- 13 saat önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:29İzlediğiniz için teşekkürler.
00:00:30Başkan Yardımcısı Vence İran heyetine de Meclis Başkanı Galibaf başkanlık etti.
00:00:37Vence görüşme öncesi hürmüz ve nükleer konularında anlaştıklarını duyurdu.
00:00:42Peki tarafların talepleri neler?
00:00:45Uzlaşı imkanı var mı?
00:00:47Tabi bugün önemli gelişmelerde yaşandı Amerikan Başkanı Donald Trump'ın yaptığı açıklamalar sonrasında İran heyetinin masadan kalktığı bildirildi.
00:00:58Görüşmeler yarın devam edecek mi, etmeyecek mi?
00:01:01Bu da önemli bir soru işareti olarak önümüzde duruyor.
00:01:05Konuklarımızla birlikte konuşacağız, tartışacağız.
00:01:08Sinan Demirtürk ve Adem Kılıç uzaktan bağlantıyla bizimle birlikteler.
00:01:12Hoş geldiniz.
00:01:14Hoş bulduk, iyi geceler.
00:01:15Sinan Bey sizinle başlayalım.
00:01:18Taraflar mutabakat zaptının imzalanmasından sonra İsviçre'de bir araya geldi, aynı masada oturdular, konuşmaya başladılar.
00:01:2614 maddelik bir mutabakat söz konusu ve tabi ki öncelikli maddeler var.
00:01:32Öncelikle bu maddelerin uygulamaya girmesi planlanıyor.
00:01:36Sonrasında diğer maddelere geçilecek.
00:01:38Taraflar bir araya geldi, görüştü ama Trump'ın açıklamaları, Amerikan medyasına yaptığı açıklamalar İran heyetini, İran tarafını bir hayli kızdırdı.
00:01:48Ve protesto mahiyetinde masadan kalktılar.
00:01:52Aslında Trump İran'ı tehdit etti zaman zaman kullandığı dille birlikte.
00:01:58Siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
00:02:00Tarafların masaya oturması çok önemli, hiç kuşkusuz.
00:02:03Ama sonrasında böyle bir krizin yaşanması da tereddütleri beraberinde getirildi değil mi?
00:02:09Evet.
00:02:10Tabi İran heyeti henüz ülkeyi terk etmedi, hiçbir şeyi terk etmedi.
00:02:15Katar ve Pakistan heyeti masaya geri dönmeleriyle ilgili, yani hiç başlamayan, bugün başlayamayan müzakerelere dönmeleriyle ilgili bir ikna turu içerisinde.
00:02:24Fakat tabi bir şeyi gözden kaçırmamak lazım.
00:02:28Bir küfür var burada.
00:02:29Yani ülkeye yapılmış olan bir küfür var.
00:02:32Bu tıpkı J.D. Vance'in İslam Abad'a vardığında yapılmış olan provokasyon gibi.
00:02:39Yani tıpkı orada da Trump'ın yapmış olduğu bir tehdit vardı.
00:02:44Hatırlayacaksınız haberlerinize de konu oldu Erhan Bey.
00:02:4723 kez Trump'la gün içerisinde konuşan bir Vance vardı.
00:02:51Ve Trump benzeri açıklamaları orada da beyan etti.
00:02:55Bu müzakerecilerin İran'ın ulusal kinliğine, ulusal onuruna zede verebilecek şekilde gördükleri ve hiçbir şekilde İran kamuoyu karşısında ya da
00:03:05İran'da müzakereler istemeyen sert çevreler karşısında masaya oturamayacakları bir beyan.
00:03:11Yani bu yalnızca Lübnan'la ilişkili bir beyan değildi.
00:03:14Bu aynı zamanda tekrar savaşın başlayabileceği ve İran kinliği üzerine, İran'ın varlığı üzerine yapılmış olan ağır bir hakaret.
00:03:22Belki de savaşın ilk gününden itibaren böyle bir küfürü kullanmadı İran'a karşı.
00:03:27Bakın Suudi Arabistan'a karşı kullandı.
00:03:29Netanyahu'ya karşı kullandı, iddia edildi ama İran'a karşı küfürlü bir cevapta bulunmamıştı.
00:03:35Bu çok şaşırtıcı bir vaziyet.
00:03:37Bana göre müzakerelerin başlaması noktasındaki en büyük darbelerden bir tanesi oldu ki İran tarafının müzakere isteğini ve İran kamuoyu nezdinde,
00:03:47rejimi destekleyen katı unsurların nezdinde bu heyeti büyük bir sorumluluk altına sokan ve zora sokabilecek olan bir beyan noktasında.
00:03:55Elbette birkaç eksiği düzeltmek gerekiyor Erhan Bey.
00:03:59Bunlardan bir tanesi Trump'ın beyanlarına rağmen bugün İsviçre'de başlayan müzakereler söz konusu olduğunda Hürmüz Boğaz'ı tam olarak açılmamıştı.
00:04:09Bundan 8 saat önce Fars Haber Ajansı'na göre devrim muhafızlarının Hatemül Enbiya karargahı da Hürmüz'ün tam olarak açılmadığı
00:04:17konusunda beyanda bulundu.
00:04:18Yani sadece bir iyi niyet göstergesi olarak belli tankerlerin birkaç gündür Boğaz'ı kullanabilecekleri bir serbest geçiş iklimi söz konusu
00:04:27idi.
00:04:27Ama Boğaz tamamıyla açılmadı çünkü İsrail ordusu Lübnan topraklarını terk etmedi.
00:04:34İsrail'in Lübnan'daki işgali son bulmadı.
00:04:37Bu çerçevede Hürmüz'ün hala kapalı olduğunu belirtmek icap ediyor.
00:04:42Bu önemli sorunlardan bir tanesi.
00:04:44Bir başka nokta ise bütün yayınlarımızda ifade etmeye gayret sarf ettik.
00:04:47Lübnan meselesi bu anlaşma zemininin, anlaşma döneminin en kırılgan, en sorunlu alanlarından bir tanesi.
00:04:57İran burada bu konudan vazgeçmeyecek.
00:04:59Bu yalnızca Hizbullah'la sınırlı bir konu değil.
00:05:02Bazen yorum yaparken biz İran'la Hizbullah arasındaki ilişkiyi yalnızca gündeme getirmiş oluyoruz.
00:05:10Bu tam olarak böyle değil.
00:05:11Bu aynı zamanda Lübnan'ın jeopolitik konumuyla ilgili.
00:05:14Yani Lübnan hükümeti üzerinde de İran'ın belli bir tesiri söz konusu.
00:05:18Aynı zamanda Lübnan'ı bütünüyle kaybetmekten korkan bir İran var.
00:05:22Bu Hizbullah'tan da bağımlı sokulması gereken bir tablodur.
00:05:25Uzun vade içerisinde İsrail'in hem Lübnan'ın güneyinde hem de Lübnan'ın hava sahası üzerinde kesin bir askeri etki
00:05:32meydana getirmesi,
00:05:33askeri bir tahakkümde bulunması noktasında da İran'ın bir hassasiyeti var.
00:05:38Lübnan'ı ve Hizbullah hareketini yarı yolda bırakmadığını belirtecek adımları da atmak istiyor.
00:05:44Bununla birlikte bu ilan edilen 14 madde Amerikan tarafının da kabul etmiş olduğu ve ön mutabakat şeklinde kabul edebileceğimiz bu
00:05:5314 madde İran'ın pek çok kırmızı çizgisinin kabul anlamına geliyor.
00:05:58Yani İran'ı biraz daha ön plana çıkartan, İran'ın daha haklı olabileceğini dünyaya gösterebilecek, İran rejiminin ayakta kalmasına imkan
00:06:08verecek ve Hürmüz konusunda 27 Şubat itibariyle İran'ın elinde bulunmayan bir statüyü yeniden ikam edebilecek, ortaya koyabilecek 14 maddeden
00:06:17ibaret.
00:06:18Ben Trump'ın da bu 14 maddeyi bu şekliyle kabul etmek taraftarı olmadığı kanaatindeyim.
00:06:24Ben bugünkü manipülasyonu, bakın bu fevri bir açıklama değil Erhan Bey, bu sıradan bir açıklama değil, bu Trump'ın yapmış
00:06:32olduğu günlük rutin açıklamalardan birisi değil, adeta İsviçre'deki masayı manipüle etmiş ve dağıtmak için gayret sarf etmiş olan bir beyan
00:06:40gibi ben bunu okuyorum.
00:06:41Bu da İran heyetini fevkalade zora sokmuş oldu.
00:06:45Bu anlamıyla kalıcı barışın çok zor olduğunu hep konuştuk.
00:06:48Bu ancak müzakerelerde uzun tartışmaların ve kritik süreçlerin iç içe geçmiş olduğu 60 günlük izleyeceğimiz anlamına geliyor.
00:06:58Aynı zamanda kalıcı bir anlaşmadan kolay kolay bahsedemeyeceğimiz bir tablo var, bir Ortadoğu var.
00:07:03Çünkü savaşın tarafları hala net bir sonuç almış değil ve aynı zamanda savaşın başlamasının gerekçeleri tam olarak ortadan kapmış değil.
00:07:12O bakımdan bir kırılgan barış, bir kalıcı olmayacak olan bir barış vardı ki buna da Trump'ın tuz biber ekliğini,
00:07:21Trump'ın tamamıyla bu müzakere sürecine ağır bir yara açtığını söylüyoruz.
00:07:25Fakat İran heyetinin ülkeyi terk etmemiş olması ve ara bulucular muhalefetiyle masaya dönmesi konusunda hala görüşmelerin devam ediyor olması, teknik
00:07:34alt heyetlerin de İsviçre'de bulunuyor olması elbette görüşmelerin başlayabileceği konusunda da bir ihtimali, bir umudu ortada bulunduruyor.
00:07:42Fakat siz gün içerisindeki haberlerde vurguladınız, biz de saat bugün 16'da Samet Bey'in bülteninde de konuştuk.
00:07:51Lübnan meselesi muaki oldukça, Lübnan meselesi ortada durdukça İran Hürmüz meselesini, Hürmüz'ün açılması meselesini Lübnan'daki İsrail askeri işgalle bir
00:08:02tutuyor demiştik ve aynen vaziyet tahakkuk etti.
