00:00Sa ilalim po ng Presidential Proclamation No. 183,
00:04e-declarang National No Smoking Month ang buwan ng Hunyo
00:07upang hikayatin ang publiko na maging mas mulat sa mga pangalim na dulot ng tobacco products.
00:13Kasabay po nito ang pagsusulong ng mas malusog at smoke-free na komunidad para sa lahat
00:19at upang mas maunuwaan natin ang mga epekto ng paninigang ninyo.
00:23Sa ating kalusugan, makakasama po natin si Dr. Rosalito Chico.
00:27Good morning po and welcome to Rise and Shine with Venus.
00:30Good morning, guys.
00:32Okay.
00:33Dok, pakipaniwanag po.
00:34Sa inyong pananaw, kaano po kahalaga itong Presidential Proclamation No. 183
00:39sa pag-ikaya at sa mga Pilipino na umiwa sa paninigarilyo?
00:44Usually, ang proclamation na yan, it's a one-month program na dinideklara yung National No Smoking Month.
00:51Okay.
00:51Pero yan ay in-expand ng panibagong batas na yung 92-11
00:57o yung Tobacco Regulation Act.
01:00Ito yung pagbabawal sa paninigarilyo, sa mga closed space, pampublikong lugar,
01:07mga terminal, airport.
01:09Yun yung mga kag.
01:10Tapos, na-expand pa yan further nito dahil nauso na yung BAPE, yung Republic Act 11900
01:21or yung BAPING Act 2022.
01:24Okay.
01:25So, yan naman, nakapocus yan sa BAPE, which is very, kung ano ngayon eh, very prominent,
01:32very familiar sa mga tao, tsaka sya na yung trend sa kabataan, BAPE.
01:37Yes.
01:39Dok, ano naman yung mga karaniwang sakit sa baga at iba pang problema, pang kalusugan?
01:44Maaring idulot nga ng paninigarilyo ng BAPE at normal or regular cigarette.
01:49Ang sigarilyo kasi at BAPE, kanyan, talagang harmful sa katawan natin.
01:55May mga 45 na sakit na na-identify.
01:5917 dito ay cancer.
02:02Yung iba, mga premature development ng during nagbubuntis.
02:07Tapos, associated yan sa mga empycima or yung COPD na tinatawag.
02:15Associated din yan sa pag-develop ng tuberculosis kasi humihina ang resistensya ng katawan natin.
02:22Okay.
02:22So, 17 out of 45 cases, cancer.
02:25Cancer, yes.
02:26Dok, gano'ng katotoo yung for the people na gusto'ng tumigil sa payinigarilyo na kasi since bata pa sila
02:34naninigarilyo na eh,
02:35parang sinasabi nila pag-withdrawal dapat daw gradual.
02:39Gano'ng katotoo na dapat unti-untiin o pwedeng biglaan?
02:42Kasi yung iba na pag binigla, baka lalo magkasakit.
02:44Kaya base naman doon sa experience ng mga patient ko at sa mga nakakausap ko,
02:49mas nakakatigil yung biglaan rather than yung unti-unti.
02:55Okay.
02:56Kasi pagkabiglaan kasi may goal kang sinaset eh, may standard kang sinaset.
03:02So, ngayon, ang turn, na-turn off lang yung iba kasi sinasabi ng mga pasyente na,
03:07Dok, kung kailangan ako huminto, tsaka ako nag-ubo ng todo.
03:12Ang explanation nun, natural na mangyayari yun.
03:15Okay.
03:16Kasi biglang nabuhay yung mga part ng katawan mo, nag-improve yung pag-clearance ng mucus.
03:23Alam mo naman yung mucus na yan, kanyang kailangan i-expel natin.
03:27Kaya yung first 10 days to hanggang one month, mapapansin mo yung mga naninigarilyo,
03:33naiirita kasi ubo sila ng ubo kesa sa dati eh.
03:36Nagkakasakit.
03:37So, that means, ano, ito yung sign na nag-i-improve?
03:40Nag-i-improve kasi bumalik na yung functional capacity ng lungs mo.
03:43Right.
03:44Na makisang clearance ng mga mucus, ganun.
03:47Kasi before, nung naninigarilyo ka, kumbaga sakwan, nasira yung pang-clear ng lungs natin.
03:53Ah, okay.
03:54Kaya yung first one month mo, makikita mo, ang itim, mga lumalabas na pleba,
04:00yan yung mga tar and nicotine na naka-store doon sa lungs mo.
04:05Eh, Dok, chiko, yung vape.
04:06Kasi sabi nila, vapor lang naman.
04:08Wala naman nicotine, meron daw kasi mga juice na zero nicotine.
04:11It is still advisable na gawing alternative to.
04:15But it's a better alternative to yung vape kesa dun sa may tar na regular cigarette.
04:20Pero because of the chemical of the vape, parang it's more harmful or is it just equally harmful?
