00:04Müzik
00:11Türkiye'de gazeteciliğin, edebiyatın ve kadın mücadelesinin kesiştiği yer duran bir kalem.
00:17Erken Cumhuriyet yıllarının toplumsal dönüşümlerine tanıklık etmiş,
00:21gördüklerini şiirlerinde, yazılarında ve röportajlarında anlatmış bir gazeteci, bir yazar.
00:27Neriman Hikmet.
00:28Kadınların, eşçilerin ve görünmeyen hayatların hikayelerini yazmaya adamış kendini.
00:34Tarihin gölgelerinde kalmış bir isim olarak hatırlanmış çoğu zaman.
00:40Müzik
00:45Emine Neriman Öztekin 22 Aralık 1912'de dünyaya geldi.
00:50Doğum yeri konusunda farklı bilgiler olsa da çocukluğu Anadolu ile İstanbul arasında geçen hareketli bir hayatın içinde şekillendi.
00:58Annesini küçük yaşta kaybetti.
01:01Babasının demir yollarında memur olması nedeniyle sık sık şehir değiştirdi.
01:05Bu yolculuklar onun dünyaya bakışını erken yaşta genişletti.
01:10Demir yolu istasyonlarında gördüğü işçiler, yolculuk yapan insanlar,
01:14farklı şehirlerin hayatları onun belleğinde güçlü izler bıraktı.
01:19Yıllar sonra şiirlerinde ve yazılarında sık sık trenlere, yollara ve emekçi hayatlara yer vermesi tesadüf değildi.
01:27Çocukluk ve gençlik yılları aynı zamanda büyük tarihsel kırılmaların yaşandığı bir döneme denk geliyordu.
01:34Osmanlı İmparatorluğu'nun son yılları, Birinci Dünya Savaşı, işgal dönemi ve ardından Cumhuriyet'in kuruluşu.
01:42Neriman Hikmet tüm bu dönüşümlerin ortasında büyüyen bir kuşağın temsilcisiydi.
02:02Eğitim hayatının önemli bir kısmını İstanbul'da geçirdi.
02:06Erenköy Kız Lisesi'nde ortaokul öğretimini sürdürürken,
02:09ülke yeni bir rejime geçmiş, toplumsal hayat hızla değişmeye başlamıştı.
02:14Bu yıllarda edebiyata büyük ilgi duyuyordu.
02:18En çok okuduğu dergilerden biri Servet-i Furun'un Uyanıştı
02:22ve henüz genç yaşlarda yazılarını bu dergiye göndermeye başladı.
02:27Edebiyat hayatına ilk adımını 1930 yılında yayınlanan Solgun Bahar Aldı şiiriyle attı.
02:33Henüz 18 yaşındaydı ve yazılarında bile toplumsal konulara karşı güçlü bir duyarlılık gösteriyordu.
02:39Genç yaşta yayınlanan ilk şiir kitabı Konya yolunda tahassüsler ardından
02:45Tren adlı kitabı onun şiir dünyasının temel izlerini ortaya koydu.
02:51Bu şiirlerde yolculuk, hareket ve hayatın içinden gelen gözlemler önemli bir yer tutuyordu.
02:561936 yılında İstanbul Üniversitesi hukuk fakültesine girdi.
03:01Yoksulluk belgesi sayesinde harç ödemeden okuyordu.
03:04Üniversite yılları sadece akademik bir süreç değil, aynı zamanda politik bilincinin şekillendiği bir dönemdi.
03:12Fakülte değiştirdiği yıllarda öğrencilerle birlikte bir sınav uygulamasına karşı protestoya katılması onun ilk açık direnişlerinden biri oldu.
03:21Bu protesto sırasında yapılan konuşmaların radyo aracılığıyla yayınlanması olayın ülke çapında duyulmasına yol açtı.
03:29Böylece Neriman Hikmet henüz gazeteciliğe başlamadan önce bir haberin öznesi olarak gazetelere yansıdı.
03:36Üniversite hayatı çeşitli kesintiler ve zorluklarla sürdü.
03:40Sonunda 1945'te eğitimin tamamladı.
03:43Ancak o zamana kadar hayatının yönü çoktan değişmişti.
03:48Edebiyat ve gazetecilik artık onun gerçek alanıydı.
04:021930'lu yılların ortalarından itibaren gazeteciliğe yöneldi.
04:061937 yılında Haber Gazetesi'nde muhabir olarak çalışmaya başladı.
04:11Ardından Tan, Şehir, Tanin, Yenisabah, İkdam, Vatan, Vakit, Medeniyet, Millet, Ankara Telgraf ve Kudret gibi pek çok gazetede yazdı.
