- 21 saat önce
Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger: ABD - İran anlaşmazlığının dünyaya etkilerini değerlendirdi
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Hattı ve bölgede yaşananları konuşacağız.
00:02Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. İrfan Kayak Ülger bizlerle.
00:07Sayın Ülger, canlı yayına hoş geldiniz.
00:10Merhabalar, iyi yayınlar dilerim.
00:12Teşekkür ediyorum efendim.
00:14Şimdi ABD ve İran arasında böyle bir bilmeceye dönen karşılıklı
00:20efendim restleşme var, ateşkes görüşmeleri devam ediyor
00:24ve Trump'ın yaptığı açıklamalar, İran kanadından yapılan açıklamalar
00:29bazı şeyler sanki sürümcemeye bırakılıyor.
00:33Pakistan bu noktada hala devrede, ikili arasındaki, iki ülke arasındaki
00:40bu mekiği sağlıyor ama tam anasıyla bir sonuca ulaşılamıyor.
00:46Neden sizce?
00:48Tabii pek çok sebebi var.
00:51Şimdi bugün itibariyle çatışmaların 70. günü geride kaldı.
00:56Galiba 72. gündeyiz.
00:58Savaş işte 40 gün sürdü.
01:01Arkasından 15 günlük bir ateşkes.
01:03Bu ateşkes esnasında taraflar İsa Babat'ta ilk defa karşılıklı olarak
01:09yüz yüze birinci tur görüşmeleri tamamladılar.
01:13Arkasından uzun bir bekleme dönemi başladı.
01:17Trump müzakereleri süresiz uzattığını söyledi.
01:22Ateşkesi süresiz uzattığını söyledi.
01:24Bir taraftan da sizin bahsettiğiniz biçimde Pakistan'ın ara buluculuğu altında
01:31müzakereler devam ediyor ama sadece sahada sadece Pakistan yok.
01:36Bunun ötesinde Katar'ın, Suudi Arabistan'ın, Türkiye'nin de devrede olduğunu unutmayalım.
01:42Rusya da bu süreci içerisine katkı sağlamaya çalışıyor ama aslında Rusya'nın çıkarları bu savaşın devamını gerektiriyor.
01:53Çünkü çatışmanın devam etmesi ve tırmanması Rusya'ya çok önemli bir ekonomik fayda sağlıyor.
02:00Petro fiyatları kaç zamandır?
02:03Yüz doların üstünde daha ileri kademeleri de yükselebilir.
02:09Eğer tırmanma yaşanırsa yüz elli iki yüz doları bulması işten bile değil.
02:15Çünkü İran evindeki vahşi kartları hala devreye sokmadı.
02:21Bunların işte birincisi vekil kuvvetlerin hareketi geçirilmesi direniş ekseninin.
02:27İkincisi de öteki boğazın, doğal su yolunun, Babil Medap Boğazı'nın blok edilmesi.
02:33Böylece Aden Körfezi ve Kızıldeniz geçişinin de tamamen kapatılmasıyla petrolün yukarı doğru fırlanması
02:42ve tüm dünyanın çok ağır bir fatura ödemesi söz konusu olabilecek.
02:49Şimdi baktığımızda gözüken şu aslında taraflar önemli ölçüde meseleyi.
02:57Pakistan kanalıyla ve öteki ara bulucular kanalıyla belli bir aşamaya getirdiler.
03:04Anlaşmazlık nereden kaynaklanıyor?
03:08İran'ın 12 maddelik önerisi geçtiğimiz hafta Pakistan üzerinden ABD'ye iletilmişti.
03:15Ve mukabil olarak ABD'de kendi teklifini sürdü.
03:19Buna İran'ın cevabı ortaya çıktı.
03:24Anlaşmazlık iki konuda kilitlenmiş vaziyette.
03:28Şimdi İran'ın önerisine baktığımızda İran önce çatışmaların durdurulmasını istiyor.
