00:00Kumarap sa Senado ang kiyahing polis ng 14 na taong gulang na namaril sa isang paaralan sa Tacloban.
00:08Ang giit niya, walang paalam na kinuha ng pamangki ng kanyang baril sa nakakandadong taguan sa loob ng nakalaknyang bahay.
00:18Nakatutok si Sandra Aguinaldo.
00:23Ang pamamaril sa San Jose National High School sa Tacloban ay nakagigimbal di lamang dahil tatlong bata ang nasawi at
00:31maraming iba pa ang nasaktan,
00:33kundi dahil na rin sa edad ng dalawang namaril, isang edad 14 at isang 15 anyos lamang.
00:40Sa pagbinig ng Senate Committee on Women, Children, Family Relations and Gender Equality kanina,
00:47Tila sariwa pa sa ina ng nasawing si Joyan, si Separa, ang nangyari.
00:53Hiling niya, babaan ang edad na pwedeng makasuhan ang bata at sana raw mapatawan ng mas mabigat na parusa.
01:01Sa ilalim ng batas, ang 14 anyos na namaril na si alias Nash, walang pananagutang kriminal, base na rin sa
01:09kanyang edad.
01:10So paano yan? Isa sa, ano lang yan sa bahay? Pag-asa? Pwede naman siguro, I agree.
01:20Yung sinabi ni Tolfo, I agree po. Yung sinabi niya, pwede naman siyang makulong doon sa ibang pasilidad na pwede
01:31sa kanilang edad
01:32para di nila maramdaman yung sakit, yung parusa na karapat-dapat sa kanila eh.
01:40Disiplinahin din sila.
01:42Eh yung bata na yan, nakamatay yan eh, nakamatay yan.
01:46Nakamatay yan ang tao. So ano, ibababahay pag-asa lang yun? Ha?
01:52Humarap sa publiko sa unang pagkakataon, ang tiyahing pulis ni alias Nash.
01:57Siya ang may-ari ng Glock 17 pistol na pinaputok ni alias Nash ng mahigit 30 beses ayon sa mga
02:06pulis.
02:07Kwento ng kanyang tiyahin, kinuharaw ni Nash ang baril nang walang paalam sa nakakandadong taguan niya.
02:14Dumaan-umano si Nash sa bintana para mapasok ang nakalakdaw niyang bahay.
02:19Nash unlawfully entered my own house. It's not a room po, it's my own house.
02:26So house?
02:27Yes po.
02:30He forcibly damaged my locker. It was locked.
02:36And my house was locked as well po, ma'am.
02:42Pero yung locker ay plastic locker.
02:44Plastic locker and my firearm was inside a gun box.
02:48The locker was as well locked po.
02:50And I'm only the one who had possession of the keys to my house.
02:57Tinanong din siya tungkol sa napabalita na dinala niya sa firing range ang batang pamangkit.
03:03I only bring him once.
03:08You brought him just once?
03:09Just once.
03:10Bakit? Anong reason?
03:11Ba't niyo siya dinala sa firing range para turuan na mag-firing?
03:16Anong dahilan?
03:17He usually told me that he wanted to be a police officer like me.
03:25He looked up on me.
03:27Yun po.
03:28He wanted to be a police officer and he was asking if I could bring him sa firing range.
03:38Kwento rin ang tiyahin.
03:40Napansin daw niya na nag-iba ang kanyang pamangkin ng magbinatana.
03:45Yung napapansin ko po kay Nash is masyadong haba ang oras niya sa cellphone.
03:51He is introvert more or most of the time hindi siya nakikipag-usap.
03:57Gusto lang niyang mapag-isa.
03:59Nung siguro nag-pu-puberty na po siya, doon siya nag-start na magkaroon ng sarili niyang mundo.
04:05Nasa ang pahana ng reklamang murder ang pangalawang suspect na si Alias Rod.
04:10Sinubukan daw ng Senate Committee na imbitahin din ang kanyang pamilya sa pagdinig pero hindi sila matuntun.
04:17Panukalan ni Sen. Rafi Tulfo, amyandahan ng batas para magkaroon ng hiwalay na pasilidad
04:22para sa mga minority-edad na nakagawa ng karumaldumal na krimen.
04:27Bagamat hindi sila dapat isama sa regular na kulungan,
04:31hindi rin daw sila dapat nakahalo sa ibang bata sa bahay pag-asa.
04:35What I saw in the U.S., juvenile detention center na talagang kulungan.
04:42May mga selda.
04:44Bawat bata pagdating sa gabi, nandun sila sa kanilang selda
04:46to make them feel na sila ay nasa facility na para gampanan yung parusa na ipinataw sa kanila.
04:57Humarap din sa komite ang ilan pang magulang at kaanak na mga namatay at nasugatan sa pamamaril.
05:03Nagbabala naman si Komite Chair Riza Ontiveros, pati ang ilang eksperto tungkol sa 764,
05:10isang international network na nagsusulong umano ng karahasan at extremism sa social media at gaming platforms.
05:18Pusibling na-influensyahan daw nito ang mga suspect.
05:22May indikasyon din daw na may adult groomer ang mga suspect base sa pag-aanalisa sa Facebook account
05:29na pinaniniwalaan kay alias Nash, pakay na mga groomer na makuha ang loob na mga bata online
05:35para ma-manipulate sila.
05:38Pagkatapos ng barilan, nagpost ng comments sa page na ito,
05:43ang tila mga miyembro ng parehong grupo.
05:48Makikita ang sinasabi ng mga miyembro ng grupo na sumosoporta sa ginagawa niya.
05:55Sa comment ng isang Sedyk Riazanov, sinabi,
06:02na-edit na kita boy sa TikTok, make sure na delete mo ang Discord, Reddit, Telegram para walang evidence mahanap.
06:15Itong Sedyk Riazanov rin ang pinaghihinalaang adult groomer ng mga batang ito.
06:25Ayon sa ilang eksperto at advocates, may palatandaang may mga dayuhan na nagpapakalat sa Pilipinas
06:31ng nihilistic violent extremism o yung galit sa lipunan, pagsasagawa ng kaguluhan at iba pa.
06:38Nagiging daan daw ang online games as social media para makarecruit sila ng kabataan.
06:45Dumalo rin sa pagdinig ang kinatawa ng Meta, kumpanyang may-ari ng Facebook
06:50na nagpahayag ng pakikiramay sa mga biktima ng Tacloban School Shooting
06:55at sinabing makikipagtalungan sila sa mga otoridad sa investigasyon.
06:59Please rest assured that protecting young people alive is not just a policy position for Meta,
07:06but it is a responsibility that Meta take it seriously.
07:10Upon learning of the incident, Meta removed the perpetrator at Calc
07:15and took down content qualifying and supporting the attack.
07:21We also removed the perpetrator-generated content and any material
07:26that depicting the moment of violence against visible victim.
07:30Meta also applied the disturbing content warning on the aftermath footage.
07:35And also shortly after the incident, we reached out to the law enforcement
07:40to press our support to assist in their investigation.
07:44Sandra Aguinaldo Rakatuto
07:51We'll see you next time.
