- 2 days ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:11İzlediğiniz için teşekkürler.
00:27İzlediğiniz için teşekkürler.
00:43Ancak konumuza geçmeden önce konuya dair hazırladığımız bir dosyamız var. Dosyamızı izleyelim.
00:49Barış ve demokratik toplum süreci kapsamında Kürt Özgürlük Hareketi tarafından atılan adımlara rağmen devlet tarafından somut bir adımın atılmaması ve
00:58yasal düzenlenmelerin yapılmaması kamuoyundaki kaygıları arttırıyor.
01:02Kürt Özgürlük Hareketi barış ve demokratik toplum süreci kapsamında silahların yakılması ve silahlı güçlerin sınır dışına çekilmesi dahil çeşitli adımlar
01:11attığı, sürecin ilerleyebilmesi devletin atacağı adımlara bağlı.
01:15Yasal düzenleme gerektirmeyen demokratikleşme adımlar atılmazken meclis komisyon raporunun ardından somut yasal düzenlenmelerin henüz yapılmaması, sürecin baş müzakerecisi ve yürütücüsü
01:26Abdullah Hoca'ların statüsünün belirlenmemesi sürece karşı güvensizliği derinleştiriyor.
01:31Barış ve demokratik toplum sürecinin pratik başarısı için bir iyi niyet ve kararlılık adımı olarak ve bundan sonra özgürlük, demokrasi
01:45ve sosyalizm mücadelemizi demokratik siyaset ve hukuk yöntemiyle yürütmek amacıyla
01:51ve demokratik entegrasyon yasalarının çıkarılması temelinde sizlerin huzurunda silahlarımızı özgür irademizle imha ediyoruz.
02:05Tartışmaların merkezindeki başlıklardan biri Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Türkiye'ye hakkında verdiği umut hakkı kararları,
02:12ahemin yıllardır uygulanmayan kararları nedeniyle ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları ve infaz rejimi yeniden gündeme taşındı.
02:19Türkiye'nin 27 Haziran 2025 tarihinde Avrupa Konseyi'nin sunduğu eylem planının yeterli bulunmadığı belirtilirken,
02:27Eylül 2025'te alınan ara kararda gerekli düzenlenmelerin gecikmeden hayata geçirilmesi istendi.
02:33Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin Haziran ayında gerçekleştireceği toplantısı yakından takip edilirken,
02:40komitenin umut hakkı konusunu gündemine almayacağı belirtiliyor.
02:44Oysa Ahim'in 18 Mart 2014 tarihinde Sayın Abdullah Öcalan için vermiş olduğu kararda,
02:51bu rejimin insanlık dışı rejim olduğu tespit edilip değiştirilmesi ve kanunlu düzenleme yapılması süresi verilmişti.
02:59Ardından Kaytan, Gurban, Boltan kararıyla bu hukutsuzluk defalarca tescillendi.
03:04Sözleşme açık, anayasa 90 açık, bu kararların hepsi bağlayıcı ama gereği yerine getirilmedi,
03:12mevzuat değiştirilmedi, işkence rejimi sürdürüldü, mahpuslar hapishanelerde ölüme ve yok oluşa sürüklendi.
03:20Kürt Halk Önder'i Abdullah Öcalan ile 24 Mayıs'ta gerçekleştirilen son görüşmede,
03:25demokratikleşme sürecinin temelini oluşturabilecek bir çerçeve yasaya ve meclisin rolüne dikkat çekildi.
03:31Görüşmede sürecin bekleyiş içerisinde kalmasının yeni riskler doğurabileceği vurgulandı.
03:36Öte yandan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de Kürt Halk Önder'i Abdullah Öcalan'ın statüsünü içeren bir yol haritası
03:43önerisini gündeme taşıdı.
03:45Süreç kapsamında barış yasası ve hukuki statü taleplerine ilişkin tartışmalar sürüyor.
03:51Sayın Öcalan'ın özgür yaşayabileceği ve özgür çalışabileceği koşulların
03:57buna bir yasal çerçeve oluşturularak bir hukuki güvence altına alınması gerekiyor.
04:05Çünkü bundan sonraki sürecin daha sağlıklı ilerleyebilmesinin yolu
04:09gerçekten hukuksal düzenlemelerle ve sorunun adını tam koyup onunla ilgili somut çözümler üretmekle mümkün.
04:17Bu anlamıyla az önce de ifade ettim.
04:19Bu sürecin baş müzakerecisi ve baş aktörü devlet ve örgütü arasındaki görüşmeleri sağlayan
04:26ve bu sürecin aynı zamanda bir kurucu önderi de olan Sayın Öcalan'ın koşullarının düzenlenmesinin
04:34ve statü tanınmasıyla ilgili bir yasal çerçeve oluşmalı.
04:38ABD-İran savaşı karşılıklı resleşme ve görüşmelerle devam ederken
04:42İran'da siyasi tutsaklara yönelik baskıların arttığına ilişkin açıklamalar dikkat çekiyor.
04:47Salı günü idamlara hayır kampanyası yapıldı.
04:51Roşlat ve İran'daki 56 cezaevinde idam cezalarına karşı açlık grevlerinin sürdüğü belirtildi.