04:26Actually, sa tingin ko, base sa mga pag-aaral ngayon, mas maraming chemical ang lumalabas doon sa vape.
04:33Hmm, okay.
04:35Yan.
04:35Ngayon, marami tayong nakikita na bata, nagkakaroon ng mga lung injury because of vape.
04:43Okay.
04:43Dati, sa paninigarilyo, kailangan manigarilyo kang muna ng mga 20 years bago kang magkaroon ng emphysema or COPD.
04:50Pero ito, ang record natin, may mga 6 months lang na nag-vape.
04:56Na-transplant na sa abroad.
04:59Sa atin, may recorded history na tayo, 16 years old.
05:02Imagine mo, 16 years old.
05:046 months lang siyang nanigarilyo.
05:06Nag-acute lung injury o yung tinatawag na ebali.
05:09Okay.
05:09So, paki-emphasize yun, Dok Chico, kasi marami tayong nakikita.
05:13Ako, personally, I see minors na may mga nakasabit sa liig din ng mga vape.
05:18Yes, okay.
05:19Parang nagiging status symbol or accessory.
05:22They look cool with it.
05:23Hindi, kasi ang sinasabi nila, ah, hindi mabaho.
05:28Yun yung number one.
05:29May flavor pa.
05:29May flavor pa.
05:31Tapos, madali pa siya.
05:33Hindi siya yung kahit saan pwede mong gawin.
05:36Pero actually, because may law na rin tayo na nag-re-regulate sa vape.
05:43So, dapat sa mga open space, sa mga vape, ah, designated area, dun lang siya pwede.
05:50So, dapat i-enforce lang yung law.
05:52Because of second-hand smoking, then it's also harmful.
05:56Yeah.
05:56Kasi ang, ang rasyonali naman ng second-hand smoking, kasi pag nanigarilyo ka, of course, fresh yung nahit-hit mo.
06:05Pero once na mag-react na siya sa environment at nasinghut mo, minsan nagkakaroon mas potent effect.
06:12With other substances.
06:13With other substances.
06:14Kasi nag-react na siya sa hangin.
06:16Unlike yung hat.
06:16Kaya, sa base sa mga study, mas grabe ang epekto ng second-hand smoking.
06:24Okay.
06:24So, gusto ko lang i-balikan yung vape.
06:26Kasi pagka yung mga bata na nangangatwira sa mga magulang nila na,
06:30vape tan naman to ma, eh.
06:31Okay lang to.
06:32Hindi pwede yun.
06:33Delikado pa rin.
06:34Delikado yun.
06:35At saka hindi siya ginagamit na alternative sa pagkukuit ng smoking.
06:39Okay.
06:39Sa yung iba, sinasabi, magbe-vape na lang ako as alternative sa smoking.
06:44Pero, basis sa mga pag-aaral ngayon, mas maraming lumalabas na sakit at mas grabe.
06:51Dok, ano naman yung mensahe mo para sa mga iba na gustong huminto na talaga completely sa paninigarilyo?
06:58Any tips or advice po sa kanila at sa ating publiko?
07:01Yeah.
07:02Yeah.
07:02Actually kasi, ang quitting, isa sa pinakamahirap na gawin ng mga naninigarilyo.
07:06Pero, kung decidido ang isang tao, pwede yan.
07:11Kaya lang, kailangan magkaroon ka ng program sa sarili mo.
07:14Number one, ma-identify mo na ano ba yung mga possible na pwede maging side effect.
07:20So, yun yung pag-iisipan mo kung paano mo ika-counter up.
07:24Tapos, number two, mag-create ka ng environment.
07:27Tell your friends, tell your relatives na you're quitting.
07:32Para hindi sila yung maging sagabal sa pagkukuit mo.
07:36And, of course, dapat pinaka-importante yung goal to quit.
07:40Goal to quit.
07:41Tsaka kasi, tama yung sinabi ni Do, kasi kung kahit anong gusto mong tumigil,
07:44kung yung temptation lagi nasa paligid, mapapayosi ka pa rin.
07:48Yes.
07:49Salaga self-discipline.
07:49Wag yun na pong hintayin na magkasakit kayo.
07:51Yes, yan ang pinakamahirap sa lahat.
07:54Maraming kasing pasyente ang nagkukuit dahil may sakit na sila.
08:00Eh, masyadong late na yun.
08:01Late na yun.
08:02Late na yun.
08:03Too late na.
08:03Alright.
08:04But with that, damage na yung mangyari sa katawan.
08:07Yun, oo. Wala namang remedyo.
08:09Well, with that, Doc, maraming salamat po sa pagbabahagi sa amin ng kaalaman at informasyon.
08:14Again, Dr. Joselito Chico.
08:16Salamat po sa pagkakataon na binigay niya para mapaliwanag sa taong bayan ang masamang epekto ng paninigarilya.
08:25Thank you, Doc.
Comments