- 21 saat önce
Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger: ABD saldırıları için zaman mı kazanıyor?
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Tüm bu gelişmeleri uluslararası ilişkiler uzmanı Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger'le konuşacağız.
00:06Sayın Ülger hoş geldiniz yayınımıza.
00:08Merhabalar efendim, iyi yayınlar dilerim.
00:10Teşekkür ediyorum, ben de sizlere iyi yayınlar diliyorum.
00:13Amerika Birleşik Devletleri İran'la tekrar bir müzakere masası kurulacağını söylüyor.
00:19Bunun için Trump saldırıların bu nedenle durdurulduğunu açıkladı.
00:24Ancak güvenilir bir açıklama mıdır bu Trump'ın söylemleri o muallakta.
00:29Zira artık piyasayı manipüle etmek için hafta başında böyle açıklamalar yapıp
00:33hafta sonuna doğru saldırılar gerçekleştirip buradan milyarlarca dolar kar ettiği biliniyor Trump'ın.
00:40Yine böyle bir kar manipülasyonu mudur bu söylemler Trump'ın söylemleri.
00:44Yoksa gerçek manada Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasında bir müzakere masası kurulacak mıdır?
00:50Bir görüşme trafiği var mıdır?
00:53Aslına bakacak olursanız Trump blöf yapıyor.
00:56Yani bir topyekun saldırı ile ABD'nin mesafe alması mümkün değil.
01:03İran üzerinde baskıyı yoğunlaştırıyor belli dönemlerde.
01:08Belli dönemlerde müzakerelerin kapısını aralıyor.
01:12Bir bütün olarak dışarıdan baktığımızda ABD'nin Gambot diplomasisi uyguladığını görüyoruz.
01:20Gambot diplomasisi daha çok denizde donanma ve savaş gemilerinin tahkimat yapılması,
01:27yığınak yapılması suretiyle diplomatik baskı kurma olarak tanımlansa da
01:34Trump bunu biraz daha geliştirmiş vaziyette.
01:37Hibrit savaşın tüm unsurları da kullanıyor.
01:40Deniz kuvvetlerini, hava kuvvetlerini, İsrail'i, işte öteli taraftan bu ibrit savaşın içerisinde psikolojik savaş unsurları da var.
01:52İran medeniyetini yok edeceğini söylüyor.
01:55Sonra çok bunun tersine açıklamalar yapıyor.
01:58Trump'ın mali piyasalar bakımından bir manipülasyon yaptığı da gayet açık.
02:07Yani neticede açıklamalarıyla emtiyaları, döviz kurlarını ve dijital materyalleri yönlendiriyor Trump.
02:19Bütün bunların tahkikat neticesinde vuzuğa kavuşacağını bekliyoruz önümüzdeki zaman diliminde.
02:29İşin aslına bakacak olursanız Trump'ı ne durdurdu?
02:33Trump neden geri adım attı?
02:35Burada bir düzneye yakın faktör rol oynuyor.
02:38Kendisinin yaptığı resmi açıklamaya baktığımızda
02:42Muhammed Bin Salman, Suudi Arabistan Veliad Prensi ile yapılan telefon görüşmesinde
02:49ikna olduğu şeklinde bir açıklama var.
02:52Sadece Suudi Arabistan değil tabii, Körfez'de, Katar'da, Birleşik Arap Emirlikleri'de
02:58böyle bir saldırı yapılmamasını ve İran'ın misillemesinden zarar göreceklerini
03:04öne sürerek Trump üzerinde baskı kurdular.
03:08Keza Mısır'da, Pakistan'da ve Türkiye'de perde girisinde
03:14diplomasiyle mesafe alınmasını sağlamaya çalışan aktörler.
03:20Trump'ın resmi açıklamasında, ABD'nin açıklamasında
03:24müttefiklerimizin talebi üzerine diplomasiye şans verdik.