04:58Kampanya çerçevesinde yapılan açıklamada ekonomik kriz nedeniyle büyüyen toplumsal tepkilerin
05:03baskı ve idam politikalarıyla engellenmeye çalışıldığı ifade edildi.
05:08Son dönemde de protestolara katıldıkları belirtilen siyasi tutsaklar
05:12Eşkan Malik ve Mirdad Mehmedin Yan'ın Kızılhisar cezaevinde idam edildiği bildirildi.
05:18Meşetteki Vekil Abad cezaevinde tutulan siyasi tutsak Fateme Separi'nin
05:22sağlık durumunun ise ağırlaştığı kaydedildi.
05:25Açık kalp ameliyatı geçiren Separi'nin tedavi sürecin cezaevi koşullarında
05:30sürdürüldüğü belirtildi.
05:32Öğretmen ve sanatçı Zehra Arefi Mehr'in de yargılandığı davanın duruşmasında tutuklandığı aktarıldı.
05:38Evin, Kızılhisar, Kereç, Şiraz ve Meşet cezaevleriyle Roşlat'taki birçok cezaevinde
05:44idamlara karşı açlık grevleri de devam ediyor.
05:47İran'ın Reş kentindeki Lakan cezaevinde tutulan 68 yaşındaki siyasi tutsak
05:52Zehra Taberi hakkında ise yeniden idam cezası verildi.
05:56Daha önce yüksek mahkeme tarafından yeniden incelenmesi istenen dosyada
06:00mahkemenin aynı kararı vermesi insan hakları çevrelerinin tepkisine neden oldu.
06:05İran'daki idamlara karşı Türkiye'de de tepkiler yükseliyor.
06:09Ahmet Demokratik Kurumlar Platformu Şehzait Meydanı'nda düzenlediği açıklamayla
06:14idam kararlarını protesto etti.
06:16Açıklamada idamların durdurulması çaresi yapıldı.
06:20Ancak tarih göstermiştir ki halk düşmanı rejimler el ya da geç yenilmeye mahkumdur.
06:28Saddam diktatörlüğünün sonu da Esad rejiminin çöküşünü de bütün dünya ibretle izlemiştir.
06:35Bugün İran'da yaşanan kriz ve demokratikleşme taleplerine karşı sürdürülen baskılar da
06:41aynı şekilde Molla rejiminin sonunu hazırlamaktadır.
06:45İnsan Hakları Hukuk Örgütü ve Ombaro Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin
06:509-10-11 Haziran tarihlerinde gerçekleştireceği toplantı öncesi
06:54Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Türkiye'ye yönelik ahim kararları
06:59ve Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan ile diğer siyasi tutukluların
07:03Umut Hakkı kararlarının uygulanması için bildirimde bulundu.
07:07Özgürlük İçin Hukukçular Derneği, Çağdaş Hukukçular Derneği,
07:11Toplum ve Hukuk Araştırmaları Vakfı, İnsan Hakları Derneği,
07:14Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği,
07:17Elih Barosu, Ahmet Barosu, Culemark Barosu,
07:20Merdin Barosu, Muş Barosu, İdir Barosu,
07:23Sirt Barosu, Rıha Barosu, Şırnak Barosu, Van Barosu bildirimde bulunan kurumlar arasında.
07:35Barış ve demokratik toplum süreci kapsamında yasal adımların atılıp atılmayacağı
07:40Avrupa Konseyi'nin Türkiye'ye ilişkin değerlendirmeleri
07:43ve İran'daki idam uygulamalarına yönelik uluslararası tepkilerin önümüzdeki dönemde
07:48gündemdeki yerini korunması bekleniyor.
08:19Dosyamızı izledik.
08:20Şimdi konuğumuza dönelim. Konuğumuz Tuay Dereş Başkanı Yetter Erel Tuma.
08:25Sevgili Yeter programımıza hoş geldiniz.
08:27Merhaba arkadaşlar, hoş bulduk.
08:29Evet sevgili Yeter, aslında biliyorsunuz yoğun bir süreçli yaşıyoruz.
08:34Bununla birlikte gündemler de oldukça yoğun.
08:36Yine cezaevlerinde yaşanan hak ihlalleri,
08:39bununla birlikte ailelerin, tutsakların bir beklentisi de var aslında süreçten.
08:44Biliyorsunuz sürecin başından bu yana aslında yani şart demeyelim ancak
08:50yani beklentilerin öncülüğünü yapan bir hasta tutsakların tahliyesi bekleniyordu.
08:56Ancak henüz o da gerçekleşmiş değil geldiğimiz aşamada.
09:00Yani süreç aslında bir buçuk yılı geride bıraktı.
09:05Ancak tutsaklarla, siyasi tutsaklarla ilgili henüz bir adım atılmadı.
09:10Yasal bir düzenleme gerçekleşmedi.
09:13Bu anlamda siz bu süreci nasıl değerlendiriyorsunuz?
09:17Aslında süreci başından bu yana hangi gelişmeler takip edildi, neler yaşandı
09:22ve olması gereken neydi?
09:24Bugün hangi adımların atılması bekleniyor?
09:29Şimdi tam da dediğin gibi aslında 27 Şubat Demokratik Toplum Çağrısı'nın üzerinden
09:35bir buçuk sene geçti neredeyse yaklaşık olarak.
09:40Her şeyden önce şunu belirtmek gerekiyor ki o çağrı toplumun tamamında çok ciddi bir umut geliştirdi aslında.
