00:13İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Sıradan bir vatandaş, sanal medyada kurulan linç ordularının kurbanı oluyor.
00:37Bazen parayla ama sistematik, bazen örgütlü, bazen siyasi unsurlar, bazen de en ufak kusuru büyüten toplumlar linç ortamı oluşturuyor.
00:46Kurulan linç ordularını adeta bir silah olarak kullanıyor, itibar suikastı yapıyorlar.
00:52Peki yabancı sanal ağlardaki bu linç kültürü nasıl sistematik bir silah haline geldi?
00:57Bunun arkasında organize çalışan troll ağları, bot hesaplar ve yapay zeka destekli otomasyon sistemleri bulunuyor.
01:08Önce hedef belirleniyor.
01:10Ardından aynı içerikler yüzlerce hatta binlerce hesap tarafından eş zamanlı olarak paylaşılıyor.
01:19Aynı etiketler kullanılıyor, aynı ifadeler tekrar ediliyor ve platform algoritmalarına bu konu çok konuşuluyor, mesajı veriliyor.
01:30Algoritmalar da bunu doğal bir gündem zannederek daha fazla kullanıcıya ulaştırıyor.
01:37Bugün kitleleri manipüle etmenin, kitleleri farklı yönlere yönlendirmenin veya bir itibar suikasti yapmanın en temel yollarından bir tanesi haline de
01:48gelmiş vaziyette.
01:48O kişinin eğer ifade ettiği şeyler sizin tarafınızda bir kabul görmüyorsa buna tahammül etmek yerine ya da yasaların bunu yargılayıp
01:59cezalandırması veya affetmesi noktasını beklemeden
02:03tamamen bir duygusal hareketle, bir duygusal yükselmeyle bu kişinin üzerine yürüyerek, saldırarak bu kişiyi tamamen aslında ölüme kadar sürükleyebilecek bir
02:16duruma itmenin bir yolu olarak karşımıza çıkıyor linç.
02:21Yabancı sanal ağlarda kurulan hakaret ve kutuplaşmayı merkezinde tutan bu linç orduları farklı motivasyonlarla oluşturuluyor.
02:29Hem profesyonel ellerle hazırlanmış hem de siyasi ve kulüp motivasyonlarıyla yapılanlar oluyor.
02:35Linç orduları için özel paralı sistemler kuruluyor.
02:38Sanal medya platformları üzerinden organize olunuyor ve etki alanları genişletiliyor.
02:43İtibar suikasti yapmak isteyenler bu mecraları bir savaş alanı gibi kullanıyor.
02:48Hedeflerine acımasızca hakaretler yağdırıyor.
02:51Trol grupları üzerinden toplu saldırı ve karalama kampanyaları yürütülüyor.
02:55Dijital platformlar artık yalnızca insanların iletişim kurduğu alanlar değil, aynı zamanda algı operasyonlarının yürütüldüğü yeni nesil savaş alanlarına dönüşmüş durumda.
03:09Bir kişiyi itibarsızlaştırmak isteyenler artık gazete manşetlerine ihtiyaç duymuyor.
03:16Dakikalar içerisinde milyonlarca kişiye ulaşabilen organize dijital saldırılarla aynı sonuca ulaşabiliyor.
03:25Dijital kitle hareketi şeklinde ortaya çıkan ve bir anda parlayan, belki bazen küçücük bir hadisenin çokça büyütüldüğü bir zeminde bir
03:34durum oluşturan,
03:35ki bazen bunlar siyasi çıkarlar, bazen inançlar çerçevesinde, bazen kültürel bir takım farklılıklara dair en büyük linçlerin yaşandığı durumları ortaya
03:48çıkarıyor biliyorsunuz.
03:49Bu organize saldırılar saniyeler içinde yüzbinlerce kişiye ulaşıyor.
03:53Bunun en büyük sebebi sanal linç orduları için özel hazırlanan bot hesaplar veya örgütlü kullanıcılar tarafından aynı anda yapılan hakaret,
04:02taciz veya etiketleme kampanyaları.