04:2350 yıla yaklaşan gazetecilik kariyeri boyunca farklı gazetelerde çalışsa da yazılarının ortak özelliği toplumsal meseleleri merkeze almasıydı.
04:33Neriman Hikmet'i gazetecilik tarihinde özel bir yere yerleştiren çalışma ise 1930'ların sonunda yayınlanan sıra dışı bir röportaj dizisiydi.
04:43Bir işçi gibi fabrikada çalıştım başlığı taşıyan bu yazı dizisi o dönemin gazetecilik anlayışının çok ötesinde bir yöntemle hazırlanmıştı.
04:53Neriman Hikmet kimliğini gizleyerek fabrikalarda ve evlerde işçi olarak çalışmış ardından yaşadıklarını yazıya dökmüştü.
05:01Fabrika kapılarında iş arayan genç kadınlar sabahın çok erken saatlerinde başlayan vardiyalar, ağır çalışma koşulları, düşük ücretler ve sağlık sorunları
05:12onun yazılarında ayrıntılarıyla anlatılıyordu.
05:15Bu deneyim sırasında gördükleri onun sınıf ve emek meselelerine daha yakından bakmasına yol açtı.
05:21Kadın işçilerin büyük bölümünün ailelerini geçindirmek zorunda kalan genç kadınlar olduğunu yazıyordu.
05:28Fabrika çataları akarken çalışan işçiler, sağlık hizmetine ulaşamayan kadınlar ve uzun çalışma saatleri dönemin sanayi hayatının sert gerçekleriydi.
05:49Gazetecilik çalışmalarının yanı sıra edebiyat üretimini de sürdürdü.
05:531944 yılında yayınlanan Köyün Dulları adlı romanı, Anadolu'da dul kalmış kadınların yaşadığı ekonomik ve toplumsal zorlukları anlatıyordu.
06:02Yıllar sonra yayınlanan Ankara kabristanlarında açan Güller adlı kitabı ise Ankara'daki mezarlıklarda yaptığı röportajlardan oluşuyordu.
06:121975 yılında yayınlanan Mevlana bilimsel gerçeklik açısından varoluş felsefesi adlı çalışması onun düşünsel merakının farklı alanlara uzandığını gösteriyordu.
06:23Nevriman Hikmet'in hayatında önemli bir yer tutan isimlerden biri de gazeteci ve yazar Suat Derviş'ti.
06:30İki kadın yalnızca meslektaş değil, aynı zamanda yakın dost ve mücadele arkadaşıydı.
06:36Edebiyat ve gazetecilik alanında birlikte çalıştılar.
06:39Soğayınlarda yazdılar ve kadınların örgütlenmesi için çaba harcadılar.
06:441970 yılında birlikte kurdukları Türkiye Devrimci Kadınlar Derneği, kadın hakları mücadelesi açısından önemli bir girişimdi.
06:52Bu dostluk Suat Derviş'in ölümüne kadar sürdü.
06:56Nevriman Hikmet arkadaşının hastalığı sırasında onun bakımını üstlendi ve ardından duygusal bir veda yazısı kaleme aldı.
07:03Ancak bu üretken ve mücadeleci hayat kolay değildi.
07:07Yazıları ve politik faaliyetleri nedeniyle defalarca gözaltına alındı ve yargolandı.
07:131948 yılında yayınladığı, gazetelerin yazmadığı, partilerin konuşmadığı hakikatler adlı broşür kısa sürede yasaklanarak toplatıldı.
07:23Bu yasak onun yazılarının yarattığı rahatsızlığın açık bir göstergesiydi.
07:28Baskılara rağmen kaleminden vazgeçmedi.
07:31Gazeteciliği bir meslekten çok toplumsal sorumluluk olarak gördü.
07:4729 Ekim 1987'de hayatını kaybettiğinde ardından romanlar, şiirler, gazetecilik yazıları ve unutulmaz röportajlar bıraktı.
07:57Ancak ölümünden sonra bile uzun süre hak ettiği ilgiyi görmedi.
08:01Kitaplarının çoğu yeniden basılmadı.
08:05Gazetelerde yayınlanan röportajları arşivlerde kaldı.
08:09Buna rağmen bugün Neriman Hikmet'in adı,
08:11Türkiye'de kadın gazeteciliğinin ve toplumsal duyarlılığa sahip edebiyatın erken temsilcilerinden biri olarak yeniden hatırlanmaya başlıyor.
08:20Onun yaşamı, kaleminin yalnızca bir ifade aracı değil,
08:24aynı zamanda toplumu değiştirme çabasının bir parçası olabileceğini gösteren güçlü bir örnek olarak varlığını sürdürüyor.
Comments