09:53İnsanlar onlarca yıldır devam eden o çatışmalı süreçlerden sonra barışa dair olan umutlarını
10:02bu sürecin başlangıcı ile yenilemiş oldular.
10:05Fakat geldiğimiz noktada yani bir buçuk yılda aslında ne gelişti?
10:10Hepimiz bir şekliyle takip ediyoruz ama özetlemek gerekirse
10:14masanın her iki tarafında taraflar var ve sürecin sağlıklı ilerleyebilmesi için
10:22tarafların sorumluluklarını yerine getirmesi gerekiyor.
10:26Ama baktığımızda PKK'nin feshi, silahların yakılması meselesi ve bir buçuk senedir umutla bekleyen
10:38insanların da varlığı aslında taraflardan birinin bu süreci hakkıyla yerine getirdiğini gösterir.
10:49Diğer taraftan hiçbir şey vermeden sürekli almayı talep eden, sürekli bekleyen başka bir tarafın varlığı söz konusu.
10:58Fakat süreç böyle yürütülemez.
11:02Yani biz mesela bu sürecin başladığı günden bugüne hiçbir zaman barış süreci demedik demeyiz.
11:09Aslında senin de söylediğin bizim için barış sürecine, bu müzakere sürecinin barış sürecine evrilmesi için
11:16öncelikle devletin atması gereken, hükümetin yapması gereken bir takım sorumluluklar var.
11:25Bunlar şimdi dünyadaki bütün örneklerinde böyledir.
11:29Yani dünyadaki bütün barış süreçlerine bakalım.
11:32Başta işte müzakere sürecinden aslında işte yasaların değişikliği, ta barışa giden yolda
11:41işte geçiş dönemi adaleti dediğimiz, hakikat komisyonları dediğimiz bir sürü de aslında mekanizmalar geliştirildiği süreçler işletilmiş.
11:49Ve bir buçuk senedir hiçbir adım atılmadı.
11:53Bu insanlar da şu anda toplumda gerçekten ciddi bir umutsuzluk oluşturmaya başladı.
11:59Yine mi sorusunu getiriyor aslında.
12:02Çünkü bu süreç aslında Kürdistan'da, Kürt hareketinde ya da Sayın Abdullah Öcalan'ın başlattığı ilk süreç değil.
12:10Bundan önce de deneyimledik.
12:13Ve bundan önce o masanın devrilmesiyle aslında toplumda çok ciddi yıkımlar başladı.
12:20Onların da hepsini biliyoruz.
12:21Yani bu toplumun bir hafızası var.
12:23Dolayısıyla o hafıza tam da bu süreçte yine mi sorusunu insanların gündemine koyuyor.
12:31Toplum olarak endişeliyiz.
12:33Fakat sabırla da bekliyoruz.
12:35Daha önce de söyledik, yinelemek isteriz.
12:38Biz bu müzakere sürecinin barış sürecine evrildiğini kabul etmek için aslında başta Sayın Abdullah Öcalan olmak üzere bütün siyasi politik
12:56tutsakların serbest bırakılımı.
12:59Bizim asgari şartımız budur.
13:01Bunun için de gerekli yasal düzenlemelerin yapılması gerekiyor.
13:07Aslında baktığımızda işte bu adalet komisyonu, mecliste kurulan adalet komisyonu, sivil toplum örgütleriyle, kanaat önderleriyle bir takım görüşmeler yaptı, raporlar
13:22yazıldı, komisyonun Sayın Abdullah Öcalan'la yaptığı görüşme var.
13:26Ama günün sonunda yine ortada hiçbir şey yok.
13:29Yani bir süreç devam ediyor gibi görünse de aslında şu anda somut olarak atılmış bir adım yok.
13:36Dolayısıyla da biz henüz barış süreci demiyoruz.
13:41Biz bu sürecin barış süreci olabilmesi için öncelikle her zaman söylediğimiz gibi asgari şartımız bütün tutsakların tahliye edilmesi, bir an
13:52önce tahliye edilmesi.
13:53Evet sevgili Yeten aslında yani hasta tutsaklar sorunu biliyorsunuz çokça gündeme gelen tartışılan yani belki bir aslında sürecin bir ayağı
14:03değil de yani atılması gereken insani bir durum halindeyken yani buna yaklaşımın da aslında baktığımızda herhangi bir gelişmenin adımın atılmaması
14:15da tabii ki hem tutsakların hem ailelerin de bu anlamda biraz negatif düşünmesine de neden oluyor.
14:22Yani bu anlamda biraz ailelerin ve tutsakların beklentilerini size sormak istiyorum.
14:27Yani belki bu anlamda siz cezaevlerinde tutsaklarla görüşmeler de gerçekleştiriyorsunuz.
14:33Aynı zamanda ailelerle de iletişim halindesiniz.
14:36Yani sürece bakışları nasıl?
14:38Nasıl evet siz de söylediniz bir güven ortamı yaratılmış değil henüz ancak yani beklentiler ne boyutta?
14:48Şimdi öncelikle belirtmemiz gerekiyor ki tam da senin söylediğin gibi hasta tutsakların durumu aslında siyasi ve politik bir mesele değil
14:57aslında insani bir mesele.
