00:00Ganito raw ang inaasahang magiging temperatura ng mundo ngayong 2026.
00:05Mas mapula, mas mainit kumpara sa naitalang global temperature mula 1991 hanggang 2020.
00:12Record-breaking na init, posibleng maram naman daw bago mag 2030?
00:17Sa nakalipas na 11 taon mula 2015 hanggang 2025,
00:22naitala ang pinakamataas na temperatura sa mundo.
00:25At sa susunod na limang taon hanggang 2030, inaasahang mas titindi pa raw ito.
00:33Mas iinit pa nga ba ang mundo bago mag 2030?
00:36Ano ang sinasabi ng bagong climate forecast tungkol dito?
00:40Ayon sa Global Annual to Decade Update na inilabas ng World Meteorological Organization o WMO,
00:46nasa 86% ang chance ang malagpasan bago sumapit ang 2030
00:50ang pinakamainit na panawang naitala noong 2024.
00:5391% naman daw ang chance ang lumagpas ang global average temperature
00:57sa warming threshold ng isang beses o higit pa bago mag 2030.
01:02Ano ba ang ibig sabihin ito?
01:04Yung 1.5 degrees warming threshold,
01:07yun yung sinasabi according sa actual text ng Paris Agreement.
01:12Na sinasabi na ang global surface mean temperature ng daigdiga
01:17hindi dapat daw lalagpa sa 1.5 degrees.
01:19Siya ay yung threshold na kung saan hindi tayo daw hihigit pa sa tinatawag natin
01:25na limit na magti-trigger ng what is called as runaway climate change.
01:29Ang runaway climate change ay ang punto kung saan posibleng hindi na makahabol
01:34ang human civilization sa mga pagbabagong dulot ng climate change.
01:38Kapag nagtuloy-tuloy ang paglagpas sa 1.5 degrees na warming threshold,
01:42maaari itong magdulot ng domino effect sa iba't-ibang aspeto ng kalikasan
01:46at makasira sa balansin ng buhay at kapaligiran.
01:50Yung ecology is actually looking at yung life not from the perspective of a single species
01:55but actually from the interaction of a diversity of species occupying the same space.
02:02Pag may magalaw ka dun sa balance, yung balance na yun,
02:05it would disrupt the whole.
02:06So that is the problem dun.
02:08We often think about it as a way na masisira in the igli.
02:14Actually, ang sobring sa lupan, hindi.
02:16Nature will continue.
02:18But it will change and it will adapt according to the circumstances of its environment.
02:24The question there is, will the change in the environment
02:29still enable human civilization to coexist with nature?
02:35Nakita rin sa forecast ng WMO na posibliparot tumindi ang El Niño sa 2027 at 2028
02:41batay sa datos na naitala ng Niño 3.4 region.
02:45Ang Niño 3.4 region ay isang specific na bahagi ng Pacific Ocean malapit sa equator.
02:50Ginagamit na basihan ang temperaturang na itatala mula rito
02:53para i-monitor ang mga climate phenomenon gaya ng El Niño at La Niña.
02:57Paliwanag ng climate organization na 350 Pilipinas may kaugnayan sa paparating na El Niño ngayong taon
03:03ang forecast ng WMO.
03:05Likely, mangyayari yan over the end of this year.
03:09Yung El Niño event is predicted to develop towards yung end of 2026
03:13at yung expected nito is that it would heavily drive na mas mabilis yung pagtaas ng global temperature
03:19kasi siya yung biggest at mas malaki yung fenomena ng El Niño.
03:23Mas matagal siya maglalas.
03:24It would probably spill over sa great part of 2027.
03:30Samantala, ang malamig at nag-yelong Arctic region naman sa bandang hilaga ng mundo
03:35hindi rin daw ligtas sa epekto ng global warming.
03:383.5 times pang araw na mas mabilis ang pag-inip dito
03:41kumpara sa ibang mga lugar sa mundo.
03:44Inaasang mababawasan din ang lamig sa mga winter season sa Arctic region hanggang 2030
03:48dahil aabot daw sa 2.8 degrees Celsius ang magiging pagtaas ng temperaturo doon
03:54kumpara sa average records mula 1991 hanggang 2020.
03:58Ang Amazon region naman, kung saan matatagpuan ang pinakamalaking rainforest sa mundo,
04:03posibleng makaranas ng mas kaunti mga pagulan sa mga susunod na taon.
04:07Pero mukhamang malayo sa Pilipinas ang Arctic at Amazon region
04:11may epekto pa rin sa bansa ang mga nangyayari dito.
04:14Kung kunwari sa Arctic, what message it sends is that there's an urgent mandate for yung local resilience.
04:21Kasi while the Arctic warming happens thousands of miles away,
04:25yung resulting na acceleration ng pagkatunaw ng yelo niya contributes to global sea level rise.
04:31Since yung Western Pacific, kung saan nandun yung Pilipinas,
04:34ay already experienced yung sea level rise.
04:36Ibig sabihin, best bibilis yung sea level rise.
04:38Ang sea level rise ay isa sa nakababahalang indicator ng climate change,
04:46lalo na para sa Pilipinas na napapalibutan ng tubig.
04:50Kapag kasi tumataas ang level ng tubig sa dagat,
04:52tumataas ang posibilidad na masakop nito ang kasalukuyang lupa malapit dito
04:57at malalagay sa panganib ang mga nakatira sa coastal communities.
05:01Sa gitna ng mga pangalim na dala ng climate change sa susunod na mga taon,
05:06ano pa nga ba ang magagawa natin?
05:08May magagawa pa nga ba tayo?
05:10It is incumbent on us to become resilient,
05:13but at the same time, recognize that why we are experiencing the tragic consequences
05:19of yung extreme impacts ng climate change
05:22is also because merong problems sa systems that perpetuate.
05:26And that is also reinforced by the failure of governments
05:30to respond sa mandato na dapat paglingkuran nila yung sumbayanan.
05:36We live in a country where the government looks at climate change,
05:40not as a development agenda.
05:42May awareness sa climate change,
05:43pero ina-approach siya from the perspective of disaster risk reduction sa government.
05:49Look at climate change as a development imperative.
05:52How do we form governance that is responsive to the impacts of climate change?
06:00Not just as a crisis na ang bagyon, kailangan natin tukunan.
06:06Hindi lang basta init ang posibleng asahan sa susunod na limang taon,
06:11sanga-sanga ang epekto nito mula sa karagatan hanggang sa agrikultura
06:15at kabuhayan sa iba't ibang bahagi ng mundo kabilang ang Pilipinas.
06:20Kaya mahalagang pagtuunan ng pansin,
06:23hindi lang ng bawat individual,
06:25kundi lalot higit ng pamahalaan
06:27ang mas pangmatagalang mga solusyon
06:29para patuloy tayong makahabol sa mga epekto ng climate change
06:33mula sa maayos na pagbabudget,
06:35tamang development plans,
06:36at masyantipikong mga proyekto.
06:40Ako po si Rafi Tima para sa GMA News.
06:55Ako po si Rafi Tima para sa GMA News.
06:56Ako po si Rafi Tima para sa GMA News.
06:56Ako po si Rafi Tima para sa GMA News.
Comments