03:35Tüm cephelerde 30 gün süreyle bir çatışmaların durmasını ve sınırlı ölçüde Boğaz'a yönelik ablukanın kaldırılmasını ve buna mukabil Boğaz
03:51blokajının buna mukabil ablukanın kaldırılmasını istiyor.
03:55Bir uluslararası heyetin bu çatışmaları denetlemesini, ikinci aşamada nükleer müzakerelerin yapılmasını ve üçüncü aşamada da İran teklifinde bir bölgede istikrar
04:13yapılanması tesis edilmesini, Rusya ve Çin'in garanti olmasını istiyor.
04:18ABD'nin İran'ın önerilerine mukabil ileri sürdüğü teklifte ise İran'ın tamamen 12 yıl süreyle uranyum faaliyetlerine son vermesi,
04:32zenginleşmiş uranyumu bir başka ülkeye yahut da ABD'ye teslim etmesi, Hürmüz Boğazı'nın behemihal açılması.
04:39İki taraf arasında yani öncelik sırası belki de en önemli anlaşmazlık konusunu oluşturuyor.
04:50ABD tarafı masaya oturmadan önce kendisinin emrivaki olarak ortaya koyduğu İran'ın nükleer faaliyetlerinin tamamen yok edilmesini,
05:05nükleer faaliyette bulunmama taahhüdünü kabul etmesini istiyor.
05:10İran ise bunu egemenliğine bir müdahale olarak değerlendiriyor.
05:16Yani nükleer meseleye kilitlenmiş durumda.
05:20Hürmüz konusunda belki zaman içerisinde bir uzlaşı sağlanma ihtimali daha güçlü durumda gözüküyor.
05:28Şimdi Hürmüz Boğazı'nı konuşmak gerekirse burada birçok ülkenin gemisi geliyor ve bunları şu anda ABD koruyamıyor.
05:42Dolayısıyla bu mensubu bulunduğu gemilerin devletler burada ABD'yi sorguluyor.
05:50Ve bu sorgulamanın neticesinde ABD acaba bunun kendi ana kıtasında iç muhasebesini nedenli yapıyor?
06:00Trump buradan da bir hayli demeyen değilse sıkıntıya düçar oluyor gibi görünüyor.
06:08Savaş başlamadan önce uluslararası su yolu statüsünde olan Hürmüz Boğazı açıktı.
06:14Savaş gemileri, ticaret gemileri herhangi bir engelleme, kısıtlama ile karşı karşıya kalmadan Boğaz'dan geçiyorlardı.
06:22Hatta hava unsurlarının bile geçişine açıktı.
06:25Ama savaş başladıktan sonra yepyeni bir durum ortaya çıktı.
06:30İran buranın Hürmüz Boğazı'nın önemli bir kısmının uluslararası gemilik alanı olduğu iddiasını ortaya attı.
06:40Kara suları kavramıyla bunu temellendirdi.
06:43Hakikaten 1972 tarihli Deniz Hukuku Sözleşmesi İran'a kara sularını serbest biçimde her devlete belirleme hakkı veriyor.
06:54İran'da 12 mil olduğunu gündemeye getirdi.
07:00Çatışmalar başladıktan sonra tam olarak kilometre olarak baktığımızda 22.224 kilometre ediyor.
07:071.8 ile çarptığınızda Deniz Mili olarak ortaya çıkan rakam.
07:13Boğaz'ın tamamını kapsamıyor.
07:15Fakat karşı taraftaki ummanın da aynı şekilde kara sularının 12 mil olduğunu düşündüğümüzde
07:21Aslında Hürmüz Boğazı iki devletin ulusal egemenlik alanını müştereken kullanabilecekleri bir su yolu hüviyetinde.
07:30ABD hava kuvvetlerinin ve donanmasının üçte birini bölgeye konuşlandırdı.
07:3828 Şubat'tan bir ay önce başladı bu yığınak.
07:42Ve tahkimat zamanı içerisinde artıyor.
07:45Fakat İran karşısında ABD tek başına Hürmüz Boğazı'nı açık tutmayı başaramadı.
07:54Körfez'e çağrı yaptı.
07:55Destek istedi Körfez ülkelerinden.