14:58Bugün hapishanelerde hapishanede kalamaz raporu olmasına rağmen hapishanede tutulan üstelik tek kişilik hücrelerde kuyu tipi hapishanelerde tutulan yüzlerce hasta mabus
15:14var.
15:14Dolayısıyla da hani biz bu süreçten en hızlı beklediğimiz şey elbette ki hasta tutsakların ama bu süreçten de bağımsız ilerlemesi
15:26gereken bir şey bu.
15:27Her şeyden önce insani olarak bir hak meselesidir bu.
15:31Süreçten de bağımsız hasta tutsakların bir an önce tahliye edilmesi gerekiyor.
15:37Üstelik dediğim gibi raporları olan tutsaklar hala zindanlarda tutuluyor.
15:45Diğer taraftan şöyle bir algı var konu açılmışken ben oraya dair de bir düzeltme yapmak isterim.
15:52Şimdi son zamanlarda tahliye sayıları artmış gibi görünüyor ve toplumda acaba işte bir yasal değişiklik oldu ve bu sürecin bir
16:04parçası mı gibi bir umut doğuyor.
16:06Ama aslında bunun süreçle hiçbir alakası yok.
16:09Tahliye olan bütün arkadaşlarımız infaz süresi tamamlanmış olan kişilerdir.
16:15Bir çoğu kişi de yani infazları da olmasına rağmen serbest bırakılmıyor farklı gerekçelerle.
16:21Aynen öyle.
16:28İdari gözlem kurulu diye yasal ve hukuki altyapısı olmayan tamamen keyfi bir kurul infaz süresi tamamlanmış olan tutsakların infazlarını ertelemek
16:42gibi bir misyon edilmiş durumda.
16:45Saçma sapan soruların sorulduğu keyfi olarak işte ya öyle mi o zaman sen bir altı ay daha kal içeride diyerek
16:53aslında çok ciddi ve ağır ihlallerin yaşandığı şeylerden bahsediyoruz.
16:59Cezayi ortamlarından bahsediyoruz.
17:01Şimdi bizim aslında süreçten beklediğimiz zaten az önce söyledim.
17:07Fakat olması gereken de şuydu yani.
17:11Şimdi mesela bu bahsettiğimiz keyfi infaz erteleme, infazların yakılması, hasta mahpusların işte sağlık hakkına erişememesi ya da onların işte tahliye
17:23edilmemesi gibi durumları biz zindanlarda işkence olarak değerlendiriyoruz.
17:28Şu süreçte olması gereken şu değil miydi?
17:32Yani en azından idari gözlem kurullarının kaldırılması, infazları tamamlananların işte ertelenmeden tahliye edilmesi ve şahıstın mahpusların sağlık hakkına erişerek aslında
17:48tedavilerini görmesi için tahliye edildiği bir süreç olması gerekirdi.
17:53Bu bile aslında toplumda ve ailelerde bizde olumlu bir gelişme olduğunun göstergesi olabilirdi.
18:01Fakat öyle değil.
18:02Yani hani bir buçuk yıldır devam eden bir süreç var.
18:06Evet az önce söylediğim gibi sadece bir tarafın sürekli adım attığı, yanaştığı ısrarla ve istikrarlı bir şekilde barışı ve toplumsal
18:16demokratik ve toplumsal ulusu inşa edeceğim diyen bir taraf.
18:23Ama diğer tarafta keyfi uygulamaları bile hani kaldırmayan, oralarda bile ısrar eden başka bir zihniyet var.
18:32Bu tabii ki aileler için oldukça umut kırıcı, sürece dair güveni azaltan yaklaşımlar.
18:41Dedi Hassan Uluslar.
18:42Yani biraz şey de açabiliriz aslında bu anlamda mesela 30 yıllıklar yoğunlukta çıkıyor dedim son zamanlarda.
18:50Çünkü bu yani 93'te işte 96'lara kadar birçok kişi yani siyasi görüşlü kişi tuttuklandı ve möbetle yargılandı.
19:01Onların şu an tahliyeleri belki yoğunluklu yaşanıyor ama onlar da çıkanların birçoğu 32 yıl, 33 yıla kadar da yatmış olan
19:09kişilerdir.
19:10Bu anlamda neler söyleyebilirsiniz?
19:12Yani aslında yine bahsettiğim o idari gözlem kurulları bu 30 yıllık arkadaşlarla ilgili başka bir sistem işletiyorlar.
19:23Mesela yarın Yılmaz Çerçel isimli bir arkadaşımız tahliye olacak ve 32 yıldır zindanda yani 30 yıldan sonra tahliyesi 3 kere
19:34ertelenmiş.
19:34Yani dediğim gibi yasal hiçbir altyapısı yok.
19:382 yıl uzatılmış infazı yarın tahliye edilecek.
19:42Şimdi aileler bu tahliyeleri duyunca 30 yıllıklarında aslında hani yine süreçle bir ilişkisi, ilgisi olduğunu düşünüyorlar ama öyle değil.
19:51İnfazları tamamlanan arkadaşlar üstelik ki çoğu da çok büyük oranda infazları ertelenerek tahliye edilmiş olan arkadaşlarımız.
20:00Bu tahliyelerin süreçli bir ilgisi yok.
20:02Öncelikle buradaki bu algıyı bir düzeltmek gerekiyor.