00:08:06Ardından da Trump'ın bu ters açıklaması geldi, sert açıklaması geldi, hakaret hamiz üslubuyla ortaya çıkmış olan tweet'i geldi
00:08:14ki bu tamamıyla Lübnan meselesiyle bağlantılı şekilde Hürmüz'ün de bugün itibariyle açık olmadığını gösteren bir tablo meydana getirdi ki
00:08:23müzakerelerin donması diyebileceğimiz, tıkanması diyebileceğimiz bir krizle karşı karşıya olunduğunu ifade etmek gerekiyor.
00:08:30Bu yalnızca müzakere heyetlerinin bir kappisi veya müzakere heyetlerinin kullanmış olduğu bir diplomatik yol değil, aynı zamanda İran'ın ilk
00:08:39günden itibaren ortaya koymuş olduğu temel tezlerin ve temel kartlarında hala yürürlüğe girmediğini gösteriyor.
00:08:45ABD için Hürmüz tam olarak açılmış değil, İran için İsrail ordusu Lübnan'daki işgalini sonlandırmış değil.
00:08:52Burada bir ihtilaf var Erhan Bey, uluslararası hukuk bağlamında.
00:08:56Bakın Şahbaz Şerif anlaşmanın ilan edildiği ilk gün şunu söylemişti, anlaşmaya Lübnan bahsi dahil oldu ve biz bunu dünya medyasında
00:09:06gördük.
00:09:06Fakat bu Lübnan'daki ateşkesi mi kastediyor yoksa Lübnan'daki İsrail işgalinin ve İsrail müdahilliğinin tamamıyla son bulmuş olduğu bir uluslararası güvenceyi
00:09:17mi kastediyor?
00:09:17Ben burada önemli bir çelişki olduğu kanaatini taşıyorum.
00:09:21Yani mesele İsrail ve ABD tarafından bir ateşkes gibi yorumlanıyor, geçici bir ateşkes gibi yorumlanıyor.
00:09:28Yoksa İsrail bunu Lübnan'daki işgalinden vazgeçmek gibi yorumlamıyor.
00:09:32İki görüş var İsrail'de, bunlardan bir tanesi Litani Nehri'ne kadar ve Sur kentine kadar ulaşabilecek geniş bir havzada,
00:09:40İsrail'in sürekli askeri operasyonlar düzenleyebileceği bir derinlikteki geniş bir güvenlik havzası.
00:09:45İkinci yorum ise en azından yapılabilecek anlaşmalarla birlikte burada 10 ila 15 kilometre karelik bir güvenli tampon bölge meydana getirebilecek.
00:09:54Tıpkı Suriye'de Golan Tepeleri örneğinde olduğu gibi İsrail sınırını güvenlik kontrolü altına alabilecek bir askeri işgalden bahsediliyor.
00:10:03Yani bir İsrail-Lübnan anlaşması olsa dahi, İsrail ile Lübnan arasında ikili bir anlaşma imzalansa dahi,
00:10:11bu mutlaka İsrail'in belli mevkilerde, belli alanlarda askeri bir tampon bölge kurma isteğinden vazgeçmeyeceğini bize gösteriyor.
00:10:21Yani bugün 35 kilometre ya da 40 kilometrelik bir alan içerisinde askeri operasyonlar düzenleyebilen ve Beyrut'a kadar Lübnan hava
00:10:28sahasını kontrol altına almış olan bir İsrail var.
00:10:31Bundan inhiraf edecekse kendi hududunda yine bir tampon bölge kurmayı tercih edecek,
00:10:37Gazze'dekine benzeyecek bir güvenli şerit ya da sarı şerit meydana getirmeyi tercih edecek bir İsrail var ki,
00:10:43hem Netanyahu'nun hem de İsrail muhalefetinin beyanları bu konuda örtüşüyor.
00:10:47Sinan Bey, tabii burada Lübnan bahsi ne anlama geliyor diye sordunuz.
00:10:53Ama Mutabak Esraptan'ın birinci maddesine baktığımız zaman ki birinci madde Lübnan'la başlıyor.
00:10:59Lübnan dahil tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal sonlandırılması.
00:11:04Fakat cümlenin devamında şöyle bir ifade var.
00:11:07Herhalde bu sorunuza cevap bulma adına önemli olacaktır.
00:11:11Lübnan'ın toprak bütünlüğü ve egemenliğini güvence altına alacaklarını taraflar taahhüt eder.
00:11:17İfadeleri kullanılıyor.
00:11:18Aslında burada çok net bir irade ortaya konmuş gibi duruyor.
00:11:22En azından İran metne bu ifadelerin girmesini sağlamış.
00:11:28Evet Erhan Bey bundan hiç tereddütüm yok.
00:11:31Bu maddeden de haberdarım.
00:11:33Fakat mesele şu, bunu İsrail'in kabul etmiyor olması.
00:11:36Yani bu tarafların içerisinde İsrail'in dahil olmuyor olması birinci mesele.
00:11:41İkinci mesele ise ABD'nin hala bu konuda müzakereye başlamamış olması.
00:11:46Bu müzakerelerin ön aşaması diyebileceğimiz bir genel çerçeve metni.
00:11:50Bu konuda da bir ittifak edelim, bir fikir birliği içerisinde olalım.
00:11:54Yani bu katiyetle kabul edilmiş olan ve müzakerelerin sonuna gelinmiş olan bir kesin hüküm değil Erhan Bey.
00:12:01İkincisi, burada İsrail bahsi geçmiyor.
00:12:04Yani İsrail'in Lübnan'ın toprak bütünlüğüne dair bir güvence vermesi ABD tarafından taahhüt altına alınmış değil.
00:12:11Netanyahu ile Trump'ın arasındaki telefon görüşmeleri dışında,
00:12:15ABD ve İsrail diplomatik kanatlarının temasları dışında bu konuda dünyaya verilmiş olan bir güvence yok ya da benim bundan bilgim
00:12:23yok.
00:12:24Haliyle birinci madde şu an için hala müzakereye açık ve İsrail'in bölgede asker bulunduruyor olması bakımından da fevkalade tehlikeli
00:12:34bir durumu ihtiva ediyor.
00:12:35Yani bugün neden Trump öğlenden sonra İran'ı yüksek vergiler, yüksek paralar ödemiş olduğunuz vekil aktörlerinizi Lübnan'da durdurun demek zorunda
00:12:46kaldı?
00:12:46Hizbullah da direnişine devam ediyor.
00:12:48Hizbullah da cevap veriyor.
00:12:50Hem tüneller ve hem de yer altında kurmuş olduğu direnek merkezleri, muhafaza alanlar çerçevesi içerisinde.
00:12:56O da İsrail ordusuna karşı savaşı sürdürüyor.
00:12:59Yani bugün Lübnan'da hala çatışmalar ilk günkü gibi en canlı haliyle devam ediyor.
00:13:05Aynı zamanda İsrail dünkü saldırılarında 47 Lübnanlı Sibir'in de hayatını kaybetmiş olduğu büyük bir hava bombardımanı ortaya koymuş oldu.
00:13:14Yani bu haberler eş zamanlı okunmadan tablonun ne kadar kritik ve can alıcı olduğu ve müzakerelerin önünde de Lübnan meselesinin
00:13:22ne kadar büyük bir engel,
00:13:23ne kadar büyük bir maniye oluşturduğunu hatırlamak gerekiyor.
00:13:28Evet Amerikan Başkanı Donald Trump'ın açıklamaları bir hayli çarpıcıydı.
00:13:32İzleyenlerimize aktaralım.
00:13:35Fox News'e önce konuştu Donald Trump ve Hürmüz Boğazı'nı kapatırsanız ondan sonra elinizde bir ülke kalmaz diye İran
00:13:46'a seslendi, devam etti.
00:13:48Ülkenize bile geri dönemezsiniz ifadelerini kullandı.
00:13:52Tabi müzakere heyetini hedef alan bir açıklama bu.
00:13:56Sonrasında da kendi sanal medya mecrasından yaptığı açıklamada sizin de biraz önce bahsettiğiniz açıklama.
00:14:03İran, Lübnan'daki yüksek maaşlı vekil güçlerinin sorun çıkarmalarını derhal engellemelidir.
00:14:09Aksi takdirde geçen hafta yaptığımız gibi İran'a yine çok sert bir darbe indireceğiz.
00:14:15Hatta bu sefer daha da sert şekilde ifadelerini kullandı.
00:14:20Adem Kılıç yani iki tarafın bir araya gelebilmesi çok büyük çabayla ortaya konan aracıların ortaya koyduğu çabayla ve sonrasında da
00:14:33Amerika Birleşik Devletleri ve Trump'ın büyük gayretiyle imkan bulmuştu.
00:14:38Bir araya geldiler, aynı masaya oturdular.
00:14:41Bu kadar uğraşın ardından Trump neden böyle bir açıklama yaptı?
00:14:44Bu iki açıklama da çok çarpıcı.
00:14:47Sinan Hocam şuna dikkat çekti, bu fevri bir açıklama değildi, bu defa farklıydı şeklinde.
00:14:53Ben size şöyle düşünüyorum, yarın Trump çıkabilir ve tekrar diyebilir ki inanılmaz bir heyetle görüşüyoruz.
00:14:58Çok zeki, akıllı insanlar, daha öncekilere göre daha ılımlılar diyebilir ve farklı bir süreci başlatabilir.
00:15:05Ki bunu da dedin yakın zamanda.
00:15:07Evet bunu da dedi, tekrar diyebilir anlamını da söylüyorum Erhan Bey.
00:15:11Bu anlamda baktığımızda ben bu tür gelişmelerin çok büyük önem arz etmediği kanaatindeyim.
00:15:17Çünkü asıl mesele şu, Sinan Hocam yine çok önemli bir tespit yaptı.
00:15:21Bu bir ateşkes anlaşması değil.
00:15:22Bu bir mutabakat yapabilmek için mutabakat anlaşması.
00:15:26Yani uluslararası literatürde böyle bir tabir yok.
00:15:29Mutabakata başlamak için bir mutabakat anlaşması yaptılar.