07:59En fazla Hürmüz Boğazı'ndan giden doğal gazdan, petrolden yararlanan ülkeleri,
08:06Japonya'yı, Güney Kore'yi, Hindistan'ı, hatta Çin'i açık tutulması için ABD'ye destek olmaya çağırdı.
08:16Örgüt olarak NATO'ya yine çağrı yaptı.
08:19Müferit Avrupa ülkelerinden destek beklentisini dile getirdi.
08:24Tam bir başarısızlık söz konusu.
08:27İran Çetin Ceviz çıktı.
08:30Amfibi hareketiyle, hava indirmeyle bir takım bölgelerin tutulması, işgal edilmesi
08:37ve böylece Boğaz'dan geçişin serbestliyet kazanması projeleri başarısız oldu.
08:44İçerideki gemilerin serbest biçimde dışarı çıkmaları için bir özgürlük operasyonu başlatıldı.
08:52Fakat iki gün olmadan ABD buna da son verdi.
08:55Suudi Arabistan ve Katar bu konuda beklediği desteği ABD'ye vermediler.
09:02Trump açısından baktığımızda Hürmüz meselesi tam bir başarısızlık örneği.
09:08Fakat öte taraftan perde gezisinde buranın açılması ve buraya bir geçiş rejimi oluşturulması için çalışmalar sürüyor.
09:21Muhtemelen 14-15 Haziran'da ABD ziyareti esnasında Trump bu konuyu Xi Jinping'in de gündemine getirecek.
09:30Onun da desteğini isteyecek.
09:33Esasen Çin de buranın açık olmasını istiyor.
09:37Tam bir blokaj yok.
09:40Yani ne derece mayınlandı, nereye kadar geçişler engelleniyor.
09:44O konu belirsizliğini koruyor.
09:47Fakat İran'ın kontrol ettiği gayet açık İran'ın limanlarından yönelik Hürmüz çıkışında epeyce bir uzak mıntıkada bir abluka uygulanıyor.
09:58Bu iki senenin işte karşılıklı olarak kaldırılması müzakerelerde gündeme geldi.
10:03İki tarafta buna aslında olumlu bakıyor.
10:06Fakat mesafe alınabilmesi için nükleer konuda adım atılması lazım.
10:13Bir başka Hürmüz konusunda gelişme İngiltere Fransa öncülüğünde uluslararası bir konferansta, telekonferansta bu mesele konuşuldu.
10:23Muhtemelen bir geçiş rejimi oluşturmaya çalışacaklar Hürmüz Boğazı için.
10:31Aynı kategoride değerlendirilmesi gereken Babil Menzap için, Malakka Boğazı için bir geçiş rejimi tesis edilmeye çalışılacak.
10:42Bu yönde hazırlıklar sürüyor.
10:45Fakat muhacil olarak da bu Boğaz üzerindeki ablukanın yavaş yavaş kaldırılması, İran'ın uyguladığı blokajın yavaş yavaş kaldırılması, buna paralel
11:00olarak ablukanın kaldırılması emmiyet taşıyor.
11:04Evet Trump açısından baktığımızda ABD, İran karşısında hakikaten İran'ın direnişi karşısında çıkış yolu arıyorum.
11:16Bunu rahatlıkla söyleyebiliriz.
11:19Şimdi çatışmaların tekrar tırmanmasından İran'ın ve ABD'nin elde edeceği bir kazanç da yok.
11:27Her iki tarafta denizin bittiğini görüyor.
11:30Evet, şimdi ABD ve Çin diyaloğuna girilecek olursak, yani bu minvalde bir görüşme gerçekleşecek.
11:41Bu görüşme esasında birçok husus ele alınacak.
11:45Tabii ki İran hatında yaşananlar, Hürmüz'de yaşananlarla birlikte elbette ki ticari senaryolar mutlaka konuşulacak.
11:55İşte nadir toprak elementleri var, Tayvan, yapay zeka birçok başlık var.
