00:00Değerli izleyiciler, Çin'deki bu tarihi zirveyi önemli bir isimle Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger ile konuşacağız.
00:07Hocam yayınımıza hoş geldiniz.
00:09Merhabalar, iyi yayınlar dilerim.
00:11Teşekkür ederim.
00:12Hocam, Çin'deki bu tarihi zirve gerçekten tarihi ve gerçekten çok önemli.
00:17Önemli noktasını özellikle size sormak istiyorum.
00:22Evet, bu formatta yapılan ilk toplantı daha önce bu üç ülkenin liderlerinin bir araya geldiği bir toplantı gerçekleşmedi.
00:32Belki bundan sonra bunu tekrarlama cihetine gidebilirler.
00:36Bunu önümüzdeki zaman diliminde göreceğiz.
00:38Şimdi sonuç bildirgesine baktığımızda aslında burada tarafların üzerinde mutabakat sağlıkları hususların son derece muğlak ve genel geçer ifadeler olduğunu görüyoruz.
00:56Yani dünya barışını işte koruma vurgusu yapılıyor.
01:00Büyük güçler arasında stratejik iş birliğini derinleştirme çabası içinde olacakları şeklinde taahhütte bulunuyorlar.
01:10Savaşları sona erdirmeden bahsediyorlar.
01:14Birleşmiş Milletler Sistemi'nde reforma gidilmesi, nükleer risklerin önlenmesi, nükleer silahların yayılmasına karşı engel olma konusunda diyalog gibi çok genel
01:29geçer.
01:30Bir değerlendirme yapıldığını görüyoruz.
01:35En başta Batı basınında acaba dünya yeniden mi paylaşılacak?
01:41İkinci Dünya Savaşı'nın sonuna doğru dünyanın paylaşıldığı bir Kırım'daki bir toplantı vardı.
01:52O toplantının bir benzeri mi olacak şeklinde bir takım endişeler dile getirilmişti.
02:01İkinci Yalta, Yalta şeklinde.
02:03Evet, yani o formattan son derece farklı olduğu ve rutin, olağan bir görüşme çerçevesinde cereyan ettiğini yapılan açıklamalardan ve müzakerelerden
02:18görmek mümkün.
02:20Tabii burada Rusya'nın, Çin'in ve ABD'nin öncelikleri farklılık gösteriyor.
02:29İkili görüşmelerde de, üç taraflı görüşmelerde de esasen bu tarafların hassasiyetleri, öncelikleri net olarak ortaya çıkmış vaziyette.
02:41Peki Trump'ın kaybeden olarak kartlar açısından da ele zayıf olduğu bir noktada bu zirve Amerika'ya bir şey katar
02:49mı hocam?
02:51Evet, Trump 3 Kasım seçimlerinde ABD kongresinin her iki kanadında da rakibi demokratlara karşı kaybetti.
03:02Hatta işte en son bazı uzun süren seçim sonuçları da kesinleşti.
03:09Alaska'yı da senat olumlu kaybetti.
03:12Benim baktığım en son rakam 259'a ulaşmış vaziyetteler.
03:18Temsilciler meclisi bakımından da.
03:20İçeride şimdi Ocak ayı başı itibariyle Trump'ın hareket kabiliyeti, olağanüstü ölçüde sınırlandırılacak.
03:30İçeride Trump sıkışmış vaziyette bu toplantıyı tekrar kendisinin ulusal meselelerde takdir gördüğünü, itibar gördüğünü ortaya koyan bir plan olarak.
03:44Bir algı ziyareti gibi okundu aslında dünya tarafından da.
03:47Hocam bir de şunu sormak istiyorum özellikle bu zirvede eskiden bir ülkeyi daha görüyorduk bu tarz zirvelerde.
03:54İngiltere'yi görüyorduk.
03:55İngiltere Çin'in üzerinden mi hareket ediyor sizce?
04:00İngiltere ve Avrupa Birliği ülkeleri bu zirveyi bu zirve dışından kaldırırlar.
04:08Tabi bu aslında bir zirve değil yani işin aslına bakacak olursanız.
04:12Normalde APEC toplantısı vesilesiyle bu ülke liderleri bir araya girdiler.
