00:00May dahilan mangamba si Roselita.
00:04Sa trabaho nito, may mga hindi na nakaka-uwi.
00:11Mayroon ba ang mga nalulunod siya?
00:14Noong dati, mayroon na ano ang makina niya, nasira,
00:20ay hindi, narakaano, naubusan ng hangin, wala na siya.
00:27Dahil ang kanyang pabigat, hindi niya nahubad doon, matay, nawala na.
00:41Sa peligrosong mundo, ito ang panangga ni Tatay Sever.
00:47Isang marka sa kanyang noo.
00:50Pakikwento nga sa akin itong tattoo mo sa noo.
00:53Ba't meron kang ganyan?
00:54Ay, yung tattoo.
00:55Ang ipigto dyan, ang salita ng Panginoon,
00:59hindi ka na mamatay, manatili ka ng buhay.
01:03Ikaw ang totoo na ligtas.
01:05So ano yun? Parang protection sa'yo?
01:07Proteksyon yun.
01:14Pero hindi lang sa ilalim ng dagat nanganganib si Tatay Sever.
01:20Dahil ang kanyang pagmimina ng ginto, labag sa batas.
01:28Nung nandun po tayo, napansin ko marami po sa mga kasamahan nyo dito,
01:35takot sa huli eh.
01:37Takot rin?
01:37Oo.
01:38Tatakbo yan.
01:40Kabukiran saan ng kakahuyan kung mga puno doon natatago.
01:45Kayo po ba nahuli na ba kayo?
01:47Aw, wala.
01:48Wala ko nahuli.
01:49Hindi ba nakuutatakbo.
01:51Magtanong saan,
01:52Tatay, bakit nandito ka? Anong ginawa mo dito?
01:54Alam ko, walang ibang trabaho, sir.
02:02May dahilan kung bakit binabantayan ang pagmimina sa ilalim ng dagat.
02:13Ito ang nakataya.
02:26Ang mayamang karagatan sa paligid na isang Marine Protected Area.
02:33Tahanan nito ng iba't ibang uri ng nilalang mula sa pinakamaliit hanggang sa pinakamalaki.
02:43Ang sarap makita ng ganitong klaseng tanawin matapos masaksihan yung nangyayari sa minahan.
02:50At the same time, ma-re-realize mo kung ano'y nakataya at kung bakit malaking usapin ngayon
02:57kung dapat na bang ipagbawal talaga at pigilan yung mga nagmimina sa ilalim ng dagat.
03:08Pero paano mo pipigilan ang pagmimina sa isang lugar
03:15kung saan halos lahat, umaasa rito para mabuhay.
03:19Ay, nangunguha sila ng bato, sir, tapos ipaprocess nila yan, dudurugin.
03:24May ginto rin yan?
03:25Yes, meron.
03:26Ah, talaga?
03:27Meron niyang ginto.
03:28Ayan yun sila.
03:33Dito sa may baybayin, may mapupulot din silang mga bato na may mga gold.
03:39Oo.
03:41Ginagawa ng mga bata, yung mga bata na nag-aaral.
03:44Oo.
03:45Kasi pang ano nila, pang extract income.
03:48Oo.
03:49Pang baon, pambili ng mga ano, school supplies.
03:53Oo.
03:54Tapos may mga matatanda na rin.
03:59Ah, ito po yung dati naming barangay hall.
04:02Dalawang beses na itong nasira, sir.
04:04Dati sa landslide, tapos inayos.
04:08Tapos ngayon, sa audit na naman, hindi na talaga naayos kasi walang budget.
04:18Ang dami niyo palang pinoproblema dito na may bagyo, may landslide.
04:23Oo.
04:24Lalo na pag ulan, palaging naglalanslide dyan.
04:32Ang paulit-ulit na kalamidad sa bayang ito,
04:35nag-iwan ng malalim na marka sa mga residente.
04:41Ano po yung naging epekto ng bagyong udet sa mga kababayan natin dito?
04:46Malaki sir.
04:47Kawawa talaga yung mga tao noon.
04:49Walang...
04:50Yung bahay talaga dito, talagang sirang-sira.
04:53Tapos sa bukid naman, walang mapagkukunan
04:55kasi yung mga niyug sana, yung pagsasaka na pinagkukunan ng mga tao, wala rin, sira.
05:01Hanggang ngayon, hindi pa talaga nakaka-recover?
05:03Hindi pa nakaka-fully recovered.
05:23Dito sa amin talaga sir, mga nasa 80% ko nagbimina.
05:29Talagang naaawa ako sa kanila kasi alam ko naman po kasing naghahanap buhay lang sila para sa kanilang mga pamilya.
05:47Kaso, bawal naman talaga yung sa dagat.
05:52Kung biglang ipatigilan halimbawa bukas, stop na.
05:56Iwan ko lang. Talagang magugutom yung mga tao dito. Ano na ipapaaral sa mga anak nila? Anong ipapakain?
06:02Kung talagang ipinagbabawal nila yung pagmimina, sana may maibibigay sila ditong alternative na solution para sa pangkabuhayan ng mga tao.
06:14Para maintindihan kung saan lulugar ang mga minero, tinala namin ang tanong sa Mines and Geosciences Bureau.
06:26Paliwanag ng ahensya, wala talagang puwang sa ganitong uri ng pagmimina, lalo sa isang marine protected area.
06:32Yung enforcement naman, pinapatigil natin sila dahil sa safety at environmental concern.
06:38Pero yung economic condition nila, naunawaan naman ng departamento yun.
06:45May posibleng alternatibo. Ang gawing legal ang small-scale mining sa lugar.
06:52Pero hindi sa ilalim ng dagat, kundi sa lupa.
06:57Doon sa ating mapa, yung buong stretch na yun ng isla ay mineralized siya.
07:02Ang gagawin lang natin is hanapin kung nasaan yun at ipopropose natin namin ang bayan.
07:09Tuturoan sila ng mga mining method, na safe mining method, pati yung processing, pagpaano kukuha.
07:17Magtatakdarawagad ng konsultasyon ng MGB sa mga residente.
07:21Kasabay nito, ang isang pangako.
07:23Yung aming regional director doon, uumpisahan niyang puntahan yung area
07:27para kausapin yung mga small-scale mining miners natin doon at tutulungan sila.
07:32So, hindi po muna sila uhulihin?
07:34Hindi muna sila uhulihin.
Comments