00:15:32Dediler ki şu 14 madde üzerinde mutabakata varabilecek miyiz?
00:15:35Hadi gelin mutabakat sürecini başlatalım dediler.
00:15:38Daha ilk günden bunun aslında ne kadar imkansız olduğunu ki ben haftalardır, aylardır bu ekranlarda bu anlaşmanın mümkün olamayacağını
00:15:46tıpkı Gazze Anlaşması'ndaki, Gazze Barış Anlaşması, Sözde Gazze Barış Anlaşması'ndaki gibi çok büyük bir kaosla devam edeceğini belirttim.
00:15:54Şimdi de şu 3-4 madde üzerinden belirteyim aklımdakilerden.
00:15:57Şimdi 14 maddenin tamamını bir kenara koyalım.
00:15:59Sadece 4 madde üzerinden konuşalım.
00:16:01Savaş neden başlamıştı?
00:16:03Nükleer meseleden dolayı başlamıştı.
00:16:04Savaşın devam etmemesi için ortaya konulan şartlardan bir tanesi neydi?
00:16:08Tüm bölgedeki çatışmaların sona ermesi, İsrail'in işgallerini durdurması.
00:16:12Diğer bir madde neydi?
00:16:14Savaştan önce söz konusu olmayan Hürmüz Boğazı ve diğer madde de İran'ın dondurulmuş varlıklarının bırakılması.
00:16:21Şimdi 14 maddeye baktığımızda görüyoruz ki nükleerle ilgili herhangi bir gelişme yok.
00:16:26Yani hatta bunu ilk turda da Pakistan'ın yapılmış olan Ara Burcuk sürecinde de Katar daha dahil olmadan önceki süreçte
00:16:35de biz duyduk.
00:16:36Dediler ki nükleeri daha sonra konuşacağız.
00:16:39Savaş bu yüzden çıktı.
00:16:40Nükleeri nasıl daha sonra konuşuyorsunuz?
00:16:42Kenara koyalım.
00:16:42İran'ın dondurulmuş varlıklarıyla ilgili yine 14 maddenin içerisinde bir 300 milyar dolarlık bir yatırımdan bahsedilmiş.
00:16:50Fakat Trump çıktı ve dedi ki böyle bir yatırım olmayacak.
00:16:53Ama imzaladım bunu.
00:16:54Yani G7 zirvesinde alel acele senin müttefiklerin bu durumdan daha fazla zarar görmek istemiyoruz.
00:17:00Askıda kalmasını istemiyoruz dedikleri için G7 zirvesinde alel acele senin önüne bunu koydular.
00:17:06Ve sen de müttefiklerine karşı tırnak içerisinde daha fazla boynunu bükük kalmamak için bir zafer edasıyla bu belgeyi imzaladın.
00:17:14Halbuki istediğin hiçbir belge yani hiçbir madde bu 14 maddelik taahhüt memede yok.
00:17:21Burada da bir problem var.
00:17:22Zaten İsrail'i kontrol edemiyorsun.
00:17:24Bugün bu açıklama İsviçre'de görüşmeler sürerken
00:17:27Vangiver'dan Smutsch'e kadar Netanyahu'ya kadar neredeyse İsrail'deki tüm kabini üyelere açıklama yaptılar.
00:17:33Ve Lübnan'daki saldırılarına devam edeceklerini, oradan geri çekilmeyeceklerini, Gazze'den geri çekilmeyeceklerini net bir şekilde ortaya koydular.
00:17:40Son olarak da Hürmüz, savaştan önce olmayan.
00:17:43Şimdi ben kendi kendime şu soruyu soruyorum her zaman.
00:17:46Diyorum ki Amerika Birleşik Devletleri Hürmüz'ün kontrolünü elle geçirmeden
00:17:49İran'la bir anlaşmaya varırsa bundan sonraki tarih boyunca her zaman İran'ın Hürmüz'ü kapatma riskiyle yaşamayı kabul eder
00:17:58mi?
00:17:58Yani sürekli olarak en ufak bir Amerika Birleşik Devletleri İran probleminde en ufak bir Lübnan
00:18:06İran anlaşmaz, özür dilerim İsrail, Lübnan anlaşmazlığında İran devreye girecek
00:18:11ve elinde bir tehdit olarak her zaman Hürmüz'ü kullanacak.
00:18:15Amerika Birleşik Devletleri ya bu riskle yaşamayı öğrenecek
00:18:17ya diyecek ki ben İran aman Hürmüz'ü kapatmasın diye idare edeyim noktasına gelecek
00:18:22ya da bu meseleyi kökten çözmek için mutlaka Hürmüz'ü ele geçirmekle ilgili bir adım atmak zorunda kalacak.
00:18:30Şimdiye kadar zaten bu adım atabilmiş olsaydı bugün Amerika Birleşik Devletleri ve İran
00:18:34şu şartlar altında şu 14 maddeyle birlikte aynı masada oturuyor zaten olmazdı.
00:18:39Trump bunu defalarca uygulamaya çalıştı.
00:18:42Yani hem Avrupa Birliği'ndeki NATO üyelerine çağrıda bulundu
00:18:45hem Güney Kore'ye Japonya'ya çağrıda bulundu
00:18:47hatta Çin'e bile çağrıda bulundu
00:18:48ve dedi ki gelin Kölfez'deki ülkelerle birlikte ki
00:18:51orayı da kabul ettirmedi.
00:18:53Sadece Birleşik Arabemirlikleri bir nebze olsun sıcak baktı.
00:18:56Bu Hürmüz problemini çözelim.
00:18:57İran'ı burada seyahat dışı bırakalım dedi.
00:18:59Ama hiçbir zaman olumlu yanıt alamadı.
00:19:01Bu olumlu yanıt alamamasından kaynaklı olarak
00:19:03bugün Trump bu masada oturuyor.
00:19:05ve bu riskle yaşayamayacağını,
00:19:08bu riski ABD'nin tarih boyunca devam ettiremeyeceğini bildiği için de
00:19:12mutlaka ve mutlaka bu 60 günlük süreyi bana göre müzakere için değil,
00:19:16mutabakat için değil,
00:19:17bu tür inişler çıkışlar üzerine kurgulamayı planlıyor.
00:19:21ve Dünya Kupası'nın arkasından tekrar bu sahada aktif olarak
00:19:27tırnak içerisinde söyleyeyim,
00:19:28hak tabiriyle kaşın üzerinde,
00:19:30gözünün üzerinde kaşın var gibi bir bahaneyle
00:19:32tekrar başlatılacağı taraftarıyım.
00:19:34Bu mutabakat sadece aynı Mısır'da
00:19:37Gazze Barış Anlaşması için düzenlenen
00:19:40tiyatro sahnesi gibi bir tiyatro sahnesidir.
00:19:42Ne yazık ki bana göre hiçbir madde,
00:19:45az önce saymış olduğum hiçbir madde
00:19:46çözülebilecek, masada çözülebilecek problemler değildir.
00:19:49olmaktan çıkmıştır. Erhan Bey.
00:19:52Evet, tabii burada mutabakat zaptında
00:19:55çok önemli ifadeler var.
00:19:58Şunu söyleyelim, 13. madde ki
00:20:01İran heyetinden de bugün yapılan açıklamada
00:20:0413. maddenin önemine dikkat çekildi.
00:20:0713. maddede mutabakat zaptının imzalanmasının ardından
00:20:11bu mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11. paragraflarını
00:20:17uygulamaya başlanması ve bu tedbirlerin uygulanmasının
00:20:21devam edilmesi koşuluyla görüşmeler yürütülür,
00:20:24ifadeleri kullanılıyor.
00:20:251. madde Lübnan'la ilgili.
00:20:282. madde, düzeltiyorum.
00:20:304. ve 5. madde Hürmüz Boğazı'yla ilgili.
00:20:33Yani tarafların Hürmüz Boğazı'na Amerika Birleşik Devletleri'nin
00:20:37ablukayı kaldırması.
00:20:39Diğer taraftan İran'ın da Hürmüz Boğazı'ndaki
00:20:42ticari gemilerin akışını sağlama taahhüdü.
00:20:47Diğer taraftan 10. maddede,
00:20:5110 ve 11. maddede İran'ın dondurulan varlıkları
00:20:56ve Amerika Birleşik Devletleri'nin İran üzerinde uyguladığı
00:21:00bazı aslında çok tartışılan yasal engellemeleri.
00:21:07Şimdi Sinan Bey, bu maddeler çok önemli oldu.
00:21:12İran tarafından sık sık dile getiriliyor.
00:21:14İşte Lübnan zaten en kırılgan mesele.
00:21:16Çünkü işin içinde İsrail var.
00:21:19Diğer tarafta Hürmüz konusunda dün İran'dan bir açıklama gelmişti.
00:21:23Hürmüz kapatıldı diye sonrasında Amerika Birleşik Devletleri bunu yalanladı.
00:21:28Ve bir önemli konu da işte bu varlıklar ve yaptırımlar meselesi.
00:21:33Şimdi bu bahsedilen 5 madde,
00:21:37bu müzakerelerin devamı açısından belli ki şart.
00:21:42Özellikle İran bunu net bir şekilde ortaya koyuyor.
00:21:45Çok kırılgan meseleler bunlar.
00:21:48Bu müzakerelerin devam etmesi açısından
00:21:51bu 5 maddenin uygulanabilirliği sizce nedir?
00:21:55Kısa süre içerisinde uygulanması ki uygulandığı için oturdular masaya.
00:22:00Ama mesela şartlar ortadan kalkabilir mi?
00:22:03Bu 5 şart müzakerelerin önünde böyle kırılgan bir zemin mi oluşturuyor sizce?
00:22:10Evet, çok çok kırılgan bir zemin oluşturuyor.
00:22:12Bir kere bu dondurulmuş mal varlıklarla ilgili
00:22:16ABD bir ön kabul içerisinde ama
00:22:19bu müzakereye de konu olacağı için
00:22:21müzakereler içerisinde netleştirilebileceği için
00:22:24net olan konu bugün Pazeşkiyan da ifade etti.