11:59Bu ikili arasındaki Xi Jinping ve Trump arasındaki bu görüşme buzları iki ülke arasında eritir mi?
12:09Şayet eritirse bunun özellikle İran'ın, Çin'in İran'la beraber olduğu ve onu koruyup kolladığı ve gözettiği şeklinde bir
12:22algı oluşturuluyor.
12:23Dolayısıyla bölgede bu yaşananlara nasıl etki eder ABD, Çin anlaşırsa?
12:30Bu ziyaret ertelenmişti.
12:33Daha önceki zamanda, Mart ayında galiba gidecekti.
12:36Çin ziyarete, Trump, Çin ziyaretine.
12:40Fakat bu savaş nedeniyle ertelendi.
12:4314-15 Haziran tarihinde bu ziyaret gerçekleşecek.
12:47Şimdi elinin güçlenmesi beklentisiyle Trump ziyaret tarihini erteledi.
12:54Fakat eli güçlenmedi, daha da zayıfladı İran'ın bu direnişi ve misilleme kapasitesi karşısında.
13:06Tabi ziyarette sadece bu mesele, İran meselesi ele alınmakla kalmayacak.
13:12Başka meseleler de var.
13:14Çin'in ağırlık verdiği bir Tayvan meselesi var.
13:18Tayvan'ın işte Çin'in doğal bir parçası olduğunu, ayrı bir devlet olmadığını iddia ediyor.
13:23Ve ana vatana katılması için baskı yapıyor, tatbikat yapıyor.
13:27Emri Vaki ile bunu sağlamaya çalışıyor.
13:31Tayvan'a yönelik ABD hükümetinin de garantilizi var.
13:35Eskiden beri devam eden garantileri var.
13:38Bu mesele tabi ele alınacak.
13:41Öte taraftan Ukrayna savaşı konusunda da bir taraflar yekdiğerlerine, ötekilerine ne düşündüğünü bu vesileyle konuşacaklar.
13:50Tabi ticaret meselesi önemli.
13:54İran ile Çin arasında 400 milyar dolarlık bir ticaret anlaşması yapıldı.
14:01Bu işte petrol satışı kanalıyla Payder Pay uygulamaya aktarılıyor.
14:06Fakat yıllık dış ticaret hacmene baktığımızda çok düşük.
14:10Yani İran'ın Çin ile dış ticareti böyle 10-12 milyar dolar seviyesinde.
14:16Peki ABD ile dış ticareti ne kadar diye baktığımızda 570 milyar dolar.
14:23Ve İsrail ile dış ticareti Çin'in İran'dan daha fazla.
14:28Öte taraftan körfez ülkeleriyle de Çin'in yakın ticari ilişkileri var.
14:34Katar ile Birleşik Arap Emirlikleri ile Kuveyt ile Suudi Arabistan ile yani onlar da öte taraftan en az İran kadar
14:44Çin'in enerji temin ve tedarikinde önemli bir oranı oluşturuyorlar.
14:52Dolayısıyla Çin tabi boğazın açık kalmasını istiyor.
14:56Bu konuda belki işte Trump ile bir ortak ne yapılabilir bunu konuşacaklar.
15:03Fakat yani bu operasyonun bir amacı da Çin'in aslında hareket kabiliyetini sınırlandırmak, iktisadi büyümesini tetikleyen enerji kaynaklarına ulaşmasını engellemekti.
15:18Venezuela operasyonu da bu anışla yapılmıştı.
15:20Bir başka açıdan baktığımızda aslında İran operasyonu da Çin'in bu iktisadi gelişmesini yavaşlatma, baltalama anlamı taşıyordu.
15:31Bu müzakerelerde ikili ve çok taraflı tüm meseleler masaya yatırılacak.
15:38Orta Doğu'da, Afrika'da, aslında Latin Amerika'da bile Çin giderek nüfuzunu genişletiyor.
15:46Önce ticari konularda bunu pratiğe yansıtıyor.
15:51Arkasından işte siyasi olarak yakın irtibat, diyalog kuruyor.
15:56ABD'nin bıraktığı boşluğu adeta Çin işte doldurma çabası içerisinde.