20:05Ve bugün hapishanelerde insan hakları, ihlalleri en ağır bir şekilde devam ediyor.
20:13Sadece sağlık hakkı meselesini söylersek tabii ki bizim için en önemli olan hak ihlallerinden biri o.
20:21Elbette ki ilk talebimiz üstelik ağır hasta mahpuslar.
20:24Yani bir genel yüzlerce hasta mahpus var ama bir de çok ağır hasta kanser tedavisi göremeyen, ölüme terk edilmiş mahpuslar
20:34var.
20:35Biz işte kuyu tiplerinde kanser hastalığına yakalanmış ama tedavi olamayan mahpuslar için aslında şöyle bir değerlendirme yapıyoruz.
20:46Yani şimdi İran'daki idam meselelerini konuşacağız ama bu da aslında Türkiye rejiminin, Türk adalet rejiminin Kürt siyasi ve politik tutsakları
21:01ölüme terk edişinin göstergesi bir taraftan.
21:06Aslında idamla arasında nasıl bir fark var? Burayı da bir tartışmak lazım.
21:10Burada da aslında bir ölüm cezası var çünkü tedavi olamıyor.
21:14Olamayınca da her gün ölüme biraz daha yaklaşıyor.
21:16Türkiye cezayelerinden birçok kişi yaşamını idilerek.
21:21İdam işte yaşamın sonlandırılmasıysa kelime anlamı itibariyle İran bunu işte dar ağacında yapıyor ama Türkiye rejimi bu sistemi ağır hasta
21:33mahpusları cezayelerinde tutarak yapıyor.
21:36Ölüme mahkum ediyor çünkü.
21:38Evet sevgili Yeter aslında biraz da yasal düzenlemeyi size sormak istiyorum.
21:43Yani uzun zamandır tartışılıyor biliyorsunuz.
21:46Hem yasal ve hukuki düzenlemelerin aslında hayata geçirilmesi durumunda ne tür değişiklikler olacak?
21:54Belki bu anlamda siz tuaydar olarak beklentiniz nedir yasal düzenlemede?
22:01Şimdi aslında az önce de yasal düzenlemelerle ilgili konuştuk söylersem tekrar olacak ama belki şöyle bir kelimeyle şeyden bahsetmek mümkün.
22:13Şimdi aslında ne tür yasaların geçiş dönemi yasası dediğimiz aslında ne tür yasaların değişeceği, hangi yasaların revize edileceği,
22:24bu yasaların aslında bu ülkeye nasıl bir barış, barışa nasıl hizmet edeceği meselesi aslında çok da bilinmiyor.
22:35Yani çok kapalı da ilerleyen bir süreç.
22:38Dolayısıyla hani toplumun bu konuda da aydınlatılması lazım.
22:43Evet bir takım değişikliklerin yapılacağı, üstelik belli bir zaman aralığı verilerek söyleniyor.
22:50İşte şu zamana kadar yapılacak, o olmadı şu zamana kadar yapılacak.
22:54Böyle bir erteleme politikası, bir oyalama politikası henüz hiçbir şey değişmiş değil.
23:00Ama bir takım hazırlıkların, bütün bu söylemler sonunda bir takım hazırlıkların yapıldığına aslında inanıyoruz ya da inanmak istiyoruz.
23:08Fakat biz hangi yasalar değişecek ve bu değişecek olan yasalar bizim beklediğimiz barışa nasıl hizmet edecek?
23:17Bu konuda çok bir fikrimiz yok.
23:19Toplumun aydınlatılması gerekiyor.
23:22Bununla ilgili görüşmelerin aslında, komisyonun görüşmelerini devam edecek.
23:28Kadına dair nasıl yasalar değişecek, çocukları kapsayacak mı?
23:33Siyasi ve politik tutsakların elbette ki değişiklikle biz tahliye edilmelerini bekliyoruz.
23:39Zaten olması gereken o.
23:40Ama burada asıl mesele şu, yani yapılacak olan değişiklik sadece siyasi tutsakların tahliyesini mi içerecek?
23:48Yoksa yarın öbür gün işte atıyorum barış doğruluğu Türkiye'de ifade özgürlüğünü işte anayasa ve uluslararası sözleşmelerle tanımlanmış haklarını icra ederken
24:05de
24:05bu insanlar tutuklanacak mı, gözaltına alınacak mı, efendim işte ne olacak bizim oraları bilmeye ihtiyacımız var.
24:13Dolayısıyla bu topta aslında siyasi alanda, mecliste yani birilerinin bu konularla ilgili toplumu aydınlatması gerekiyor.
24:22Ama sözün özü bugün savaşın öznesi olarak içeride tutulan bütün tutsaklar barışın öznesi olmak için masada olmak durumundalar.
24:35Sürecin öznesi aktif dahiliyeti sağlanan bireyler olarak bugün burada olmak zorundalar.
24:42Biz onların da olmadığı, sözünü kurmadığı hiçbir barış sürecini de kabul etmiyoruz.
24:48Çünkü dediğim gibi eğer onlar bugün savaşın öznesi olarak hapishanelerde tutuluyorsa o zaman barışın öznesi olarak da gelip söz kuracakları
24:57mekanizmalara dahil edilecekler, o alanlar açılacaklar.