00:22:28Yalnızca Katar'ın 12 milyar dolar
00:22:31yani Doha Bankalarında bulunan dondurulmuş mal varlıklarla ilgili
00:22:3412 milyar doların 6 milyarını kendi hesabıyla
00:22:38kendi name hesabına elbette ki Amerika onayıyla
00:22:41serbest bırakmış olması.
00:22:42Bunun dışında bir netlik yok.
00:22:44Yani oranın 60 milyar doların üzerinde olduğunu
00:22:48gördüğünüz zaman, göz önünde bulundurduğunuz zaman
00:22:50hala başta Katar ve Güney Kore bankaları olmak üzere
00:22:54Avrupa bankalarındaki bu dondurulmuş mal varlıkları
00:22:57hisse senetleri ve petrol gelinleri çerçevesinde
00:22:59henüz bir netliğin olmadığını görürsünüz.
00:23:02Bir başka temel nokta bu yeniden yapılandırma süreciyle ilgili
00:23:05300 milyar doların ikisini bağlantılandırdığım için
00:23:09bu maddeyi de şimdi değerlendiriyorum Erhan Bey
00:23:11300 milyar dolarlık fonun kimden temin edileceği konusu da
00:23:15bu madde içerisinde detaylı bir şekilde vurgulanmıyor.
00:23:18Bunun kuvvetle muhtemel körfez ülkeleri elle toplanabilmesi ihtimali var ama
00:23:22körfez ülkeleri de bu konuda bir net bir tavır almış değiller.
00:23:25Bu konuda bir komisyon teşekkür etmedi.
00:23:28Hala rakam üzerinde ve bu rakam karşılığında
00:23:31İran'dan da nelerin bekleneceği konusunda
00:23:34henüz bir netlik söz konusu değil.
00:23:36Bu da temel hususlardan bir tanesi.
00:23:38Aynı zamanda konuşmadığımız konu nedir Erhan Bey biliyor musunuz?
00:23:41Bütün cepheler yani bunlardan bir tanesi Irak.
00:23:45Yani savaşın Irak cephesinde jeryan ettiği boyutu biz yer yer gördük.
00:23:49Yani Haçlı Şabi karargahları ABD ve İsrail hava gücü tarafından
00:23:53defalarca vuruldu ve bununla birlikte az da olsa Yemen'deki Husiler üzerinde,
00:23:59Sarılla üzerinde de İsrail küzelerinde bir baskı görmüş olduk.
00:24:02Yani aslında burada İsrail'in yalnızca Lübnan hususunda değil,
00:24:06aynı zamanda Irak ve Yemen konusunda da bir taahhüt vermesi bekleniyor.
00:24:11Bu anlamıyla yalnızca İran'a karşı bir saldırmamazlık ya da geniş bir barışın taahhütü değil.
00:24:18Aynı zamanda Lübnan, Irak ve Yemen konusunda da İsrail'in ve Amerika'nın
00:24:23Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin tarafından da onaylanacak ya da
00:24:27Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından da onaylanacak.
00:24:2914. maddeye atık yapıyorum burada.
00:24:32Bir genel taahhütü vermesi bekleniyor İran tarafından.
00:24:35Bu da kritik bir aşamada.
00:24:36Bu da çok tartışılacak, çok konuşulacak.
00:24:38Bu anlamıyla İsrail'in bu meseleyi kırılgan hale getirebileceği
00:24:42Manifetif adımların olacağını göreceğiz.
00:24:44Hem siyasetteki sert söylemini Amerika'ya ve Trump'a karşı arttıracak,
00:24:48hem de Lübnan sahasında sivil katliamlarını ve Hizbullah'a karşı müdahalesinden
00:24:53hiçbir şekilde vazgeçmeyecek.
00:24:55Bu da müzakerenin ve ana aşamanın önemli kritik sorunlarından bir tanesi olarak
00:25:01karşımızda durabilir.
00:25:02Bakalım heyet masaya dönmeyi tercih edecek mi?
00:25:06Katar ve Pakistanlılar Galibaf'ı ve Arakçı'yı ve İran heyetini ikna edebilecekler mi?
00:25:13Sözün başında ifade ediyorum.
00:25:14Umarım yanlış okumuşumdur.
00:25:16İran'a küfür etmiş oldu Trump.
00:25:18Yani ben bunu savaşın başından itibaren ilk defa müşahede ediyorum.
00:25:22Yani İran ülkesine küfür etti.
00:25:24Bu kolay kolay kabul edilebilecek bir şey değil.
00:25:28Bunun telafisi için mutlaka İranlılar bir adım atacaklardı.
00:25:31Yani burada Trump'ın tutarsızlığı konusunda Adem Bey'e harfiyen katılıyorum.
00:25:36Bu ayrı bir husus.
00:25:37Trump yarın bambaşka beyanda bulunabilir.
00:25:39Fakat kastedilen şey müzakerecileri zora sokan ve İran'ın ulusal onuruna, İran'ın
00:25:45ülkesine yapılmış olan gariz bir hakarettir ki tüm yorumcular İngilizce'den bunu bu şekliyle
00:25:51çevirdiler.
00:25:52Henüz tevil edilmedi.
00:25:54Henüz bu konuyla ilgili bir özür Trump ya da yakınları tarafından da İranlılar'a
00:25:59iletilmedi.
00:25:59Bu rencide edici ve müzakereler açısından da adeta bomba etkisi yapabilecek bir noktadır.
00:26:05Bununla ayrıca müşahede edilmesi gerekir.
00:26:07Bunun hiçbir diplomatik üslupla, hiçbir insani üslupla ya da bir milletin, bir toplumun,
00:26:13bir ulusun karakterini veya onun onurunu ayaklar altına alabilecek bir hapı kimseye
00:26:19vermiyor.
00:26:19Daha önce aynı şeyi Suudi Arabistan kralı için de sarf etti.
00:26:23Velihat Prensi, özür dilerim, Velihat Prensi için de sarf etti.
00:26:27Bu bizim medyamıza yansımasa bile Suudi Arabistan'da da büyük bir insiyak ve infial
00:26:32meydana getirilmiş oldu.
00:26:34Bu da çok rencide edici bir noktadır.
00:26:36Aynı şeyi birkaç gün önce G7 zirvesi öncesinde Meloni için söyledi, bana yalvardı
00:26:41dedi.
00:26:42Yani bu üsluğun kabul edilmesi ve dünya liderleri tarafından taşınması da pek mümkün
00:26:47gözükmüyor.
00:26:47Bence ABD'nin kaybetmesindeki temel sebeplerden bir tanesi Trump'ın büyük tutarsızlığı.
00:26:54Trump'ın onulmaz popülizmidir.
00:26:56Trump'ın saldırgan dilidir.
00:26:58Trump'ın dünya siyasal sistemini, dünya siyaset dilini berhava edebilecek, alt üst edebilecek
00:27:04olan bu dediğimiz gibi kabul edilemeyecek üslubudur.
00:27:08Bu İran'ı bence dünya kamuoyu nezdinde psikolojik olarak daha güçlü, daha etkili gösteriyor.
00:27:14Bakınız yani İran sert söylemler ortaya koyuyor, İran savaşı ne kadar büyütebileceği konusunda
00:27:21tehditleri ortaya koyuyor, adımlar atıyor ama küfür etmiyor.
00:27:25Yani Amerikan toplumuna veyahut da savaşmış olduğu toplumlara karşı ağır bir hakarette
00:27:31o ülkenin bayrağına, o ülkenin sınırlarına ve ulusal kimliğine yönelik bir beyanda bulunmuyor
00:27:36ki bu da onun için bir psikolojik istimdik aracı haline gelmiş durumda.
00:27:41Peki burada Trump bu tavrı niye sergiledi sizce?
00:27:46Bu kendisine has üslubu mu diyelim?
00:27:50Yoksa müzakerelerin başladığı gün yani bu kadar gayret sarf edildikten sonra,
00:27:56tüm dünya uğraş verdikten sonra masaya oturulduğu gün böylesine sizin de belirttiğiniz gibi
00:28:01bugüne kadar İran'a karşı hiç kullanmadığı bir dili kullanması stratejik mi?
00:28:07Yoksa ağzından mı kaçırdı diyelim?
00:28:10Bir Trump hari üstü tuttur doğru.
00:28:13Bunu böyle kabul edilmesi lazım.
00:28:16Önce Trump'a mahsus, Trump'la tutarlı, Trump'ın siyasal tezgisindeki yansımalardan birisi gibi değerlendirebiliriz.
00:28:23İkincisi bence masada İran heyeti üzerinde bu yolla baskı kurabileceğini
00:28:29ve bazı maddelerin değiştirilmesi konusunda bir psikolojik etki meydana getirebileceğini düşünüyor.
00:28:35Adeta sert bir pazarlık adamı gibi.
00:28:38Yani ticarette sert pazarlıklar yapan, en üst seviyeye pazarlığı çıkarttıktan sonra
00:28:43geriye istediği kadar çekilebilecek olan bir fiyat artışı ortaya koyan bir emlakçı gibi davranıyor.
00:28:49Ama İran'ın tutarlı, İran heyetlerinin bu tutarlı müzakere üslubu içerisinde çok fazla sonuç alamayacağı kanaatindeyim.
00:28:56Ben aynı zamanda müzakere masasını ve diplomatik heyetleri manipüle edebilecek,
00:29:02onlar üzerinde bir tahküm meydana getirebilecek olan sert dil kullanıyor.
00:29:06Adeta şeytan azapta gerekir söz var ya bizim dilimizde, atalar sözümüz.
00:29:10Şeytan azapta gerekir.
00:29:12Bu üslubu ortaya koyuyor ki İran toplumuna ve müzakerecilerine bir göz daha verebilsin.
00:29:18Bu tam tersi etki meydana getiriyor.
00:29:20Bu aynı zamanda İran'ın yeniden masaya belli hükümlerle ve belli taahhütlerle dönmesi sonucunu meydana getirebilir.
00:29:28Yani İran'ı biraz daha eni güçlü ve İran'a yeni taahhütler verilerek,
00:29:33ara bulucular marifetiyle yeni sözlerin verilebileceği bir yeni bir avantaja da sevk edebilir.