03:29İran, Hürmüz Boğazı ve Dükler müzakereler konusunda
03:34olumlu bir yaklaşım içerisinde ifadesini kullandı.
03:37İran tarafı bunu tam olarak kabul etmiyor.
03:40Fakat bir kapının aralandığı da bir vaka.
03:45Çünkü özellikle Hürmüz Boğazı konusunda İran Dışişleri Bakanı
03:50Abbas Harakçı şöyle bir açıklama yaptı.
03:53Basra Körfezli'nden Hürmüz Boğazı'na giriş,
03:56İran karasularından olacak, çıkış,
03:59umman karasularından olacak bu konuyu konuşuyoruz dedi.
04:04Yani Trump açısından baktığımızda esasen bir saldırı yapmayı göze alamadı.
04:12Ama işte bunu kamuoyuna diplomasiye bir şans verme şeklinde lanse ediyor.
04:20Kamuoyunu bu şekilde yönlendirmeye çalışıyor.
04:24Bir başka dikkat çekmek istediğim husus,
04:28İran'ın devasa bir misilleme kapasitesi potansiyeli var.
04:33Ve İran Dışişleri Bakanlığı Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü olarak kabul edebileceğimiz çeşitli yayın organları
04:41saldırı yapılması durumunda İran'ın ne yapabileceğini madde madde ortaya koydular.
04:47Ben birkaç başlık okumak istiyorum.
04:49Mesela Körfez ülkelerindeki altyapıya, özellikle enerji altyapısına İran saldırı yapılması durumunda
04:57nasıl zarar verebileceğini sıralamış.
05:00Suudi Arabistan'daki Gavar Petrol sahası burayı tamamen imha edeceğini, ortadan kaldırabileceğini.
05:09Yine Suudi Arabistan'ın 7 milyon varil üretime, üretim 7 milyon varil petrol işleme kapasitesine sahip
05:19bir tesisinin vurulacağını İran bir sinleme olarak beyan etti.
05:26Birleşik Arap Emirlikleri bakımından 1 milyondan fazla kapasiteye sahip bir rafineri ve zakum petrol sahası.
05:37Katar'da Nort Kadir Gaz sahası ve Elenci Terminali.
05:44Kuveyt'te 67 milyar varil rezerv, günlük 2 milyon varil petrol üretim kapasitesine sahip Burgan sahası.
05:52Bahreyn'de Sitrah ve El Mihaj rafinerileri, İran buraları vuracağını söylüyor.
05:59Kendisi de topyekun bir saldırı yapılması halinde.
06:03Ayrıca Doğu Akdeniz'de İsrail'in doğal gaz sahaları,
06:10Leviathan ve Tamar gaz komplekslerine yönelik İran agresif saldırı yapacağını
06:17ve bir de İsrail'in nükleer tesislerinin olduğu Dimona'yı saldırı yapılması durumunda İran hedef alacağını söylenir.
06:33Yani baktığımızda Pandora'nın kutusunun açılması gibi bir şey olacak.
06:39Böyle topyekun bir saldırı.
06:41Çünkü İran'ın misilleme kapasitesi ABD'ye, tüm uluslararası topluma, uluslararası piyasalara devasa zarar verecek.
06:51Zaten İran esasen kapasitesini çeşitli vesilelerle gösterdi.
06:56Irak nüfusunun %60'ı Şiilerden oluşuyor.
06:59Ali Hameli'nin cenaze töreni Kerbele'ye, Necef'e getirildiği zaman 5 milyondan fazla kişi katıldı.
07:06Ayetullah Sistani'nin böyle bir saldırı, topyekun saldırı yapılması durumunda
07:13cihat fetvası yayınlaması da işten bile değil.
07:18Irak içerisinde Haçlı Şabi güçleri İran'ın proksi gücü, vekil gücü hüviyetinde
07:28bunların cephaneliklerine yönelik ABD ve Suudi Arabistan bir saldırı düzenledi.
07:35Öte taraftan Hezbollah ile son dönemde pek öne çıkmıyor ama İran'ın yine konta ilişkisi devam ediyor.
