00:00Herkese merhaba.
00:01Bugünkü analizimizde gerçekten hepimizin hayatının tam ortasında duran çok çarpıcı bir meseleyi masaya yatırıyoruz.
00:07Güvenim, para birimi ve o meşhur 18 aylık enflasyon yorgunluğu.
00:12Bakın enflasyon sadece cüzdanımızı boşaltmıyor, zihnimizi de fena halde yoruyor değil mi?
00:17Bugün işte bu inatla yüksek kalan enflasyonun arkasındaki psikolojik ve ekonomik çarkları inceleyeceğiz.
00:23Hazırsanız gelin şu karmaşık tabloyu beraber çözelim.
00:26%30. Şimdi bu sadece gazete manşetlerinde gördüğümüz soğuk, sıradan bir istatistik değil kesinlikle.
00:34Türkiye'de enflasyonun bir buçuk yıldır inatla bu %30 bandının üzerinde seyretmesi aslında hepimizin sabrının, o toplumsal yorgunluğun doğrudan bir ölçüsü.
00:45Yani artık ortada aniden patlayan bir kriz yok.
00:48Tam 18 aydır normalleşmiş, adeta gündelik hayatımızın bir parçası haline gelmiş, kronik bir yorgunluk hali var.
00:55Peki bu bitkinlik hali ekonominin çarklarını tam olarak nasıl etkiliyor dersiniz?
01:01Bunu anlamak için yol haritamıza şöyle hızlıca bir göz atalım.
01:05Önce yorgunluğun kendisine bakacağız, sonra Merkez Bankası'nın o zorlu kredibilite sınavına geçeceğiz,
01:11ardından bütçedeki çelişkiler ve dış riskleri, merkezin elindeki asıl kozu ve en sonunda da doğrudan sokaktaki gerçekliği konuşacağız.
01:19Psikoloji, finans ve jeopolitiğin nasıl bir araya geldiğini görmek için gerçekten sabırsızlanıyorum.
01:25Hemen ilk durağımızla, yani o kronikleşen yorgunlukla başlayalım.
01:30Az önce de dediğim gibi bu ekonomik durum artık anlık bir şoktan ziyade her sabah bizimle uyanan kronik bir bitkinlik
01:38hastalığına dönüştü.
01:39Burada asıl mesele ne biliyor musunuz?
01:41Enflasyonla mücadeleye aslında sadece rakamlarla değil tamamen inançlarla yapılan bir savaş.
01:47İşte beklenti yönetimi tam da bu yüzden hayati bir önem taşıyor.
01:50Merkez Bankası'nın, halkın ve piyasanın geleceğe dair tahminlerini yönlendirmesi gerekiyor.
01:55Neden mi?
01:56Çünkü güvensizliğin bedeli gerçekten çok ağır.
01:59Enflasyon beklentisi yükseldikçe fiyatlama davranışları da tamamen bozuluyor.
02:03Yani işçiler, işverenler, ev sahipleri, aklınıza kim gelirse daha bugünden gelecek yılın enflasyonunu etiketlere, kiralara yansıtıyor.
02:11Merkez Bankası'nın çözmeye çalıştığı şey aslında tam olarak bu inanç krizi.
02:15Buradan ikinci bölüme Merkez Bankası'nın kredibilite sınavına geçiyoruz.
02:20Kurumun o fazlasıyla şüpheci piyasaya çıkıp, bakın bu sefer durum gerçekten farklı demesi ve buna inandırması hiç de kolay bir
02:27iç mücadele değil.
02:28Şimdi şu Temmuz ayı piyasa katılımcıları anketinin tablosuna bir bakalım.
02:32Durum gayet net aslında.
02:34Yıl sonu enflasyon beklentisi %29'un üzerine çıkmış ve hala yükseliyor.
02:39Dolar kurunda beklenti yukarı yönlü, büyüme tahmini ise aşağı doğru revize edilmiş.
02:44Düşünsenize, Merkez Bankası'nın kendi anketine katılan o 65 real ve finansal sektör temsilcisi bile kurumun enflasyona düşüreceğine tam olarak
02:53ikna olmuş değil.
02:54Piyasa resmen diyor ki, evet enflasyon düşüyor ama çok yavaş, çok kırılgan ve her an bir yerde takılabilir.
03:00Kredibilite inşa etmenin ne kadar zorlu bir yolculuk olduğunu buradan çok net görebiliyoruz.
03:05Geldik üçüncü bölüme, bütçe çelişkisi ve dış riskler.
03:10Şimdi biraz Merkez Bankası'nın işini inanılmaz zorlaştıran o karşı rüzgarlara, özellikle de kendi içimizdeki mali gerçeklere odaklanalım.
03:19Biliyorsunuz para politikasının tam kalbindeki en büyük çelişki aslında şu an bu.
03:24Bir yanda Merkez Bankası'nın o tavizsiz sıkı duruşunu görüyoruz ama diğer yanda yani kamu maliyesi tarafında ciddi bir genişleme
03:33var.
03:33Tarih bizi bunu defalarca gösterdi.
03:36Para politikası tek başına kamu harcamalarının yarattığı o devasa talebi tutamaz.
03:40Düşünün bir ayak frene sonuna kadar basarken diğer ayak sürekli gaza basıyor.
03:46Haliyle bu durum o enflasyonu düşürme mesajının ciddiyetini epey zediliyor.
03:50Rakamlara baktığımızda tablo gerçekten daha da çarpıcı.
03:54Bütçe harcamalarındaki şu devasa sıçramaya bakar mısınız?