04:04Bu sistemin en önemli silahlarından biri bot ve sahte hesaplardır.
04:11Eskiden bot hesapları anlamak ve bunları kavramak daha kolaydı.
04:17Ancak bugün yapay zeka sayesinde bu hesaplar gerçek insanlar gibi davranabiliyor.
04:24Paylaşım yapıyor, yorum yazıyor, tartışmaya giriyor, beğeni gönderiyor ve gündem oluşturuyorlar.
04:32Bunun yanında ücret karşılığı çalışan gerçek troll ekipleri de bulunuyor.
04:37Bu kişiler belirlenen hedefe aynı anda saldırarak toplumda büyük bir tepki varmış görüntüsü oluşturuyor.
04:46Bot hesaplar da troll hesaplar da onlara katkı sağlıyor.
04:49Çünkü bir troll hesap zaten onu başlattı mı çoğu kişi başkalarının fikirlerini yürütmekte çok başarılı olduğu için kendi fikirlerini çok
04:59da devam ettire yürütemediği için böyle şeyler olabiliyor bence.
05:03Empati kurmadan çok fazla insanların hayatına müdahale ederek onlara hem psikolojik açıdan hem de halkımızı çok kötü etkiliyorlar bu şekilde.
05:11İnsanların sosyal medyada birbirinden destek bularken her şeyi abarttığını düşünüyorum.
05:16En küçük şeyi bile yukarı çıkarıyorlar.
05:19Karıncayı deve yapıyorlar.
05:20Bu çok yanlış bir şey.
05:22Yani anlaşılan yargısız infaz yöntemiyle doğruluğu kesinleşmemiş iddialar üzerinden kişiler dijital lince uğratılıyor.
05:29Ortaya çıkma olasılığı olan en büyük tehlike ise bu linç ortamından doğan nefretin zaman zaman gerçeğe dönüşerek fiziksel şekilde toplumsal
05:37gerilimleri tetiklemesi.
05:39Çünkü dijital dünyada linç artık sıradan bir tepki değil.
05:43Klavye başında oturanların elinde adeta organize bir silaha dönüştü.
05:48Dünyada bunun en bilinen örneklerinden birisi 2014 yılında yaşanan Gamergate olayıdır.
05:56Basit gibi görünen bir oyun tartışması kısa sürede binlerce organize hesabın devreye girdiği küresel bir nefret kampanyasına dönüştü.
06:07Kadın oyun geliştiricileri ve gazeteciler aylarca tehdit edildi, hakarete uğradı ve hedef gösterildi.
06:15Sanal medya adeta dijital bir mahkemeye dönüştü.
06:19Türkiye'de de benzer örnekleri sıkça görüyoruz.
06:23İşte o hatlarını, sınırlarını aşarak çok daha büyük yıkımlara sebebiyet verebiliyor.
06:29Ve toplumlarda onarılması neredeyse imkansız çok büyük yaralar, çok büyük yarılmalar oluşturabiliyor.
06:37Ve bu sokağa taşan hareketler daha sonra pek çok insanın hayatını kaybetmesine de sebebiyet verebiliyor.
06:43Ve bunu çok net bir şekilde gördük.
06:45Peki biz ne ara bu hale geldik?
06:47Hiçbir yönetim mekanizması ve kuralları olmayan denetimsiz sanal ağların kurbanı olduk.
06:52İçinde bulunduğumuz son yarım asır içerisinde teknik imkanların çoğaldığı, vicdani duyguların yavaşladığı,
06:59parmakların hızlaşırken duyguların ve merhametin zayıflamış olduğu bir zamana doğru akıverdi.
07:05Böyle olunca boş tencereden çok ses çıktığı gibi az bir azınlık kurup vicdansız, insafsız, kimliksiz ve vahşi bir dil kullanarak
07:16elinde bulunan her türlü imkanla bulunduğu herkese ve her ortama sadırganlıkta bulunmaya başladı.
