00:00Ang kalidad ng mga buhay ay isa sa mga mahalagang salik sa pag-unlad ng isang bansa.
00:05Kaya mahalaga po ang mga ahensya ng pamahalaan na nagsusulong ng mga programang nagpapabuti sa kanilang pamumuhay,
00:11katulad na lamang po ng Commission on Population and Development o CPD.
00:15Kaya para ibagi sa atin ang ilan sa mga programa at inisiyatiba ng kanilang komisyon,
00:20kasama natin ngayon online si Undersecretary and Executive Director Lisa Grace Bersales.
00:26Magandang umaga po sa Rise and Shine, Pilipinas.
00:29This is Prof. Fifi together with Diane.
00:34Magandang umaga po, Prof. Fifi and Ms. Diane.
00:37Alright, well ma'am, recently po inilaunch na ng CPD ang Philippine Population and Development Framework, POPTEB.
00:42Ano po ang pangunahing layunin po nito?
00:44At may mga initial result na po ba kayong nakikita mula po sa implementation po nito?
00:53Ms. Diane, Prof. Fifi, ang ating population and development framework
00:58ay nakasulat po sa ating Philippine Population and Development Plan of Action for 2023 to 2028.
01:08Ito po ay iniprobahan po ni President Marcos noong 2024.
01:16So, ang layunin po talaga nito ay na maggamit natin ang mga pagbabago sa ating population
01:27para makamit ng Pilipinas ang pagunlad sa ekonomiya at sa pagganda ng buhay ng mga Pilipino.
01:36Specifically, anong pagbabago sa ating populasyon?
01:42Ang pagbabago po na dumadami ang mga edad, 15 to 64,
01:50ito po yung tinatawag natin ng working age population.
01:53Ito yung ating mga kababayan na pwede na magtrabaho.
01:58So, sa Pilipinas ngayon, 67% na, mas marami na yung mga sa ating na mga 15 to 64.
02:09Ibig sabihin, marami na yung pwede magtrabaho at magsuporta sa mga mas bata at sa mas nakakatanda.
02:17Ako, maganda naman po mga nangyayari sa atin, midterm.
02:22So, noong 2025, 2026, tingnan na po natin kung anong nangyari sa pag-implement nito.
02:29Hindi naman po, Ms. Diane, Professor Fifi, ang CPD ang gumagawa.
02:35Lahat po ng ahensya ng gobyerno at mga kasamahan natin sa civil society organization,
02:43o sa private sector, ay tumutulong.
02:45At ano po yung magandang nakikita namin?
02:47Marami pong magandang nakita kami, magfocus na lang po ako sa ating pong mga kababaihan
02:56na tinatawag nating reproductive age, yung 15 to 49.
03:02So, ito pong ating mga kababaihan po, alam nyo po, gusto nila mas konting mga anak na lang.
03:09At nakikita naman natin na yung kanilang gusto ay nakakamit nila
03:14dahil nagbibigyan sila ng tamang impormasyon at servisyo tungkol sa family planning.
03:21So, nakaka-access naman po sila ng servisyo mula sa public at saka private facilities.
03:31Yes, Usec, isa po sa mga tinututukan ng CPD ay yung pag-iwas sa adolescent pregnancy.
03:37Sa pagtataya po ninyo, ano ang nage-epekto ng mga programa ng ahensya sa kabataan at sa bansa?
03:44Salamat, Prof. Fiti.
03:46Actually po, matagal na pong medyo bumabagal, kumukonti na,
03:52declining trend na po ang tinatawag nating adolescent or teenage pregnancy na ang edad ay 15 to 19.
04:00So, kumukonti na po ang mga nabubuntis na edad 15 to 49.
04:05At ang ating pong pagkakaintindi ay nangyayari ito dahil sila po yung tinutukan natin
04:12na mabibigyan ng tamang impormasyon tungkol sa reproductive health
04:16at tayo ay kinukundinsin natin sila na mag-aaral muna.
04:20Focus, focus sa pag-aaral bago ang magkaroon ng napaka-intimate na mga relasyon.
04:29So, ito ang nakikita namin na dahil nagkakaroon ng edukasyon hindi lang sa eskwelahan
04:35kundi sa mga team centers na na-set up ng mga local government units
04:39at saka meron po tayong programa na tinuturuan natin ng mga nanay at tatay
04:46paano kausapin ng mga anak tungkol sa reproductive health
04:49At lalo na po dito sa 4P's, ang 4P's program ng DSWD, meron module sila
04:56na tinuturuan paano mag-ausapin yung kanilang mga anak tungkol sa reproductive health.
05:04At ang CPD mismo, meron po kaming parenting talk na tinuturuan po namin
05:11ang mga LGU paano nila i-capacitate yung mga nanay at tatay nila
05:15tungkol sa pag-uusap sa mga kabataan natin.