04:181989 yılında Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği Örgütü kuruldu.
04:25Pasifik Okyanusu'nun doğusunda batısında güneyinde bulunan devletlerin ekonomik ticari alanda işbirliği yapmalarını öngören
04:34uluslararası örgütün 33. toplantısı Çin'in Şenjen kentinde bu vesileyle bir araya girdiler.
04:43Yani spesifik olarak bir zirve tertiplenmiş değil ve burada tabi ki Avrupalılar yer almadı ve Avrupa bu konudaki hassasiyetlerini de
04:53esasen dile getirdi.
04:56Avrupa Birliği'nin ortak dış politika yüksek temsilcisi Kaya Kallas yine komisyon başkanı Ursula von der Leyen dile getirdi.
05:06İngiltere 2016'da referandum neticesinde müzakere bittikten sonra 2020 yılında Avrupa Birliği'nden ayrıldı.
05:14Fakat şu an itibariyle bu gibi stratejik askeri konularda Avrupa Birliği ile hareket ediyor.
05:20Tabi'nde geçtiğimiz hafta 13 Kasım'da Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesi vardı.
05:30Türkiye katılmadı bu zirveye.
05:31O zirvede Avrupa, Ukrayna Savaşı ve Avrupa'nın geleceği konusunda hiçbir emir vakiyi kabul etmeyecekleri mesajını verdi.
05:40Son olarak da şunu kısaca cevabını rica edeceğim.
05:42Süreyi doğru kullanmak adına hızlı gidiyorum biraz.
05:44Özellikle bu üçlü görüşme artık zirve demeyelim diyorsunuz, doğru söylüyorsunuz.
05:51Bu üçlü görüşme işte Ukrayna, Rusya, İran, Amerika ve İsrail, Filistin, Gazze konusunda yapılan açıklamalara baktığınızda ne söyleyebiliriz?
06:05Yani buralarda bir gelişme bekleyelim mi yoksa hala devam mı edecek sizce?
06:08Genel geçer ifadelerin kullanıldığını görüyoruz.
06:12Devletlerin her birinin öncelikleri farklı.
06:15Şimdi ABD'ye baktığımızda bir nükleer anlaşma yani nükleer sıraların sınırlandırılması anlaşmasını yenilemek istiyor idi.
06:24Çin'i de buna dahil etmek istiyordu.
06:26Pek mesafe almadıkları anlaşılıyor.
06:28Öte taraftan Çin ile Rusya'nın iş birliğini engelleme çabası içerisinde yine bu iki ülkeyi İran'a destek vermemeleri konusunda
06:42ABD'nin uyardığını görüyoruz.
06:45Rusya büyük devlet olma böyle düşüncesi ile hareket ediyor ve yaptığı konuşmada özellikle APEC toplantısına yaptığı konuşmada Putin ülkesini Avrupa
06:59'nın en büyük gücü olarak nitelendirdi ve orada herkes bunu alayıcı ifadeleri de kullandı.
07:04Ekonomik açıdan baktığımızda bugün gayri safi milli hasılası iki buçuk trilyon dolar yani Türkiye'den bir trilyon dolar fazla Avrupa'da galiba
07:15dördüncü yahut da beşinci sırada bulunuyor.
07:19Rusya'nın öne çıkan özelliği nükleer sıralara sahip olması bir de Sovyetli Birliği'nde miras kalan Gönül Konsüli üyeliğini sürdürmesi.
07:29Çin ise uluslararası ticaretin önündeki engelleri, gümrük vergilerini, tarife dışı engelleri kaldırma çabası içerisinde oldu.
07:37Bu toplantıda pek gündeme gelmedi ama Çin'in bir başka hassasiyeti de Tayvan meselesi.
07:42Bu konuda kararlılık mesajını ikili toplantılarda Çin'in ortaya koyduğunu görüyoruz.
07:48Peki hocam çok teşekkür ediyoruz katılımınız ve değerli katkılarınız için.
07:52Tekrar görüşmek dileğiyle.
07:53İyi yayınlar diliyorum.
07:55Sağ olun.
07:56Evet değerli izleyiciler biltenimizi burada noktalıyoruz.
07:58Mutlu bir akşam diliyorum.