07:24Aslında biraz eskiye, kendi kültürümüze dönüp baktığımızda yaşanan toplumsal değişimi görmek mümkün.
07:31Öyle ki Mevlana, Yunus Emre, Hacı Bektaşı, Veli, Karacoğlan ve daha fazlası,
07:37her biri bize hoşgörüyü, saygı ve sevgiyi merkezine alan bir toplumun temellerini attı.
07:42Kusur örtmede gece gibi ol, tevazu ve alçak gönüllülükte toprak gibi ol, dedi Mevlana Celalettini Rumi.
07:55Yaradılanı hoşgör, yaradandan ötürü.
07:57Ben gelmedim kavga için, benim işim sevgi için, dedi Yunus Emre.
08:05Eline, beline, diline sahip ol.
08:07Hararet nardadır, sacda değildir.
08:10Keramet baştadır, taçta değildir.
08:12Her ne ararsan kendinde ara, dedi Hacı Bektaşı, Veli.
08:16Karacoğlan ise, dinle sana bir nasihat edeyim hatırdan.
08:20Gönülden geçici olma, diyerek saygılı ve vefalı olmayı vurguladı.
08:25Şimdilerde ise hoşgörü, sevgi ve saygı kayboldu.
08:28Hakaret, linç ve saygısızlık doğdu.
08:30Peki şimdi tekrar soralım.
08:32Bizler, Mevlana'nın, Yunus Emre'nin hoşgörü ve sevgi ikliminden gelen bir toplumduk.
08:38Ne oldu da o köklü sempati ve o derin tahammül duygusu, yerini acımasız bir dışlamaya ve saniyeler içinde alevlenen bir
08:48linç ateşine bıraktı.
08:49Kendi real hayatında başarabildiği bir eğitim ya da iş senaryosu olmayan,
08:54hatta olsa dahi sadece bir alanla alakalı yorum yapabilecek ve belki eleştiri sunabilecek kapasitesi bulunan bir kimse,
09:02rota çizebiliyor, ultimatomda bulunabiliyor.
09:04Bunun böyle olması da kişinin kendi sorunu topluma yansıtmaya çalıştığı bir hastalıktır.
09:09E peki nasıl düzeleceğiz?
09:11Yıllardır hoşgörü, saygı ve sevgi temelli oluşan bu toplum,
09:15sanal medyanın hayatımıza girmesiyle birden tüm ahlaki sınırlarını kaybeder oldu.
09:20Kaybettiğimiz bu değerleri sanal dünyanın yıkıcı etkilerinden koruyarak,
09:25yeni nesillere aktarmak ve toplumsal ahlakı yeniden inşa etmek için nasıl bir yol haritası izlemeliyiz?
09:31Devletlerin organize dijital saldırıları hukuken açık şekilde tanımlaması ve buna yönelik caydırıcı yaptırımlar uygulaması gerekiyor.
09:42Ücret karşılığı yürütülen troll faaliyetleri, bot ağlarının yönetimi ve organize itibar suikastleri ciddi yaptırımlarla karşılık bulmalıdır.
09:54Platformlar bot hesapları çok daha hızlı tespit etmeli,
09:58organize saldırıları erken aşamada engellemeli ve algoritmalarını şeffaf hale getirmelidir.
10:06Bizim zaten özümüzde, mayamızda çözüm yöntemleri var.
10:10Yani Mevlana'ların, Yunus Emre'lerin, Hacı Bayramların, Hacı Bektaşların ve diğer bütün Anadolu erenlerinin sayamayacağımız kadar kişi var.
10:18Bakın bir liste tutmaya kalksak bitiremiyoruz.
10:20Bu kadar dili, dualı, kalbi şifalı, varlı, devalı, mübarek zavatın ortaya koydukları değerler,
10:28zulmün karanlığında olan bir coğrafyayı şefkatin ve medeniyetin merkezi konumuna nasıl taşıdıysa,
10:35aynı şifa yöntemleri bizim de düzelişimizi temin edecek.
Yorumlar