16:02Trump tabi tüm bunların farkında.
16:05Netice olarak buradan sürpriz bir İran ABD savaşına ilişkin yani sürpriz bir netice çıkmayacak.
16:16Fakat giderek artan ölçüde de facto olarak fiilen ara bulucu misyonunu Çin'in de üstlendiğine tanık olacağız.
16:27Şu an itibariyle işte perde gerisinde az önce isimlerdi saydım aralarında Türkiye'de var, Rusya'da var.
16:33Ama Çin'de bir taraftan bu ziyaretle birlikte daha güçlü biçimde gayri resmi ara bulucu statüsünü güçlendirmiş olacak.
16:43Şimdi bölgedeki en önemli gelişmelerden bir tanesi Irak'ın toprak bütünlüğüne resmen tecavüz eden bir durum var İsrail tarafından.
16:55Yani bu bölgede değil sadece dünya üzerinin uluslararası hukuku hiçe sayan bir yapıdan bahsediyoruz.
17:02Irak bundan bir hayli rahatsız bu bölgede Irak'ın toprakları içerisinde bir üst kurması.
17:09Aslında Irak'ı da bir nevi bölgede ateşe sürükleyen bir durum.
17:15Irak bundan nasıl kurtulacak?
17:18Tabi ABD desteğiyle oluyor.
17:20Yani işte iki gün önce bir çobanın istihbarat kuruluşlarına polisi haber vermesiyle bir İsrail orada yapılanması üstü olduğu ortaya çıktı.
17:32Aslında yani onun ABD'ye ait olduğu varsayılıyordu.
17:37Fakat ABD üstlerinde de esasen İsrail önemli ölçüde istihbarat topluyor.
17:43Spesifik olarak İsrail tarafından ABD'nin örtülü desteğiyle böyle bir üst tesis edildiği anlaşılıyor.
17:50Saddam rejime devrildikten sonra Irak'ta yeniden yapılanma devam ediyor.
17:57Fakat ABD'nin, Irak'ın pek çok yerinde ili ufaklı onlarca üstü var.
18:03Bu kanaldan Amerikan hükümeti bölgede kendince bir düzen kurmaya ve bölgeyi istikrarsızlaştırmaya çalışıyor.
18:13İşte Fırat'ın doğusunda olan bitenleri son iki sene içinde yakından gördük.
18:19Bazı rejimi Suriye'de devrildikten sonra orada bir defakto yapılanmayı devlete dönüştürmeye çalıştılar.
18:27Türkiye'nin kararlı duruşu karşısında geri adım atmak durumunda kaldılar.
18:33Irak içerisinde yani 2003'den bu zamana kadar 20 yıldan fazla zaman geçmiş olmasında rağmen hala Irak devleti toprakları üzerinde tam
18:45hükümranlık tesis edebilmiş değil.
18:48Bu arada şunu da hatırlamamız lazım.
18:52İsrail ABD'nin saldırısıyla başlayan savaşın ilk döneminde İran'dan Nahçıvan'a ve Türkiye'ye yönelik hava unsurlarıyla saldırılar yapılmıştı.
19:04İran bir türlü bunu kabul etmemişti.
19:07Öyle anlaşılıyor ki bunlar ya İran'ın içerisinde Mossad'ın uzantısı yönelilmesi olan gruplar tarafından gerçekleştirildi.
19:17Ya da Irak'tan atıldı.
19:19Çünkü bu üstün varlığı da aslında İsrail'in ABD'nin desteği altında geniş coğrafyalarda hakimiyet tesis ettiğini somut olarak gösteriyor.
19:30Peki İran burada Irak'a füze atarsa nasıl bir gündem olur?
19:38Yani İran ile Irak arasında evet bununla bu iki devlet 1980-1988 arası savaştılar.
19:46Fakat Saddam Sünni azanlık yönetimiydi.
19:50Saddam devirdikten sonra Irak'ta aslında sisteme hakim olanlar Şiiler oldu.