05:18Meron na po rin punta ang team centers sa mga LGU at the Department of Education Schools
05:24kaya yung mga kabataan nakakapunta po para humingi ng advice.
05:29Paano po na ipararating naman, USEC, dun sa mga isolated and also marginalized areas?
05:34Ito po mga programa po ninyong ito.
05:38Ms. Diane, ang CPD ay meron po kaming regional offices sa lahat ng rehyon
05:44at kami po ay talagang nakikipartner sa mga local government units
05:50kasama ng mga barangay at kami po ay sumasama sa kanila
05:54para pumunta sa malalayong lugar, para makapacitate po ang LGU doon.
06:02Hindi naman kami pwede nandun palagi kaya ang aming ginagawa
06:05ay tinutulungan namin yung mga taga-barangay, taga-LGU
06:11na matuto paano ikausapin yung mga kabataan
06:17tungkol sa pagpapahalaga ng kanilang pag-aaral muna
06:21at kanilang kalusugan.
06:24So talagang pumuputak po kami on the ground sa GIDA areas
06:29at malalayong lugar.
06:31Okay, in terms of youth education po ma'am,
06:35ano po ang mga naging programa nyo para mas maging responsable
06:39at handa ang kabataan sa pagkoplano ng kanilang kinabukasan?
06:44So Professor Fiti, ang una talagang partner ng CPD,
06:48syempre, ay ang Department of Education
06:50kasi ang pagtuturo ng tamang pag-aaral, kalusugan
06:57at para mapag-improve nilang sarili nila
07:00ay nasa eskwelahan.
07:03So tumutulong po kami sa Department of Education
07:05sa pag-develop ng kanilang mga modules
07:08kung paano ang pag-uusap sa mga kabataan sa eskwelahan
07:13tungkol sa pagpapahalaga ng kanilang sarili
07:16wag muna yung tinatawag na risky behavior
07:20para sila ay makapagtapos kahit malang high school.
07:25At kami din po, sa sinabi ko po,
07:27nagkipag-uusap din kami sa mga LGUs,
07:31lalo na po sa kanilang population officers.
07:34Ito yung population officers po,
07:36akibat ng kanilang mga population volunteers sa barangay,
07:40sila po talaga pumunta bahay-bahay
07:43para kausapin ng mga nanay, mga kabataan
07:46tungkol sa pagpapahalaga sa pag-alaga sa kanilang mga pamilya.
07:51At unahin muna ang mga kabataan sa pag-aaral.
07:55Mag-stay sa school.
07:58Huwag muna yung masyadong boyfriend-girlfriend
08:02kung kailangan barkada muna.
08:04Ayan. Unahin ang pag-aaral.
08:07Ano mo sabi nga ni Yusek?
08:10Alright.
08:13Yusek Marsales, ano?
08:14Kayo yung working population, tama po ba na Yusek?
08:17And with this trend, ano pa po yung nakikita po ninyo
08:18mga iba pang factors na tinutugunan po ngayon
08:20ng inyong ahensya?
08:23Ms. Dayan, Prof. Freeti,
08:25napakaganda na po ng sitwasyon,
08:27ng populasyon ng Pilipinas.
08:29Nasa tinatawag na po tayo na demographic sweet spot.
08:32Kasi 67% as of 2024 census ng PSA,
08:38366 authority, ay 15 to 64.
08:42So marami yung pwede na silang magtrabaho
08:45at yung kanilang mga mas bata at mas nakakatada
08:49ay sila na po ang bahalang mag-alaga.
08:53So tayo ay dumadami pa rin.
08:55Dumadami pa rin po tayo.
08:570.8% population growth po tayo.
09:00So, noong 2020, 109 million.
09:0520, 24, naging about 113 million na tayo.
09:12So dumadami pa rin po tayo.
09:14Kailan bumabagal na po ang pagdami natin?
09:17Pero huwag po tayo makabahala
09:20kasi kahit bumabagal ng pagdami natin,
09:23hanggang 2050,
09:25ang projection, mas marami pa rin
09:27ang working age population.
09:29So yan yung tinututukan po namin.
09:32Ang aming po mensahe ay,
09:34hindi lang po sapat na mas marami ang working age.
09:37Kailangan po itong grupo na ito,
09:40ay dapat may magandang edukasyon
09:43at technical skills,
09:45may magandang kalusugan,
09:46para makuha nila yung magagandang trabaho.
09:48Kaya talagang ang DepEd ay tinutulungan namin
09:52at ang DOH, ang DSLD,
09:55na talagang maitaguyod ng ating mga kabataan
09:59nasa school,
10:00ay talagang maging maganda ang kanila edukasyon
10:03at kanilang kalusugan.
10:05Maraming na po kayong natulungan, panigurado,
10:07at sigurado po kaming mas marami pa kayong maabot na pamilya,
10:10lalo ang inyong ahensya, ang CPD.
10:12Maraming salamat, USEC Lisa Grace Bersales.
10:15Salamat po!
Comments