25:01Bu sadece siyasi tutsaklar için değerlendirmemiz ama bir bütün toplumdaki bütün dinamiklerin, kadınların, çocukların, gençlerin, hatta LGBT'lerin,
25:11bütün dinamiklerin, toplumu var eden bütün yapıların aslında sürece aktif katılımının yapılması gerekiyor.
25:20Fakat hepimiz şu anda bekler pozisyondayız.
25:23Çünkü adım atılmıyor.
25:25Aslında çok daha fazla beklentimiz var.
25:27Kuracağımız çok daha fazla söz var.
25:30Bunu neden söylüyorum?
25:32Çünkü şimdi mesela baktığımız zaman bir çatışmasızlık var değil mi?
25:35İşte silahlar sustu.
25:37Bir çatışmasızlık halinin insanlarda barış olduğu algısının da yaratılmasını kabul etmeyiz biz.
25:46Çünkü bizim barış dediğimiz şeyin sadece çatışmasızlık olarak algılanmasını da istemiyoruz.
25:51O çok klişe ama yaşanabilir, adil, onurlu bir barışın inşası için o mekanizmaların oluşturulması,
26:00bütün o dinamiklerin özneleştirilerek sürece dahil edilmesi gerekiyor.
26:04Bu da ancak işte o geçiş dönemi adaletinde hakikat komisyonlarının kurulmasıyla mümkün olabilir.
26:11Bizim de beklentimiz temel olarak o yöndedir.
26:14Ama o adımda, o eşiğe gelemediğimiz için bu taleplerimizi dile getiremiyoruz.
26:20O eşiğe gelmek için taraflardan diğerinin bir an önce adım atmasını bekliyoruz.
26:25Evet yani siz insanların algılarını söylediniz ancak şimdiye kadar aslında baktığımızda
26:30mesela biz gazeteciler olarak da toplumun nabzını tuttuğumuzda şu ana kadar mesela hiç diyebiliriz ki
26:37%90 toplumda bu sürecin işte olumlu bir şekilde karşılanmadığını görüyoruz.
26:44Yani elbette hani şu an bir süreç yürütülüyor.
26:47Ne kadar şeffaf olmasa da ne kadar insanlar sürecin nasıl ilerleyeceğini bilmese dair
26:54süreçten bir beklentileri var ve hala bu işte sürecin aslında olumlu bir şeye evrilmesi için de
27:01kaygıları da var.
27:03Büyük bir kaygı içerisinde de toplum.
27:05Yani bununla birlikte evet aslında belki Kürt tarafı, Kürt üzgürlük hareketi birçok adım attı.
27:12Buna rağmen devletin adım atılması insanların da kafasında birçok soru işaretine neden oluyor.
27:20Yani burada işte devlet daha neyi bekliyor, neden adım atmıyor gibi birçok beklenti de var.
27:25Elbette bu anlamda tutsakların ve tutsak yakınlarının da beklentileri var.
27:31Ama bununla birlikte de yani Kürt halk ünleri yaptılar, Öcalan'ın aslında sunduğu yine perspektifler de
27:38belki Orta Doğu'da yaşanan savaşlara, çatışmalara belki bir çözüm perspektifi sunuyor.
27:46Ancak hangi devlet bunu üzerine arıyor?
27:48Ve aslında bu perspektifler aslında hayata geçirilirse, bu söyledikleri hayata geçirilirse
27:54Orta Doğu'da yine Kürdistan'da nasıl değişimler olur?
27:57Belki biraz onu tartışabiliriz biliyorsunuz her görüşme sonrasında notlar geliyor ve
28:03aslında çözüm, barış, demokrasi perspektifleri sunuluyor.
28:08Demokratik toplum perspektifleri geliyor ancak şimdiye kadar devletin buna yaklaşımı nasıl oldu?
28:15Şimdi ben söze şöyle girmek isterim.
28:18Bir kere biz Kürt halkı olarak çok şanslıyız.
28:21Çünkü gerçekten sadece Kürtler için değil, bütün dünya için, daha özelde Orta Doğu için,
28:29en özelde en küçük de aslında Kürtler için çözüm perspektifleri ortaya sunuyor.
28:35Bizim işte sessizce kalıp sürece çok da dahil olmadığımız aslında bu durumun açıklaması şu.
28:43Çünkü biz bütün irademizi önderliğe bırakmış durumdayız ve dolayısıyla o oraya olan güvenimizden kaynaklı bu.
28:53Mesela bu çok ciddi bir şeydir.
28:55Bir halk iradesini ortaya koymuş durumda ve benim muhatabım, senin de muhatabın Sayın Abdullah Öcalan'dır diyor.
29:03Burası çok önemli.
29:05Şimdi baktığımız zaman Orta Doğu'da hep diyoruz, Orta Doğu'da yeni bir dizayn projesi hayata geçirilmiş durumda.
29:12Her yer yangın yeri, bunun İran'ından Filistin'ine, Rojava'sından Kürdistan'a kadar.
29:21Şimdi burada herhangi bir silahlı çatışmanın olmaması aslında savaşın olmadığı anlamına gelmez.
29:27Bugün hala özel savaş politikalarının, özel savaş aygıtlarının çok aktif bir şekilde yürütüldüğü bir sahadır burası.
29:37Dolayısıyla buraları böyle değerlendirmek lazım.
