00:00Music
00:06Karaniwang inihahalo sa mga pagkain ang asin.
00:09Pero hindi lang yan basta pampalasa sa Poland,
00:13kundi isang sangkap sa makasaysayang minahan
00:16na nagpapakita ng pagiging malikhain ng mga minero.
00:21Dibuti natin yan sa Biyayang Saksi ni JP Sorian.
00:25Music
00:28Sa bayan ng Vilechka sa Southern Poland,
00:31dinarayo ang nakatagong mundo na mahigit pitong siglo ng hinuhubog ng tao.
00:39Isang dambuhalang mes ang sasalubog.
00:42Habang palalim ng palalim, unti-unting nawawala ang liwanag
00:46at napapalitan ito ng malanig na hangin.
00:50So that's why...
00:51Mga kapuso, narito po tayo ngayon sa Vilechka,
00:55sa salt mine sa Krakow, Poland.
00:58Isa po itong UNESCO World Heritage Site.
01:02At meron po itong lalim ng salt mine na ito na 327 meters.
01:07Ito po ay nabuo noong 13th century, 1295 to be exact.
01:13At nag-operate po ito hanggang 1990s.
01:16Ibig sabihin hanggang 1990s,
01:18eh, nagnimina po sila ng asin dito sa salt mine na ito.
01:23Narito ang mga kagamitan ng mga minero mula noong medieval period.
01:28Sa bawat lagusan, makikita rin ang ilang bakas na kanilang buhay
01:32mula sa mga lumang puli hanggang sa timber structures
01:35na sumusuporta sa mga chamber.
01:38At dahil mapanganib ang kanilang trabaho,
01:41naging mahalagang bahagi rin ng minahan
01:43ang pagtansya kung kailan darating ang panganib.
01:47That was the best alarm system in the past
01:49because when miners saw a crack or heard the sound of wood slapping,
01:53they knew that they are in danger.
01:56There is serious risk that the roof or walls might collapse on them.
01:59So, the best alarm system, run away, leave the place immediately.
02:03May siyam na level ang Villachka Salt Mine,
02:06pero halos dalawang prosyento lamang ng tinatawag na salt labyrinth
02:10ang maaaring puntahan ng karaniwang bisita.
02:13Makikita rin dito ang sculpture ng isa sa pinakatanyag na Polish na si Nicholas Copernicus,
02:20isang astronomer at mathematesyan na nakadiskubreng ang ating mundo
02:25at ibang planeta ay umiikot sa araw.
02:28We like to think that he was the first famous tourist to the mind
02:31because with time, he became the most famous Polish astronomer
02:36that was created by one of the miners, of course,
02:40with a chisel and hammer.
02:41So, you can imagine it took more than a year to finish.
02:45Habang naglalakad, amoy na amoy ang asin sa mga batong pader ng minahan.
02:49Ang mga dingding, sahig, rebulto, gawa sa asin.
02:54Mmm! Yummy!
02:56Pure salt, right?
02:57So, everything is edible.
03:00But you have to lick your finger first.
03:02Okay.
03:03What's the moment there?
03:04And then?
03:05No, I didn't know.
03:06Bread, bread, bread, yes.
03:07Okay, we have to move on.
03:09Yes, it goes.
03:11Pati ang underground cathedral na ito, mahigit isang daang metro ang laning.
03:16Nililok mula sa asinang sahig hanggang altar.
03:20Mga imahe na mga santo, mga eksena mula sa Biblia.
03:24At salt card version ng The Last Supper ni Leonardo da Vinci.
03:29Pati ang malalaking chandelier,
03:31yari sa pinakinis na salt crystals.
03:33Kaya kumikislap ang buong kapilya.
03:36Bilang pagpupugay po kay Pope John Paul II, the St. John Paul II na ngayon,
03:41gumawa po ng rebulto at sculpture sa kanya dito sa Villachica Salt Mine.
03:47Ito pong rebultong ito ay yari rin po sa asin.
03:51May relic din ng dugo ni St. John Paul II sa mismong altar.
03:56Ang Villachica Salt Mine, isa sa mga unang inilagay sa UNESCO World Heritage List noong 1978.
04:03Dito hindi lang basta condiment ang asin.
04:05Isa itong yamang nagtaguyod sa ekonomiya,
04:08humubog sa mga komunidad,
04:10at naging materyal para sa mga obra at mga lugar ng pagsamba.
04:15Taon-taon, halos dalawang milyong turista mula sa iba't ibang bahagi ng mundo
04:20ang kumupunta rito.
04:22Ang Villachica Salt Mine patunay lang na kapag ang kasaysayan,
04:25pinangalagaan at pinotektahan ng mga bansang mismong nag-alaga dito,
04:29maaring mapakinabangan sa mas mahabang panahon.
04:33Mula rito sa UNESCO World Heritage Site sa Krakow, Poland,
04:36JP Soriano, ang inyong saksi!
Comments