19:56Tabii İran'daki Şiiler ile Irak'taki Şiiler her konuda aynı düşünce de değil.
20:03Necef Şia'nın merkezinin işte Irak olduğunu, Irak yönetimi Necef'in Şia'nın merkezi olduğunu söylüyor.
20:12İran KUM olduğunu söylüyor.
20:13Bir takım konularda böyle teolojik tartışmalar devam ediyor.
20:19Ama öte tarafta İran'ın çok etkili bir paramiliter gücü uzantısı olarak kabul edebileceğimiz Haçlı Şabi güçleri de Irak içerisinde.
20:30Mekkez Hükümet'in bilgisayarı dahilinde konuşulanmış vaziyette.
20:35Öte taraftan Irak halkı da rejimi de bu saldırının ileri aşamalarında belki tırmanırsa İran lehine devreye girebilecek.
20:48Yani şu an itibariyle iki ayrı devlet gözükse de aslında Saddam dönemine göre Irak'taki idare İran'a daha yakın çizgide.
20:58Ben yani Irak'a hedef alacaklarını düşünmüyorum fakat Irak içerisindeki Amerikan üstlerine, Amerikan kontrolündeki bölgelere yönelik önümüzdeki zaman diliminde saldırılar
21:10olabilir.
21:11Şimdi bölgedeki bir işgal olayı da malumunuz Lübnan'da gerçekleşiyor.
21:18Türkiye açısından da bir hayli önem arz ediyor.
21:21İsrail burada sürekli bombalamalarını yapıyor.
21:25Aynı zamanda bütün dünyanın gözü önünde Gazze'de yaptığı gibi Lübnan'da da fosfor bombası kullanıyor.
21:32Lübnan'da yaşananlara ne diyorsunuz?
21:37Lübnan nüfusunun 5,5 milyon nüfusu var.
21:412 milyondan fazlası Şiilerden oluşuyor ve Şiilerin iki örgütü var.
21:46Bir tanesi marjinal hale geldi.
21:49Emel Harekatı Nebih Bezli başkanlığında önceden güçlüydü.
21:53Ama zaman içerisinde Emel Harekatı güç kaybetti.
21:58Hizbullah gittikçe güçlendi.
22:00Hizbullah hem yani Şiileri genel anlamda temsil ediyor hem de Lübnan ordusu içerisinde çok önemli bir unsur.
22:10Şimdi İsrail esasen önceki zamanlarda da Lübnan'ın güneyini değişik bölgelerini Beyrut'u uzunca bir süre işgal altında tutmuştu.
22:211982 yılında Filistin Kurtuluş Örgütü'nün Beyrut'tan çıkarılması için bir operasyon da yaptı.
22:29FK'yı 1982 yılında Tunus'a taşındı.
22:33Daha sonra Batı Şeri'ye geldiler Barış sürecinde 90'ların ortasında.
22:39Şimdi İsrail şöyle bir çıkmaz içerisinde Gazze savaşı esnasında Hizbullah'ı etkisiz hale getirdiğini, Hizbullah'ın kapasitesini, yeteneğini yok ettiğini
22:51iddia ediyordu.
22:52Fakat bu İran ABD savaşı esnasında aslında Hizbullah'ın eskisine kıyasla çok daha yeni stratejilerle varlığını koruduğu ve güçlendiği ortaya
23:04çıktı.
23:05Hizbullah saldırılarında bu İran ABD savaşı esnasında İsrail yüzden fazla ünlü tanklarını zayiat verdi.
23:16Ve daha etkili bir şekilde Hizbullah unsurları İran'ın kentlerine yönelik saldırı başlattılar.
23:27İsrail yani burada bir tampon bölge oluşturma çabası altında bir taraftan Litani nehrinin güneyini tamamen kontrol altına almak istiyor.
23:38Öte taraftan Beyrut'un içerisinde operasyonlara saldırganlığa devam ederek Hizbullah'ı etkisiz hale getirmeye çalışıyor.
23:50Fakat bu ulaşılabilecek, başarılabilecek bir hedef gibi gözükmüyor.