29:39Hala savaş devam ediyor ama Önder Apo'nun varlığı sadece Kürt hareketinin ya da Kürtlerin şansı değil.
29:50Aslında bir bütün dünyanın şansı.
29:52Çünkü onun öne sürdüğü ve dünyaya da Orta Doğu'ya da barışı getirecek çözüm perspektifi hayata geçirilirse
30:04ve bununla ilgili işte devletler, sivil toplum örgütler, karar vericiler, ulus devletler eğer dikkate alır, burayı önemser ve fırsat verirse
30:17gerçekten bugün o emperyalist, hegeman güçler ezyana uğrayacak.
30:25Dolayısıyla savaşın bitmesini istemeyen kesimleri de bir tarafta tutarak söylüyorum bunu.
30:31Eğer bugün biz Orta Doğu'ya barışın gelmesini istiyorsak yapılacak şey aslında yol haritası da, reçetesi de var, yazıldı, çizildi,
30:42söylendi, tartışıldı, sunuldu.
30:44Her şeyden önce ben işte bana fırsat tanınılırsa Orta Doğu'daki savaşı bir haftada bitiririm diyen bir irade var
30:52ve o iradeye güvenen benim irademdir diyen milyonlarca da kesim var.
31:03Bir an önce hani bu savaşın da bitmesi sadece Kürdistan özelinde değil bir bütün Orta Doğu'da savaşın da bitmesi
31:10aslında Sayın Abdullah Öcalan'ın ortaya koyduğu perspektifi ve paradigmayı hayata geçirmekle mümkün olur.
31:20Biraz buradan da şeye bağlamak istiyorum.
31:22Şimdi bu perspektifi elbette ortaya koydu, sundu ve bence armağan etti.
31:29Ama bir de bunu aslında hazırlarken, düşünürken, ortaya çıkarırken içinde bulunduğu koşulları da konuşmak gerekiyor.
31:39İçinde bulunduğu İmralı koşullarında bunları yapabilen bir insanın daha rahat çalışma koşullarında neleri ortaya koyabileceğini de
31:51bir tahayyül etmek lazım, bir düşünmek lazım.
31:54O yüzden hani şimdiye kadar ortaya koyduğu külliyatlar, paradigmalar alternatif bir yaşam modeli.
32:03Bakın en özetle alternatif bir yaşam modeli sunuyor ve bunu hayata geçirmek barışı isteyen herkesin, her kesimin sorumluluğundadır.
32:14İran'ın da Kürt siyasi tutsaklara yönelik idam durumları da gündemde şu an.
32:21Yani hem ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarından, savaş sürecinden sonra Kürt aktivistlere, yine Kürtlere yönelik bir idam,
32:33aslında idamlar gerçekleşiyordu ancak son dönemlerde de yine bir yoğunlukta yaşanıyor.
32:37Bu anlamda neler söyleyebilirsiniz?
32:39Evet, Türkiye'nin farklı belki bir sistemi var, bahsettiniz.
32:43Şu an İran'da da Kürt siyasi tutsaklara yönelik bir idam sistemi gündemde.
32:50Bunun için neler söyleyebilirsiniz?
32:52Şimdi tüm insanların doğuştan kazandığı bir takım haklar vardır ve bu hakların içinde en önemli olan yaşam hakkıdır.
33:03Biraz bu İran'daki idam meselelerine buradan bakmak gerekiyor aslında.
33:10Yaşam hakkının ihlal edildiği ve uluslararası tüm insan hakları örgütlerinin yeteri kadar raporlarıyla savunuculuk yapamadığı bir süreçten de bahsediyoruz.
33:26Baktığımız zaman uluslararası insan hakları örgütlerinin çok da güçlü bir savunuculuk yapmadığı,
33:34şimdi mesele Kürt olunca, Kürt'ün idam edilmesi bile olunca oradaki ses çok cılız çıkıyor maalesef.
33:42Yani biz bunu diğer hak ihlalleriyle karşılaştıramayız bile.
33:48Bunun muhasebesi yapılmaz.
33:50Çünkü hangi hakkın ihlali olursa olsun hiçbir hak yaşam hakkından daha üstün değildir, daha önemli de değildir.
33:59Ama söz konusu bir Kürt'ün üstelik tamamen siyasi görüşlerinden dolayı, politik söylemlerinden dolayı idam ediliyor olması
34:13bugüne kadar yazılmış bütün uluslararası sözleşmelere aykırı.
34:18Fakat burada maalesef yeterince ses yükselmiyor yapılması gereken şey bir an önce insan hakları örgütlerinin kapsamlı raporlar yazması
34:35ve bu raporların kamuoyuyla paylaşılarak etkin bir savunuculuk gerçekleştirilmesi gerekiyor.
34:41Çünkü ancak bu ihlallerin, bu idamın, bu katliamların önüne halkın örgütlenerek bir duruş sergilemesiyle geçilebilir.
34:56Burası önemlidir.
34:58Buradan da bütün uluslararası örgütlere çağrımız olsun.
35:01Buradaki o savunuculuğun, kampanyaların arttırılması ve İran'daki bu ihlallerin, katliamların bir an önce durdurulması gerekiyor.
35:15Evet sevgili Yeter aslında biliyorsunuz buradaki süreçte devam ediyor.
35:20Aslında tıkanma tartışmaları da gündemde.