00:29:39O bakımdan müzakere biraz böyle bir tekniktir.
00:29:41Müzakere üslubu böyledir.
00:29:43Yani her koşulu, her şartı, her psikolojik yorumu, her beyanı, noktayı virgülü bile kendi ülkenizin ve müzakere şartlarınızın neyini kullanmaktan
00:29:53geçer müzakere sanadı.
00:29:54O bakımdan İranlıların bu üslubu bana göre masaya dönmek için farklı farklı bedeller ödetebilecekleri ve yeni kazanımlar elde edebilecekleri bir
00:30:04beklentiye soktukları kanaatindeyim.
00:30:06Yani ben en azından yarın sabahtan önce, 24 saatten önce masanın yeniden kurulmayacağını, heyetlerinin bir araya gelmeyeceğini beklemek gerektiği kanaatindeyim.
00:30:15Yani bu bir Trump üslubudur.
00:30:18Elbette ki Trump'ın danışmanlarıyla, elbette ki Trump'ın ulusal güvenlik danışmanı ve savunma aklıyla,
00:30:26Mike Pompey'de, Hexat gibi savunma bakanı ya da savaş bakanı isimlerle,
00:30:32Pence gibi isimlerle alınmış olan bir saldırgan,
00:30:35Öncü Amerika, Öncü Amerika diyen bir sert üslub.
00:30:39Ama artık bunun tesir etmediğini, savaşın ve muharebenin kaderini değiştirmeye yetmediğini,
00:30:45bilakis Amerikan ordusunun ve Amerikan toplumunun da lideri bakımından moralini bozan ve rakibe karşı psikolojik üstünlüğü elden kaybetmesine sebebiyet verebilecek
00:30:56bir davet dili olduğu kanaatindeyim.
00:30:58Ben 108 gündür bunu vurguluyorum.
00:30:59Bence Trump vaki olan, ortada olan Amerikan düşüncesini, İran üzerindeki harekat planlarını,
00:31:08İran'ı yakından tanıyan pek çok düşünce kuruluşunu ve Pentagon'un düşüncesini ve operasyon tahlillerini ortadan kaldırmış olan bir lider.
00:31:17Bence Amerikan devlet aklı Trump'ın bu üslubu noktasında hareketsiz kaldı ve bir anlamıyla akamete uğradı.
00:31:24Bu da savaşta Amerika'nın istediklerini elde edemediği bir tablonun başlangıcıdır.
00:31:29Yani rejimi devirmekten bahseden bir Trump, halkı milyonları rejime karşı ayaklandırmaktan bahseden bir Trump,
00:31:37İran uygarlığını ortadan kaldırmaktan bahseden bir Trump, İran'ı taş devrine döndürmekten bahseden bir Trump.
00:31:43Bugün kürmüzün açılması noktasında 27 Şubat şartlarına geri dönmeyi en büyük zafer olarak ilan etmiş olan bir Trump'a dönüştü.
00:31:52Bununla doğru müşahede edilmesi lazım.
00:31:54Evet, ekranın ortasında zirveden görüntüler izleyenlerimize aktarıyoruz.
00:32:00Tabii Lüzen, Gölü Zirvesi adı verilmiş.
00:32:04Burada tarihte ilk kez J.D. Vance'in ifadesiyle söylüyorum.
00:32:10Tarafların bir araya gelmesi böylesi bir ortamda çok çok önemli ifadelerini kullanıyor.
00:32:16Aynı masada, aynı odada bir araya gelmeleri çok çok önemli.
00:32:20Tabii Trump'ın açıklamalarıyla birlikte İran heyeti masadan çekildi ama bir araya geldiler, görüştüler.
00:32:29Tabii ne görüştüler, hangi aşamaya geldiler 60 günlük bir süreden bahsediliyor.
00:32:33Bu uzun bir müzakere süreci ve tabii ki mutabakat zaptında da ifade edildiği gibi tarafların ortak kararıyla bu 60 günde
00:32:42uzatılabilir.
00:32:43Onu da belirtelim.
00:32:44Tabii İran'ın masadan çekilmesi sizin de belirttiğiniz gibi yarın mı devam edecek, sonraki günlere mi kaldı, İran heyeti ülkesine
00:32:51mi dönecek?
00:32:52Burada ara bulucu taraflardan açıklama geldi.
00:32:57Sizin de belirttiğiniz gibi Pakistan şu an çok geç bir vakit ve herkes yorgun.
00:33:02Bu nedenle görüşmelerin ikinci turunun bugün yeniden başlama ihtimali çok düşük ifadelerini kullanmış ama tabii yeni başlayan gün için yani
00:33:12yarın sabahtan itibaren aslında açık kapıda bırakılmış.
00:33:17Adem Bey bu kriz aşılabilir mi sizce?
00:33:21Burada Sinan Bey'in de belirttiği gibi bir telafi mi isteyecekler İran tarafı, Amerika Birleşik Devletleri'nden.
00:33:28Tabii Trump'ın pek bir tarzı değil bu.
00:33:31Özür dilemeyi pek seven bir lider değil.
00:33:35Sözlerini düzeltmeyi seven bir lider de değil.
00:33:38Burada İran tarafı müzakerelerin devamı için bu sert açıklamanın düzeltilmesi, yanlış anlaşıldığının açıklanması gibi bir şart ortaya koyar mı?
00:33:50Aksi takdirde İran'a dönme ihtimali var mı sizce?
00:33:55Ben kesinlikle İran'a bu aşamada dönecekler kanaatinde değilim.
00:34:00Hocamın da dediği gibi çok kısa vadede geri başlamayabilir ama özellikle Katar'ın ara bulucu olması
00:34:04sadece Pakistan'ın ara bulucu olsaydı ki Pakistan'ın tek başına ara bulucu olduğu dönemde
00:34:09bu tür krizlerde tekrar masaya dönülmediğini ve ekiplerin ayrıldığını, Pakistan'dan ayrıldığını ve ülkelerinin döndüğü süreçleri yaşadık.
00:34:18Çok uzun bir süreden bahsediyoruz.
00:34:20Üç ayı geride bırakmış, 108-109 günlük bir süreçten bahsediyoruz.
00:34:24Biz bu tür gelişmeler de yaşadık.
00:34:25Fakat İsviçre'deki süreç biraz daha farklı olabilir.
00:34:27Ben burada önce Vance'ın açıklamasına dikkat çekeyim.
00:34:31Trump'ın tweet'i gelmeden hemen önce başkan yerdisi G.D. Vance şu ifadeleri kullanmıştı.
00:34:36Çok verimli bir görüşme oldu.
00:34:38İşte birçok konuda uzlaşıya doğru gidiyoruz gibi çok olumlu, ılımlı bir açıklama yapmıştı.
00:34:44Hemen arkasından gelen bu gelişmenin ardından hatta ortada geçen görüntülerde de görüyoruz.
00:34:48Vance ayrılma sürecinin hemen ardından şaşkınlıkla Pakistan Başbakanı'nın şerifin yanına gidiyor.
00:34:55Ve ne olduğunu anlamaya çalışıyor.
00:34:56Şimdi biz Trump'ın bu tür masaları yıktığında, daha doğrusu bu tarzının artık uluslararası diplomatisinin
00:35:03diye de yerle bir ettiği bir süreci yaşıyoruz.
00:35:05Yani eskiden herhangi bir lider, herhangi bir devlet lideri çıkıp da bir açıklama yaptığında
00:35:09biz bunu mutlak olarak görürdük.
00:35:11Yani bu nerede başladı?
00:35:12İşte 27-28 Şubat'ta ilk saldırılar başlamadan sadece 24 saat önce başladı.
00:35:17Trump bir havalimanında kendisine sorulduğunda Cenevri'de anlaşmalara doğru gidiyoruz dedi.
00:35:22Ve hemen 24 saat sonra İran'ı bombalamaya başladı.
00:35:25Yani daha sonra çıktı çeşitli defalarca bu 108 gün içerisinde işte karşımızda çok iyi heyetler var,
00:35:32çok akıllı insanlar var gibi birçok ifade kullandı.
00:35:35Anlaşmaya gittiklerini söyledi.
00:35:36Ertesi gün yeniden bombaladı.
00:35:38Yeniden saldırı süreçlerini başlattı.
00:35:39Bunun gibi çok aşama gördüğümüz için Trump'ın bu hamlesinin ben yeniden en azından
00:35:45sessizlikle sonuçlanacağını ve az önce söylediğim gibi bir şekilde çok mantıklı işte insanlarla görüşüyoruz deyip
00:35:52tekrar masayı kurmak için süre kazanacağını düşünüyorum.
00:35:55Bakın sonuca gitmeyeceğini düşünüyorum bu tabak sürecinin bu 60 günün.
00:35:58Ama mutlaka İsviçre'deki bu heyetin orada kalarak en azından yeni görüşmeler yapmak için
00:36:03Katar tarafından özellikle ikna edilebileceği kanaatindeyim.
00:36:07Diğer yandan Trump kendisine tam bir zafer anlatısı arıyor.
00:36:11Ki G7 cilvesindeki konuşmasında da bunu zaten söyledi.
00:36:14Sürekli söylediği cümleler var.
00:36:15İşte onların ordusunu yok ettik, donanmasını yok ettik, radar sistemlerini yok ettik gibi.
00:36:19Artık herkesin ezberlediği klasik cümleler kullanıyor.
00:36:22Ve bir tam zafer havası yaratmaya çalışıyor.
00:36:24Tam zafer havası yaratmayı düşündüğü sürece bu müzakerelerde biz her iki günde bir, her üç günde bir bu tekrarı yaşayacağız.
00:36:32Çünkü bakıyoruz Hamas'ı tam yok etme hevesi hedefiyle girdikleri Gazze'de Mısır'da imzalanan anlaşmada kim vardı?
00:36:43Bir tarafta da Hamas vardı.
00:36:45Yani bitirme hedefiyle girdiğiniz bir savaşta bitirme hedefini ortaya koyduğunuz tarafla Hamas'la anlaşma imzalanmak zorunda kaldınız.
00:36:53Şimdi burada yine rejimi bitirme hedefiyle girdiğiniz bir savaş var.