23:56Esasen Gazze savaşı esnasında taraflar arasında bir ateşkes tesis edilmişti.
24:02Buna da İsrail uymadı.
24:04İran'ın baskısıyla Amerika'da yapılan görüşmeler neticesinde 10 günlük ateşkes ilan edildi.
24:11Sonra bu uzatıldı.
24:13Bu ateşkes hükümlerine de İsrail uymadı.
24:16İsrail'in böyle uluslararası hukuku ve anlaşmaları ciddiye almayan bir genel yaklaşımı var.
24:24Önümüzdeki zaman diliminde İran-ABD uzlaşısının aslında yumuşak karnı da burası.
24:34İsrail manipülasyonla, provokasyonla bir taraftan İran-ABD anlaşmasını etkisiz hale getirmeye çalışacak.
24:43Anlaşma olsa bile bunu manipülasyonla, provokasyonla ortadan kaldırmaya çalışacak.
24:50Öte taraftan ideolojik, teolojik bakış açısı çerçevesinde Lübnan'a yönelik agresif saldırılarını önümüzdeki zaman diliminde de sürdürüleceği anlaşılıyor.
25:04Lübnan Cumhurbaşkanı bir açıklama yaptı geçtiğimiz gün.
25:08Yani İsrail'e müzakere etmek aslında abeste iştigal demeye getirdi.
25:13Hakikaten baktığımızda ne derece taraflar arasında uzlaşı sağlanırsa sağlansın, İsrail uymamaya devam ediyor.
25:23Peki, Sayın Ülger son olarak şunu sormak istiyorum.
25:27Bütün hem bölgede hem de bütün dünya ülkelerinde bayağı bir geniş yankı uyandırdı.
25:34Fuarda milli savunmaz sanayinin özellikle şu anda bölgede ve dünyada geldiği nokta itibariyle fuarda sergilenen Yıldırım Han balistik füzesi bir
25:46hayli yankı uyandırdı.
25:48Bu yaklaşık 6 bin kilometre menzilinden bahsediliyor.
25:52Tabii ki devletler gerçek güçlerini bir şekilde açık etmezler.
25:58Ama bu bile şu anda en azından Yunanistan'ı mesela hoplatmaya yetti.
26:04Ne düşünüyorsunuz bu noktada Türkiye'nin milli savunma sanayinde geldiği yeri nasıl değerlendiriyorsunuz ve bulduğu yankıyı?
26:13Evet, bu savunma sanayi alanında Türkiye 1960'ların ortalarından bugüne çok önemli ilerleme kaydetti.
26:22Johnson mektubuyla başladı bu iş biliyorsunuz.
26:27Türkiye Kıbrıs'a müdahale etmeyi düşünürken ABD o tarihteki ABD başkanı dedi ki NATO silahlarıyla buraya müdahale edemezsiniz.
26:38Siz bir NATO ülkesisiniz.
26:39Bunu yaptığınızda bir başka ülkede yani Rumlar lehine devriye girerse NATO sizi korumayacaktır dedi.
26:48İşte o noktada düşünsel zihni olarak başlayan savunma sanayi alanında NATO harici bir yapılanmaya gitme düşüncesi Kıbrıs müdahalesinden sonra ete
26:59kemiğe büründü.
27:00Türk Silahlı Kuvvetleri'ni güçlendirme vakfı altında bu konudaki vakıfların çalışmaları toplandı.
27:08Bir taraftan kamu, öte taraftan özel sektör kuruluşları teşvikle ulusal savunma, bilgi savunma sanayinin oluşumuna katkı sağladılar.
27:20Evet bu savunma havacılık fuharı, saha fuarı İstanbul Yeşilköy'deki fuar tüm dünyanın dikkatini çekti.
27:28Özellikle burada balistik füze Yıldırım Han'ın sergilenmesi Avrupa'da da büyük yankı uyandırdı.
27:39İsrail basını adeta bu sahada olup bitenlerin kendileri bakımından ne anlamaya geldiğini analiz eden yazı ve yorumlarla meseleyi yakından takip
27:51etmeye çalıştı.