03:58Yılın sadece ilk beş ayında devletin faiz ve personel giderleri yüzde ellinin üzerinde artmış.
04:04Bunu aslında kendi hayatımızdan şöyle düşünebiliriz.
04:08Evin bütçesini toparlamaya çalışıyorsunuz ama sırf faturalarınız ve mecburi giderleriniz aniden yarı yarıya artıyor.
04:15Resmen imkansız gibi bir şey.
04:16Kamunun söylemde sıkı ama harcamada genişlemeci olması Merkez Bankası'nın sırtındaki yükü inanılmaz ağırlaştırıyor.
04:24Tabii işin bir de dışarıdan bakan gözü var.
04:26Mesela Fitch Ratings gibi dev uluslararası kurumlar.
04:29Bu kurumların raporları aslında sadece kağıt üzerindeki harf notlarından ibaret değil.
04:34Gözlemciler o notun çok daha ötesine bakıyor.
04:36Para politikasında tutarlılık var mı?
04:38Rezervler ne durumda?
04:40Az önce konuştuğumuz o mali disiplin sağlanmış mı?
04:43Peki bu sizin ve benim için neden bu kadar hayatı?
04:45Çok basit çünkü uluslararası risk primimiz devletin ve bankaların dışarıdan borçlanma maliyetini belirliyor.
04:51Bu maliyet dönüyor, dolaşıyor ve direkt bizim cebimizdeki alım gücüne yansıyor.
04:55Yani dışarıdaki not içeride cüzdanımızın ne kadar dolu kalacağını belirliyor.
05:00İşin bir de jeopolitik risk boyutu var.
05:02Ve burada adeta kusursuz işleyen bir domino etkisi görüyoruz.
05:07Hürmüzboğzundaki İran-ABD gerilimi ilk taşı deviriyor.
05:10Ne oluyor?
05:11Petrol fiyatları anında 80 dolar sınırına dayanıyor.
05:14Biz enerjide dışa bağımlı bir ülke olduğumuz için bu fiyat artışı direkt cari açığımızı şişiriyor.
05:20Cari açık döviz kurunu yukarı itiyor ve kurdaki her bir kuruşluk artış finalde yine enflasyon olarak karşımıza çıkıyor.
05:28Yani Merkez Bankası'nın programı şu an dünyadaki enerji krizleri ve dış şoklar yüzünden sürekli bir stres testi altında.
05:36Peki dördüncü bölüm, gerçek kos.
05:38Tüm bu iç çelişkiler, dış şoklar derken Merkez Bankası'nın elindeki o en büyük, en sağlam savunma mekanizması ne?
05:47Aslında cevap iki sihirli kelimede yatıyor.
05:50Sabır ve tutarlılık.
05:52Evet bu kısa vadede pek de alkış alacak bir reçete değil belki ama orta vadede elimizdeki tek gerçekçi çözüm bu.
05:58Çünkü piyasanın affetmediği tek bir şey vardır, faiz kararlarındaki o ani sürpriz dönüşler, söylenenle yapılanın birbirini tutmaması.
06:07Enflasyon beklentileri hala %20'lerin bu kadar üzerindeyken, acaba faiz mi indirsek diye verilecek en ufak bir gevşeme sinyali, o
06:15zar zor kazanılan kredibiliseyi bir gecede çöpe atabilir.
06:19İnsanları ikna etmenin tek yolu var, o da bu temkinli duruş sonuna kadar sürecek hissiyatını asla ama asla bozmamak.
06:25Gelelim beşinci ve son bölüme, sokaktaki gerçeklik ve toplumsal güven.
06:30Şimdi şu devasa makroekonomik terimleri, bütçe rakamlarını falan bir kenara bırakalım da sokağın gerçek nabzına bir bakalım.
06:37Sonuçta sıradan vatandaş için hayat, o merkez bankası toplantı odalarından çok ama çok daha somut.
06:43Bu yorgunluğun gerçek hayattaki faturası hepimizin canını yakıyor.
06:47Markete gittiğimizde giderek küçülen o alışveriş poşetleri, her sözleşme yenilemesinde dudak uçuklatan o kira artışları
06:54ve her ay kart ekstresine baktığımızda katlanarak büyüyen asgari ödemeler.
06:58Yani işin özü şu, o meşhur makroekonomik göstergeler kağıt üzerinde ne kadar iyileşirse iyileşsin,
07:04biz bu rahatlamayı cebimizde, sokağımızda, hayatımızda hissetmediğimiz sürece,
07:09hiçbir yabancı kredi notu ya da resmi açıklama o kırılan toplumsal güveni onaramaz.
07:14Asıl mesele sadece enflasyonu değil, bu güveni yeniden inşa etmektir.
07:18Ve bugünkü analizimizi çok kritik bir düşünceyle bitiriyoruz.
07:22Artık bu 18 aylık yorucu sürecin sonunda sormamız gereken soru,
07:26enflasyon düşecek mi? Değil.
07:28Asıl sormamız gereken şey şu, enflasyon ne kadar kalıcı ve ne kadar inandırıcı bir şekilde düşecek.
07:35Çünkü kredibilite bir kere masada bırakıldığında geri kazanması en zor şeydir.
07:39Merkez Bankası ve ekonomi yönetiminin önündeki asıl sınav, o sarsılmış güveni kalıcı olarak geri kazanmaktır.
07:46Bakalım önümüzdeki günlerde atılacak adımlar bize bu inandırıcılık testinin neresinde olduğumuzu gösterecek.
07:51Hepinize dinlediğiniz için çok teşekkür ederim.
07:54Bir sonraki analizde tekrar görüşmek üzere.
Yorumlar