35:23Yani eğer ki bu tartışmalar, bu tıkanma bu şekilde devam ederse süreç nasıl ilerler yine yasal bir düzenleme yapılırsa ve
35:34beklentiler karşılanırsa
35:36nasıl bir süreç önümüzde aslında bizi bekliyor olacak belki bu anlamda sizin sözlerinizi de alabiliriz.
35:44Şöyle bir tanımlama yapıyoruz ya masa devrilirse, eğer masa devrilirse bizim ne yapacağımız da çok belli.
35:54Biz hiçbir koşulda, hiçbir şekilde ne olursa olsun hak mücadelemizi asla silahla yürütmeyeceğimize dair kararımızı aldık.
36:07Bizim bundan sonra yürüteceğimiz mücadelede insan hakları temelli, siyaseten ve müzakere yoluyla olacak.
36:20Yani biz haklarımızdan asla vazgeçmeyeceğiz elbette.
36:24Bunu talep etmeye ve o hakkı kazanana kadar mücadele etmeye, sahada olmaya, sokakta bağırmaya devam edeceğiz tabii ki.
36:33Dolayısıyla eğer o masa devrilirse yapacağımız şey aslında bugün yaptığımız şey olacak.
36:43Biz o barışı ısrarla, inatla istiyor olmamızın arkasında duracağız ve o tutumumuza devam edeceğiz.
36:54Ama olursa ve süreç işte tarafların karşılıklı adım atmasıyla ilerlerse o zaman da taleplerimiz biraz daha spesifik olarak devam edecek.
37:10Nedir aslında bunu derken neyden bahsediyorum?
37:13Şöyle hatırlarsanız bir dönem CHP helalleşmeden bahsetti.
37:22Onu da gündemine getirdi.
37:26Fakat eğer bu süreç devam ederse biz helalleşmeden önce yüzleşmek isteriz.
37:33Yani o yüzleşmeden kastettiğimiz şey de Kürt halkına on yıllardır yapılan baskının, zulmün, katledilmenin, yok edilmenin.
37:47Herkes sorumluluğunu alacak.
37:50Önce buraya dair devlet üzerine düşeni yapacak.
37:53Önce bir kabul edecek.
37:54Biz bunları yaptık diyecek.
37:57Eğer bu olmazsa, o yüzleşme olmazsa sadece helalleşme olursa halının altına süpürürüz çöpü.
38:04Dolayısıyla ülkede kalıcı barışın tesisi belli mekanizmaların ve örüntünün sağlıklı ilerlemesiyle mümkün olur.
38:15Bunun da en başında yüzleşme gelir.
38:17Burada çocuk alanında çalışan, kadın alanında çalışan, tutsaklar alanında, diğer bütün alanlarda çalışan sivil toplum örgütlerinin de toplumun da bir
38:27takım talepleri olacak, beklentileri olacak.
38:29Bunları dile getireceğiz, mümkün olduğu kadar talep edeceğiz ve o barışı, o barışın tesisini adım adım hep beraber bütün dinamiklerle
38:41hep beraber öreceğiz.
38:43Kalıcı barış ancak toplumun doğrudan katılımıyla mümkün olabilir dediğimiz şey aslında bu.
38:50Böyle olursa o barışı kalıcı kılabiliriz.
38:53Evet sevgili Yeter aslında programımızın sonuna geldik.
38:57Son olarak söylemek istediğin bir şey varsa ya da tuayder olarak vermek istediğiniz bir mesajınız varsa alalım programınızı bitirelim.
39:04Ben her şeyden önce teşekkür ederim.
39:08Bugün burada tabii ki Yeter olarak konuşmuyorum.
39:13Binlerce tutsağın ve tutsak ailesinin adına konuşuyorum.
39:19Biz barışı olan inancımızı da umudumuzu da kaybetmedik.
39:25Orayı dinç ve diri tutmaya devam edeceğiz.
39:29Barışı olan ısrarımız biz var olduğumuz sürece devam edecek.
39:36Cezaevlerinden görüşten dönen ailelere sorduğum ilk soru şu hani arkadaşların moralleri nasıl diye.
39:44İnanın hepimizden daha moralliler, hepimizden daha umut dolular.
39:48Biz biraz onlardan da güç alıyoruz özellikle tuayder olarak.
39:53Tabii ki bütün bu sürecin aslında müzakere sürecinin barış sürecine evrileceği o zamanlar boyunca biz sahada aileler olarak da tutuklu
40:06yakınları olarak da üzerimize düşeni yapıyor olacağız.
40:09Herkese teşekkür ederim.
40:12Barış dolu yarınlarımız olsun.
40:14Ve çok teşekkür ediyoruz zaman ayırdım programımıza katıldığın için.
40:17Evet sevgili izleyiciler haftanın gündemi programının sonuna geldik.
40:21Bu hafta konuğumuz Tuay Dereş Başkanı Yeter Erel Tuma ile cezaevlerinde yaşanan sorunları, hak ihlallerini yine aynı zamanda tutsakların ve
40:30tutsak yakınlarının süreçten beklentilerini,
40:32bununla birlikte İran'da yaşanan idamları konuştuk.
40:37Önümüzdeki hafta farklı bir konu ve konukla tekrar karşınızda olmak dileğiyle.
40:41Hoşçakalın.
Comments