27:54Türkiye'yi çeşit açılardan değerlendirebiliriz ama en azından şunu söylemek mümkün.
28:00Son belki de 20-25 yıl içerisinde Türkiye bir taraftan iktisadi alanda gayri safi milli hasılasını kayda değer oranında arttırdı.
28:12Öte taraftan NATO içerisinde kendi kendine yeter hale geldi.
28:17Bunun da ötesinde nanoteknolojiyle, yüksek teknolojiyle pek çok savaş, araç ve giricimi üretebilecek kapasiteyi, yeteneğe sahip olduğunu gösterdi.
28:30Böylece ABD'nin savunma sanayi alanındaki tek elinin kırılması da bu vesileyle güçlü biçimde gündeme geldi.
28:40Cumhuriyet'in ardından İspanya, Türkiye'deki savunma sanayi ürünlerine ilgi göstermeye başladı.
28:51Daha önceden Kağan uçakları konusunda Endonezya ile bir mutabakat sağlanmıştı.
28:59Cumhuriyet'in 100. yılını geride bıraktığımız mevcut şartlarda sahafuarı şunu gösterdi.
29:09100 yıllık Cumhuriyet tarihi içerisinde dışa bağımlılığın savunma sanayi alanında minimum düzeye indiği bir zaman diliminde bulunuyoruz.
29:20Gerçek bağımsızlıkçı dış politika izlemenin zemini biraz da ulusal savunma sanayinin güçlendirilmesinden geçiyor.
29:32Kim ne derse desin.
29:34Yani işte bazıları hani nerede Kağan uçağı falan diyorlar.
29:37Bunlar tabii tediricen prototipten sonra belli bir aşamadan sonra uygulamaya aktarılacak.
29:44Bu balistik füze konusunda da aynı şeyi söylemek mümkün.
29:47Türkiye'nin son çeyrek yüzyılda savunma sanayi alanında dev adımlarla ilerlediğini gösteriyor.
29:57Bunu ekonomi alanında da aslında pratiğe yansıttık.
30:01En son IMF bir kez daha güncelledi geçtiğimiz hafta Türkiye'nin dünya milletleri içerisinde büyüklüğünü, iktisadi büyüklüğünü 1 trilyon 640
30:15milyar dolara çıkmış.
30:18Savunma sanayi alanındaki gelişmelere paralel olarak Türkiye'nin iktisadi büyümesi hakikati son 25 yılı Türkiye'nin doğru değerlendirdiğini gösteriyor.
30:30Tabii sorunlarımız yok mu?
30:32Devasa kronik sorunlar var.
30:34Enflasyon, gelir dağılımı, bozukluğu, eğitim alanında, beklentilerin gezisinde bir fiili durumun ortaya çıkması.
30:45Fakat işte mesafe aldığımız alanlar da var.
30:47Ne kadar tartışılırsa tartışılsın.
30:49Mesela sağlık bunlardan birisi.
30:51Savunma sanayi alanında da hızla hatta söylenebilir bile şampiyonlar ligine 1. gruba doğru yol alıyoruz.
31:02İnşallah.
31:03Sağ ol.
31:03Sizin de bahsettiğiniz gibi Kaan nerede diyenler gerçekten çok garip.
31:09Yani İspanya Kaan nerede demiyor.
31:11Hürjet'ten 18 tane satın aldılar.
31:14Şimdi de Kaan konuşuluyor.
31:16Envanetelerini katmaya çalışıyorlar.
31:18Böyle bir şey vuku bulduğunda Avrupa'da çok önemli bir yere yükselecek İspanya.
31:23Ama içeride bunu bazen anlatamıyoruz.
31:26Bu garip olan bu zaten.
31:27Ben çok teşekkür ediyorum değerli düşünce ve analizlerinizi bizlerle canlı yayında paylaştınız.
31:33Sağ olun.
31:34İyi yayınlar dilerim.
31:35Sağ olun.
31:35Teşekkür ediyorum.
Yorumlar