00:36:56Fakat şu anda rejimle aynı masada oturuyorsunuz ve onlarla anlaşma yapmaya çalışıyorsunuz.
00:37:01Bunu da yumuşatmaya çalışıyor ve oradaki rejim değişti.
00:37:04Yeni gelenler daha akıllı insanlar gibi ifadeler kullanıyor.
00:37:06Fakat İran'da rejim değişmediğini tüm dünya medyası ve biz de açık şekilde söylüyoruz.
00:37:11Aynı heyetler, aynı gruplar.
00:37:13Yine İran devrimi muhafızlarının etkili olduğu saha.
00:37:15Ve yine soy ismi Hamas'la olan ve daha genç bir isim İran'ın 1979 devriminden beri devam eden stratejisini
00:37:24aynen devam ettiren bir yapıyla masaya oturmuş durumda.
00:37:28Yani bu tür şeylerin tamamını göz ardı edilmesi söz konusu olmayan bir ortamda.
00:37:32Trump'un bu tür çıkışları ve kabul edilemeyecek az önce Erhan Bey sizin de tespitiniz gibi neredeyse o 4-5
00:37:37madde hayata geçirilemeyecek şekilde olan bir süreçte Trump'un bu tür çıkışlarını biz göreceğiz.
00:37:43Ve önümüzdeki 60 gün boyunca ki uzatılabilir deniliyor.
00:37:47Ben 60 güne bile ulaşmayacağı kanaatindeyim.
00:37:5060 güne uzatılırsa da her 2-3 günde biz böyle bir kriz yaşayacağız diye kabul etmemiz gerekiyor.
00:37:56Bu sürece böyle bakmamız gerekiyor.
00:37:57Karamsar bir tablo çizdiniz yani bu masadan Lüzen Gölü zirvesinden bir sonuç çıkmayacaksa sonrasında ne olacak?
00:38:06Bu problem nasıl çözülecek?
00:38:08Taraflar savaşarak bir sonuç elde edemedi.
00:38:11Evet şimdi bundan sonrası için ABD'nin daha büyük bir kozu olsa zaten ilk bölümde de söylemiştim mutlaka bu masaya
00:38:19oturmazdı Trump.
00:38:20Yani Hürnüz'de bir operasyon yapabilseydi oturmazdı.
00:38:23Ya da kendi ifadesiyle İran'ı taş devrine çevirebilecek olsaydı yani elektrik tesislerini, su tesislerini, insani altyapıları vurup bundan dolayı
00:38:33da uluslararası suç işlemeyecek olsaydı.
00:38:38Birleşmiş Milletler tarafından bu şekilde suçlanmayacak olsaydı bunun altyapısını çok araştırdı.
00:38:44Mutlaka ve mutlaka bunları yapardı.
00:38:46Zaten bu noktada çaresiz kaldığı için bugün masada oturuyor ve elde etmek istediği şey bence tamamen şu.
00:38:53Bakın biz ne kadar iyi niyetle gittiysek İran'a ne kadar ılımlı bir şekilde gittiysek onlar bir o kadar işi
00:39:00çıkmaza sürüyorlar.
00:39:02Kendileri dünyaya karşı büyük bir tehdittir noktasına getirmeye çalışıyor.
00:39:07G7 zirvesinde önüne konulan kağıdı hızlı bir şekilde imzalamasının planda olmayan bir mutabakat zaptı, ertesi gün imzalanacak, İsviçre'de imzalanacak bir
00:39:16zaptı, ki Vans'ı görevlendirdiğini söylediği bir zaptı kendisini imzalaması da aslında bu planının bana göre bir parçası.
00:39:24Yani bakın ben her zaman önden gittim, ben onlarla uzlaşmaya vardım fakat siz bana yardımcı olmuyorsunuz.
00:39:30Gerek NATO üyeleri gerek Körtez ülkeleri gerekse diğer Japonya, Güney Kore gibi ortaklar fakat bu artık küresel bir problemdir.
00:39:38Gelin hep beraber çözülen noktasına getirmeye çalışıyor.
00:39:40En azından onlar gelmese bile ben sizin adınıza da bu problemi çözeceğim diyecek bir meşruiyet arıyor.
00:39:45Bu süreci bence bu şekilde kullanmaya çalışacak.
00:39:48İlk günden biz bunu gördük, 60 gün içerisinde de bunu tekrar söyleyeyim çok daha fazla göreceğiz.
00:39:54Evet konuşmaya devam edeceğiz ama kısa bir aramız var.
00:39:56Aradan sonra buradayız.
00:40:09Tekrar birlikte izleyenler ABD ve İran İsviçre'de ilk görüşmeyi gerçekleştirdi.
00:40:17Lüzen Gölü zirvesi yapıldı ama Trump'ın açıklamaları zirveye tam anlamıyla damga vurdu.
00:40:24İran heyeti görüşmelerden çekildi ama İsviçre'yi terk etmedi.
00:40:29Yarın devam edip etmeyeceği konusunda bir bilgi yok.
00:40:31Pakistan ara buluculardan bir açıklama yaptı ve tarafların zaten çok yorgun olduğunu,
00:40:37bugün devam etmelerinin mümkün olmadığını ve yarın bu sürecin devam edebileceğini belirtti.
00:40:43Sinan Bey sizinle devam edelim.
00:40:47Aslında Adem Bey çok karamsar bir tablo çizdi.
00:40:49Yani bu 60 günü bile beklememize gerek yok.
00:40:53Bu iş kısa süre içerisinde biter dedi ama bu taraflar açısından sürdürülebilir bir süreç mi?
00:40:59Yani savaş süreci.
00:41:01İki taraf birbirleriyle savaştılar.
00:41:03ABD İsrail'le birlikte İran'a saldırdı.
00:41:07İstediklerini elde edemedi Amerikan Başkanı çok net bir şekilde.
00:41:10Tabii ki İran'ın çok büyük sıkıntılar yaşadığını zaten biliyoruz.
00:41:15İsrail ve ABD bombardımanıyla birlikte altyapısı tahrip edildi.
00:41:22Zaten ekonomik olarak ve sosyolojik olarak sıkıntılar yaşayan bir ülkeden bahsediyoruz.
00:41:27Savaş onlar için de sürdürülebilir değil.
00:41:30Yani bu masa dağılırsa bundan sonra yeniden tarafların bu noktaya gelebilmesi bir hayli zor olacak gibi.
00:41:38İki tarafın da gerçekten istediği bu olur mu?
00:41:42Yani iki taraf savaşı devam ettirmek ister mi?
00:41:45Adem Bey'in ortaya koyduğu bu karamsar tabloya katılıyor musunuz?
00:41:49Evet.
00:41:50Savaş ve diplomasi arasında bence çok ince bir çizgi var.
00:41:54Biz bunu İran savaşı söz konusu olduğunda yakinen görüyoruz.
00:41:58Bu anlamıyla diplomasi savaşın bir uzantısı ya da diplomasi bir anlamıyla savaşın devamı diyebileceğimiz temel bir tez ortaya çıkartmış oluyor.
00:42:09Bu anlamıyla müzakerelerden kesin ve kalıcı bir hükmün çıkmaması yani barış ikliminin inşa edilmemiş olması savaşın ilk yönüne dönüleceği anlamına
00:42:19gelmiyor.
00:42:19Bu ayrı bir husus bence fiili müzakere yani ateşkeslerin devam ederek iç içi ateşkeslerin yeniden ilan edilmiş olduğu fiili bir
00:42:29durum Kasım'a kadar Trump için elverişli gözüküyor.
00:42:32Yani ne İran'ın istediklerini tam olarak vermiş olan bir Trump ne de İran üzerindeki bu itilaflı baskıyı ortadan kaldırmış
00:42:42olan bir Trump.
00:42:43Bunun doğru anlaşılması gerektiği kanaatindeyim.
00:42:45Yani müzakerelere kesin bir hüküm vermeden burada kalıcı bir barışın yürürlüğe girmesine imkan tanımadan sürdürülebilir ateşkeslerle yani kırılgan ateşkeslerle birlikte
00:42:58İran üzerindeki fiili baskıyı ve bölgedeki askeri kontrolünü kuvvetlendirebilecek.
00:43:03Hatta Hürmüz'deki ablukayı belli ölçüde kontrol etmeye devam edebilecek olan bir Amerika.
00:43:09İsteliği olabilir.
00:43:10Bakın bu senaryolardan bir tanesi.
00:43:12Bu illa böyle tahakkü edecek, böyle sonuçlanacak diye bir kayde söz konusu değil.
00:43:17İran'da bu makteler dışında, İran'da bu temel değerleri ve temel çizgileri dışında bir barış anlaşmasını kabul etme imkanına sahip değil.
00:43:26Yani barış olsun da her nasıl olursa olsun diyebilecek bir İran'la karşı karşıya değiliz Erhan Bey.
00:43:32Çünkü zaten barışı bu haliyle bile kabul etmeyen devrim muhafızlarının önemli bir kanadı var.
00:43:39Bakınız Müşteva Hameney birkaç gün önce önemli bir açıklama yaptı.
00:43:43Benim bu konudaki görüşüm önemlidir.
00:43:45Ben prensipte bu anlaşmaya ya da müzakereye karşıydım.
00:43:48Fakat Saygıdeğer Cumhurbaşkanımız dedi.
00:43:51Pazı eşkileyen için burada bir uyum fotoğrafı vermeye çalışıyor.
00:43:54Saygıdeğer Cumhurbaşkanımız İran'ın vekil aktörleri ya da müttefikleriyle olan ilişkisini ve İran'ın Orta Doğu'daki varlığını koruyacağı konusunda bana
00:44:03kesin bir taahhütte bulundu diyerek bir anlamıyla müzakereyi kerhen kabul etmiş olan bir lider olduğu görüntüsünü vererek tamamıyla sorumluluğu seçilmiş
00:44:12İran hükümetine bırakmış olduk.
00:44:13Haliyle bugün İran'da müesses nizam diyebileceğimiz Müşteva Hameney ve devrim muhafızlarının iktidarın merkezindeki bu komutası da böyle bir anlaşma istemediğine
00:44:24göre fiilen sorunun askıya alınmış olduğu ve dondurulmuş olduğu tartışmaların devam etmiş olduğu bir tablo her iki taraf içinde zamana
00:44:33yayılmış olan bir zemin demektir.