07:44Öte taraftan Enserullah Hareketi, Husiler kanalıyla İran bir önemli mesaj daha verdi.
07:51Nasıl ki işte Hürmüz Boğazı'nı kapatma, işte orada bloke uygulama,
07:56uluslararası piyasalarda derin etki yaratıyorsa, petrolün varif fiyatlarının dalgalanmasına yol açıyorsa,
08:05daha fazlasını İran yapabileceğini ima etti, gösterdi.
08:10Yani Aden Körfezi'nde, Kızıldeniz'de, Babülmendab Boğazı'nda orasının blok edilmesi halinde
08:18enerji fiyatları tamamen kontrolden çıkar ve savaşın yayılması işten bile değil.
08:29Bütün bunları dikkate aldığımızda ABD'nin böyle bir saldırıdan geri adım attığını
08:37ve esasen böyle bir şeyin hiç kurgulanmadığını fakat bu kanaldan bir baskı uygulanması cihetine gidildiği açık.
08:47Bir başka dikkat çekmek istediğim nokta şu, Trump'ı ne durdurdu?
08:52Yani üçüncü bir husus, ABD'nin saldırı ve savunma silahları, mühimmatı bakımından sıkıntı ortaya çıktı.
09:06İşte toma halkların, patriotların, sonra yüksek irtifa hava savunma sistemi, taat sisteminin,
09:14mühimmat eksikliğinin kolaylıkla giderilemeyeceği ortaya çıktı.
09:20ABD esasen Joe Biden döneminde rezervlerin önemli bir kısmını Ukrayna Savaşı'nda harcamıştı.
09:27Şimdi mühimmat eksikliğiyle topyekun bir saldırıya girişilmesi halinde
09:33bunun ABD açısından kabul edilemez noktalara doğru sürüklenme ihtimali var.
09:40Öte taraftan bir çıkış stratejisi yok.
09:43Yani ne yapmak istiyorsunuz bu saldırı sonrasında?
09:48Nasıl bir hedefe ulaşmak istiyorsunuz?
09:52Bu da belirsizliğini koruyor.
09:54Bir kara harekatı olmadan, bir milyon askerin bu İran etrafındaki coğrafyaya konuşlanması gerçekleşmeden
10:03bunların hiçbirisinin netice vermesi mümkün değil.
10:07Seçimler arifesinde dolayısıyla hem İsrail'de hem ABD'de seçim var.
10:12Böyle bir saldırıdan vazgeçtiler.
10:15Bir de İran'ın misilleme kapasitesi, yeteneği, saadeti, konvansiyonel savaş araç ve girişleriyle sınırlı değil.
10:26Evet İran görüyoruz.
10:27Tanık olduğumuz olay şu, ABD ve İsrail 20. yüzyılın teçhizat, savaş araç girişleriyle İran'a saldırıyor.
10:37Fakat İran ambargo ve yaptırımlara rağmen 21. yüzyılın teknolojisiyle buna mukabele ediyor.
10:46İran bugün bir yılda 230 bin civarı üniversitelerinden mühendisi mezun edebiliyor.
10:56Bu sıralamada İran 3. sırada, yani Çin'den ABD'den sonra 3. sırada, bir başka sınıflandırmada 5. sırada, İran'ın siber saldırı
11:12potansiyeli de güçlü, 2-3 gün içerisinde ABD'de şu tartışılıyor.
11:18İşte Michigan'da, Minnesota'da, 7 bölgede su dağıtım şebekelerinde sıkıntılar, arızalar ortaya çıktı.
11:29Trump bunu kabul etmiyor.
11:30Çünkü kabul etmesi İran'ın elinin kolunun çok uzun olduğu anlamına geliyor.
11:35Valileri suçluyor.
11:36Fakat öte taraftan İran'ın bir siber saldırı yapabileceğini, ABD'de sistemi kilitleme potansiyeline sahip olduğunu da bütün bu olaylar gösteriyor.
