24:46Mahalaga po yun yung press information na pinarating po nila sa akin.
24:52Pero may isang pagkakatulad ang mga planong pag-atake at mga pamamaril
24:56na maaaring magbigay ng aral kung paano ito may iwasan.
25:01Ang kakayahang makakuha ng armas.
25:05Actually, yung baril, baril ng lulu niya, dating kapitan.
25:12Ang baril na ginamit sa Takloban
25:14galing sa tita ng estudyante na isang polis.
25:18Sa Zamboanga naman,
25:20nagmula ang baril sa ama ng bata
25:22na officer ng Bureau of Customs Police.
25:25Kasi kung wala naman na weapons, they cannot do it.
25:29So yung availability ng weapons, yun din ang very critical.
25:33Pero ang pag-iwas sa karahasan,
25:35hindi lang tungkol sa pagpigil sa banta.
25:38Para kay Principal Medrano,
25:40kailangan ding tulungan ng batang
25:42nasa likod nito.
25:45Sabi ko, kahit anong mangyari sa batang yan,
25:47anak pa rin natin yan.
25:56Isa pang mahalagang bahagi ng pangangalaga sa mga bata,
26:00ang pag-unawa at pagtugon sa kanilang mga problema.
26:05Mahirap nga lang gawin ito sa isang paaralan
26:07na may libu-libong estudyante.
26:10Ganang kalaking challenge po yun para sa mga guidance counselor.
26:13Talagang buntong hininga.
26:15Medyo mahirap.
26:16Mahirap po talaga kasi yung isa po ay volunteer lang
26:19na guidance designate
26:20para po makatulong dun po sa amin.
26:23So yung ratio ninyo kung apat kayo nasa?
26:25Like 2,000 po.
26:27Ano po ba yung ideal ratio?
26:28Meron ba kayo?
26:291 to 500 po.
26:31Ang laki po ng gap.
26:36Minsan may time na nakakalungkot
26:38feeling mo ikaw yung may kasalanan.
26:40Ikaw yung may kulang dun sa pangyayari.
26:44Parang anong pagkukulang ko?
26:45Pero knowing nga na yung ratio namin ay napakalaki,
26:49hindi namin kaya.
26:51Kung ano yung nakikita naming urgent,
26:53yun muna yung unahin namin.
26:59Pero hindi lang paarala ng maaring lapitan
27:03kapag may nakikitang nakababahalang pagbabago sa isang bata.
27:22Isa ang CICC sa mga ahensyang nagmamonitor at tumutugon sa mga banta online.
27:28Kasama na ang NVE.
27:36Ayon kay Director Renato Paraiso,
27:39pwedeng i-report sa kanila
27:40kung may napansin na kababahalang aktibidad online ang mga kabataan.
27:45So, before,
27:46Hotline 1326 was a reporting mechanism for you to report cyber crimes.
27:50Now, we actually made it and converted it.
27:53Pwede ka rin mag-report ng mga napapansin mo sa anak mo,
27:56your concerns about your children.
27:58Kasi, with all these agencies that are partnered up with the CICC,
28:02particularly the DSWD and the CWC,
28:05we can do some interventions.
28:07Even if, parang halimbawa,
28:08it comes to a point na yung mga gadgets ng anak nyo,
28:11gusto nyo ipainvestigate sa amin.
28:12As long as it's with your consent,
28:14pwede namin gawin for the parents.
28:17Pero giit din ng CICC,
28:19may pananagutan ng mga platform
28:21kung saan nagkakausap ang mga grupong ganito,
28:25lalo na yung ginagamit ng bata.
28:28We really need a law
28:29that would require all these platforms,
28:31hindi lang gaming platforms,
28:33hindi lang social media platforms,
28:34pati yung mga online messaging platforms,
28:36to have an office here.
28:37Hindi lang sapat naman yung nagagawa tayo,
28:39kailangan sapat din yung bilis kung paano natin ginagawa ito.
28:46At dito muling bumabalik ang kwento ni Renzo.
28:50Matatanda ang ipinagkatiwala ni Ariel sa CICC
28:53ang cellphone ng kanyang anak
28:55sa pag-asa makakakuha ng sagot
28:57sa mga nakasalamuhan niya online.
29:01Ngayon, may resulta na
29:04ang kanilang pagsusuri.
29:07Ayon sa ahensya,
29:09hindi na nila ma-recover ang online history ni Renzo.
29:12Kaya sa ngayon,
29:13wala silang nakikitang ebidensyang
29:15direct ang mag-uugnay sa NVE
29:17sa pagkamatay niya.
29:20Kapag ganito po kayo sa inyong bahay,
29:22ano po ang mas namamayani sa inyo
29:24ng mga ala-ala?
29:29Yung mga panahon,
29:30ano pa siya, buhay pa siya.
29:33Naalala ko yung mga banding namin.
29:36Tindro ako siya mag-magic.
29:38Nag-jump kami ng gitara.
29:45Ano ang mensahe mo sa ibang mga magulang?
29:49Paano nilang may iwasan na mangyari din ito sa kanila,
29:53batay sa iyong karanasan?
29:55Kahit minsan nakakausap na natin yung anak natin,
29:58may mga bagay pa rin na obserbahan at bantayan natin.
30:01Kung sino yung mga nakakasama nila,
30:03nakasalamuhan nila, kung ano yung ginagawa nila.
30:05Hindi kung matmagulang tayo, alam na natin lahat.
30:17Ngayon pa lang natin nasisimulang makita at maintindihan
30:20ang panibagong banta sa mga kabataan online
30:22na sa ilang pagkakataon, maaaring maglapit sa kanila sa karahasan.
30:27Bagamat hindi lahat ng insidente may uugnay dito,
30:30isang bagay ang malinaw.
30:32Kailangan itong pagtuunan ng pansin,
30:34kasabay ng mas masinsinang pag-uusap tungkol sa kapakanan,
30:38kaligtasan at pinagdaraanan ng mga bata
30:42habang may pagkakataon pang maagapan ang panganib.
30:47Ako si Atom Araulio.
30:49Magandang gabi!
30:53Saat lelει at the Ab internaast r sad thighs.
30:57Lädi ko mga bata hindi.
30:59Namun ang pangamuk yung pang chid onow ar.旅
31:01bullying dinang pam pa 2020. KailanganOkay
31:20i ngay pangang maagam original thanasuti
31:35Transcription by CastingWords