00:44:35Bakımdan bunu da bir alternatif gibi değerlendirmek gerektiği kanaatindeyim.
00:44:39Yani müzakerenin sonlanması, müzakereye zaman zaman ara verilmesi, ara bulucuların masayı yeniden kurmak için davetleri devam ettiriyor olması savaşın aynı
00:44:49şiddette geriye döneceği anlamına da gelmeyebilir.
00:44:52O bakımdan savaşın yer yer cereyan ettiği, tarafların birbirlerine karşı bir güç dengesi meydana getirmek için karşılıklı adımlar atmış olduğu
00:45:02ve özellikle savaşın Adem Bey'de bende sıklıkla ifade etmeye gayret serp ediyoruz.
00:45:07Yine Hürmüz'de bir güç dengesi istikametinde alevlenebileceği, Hürmüz'deki bazı adalar ve özellikle Caşlimanı etrafında oluşabilecek olan küçük askeri operasyonlarla devam
00:45:20etmesi de muhtemel.
00:45:21Yani yoksa Tahran'ın, İsfahan'ın, Şiraz'ın, Meşed'in savaşın ilk günlerinde olduğu gibi ağır bir bombardımanla yerle bir
00:45:29edildiği ve bu anlamıyla bölgedeki farklı güçlerin de savaşa girmesi ihtimalini doğurabilecek.
00:45:34İran'ın elindeki bütün kozları İsrail'e ve Körfez'deki Amerikan üstlerine karşı kullanmasına imkan verebilecek bir cevap harekatını istemeyebilirler.
00:45:43Yani adeta cehennemin kapılarını açmak diye tarif edebileceğimiz büyük bir harbin ve büyük bir savaşın geriye gelmesi değil ama istenen
00:45:53bir anlaşma ortaya çıkmadığı sürece.
00:45:54Taraflardan herhangi birisi galip olabilecekleri bir sonuçla dünyaya kendi zaferlerini ilan etmedikleri sürece bence ateşkeslerin iç içe devam etmiş olduğu
00:46:06kırılgan yapıların ve askeri müdahalelerle diplomatik temasların ve ara buluculuk faaliyetlerinin eş zamanlı yürümüş olduğu adeta elimizin kalbimizde, elimizin yüreğimizde
00:46:16İran'ı ve Orta Doğu'yu takip etmeye devam edebileceğimiz bir dönemi yaşamaya devam edebiliriz.
00:46:22Bakın bugün Suriye'deki önemli bir haber ajansı İbrahim Bozan kıymetli arkadaşımız önemli bir haber geçti.
00:46:31Dera bölgesinde Abidinköy'üne İsrail ordusu bir müdahalede bulundu.
00:46:35Bakın Dera bugün tamamıyla kontrol ettiği bölgelerden birisi değil yaklaşık 700 askerle birlikte Abidinköy'ünde 20 evde aramalar yapmış.
00:46:44Burada da Suriye kuvvetleriyle karşı karşıya gelmişler.
00:46:47Bu da aynı zamanda Şam yönetimi tarafından hassasiyetle takip ediliyor.
00:46:51Yani İsrail provokasyonuna devam ediyor.
00:46:53Bunu hep konuşuyoruz.
00:46:55Dönüp dolaşıp İsrail'e geliyoruz belki.
00:46:57İzleyicilerimizi sıkmaktan da imtina ederim ama Suriye'de yayılma ihtimali var.
00:47:02Bunu üzülerek belirtelim.
00:47:03Lübnan sahasından Suriye'nin belli bölgelerine de İsrail provokasyonunun ve saldırganlarının ve işgal hareketinin yayılma ihtimali bu anlamıyla bölgeyi daha
00:47:13da kritik bir safhaya getirebilir ki.
00:47:14Akşam üzeri hatırlayacaksınız Erhan Bey haberi siz geçtiniz.
00:47:18Donald Trump, Hizbullah'ı Suriye'ye bırakabileceğini ve Şam rejimiyle yani Ahmet El Şahra ile bir anlaşma yaptığı konusunda bir
00:47:29beyanatta bulundu.
00:47:30Bu da Suriye'de büyük bir rahatsızlık meydana getiriyor.
00:47:33Yani Suriye yönetiminin böyle bir beyanı yok.
00:47:36Suriye yönetiminin Türkiye ile ilişkileri söz konusu olduğunda, Katar ile Mısır ile ilişkileri, Suriye-Arabistan ile ilişkileri söz konusu olduğunda,
00:47:45Hizbullah hareketiyle direkt savaşa girebilecek olan bir diplomatik tercihi, askeri tercihi bugün ortaya koyamayacağı kanaatindeyim.
00:47:52Bakın Trump nelerden bahsediyor, bugün İsrail nelerden bahsediyor.
00:47:56Lübnan'dan sonra eş zamanlı olarak Suriye'nin de bir çatışma sahası olarak yeniden konumlandığı ve konuşulmaya başlandığı dönemde haklısınız.
00:48:04Bizler müzakere konusuna adeta sütten ağzı yanmış, yoğurdu yükleyerek yiyen analistler şeklinde yaklaşmak mecburiyetindeyiz.
00:48:15Evet, tabii İran heyetinin Trump'ın açıklamaları sonrasında masadan kalkması, müzakere alanından ayrılmasının ardından,
00:48:25Amerikan medyasına yansıyan bilgiler, özellikle Beyaz Saray'a, Trump'a yakınlığıyla bilinen Aksiyosa yansıyan haberlerde,
00:48:33İran'ın müzakerelerden çekilmediği belirtilmişti.
00:48:37Şimdi de Amerika Birleşik Devletleri'nden bir diplomatın yaptığı açıklamaya göre İran, Amerika Birleşik Devletleri görüşmelerinin gece boyunca devam edeceği
00:48:47ifade edildi.
00:48:48Ama İran, tabii ki İran'dan buna dair bir açıklama, bir doğrulama gelmedi.
00:48:54Tabii J.D. Vance'in daha önce katıldığı ki yüz yüze olmayan müzakerelerde de uzun süren süreçler yaşandığını, müzakere süreçlerinin
00:49:04yaşandığını biliyoruz.
00:49:05Şunu da belirtelim, J.D. Vance İsviçre'ye gelirken bir iki gün burada kalacağını, sonra heyetin başından ayrılıp Amerika'ya
00:49:14döneceğini ifade etmişti.
00:49:16Belki de o kalacağı kısa süre içerisinde biraz yol almak istiyor ve İran'a karşı belki de ısrarcı olacaklar bu
00:49:25gecede ya da yarın sabahtan itibaren bu görüşmelerin devam etmesi anlamında.
00:49:31Tabii biz barışı istiyoruz, barışı bekliyoruz.
00:49:36Diğer taraftan Sinan Bey'in de belirttiği gibi savaş ve diplomasi yan yana birlikte yürüyen süreçler ki hem Amerika Birleşik
00:49:44Devletleri ve özellikle tarihine baktığımız zaman İran'da bunu çok iyi yapan ülkeler.
00:49:50Burada barış anlaşmasına evrilmeme durumunda, sürecin tıkanması durumunda aslında burada iki yorumcumuz da bu işin sürüncemede kalmasının Amerika Birleşik Devletleri
00:50:05açısından sanki istenilen bir durum olduğunu,
00:50:09Trump'ın stratejisinin bu yönde olduğunu anlıyorum onların yorumlarından en azından seçimlere kadar.
00:50:15Şimdi peki Adem Kılıç siz bu konularda uzman bir isimsiniz, Amerika Birleşik Devletleri'nin bu savaşta beklenenden fazla para harcadığını
00:50:25biliyoruz ve önemli ölçüde de mühimmat kaybetti, depoları boşaldı, yerini doldurmakta zorlandı.
00:50:34Amerika Birleşik Devletleri tabii bu maliyet hesaplarını çok yapan bir ülke, Amerikan halkının vergilerinin nereye gittiğiyle çok ilgileniyor Amerikan siyaseti.
00:50:44Şimdi çok önemli görev grupları bu bölgeye getirildi, çok sayıda asker var ve savaş boyunca, bombalamalar boyunca ya da savunma
00:50:55boyunca ki hava savunmaları çok önemliydi burada, çok fazla mühimmat harcadı.
00:51:00Aslında bu bilgilerin çoğunu siz yayınlarımızda aktardınız. Özellikle Tomahawk'lar konusunda önemli problem yaşıyor ki en pahalı mühimmatlarından biri.
00:51:09Yani bu sürecin bu şekilde savaş şeklinde devam etmesi Amerika Birleşik Devletleri ve Trump'ı biraz sıkıntıya sokmaz mı sizce?
00:51:20Tabii ki sokar, zaten soktuğu için aslında şu anda.
00:51:23Peki neden Trump bunu tercih eder?
00:51:27Aslında az önce şu soruyu sormuştum, kendime bu soruyu soruyorum demiştim Erhan Bey.
00:51:32Amerika bundan sonraki tarih boyunca, bundan sonraki süreç boyunca İran'la yaşadığı ya da İsrail'in güvenliği söz konusu olduğunda,
00:51:39Lübnan'la ya da Suriye'de herhangi bir gelişme olduğunda İran'ın hürmüzük her an kapatma riskiyle yaşar mı?
00:51:45Buna müsaade ederim. Yani kendisini dünyanın tırnak içerisinde jandarması olarak gören,
00:51:52Trump'ın 8 tane 9 tane savaşı bitirdim diye anlatı oluşturmaya çalıştığı,
00:52:00büyük bir devlet adamı modeli oluşturmaya çalıştığı bir süreçte,
00:52:04Amerika Birleşik Devletleri bundan sonra İran'ın elindeki bu kozla İran'ın hayatına devam etmesini,
00:52:10Orta Doğu'daki etkisinin buna bağlı olmasına razı olur mu?
00:52:13Bu soruya neredeyse herhalde tüm dünyadaki analistlerin hepsi şunu söyleyecektir.
00:52:18Hayır, Amerika Birleşik Devletleri böyle bir şeye razı olmaz.