11:52Evet, bir bütün olarak baktığımızda benim kanaatim esasen Trump blüf yapıyordu.
11:58Ve bunu hep yaptı zaten.
12:01Yani bugün itibariyle 28 Şubat 2026'nın üzerinden 180 gün geçti.
12:086 ay geçti.
12:09İşte Ağustos ayının başındayız.
12:126 ay içerisinde onlarca kez bunu yaptı.
12:17İranlılar anlaşma istiyorlar.
12:19Onları yok edeceğiz.
12:21Ve bize yalvarıyorlar.
12:22Bunlar hiçbirisi de doğru değil.
12:24Çünkü hibrit savaş taktiklerini kullanarak İran'ı istediği çizgiye getirmeye çalışıyor.
12:34Oysa bu alanda bir şu ana kadar bir başarısı söz konusu değil.
12:43Yani Trump aslında bu meseleden bir an önce çıkış yolu arıyor.
12:49Fakat o kadar da kolay olmayacak bir bütün olarak baktığımızda bu mesele devam edecek.
12:57Müzakereler sonuç verecek mi sizce?
12:59Yoksa Amerika bu müzakereleri bahan ederek bir zaman mı kazanıyor?
13:03Ve bunun aksine diğer tarafa baktığımız zaman İran, İran'ın saldırıları devam ettirmesi veya İsrail'e saldırı olasılığını nedenle görüyorsunuz?
13:12Şimdi İran'ın misilleme potansiyeli karşısında ABD geri adım attı.
13:19Körfez ülkelerinde 17 bölgede, Körfez değişik ülkelerde 17 üssü vardı.
13:27Bunların aşağı yukarı hepsinden çekildiler.
13:30Mesela uçaklarını çektiler.
13:32Çünkü İran Kuvek'te etkili biçimde APRON'daki savaş uçaklarını vurdu.
13:40Ve diğerlerinin de aynı akıbetle karşılaşmaması için bu uçaklar İsrail'e çekildi.
13:47Öte taraftan uçak gemilerini İran füze menzilinin dışında tutuyorlar.
13:54Oman Denizi'nde bir taraftan işte deniz ablukası falan bu tip söylemleri var.
13:59Ama öte taraftan İran'ın ateş alanının, ateş sahasının dışında tutmaya çalışıyorlar.
14:08Bu iş uzayacak.
14:10Yani bu gayet açık.
14:12Trump sonrası zamanlara kadar uzayacak.
14:15Bir kez işte seçimler sonrasında Trump azledilecek mi, ayakta kalacak mı?
14:21O belirsizliğini koruyor.
14:23Seçimlerin arkasından eğer temsilciler meclisinde çoğunluğu kaybederse 435 üyenin tamamı bu ara seçimlerde, 3 Kasım seçimlerinde yenilenecek.
14:35Ve kongrede ise 3'te 1 oranında bir yenileme var.
14:39Bu iki kamerada, Amerika'daki iki mecliste çoğunluğu kaybederse Trump büyük bir ihtimalle azledilecek.
14:48Azledildiği zaman bu görevi yardımcısı J.D. Vance devralacak ve 2028 Kasım'ına kadar iki sene süreyle J.D. Vance
14:59yürütecek.
15:00Fakat 2028'e kadar Trump görevde kalmış olsa bile bu meseleye bir çözüm bulunması muhal gözüküyor.
15:11Yani benim kanaatıma göre tıpkı Rusya-Ukrayna savaşında olduğu gibi bu meseleyi önümüzdeki aylarda, yıllarda konuşmaya devam edeceğiz.
15:22Peki, ben teşekkür ediyorum kıymetli yorumlarınız için.
15:26İyi yayınlar dilerim.
15:27Uluslararası ilişkiler uzmanı Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger bizlerleydi.
15:31Amerika ve İran arasındaki müzakereler trafiğini konuştuk.
Yorumlar