00:00Sa pinakailalim na bahagi ng ating mundo, matatagpuan ang Antarctica.
00:06Ang kontinenteng nababalot ng yelo, ang tahanan ng pinaguriang Heartbeat of the Planet o ang Antarctic Sea Ice.
00:16Mula sa kalawakan na tila kasi pusong tumitibok ang galaw ng yelong nakapalibot sa Antarctica.
00:24Sa loob ng maraming taon sa kabila ng global warming, naging regular at tuloy-tuloy ang pagtibok ng Antarctic Sea
00:31Ice.
00:31Hanggang ito 2015, nangkaproblema sa itinuturing ng punso ng ating mundo.
00:38Bakit nga ba nakababahala ang patuloy na pagbigay ng yelo sa Antarctica?
00:46Ito ang Antarctica, ang pinakatuyo, pinakamahangin at pinakamalamig na kontinente sa mundo.
00:5498% ng landmass nito ang nababalot ng yelo, pati na rin ang dagat sa paligid nito.
01:02Ang Antarctic Sea Ice ay lumalawak tuwing autumn at winter.
01:07At nababawasan pagsapit ng spring.
01:12Pero hindi lang ang mistulang pagtibok nito ang dahilan kung bakit ito tinawag na Heartbeat of the Planet.
01:22Kapag nagiging yelo ang tubig-dagat, naiipo ng asin sa iba pang bahagi ng tubig at lumulubog sa ilalim ng
01:29dagat.
01:31Ang prosesong ito ay mahalaga sa global ocean circulation kung saan nakadepende ang distribution ng oxygen at nutrients sa dagat.
01:40At nakasalalay ang buhay ng maraming species.
01:45Ang sea ice ay proteksyon din natin mula sa labis na pag-ingit ng mundo.
01:51Nagsisirbi itong tila sa lamina na nagbabalik ng solar energy pabalik sa space.
01:56Kung wala ito, maabsorb ng dagat ang init, bagay na nakaapekto sa ating global climate at mga ecosystem.
02:06Sinasanggarin ang sea ice sa mga alon bago umabot ang mga ito sa ice shelves.
02:11Oras na mawala ang sea ice, mabilis na mapipinsala ng mga alon ang Antarctic ice shelves at posibleng mauwi ito
02:19sa labis na pagtaas ng labeng ng tubig sa dagat.
02:22Dahilan na para mabura sa mapa ang ilang lugar.
02:27Kaya gano'n na lang ang pagkabahala ng mga siyentipiko.
02:30Nang itong 2015, mabilis na nalusaw ang malaking bahagi ng Antarctic sea ice.
02:37Bahagyang nakarecover ang yelo noong 2020 at 2021.
02:41Pero pagdating ng 2022, record-breaking ang pagkakatibag ng yelo sa Antarctica.
02:48Bakit nga ba nangyari ito?
02:51Ito ang paliwanan ng mga siyentipiko.
02:54Sa South Pole, malamig at nagyayelo ang fresh water sa surface ng dagat.
02:59At nasa ilalim ang mas mainit at maalat na tubig.
03:03Pero noong 2016, dahil sa nagbagong wind patterns at ocean currents,
03:09naghalo ang mainit na tubig sa ilalim at ang malamig na surface water.
03:14Kaya napigilan nito ang pagbuo ng yelo.
03:17Ang tanong, makakarecover pa kaya ang Antarctic sea ice?
03:22Ayon sa isang siyentipiko sa Australian Antarctic Division,
03:26maliit ang chance ang maibabalik pa sa dati ang yelo sa dagat ng Antarctica.
03:34Dahil dito, sa mga susunod na taon,
03:37posible raw na mas kumonti pa ang populasyon ng emperor penguins.
03:42At dapat paghandaan ang mas mabilis na sea level rise.
03:48Paturing na binag-aaralan ng mga siyentipiko kung gaano kabilis malulusaw ang sea ice
03:52at kung makakasurvive ang ating mundo sa mga posibleng epekto nito.
03:57Ako po si Amorna Rosa para sa Jimmy News.
Comments