00:00Isang uri ng langgam na'y tinuturing na invasive species ang namataan ng isang universidad sa Iligan City.
00:06Nagbabalang isang eksperto kaugnay ng posibleng bantan ito sa kalikasan at maging sa mga tao.
00:11Si Crazel Pardilla sa report.
00:18Maliit man sa inyong paningin, huwag ismulin dahil ang mga dayuhang uri ng langgam na ito
00:24na nadeskubre sa ating bansa kamakailan pag nakakagat raw para kang kinuriyente sa sakit.
00:32Aray ko po!
00:36Ito ang Little Fire Ants, isa sa mga pinakamapaminsala at agresibong langgam sa buong mundo.
00:44Habang nagsasagawa ng biodiversity research,
00:47ang Mindanao State University Iligan Institute of Technology
00:51Sa barangay Rogongon, Iligan City na karaang taon,
00:55namataan nilang isang uri ng langgam na mas maliit kaysa sa karaniwang langgam.
01:01Mala red-orange o golden-brown ang kulay at sangkatutak ang dami.
01:06We got curious, so pumuha kami ng specimens.
01:10Dinala namin sa lab.
01:12We did careful morphological examination.
01:15At doon namin na-confirm na yun pala ay isang invasive species of ant.
01:21We call it little fire ant.
01:26Ayon kay Doc Olga Nuneza, native sa Central at South America,
01:31ang little fire ants.
01:33Nakababahala raw ang presensya nito.
01:35Dahil ang little fire ants ay social insect na nabubuhay sa colony.
01:41Maraming reproductive queen, kaya agresibo at mabilis dumami.
01:45Dahil siya ay napaka-agresive sa resources at madaling dumami,
01:49so makaroon ng loss of balance sa mga species doon,
01:57flora and fauna sa isang ecosystem.
02:00So cause for concern siya dahil siya ay hindi native, invasive siya.
02:07So pwede niyang madisplace ang local wildlife.
02:11Babala ni Nuneza, may banta sa halaman,
02:15hayop at sa kalusugan ng tao ang mga invasive species.
02:19Gaya na lamang ng little fire ants na sobrang sakit kong mga gat.
02:24Pwede siyang mag-cause ng heart sa wildlife population,
02:30sa plants, sa agriculture, sa tao, saka sa pets.
02:34Kasi naka-cause siya ng ID sa mga pets.
02:38Saka sa tao, naka-cause din siya ng itchlets,
02:43dahil sa kanyang sting.
02:45At ang kanyang sting ay parang may electric shock-like symptom.
02:50Sa pag-aaral ng University of Florida,
02:53lumabas na ang kagat ng little fire ants
02:56ay maaaring magdulot ng corneal lesions
02:59o pinsala sa mata ng mga hayop.
03:02Sa Australia, tinawag itong electric ant
03:05at itinuturing na seryosong banta sa kalikasan.
03:09Sa Solomon Islands, salimbawa, naging peste na ito
03:13at umubos sa mga tanim ng niyog at kakao.
03:16Bineberifika na ng DA ang report at maglalatag ng protocol
03:20sakaling makumpirma ang presensya at efekto nito.
03:25Nagpadala na ng mga expert yung ating regional field office
03:30yung ating regional crop protection center
03:33doon para i-check yung veracity.
03:36Una, kung totoo talaga na nakarating na nga doon
03:40yung ganito klaseng ants na ito.
03:43So, at this point, we cannot confirm yung ganong report
03:49unless ay masabi ng ating eksperto
03:53doon sa regional field office natin
03:56sa Progede Oro na talagang meron na.
03:58So, under investigation.
04:01Hinikaya Pinoneza na magsagawa ng mapping ang DA
04:05sa pagtukoy ng little fire ants
04:07at alamin kung hindi lamang sa iligan mayroon na nito.
04:11May pit na surveillance, biosecurity at border control.
04:16Itong little fire ants ay excellent hitchhiker.
04:19Pwede siyang mag hitchhike sa ating mga sapatos,
04:22pwede sa mga gulong ng sasakya.
04:25Pwede rin siya mag hitchhike doon sa mga agricultural products
04:29saka siguro sa equipment din na mga hikers or mga farmers.
04:36So, sa ngayon, importante ang rapid response.
04:39Hinikaya't ang eksperto ang mabilis na pagpigil sa pagkalat
04:44ng little fire ants.
04:46Clay Zelpardelia para sa bayan.
Comments