00:52:20Çünkü neden? Ben bunu daha önce 1953 örneğiyle anlatmıştım.
00:52:24Yani Süveyş kanalında İngiltere nasıl Süveyş kanalının millileştirilmesiyle ilgili süreçte küresel etkisini kaybettiyse,
00:52:34Hürmüz Boğazı'nda tamamen İran'ın kontrolüne gireceği bir senaryoda,
00:52:38Amerika Birleşik Devletleri 1953'teki İngiltere'nin yaşayacağı kaderi yaşayabilir.
00:52:43Talihsel olarak böyle bir örnek var önümüzde.
00:52:46Bir de eğer ben yani karamsar bir tablo çiziyorum şeklinde yorumluyorsunuz efendim ama bakın,
00:52:52ben bu işin 60 günü bulmayacak derken şu anlamda söylüyorum.
00:52:56Şimdi iki tarafta temel kriz başlıklarını çözmekten ziyade yönetilebilir hale getirmeye çalışıyor.
00:53:02Yani Sinan Hocam'ın dikkat çekmiş olduğu diplomasi kelimesi aslında tam olarak bu.
00:53:06Yani kriz başlıkları çözülmese bile bunlar nasıl yönetilebilir hale gelir.
00:53:11Asıl mesele diplomasi de budur.
00:53:13Şimdi nükleer program konusunda tam tasviyeden bahsedilmiyor.
00:53:16Yani bir denetim modeli kurulması gerekiyor.
00:53:19Yine tarihe bakıyoruz.
00:53:20Daha 2019 yılında Trump'ın çekilmiş olduğu nükleer anlaşmada zaten bu denetim modeli uygulanmaya çalışılmıştı.
00:53:27İşte Trump bundan çekildi.
00:53:28Şimdi yaptırımlar konusunda tam kaldırma yerine aşamalı bir süreç yapılacak şeklinde bir anlatı var bu 14 maddenin içerisinde.
00:53:37Bunu da biz 2019 yılında görmüştük Trump'ın çekildiği.
00:53:40Orada da aşamalı bir şekilde kaldırılmasıyla ilgili dondurulmuş varlıkların kaldırılmasıyla ilgili bir süreç işletiyordu.
00:53:46Geriye kalıyor Hürmüz.
00:53:47O zaman yani bu ikisi kontrol edilebilir, kriz başlıkları olarak değerlendirilebilir.
00:53:53Fakat Hürmüz'deki durum tamamen iki taraf içerisinde varoluşsal bir, zaten İran bunu net bir şekilde söylüyor, varoluşsal olarak tanımlıyor.
00:54:00Burada da kesinlikle Amerika Birleşik Devletleri de bunu da varoluşsal olarak görecektir.
00:54:05Süveyş kanalı örneğini o yüzden verdim.
00:54:07Askeri noktaya gelirsek de, askeri nokta ben savaşın anlatısını yaparken hep şunu söyledim.
00:54:14İran savaşın başından itibaren alan inkarı yaptı.
00:54:18Yani askeri tabirle alan inkarı yaptı.
00:54:21Dedi ki benim istediğim noktaların hepsini bombalayabilirsiniz.
00:54:24Ben de size karşılık olarak maliyet yükseltme stratejisi uygulayacağım dedi.
00:54:28Ve bölgedeki Amerikan üstlerini vurdu.
00:54:30Radarları vurduysa radarları vurdu.
00:54:32Kendi üstleri vurulduysa oradaki üstleri vurdu.
00:54:35Ve hep bu şekilde devam etti.
00:54:37Denizden bir saldırı geldiyse denizden bir saldırı geldi.
00:54:40Bunun alan inkarını nerede biz vazgeçtiğini gördük.
00:54:44Alan inkarı politikasında, stratejisinden.
00:54:46Biz bir apayış helikopterinin bundan iki hafta önce yanlış hatırlamıyorsam,
00:54:51Hürmüz'ü boğazı üzerinde düşürüldüğünde İran'ın alan inkarı yaptığını gördük.
00:54:55Dedi ki hayır burada gezemezsin.
00:54:57Bak ben buradaki unsurlarını vururum.
00:54:59Neden?
00:54:59Çünkü Hürmüz'ü kaybederse savaşı kaybedeceğini biliyor.
00:55:02Hürmüz kozunu kaybederse savaşı kaybedeceğini biliyor.
00:55:05O yüzden diğer başlıklarının tamamında temel kriz başlıklarını yani bu diplomasi dediğimiz süreç içerisinde karşılıklı olarak yönetilebilir hale getirmeye çalışabilirler.
00:55:16Zaten bunun pazarlıklarını yürütecekler.
00:55:18En sona da işte nükleer ve Hürmüz'ü boğazını bırakacaklar.
00:55:22Fakat o aşamaya gelene kadar Amerika Birleşik Devletleri sizin dediğiniz soruya döndüğüm Erhan Bey geniş bir özet oldu kusura bakmayın.
00:55:30Döndüğümüzde Amerika Birleşik Devletleri bu süreci oradaki mühimmatını takviye etmekle geçirecek.
00:55:37Oradaki güçleriyle ilgili yeni stratejiler üretmekle geçirecek.
00:55:40Ve kendisine yeni müttefikler bulmaya çalışmakla geçirecek.
00:55:44Bu süreci bu şekilde değerlendirmeyi amaçlıyor.
00:55:4760 gün dediğim süre tam olarak bu.
00:55:4933. günde hazır olduğunu hissederse Dünya Kupası geçtikten sonra
00:55:52ve eğer böyle bir savaşta İran'ı bitirmesinin Kasım seçimlerinde kendisine büyük bir avantaj sağlayacağı ile ilgili anket sonuçları gelirse
00:56:00bunu Kasım'dan önce yapacaktır.
00:56:02Aksi takdirde Kasım'dan sonra ama mutlaka ve mutlaka Hürmüz'e bir çatışma olacak kanaatindeyim.
00:56:09Evet tabii J.D. Vance burada müzakerelerde öne çıkan isimlerden biri.
00:56:13Amerikan Başkan Yardımcısı.
00:56:15Savaş'ta çok fazla ön planda yer almadığını, sert açıklamalar yapmadığını ve İran'ı net bir şekilde hedef almadığını gördük.
00:56:24Diğer taraftan tabii yaptığı açıklamalar bir hayli önemli.
00:56:28Bugün ilginç bir açıklama yaptı.
00:56:32Müzakere yoluyla Orta Doğu'yu dönüştürmek istiyoruz ifadelerini kullandı Sinan Bey.
00:56:37Bu ifadeden ne anlamamız gerekiyor?
00:56:40Dönüştürmek istediği şey nedir Amerika Birleşik Devletleri'nin?
00:56:43Orta Doğu'yu müzakere yoluyla dönüştürmek ne demek?
00:56:48Savaşın ilk gününden beri bunu anlatıyoruz.
00:56:51Savaşın ortasında Trump bunu beyan etti.
00:56:54İran'la yapılabilecek bir anlaşmayla 2. İbrahim anlaşmaları arasında bir uyum olması gerektiği konusunda bir stratejik öngörüyü ortaya koydu Donald
00:57:04Trump.
00:57:04Bence J.D. Vance tam olarak bundan bahsediyor.
00:57:07Yani belki de hatalı bir şekilde başlatılan ve İsrail'in yönlendirmesiyle girilen bu savaş önemli bir aşamaya gelmiş olan İsrail
00:57:17ve Körfez ülkeleri arasında,
00:57:19ABD ve Körfez ülkeleri arasında Gazze barış planı, bana göre tırnak içerisinde sözde Gazze barış planından sonra yenilenmesi muhtemel olan
00:57:28İbrahim anlaşmalarının en önemli engeli oldu.
00:57:31Yani İran savaşı olmasaydı biz bugünlerde kuvvetle muhtemel Gazze'deki tahakkuk edecek olan Netanyahu ve Trump arasında ve Körfez ülkelerinin kabul
00:57:40etmiş olduğu Gazze taktiğini, Gazze planını konuşuyor.
00:57:44Ve İbrahim anlaşmalarının ön hazırlıkları hakkında da yorumlar yapıyor olacaktır.
00:57:48İran savaşı buna mani oldu.
00:57:50J.D. Vance bunu kastediyor.
00:57:51Yani zayıflatılmış bir İran rejimi İran'ın Körfez ülkelerine müdahale etmemiş olduğu ve bu anlamıyla bu 300 milyarlık fon istikametinde
00:58:00de Körfez ülkeleri ve İran arasında yeni anlaşmalarının yeni güvenlik konseptlerinin yürürlüğe girebileceği
00:58:07ve İbrahim anlaşmalarına dolaylı olarak kerhen İran'ın destek verebileceği yani desteklerken içinde imzacı olarak değil ama Körfez ülkelerinde kurmuş
00:58:18olduğu dolaylı ve ikinci ilişki bakımından da İbrahim anlaşmalarının İran'dan beri olmadığı
00:58:24yani İran'ın bir güvenlik tavidi vermiş olduğu yeni bir Orta Doğu kastediliyor.
00:58:28Bu kuvvetle muhtemel J.D. Vance İsrail'e karşı muhalif görüşleri ve tehditleriyle tanınan bir siyasetçi olsa bile Lübnan'da ve
00:58:36Suriye'de yeni bir statüka anlamına geliyor.
00:58:39Elbette ki Şahra hükümetini korumayı tercih edecek bir Amerikan yönetimi bugün bunun sinyallerini veriyor ama İsrail'in toprak kazanımlarına da
00:58:47imkan tanıyacak
00:58:49ya da Şahra hükümeti ve İsrail arasında ABD gözetiminde onun müzaharetinde bir anlaşmanın yapılabileceği
00:58:56Golan Tepeleri ve Koneita'nın bir bölümünde İsrail'in toprak kazandığı ve Lübnan'da da İsrail'in bir güvenlik ve tampon
00:59:03bölgesini meydana getirmiş olduğu bir Orta Doğu.
00:59:05Gazze ve Batı şerge konusunda İsrail ve uluslararası taahhütlerin yeniden gündeme gelmiş olduğu ve Filistin meselesinde yeni bir dinamiğin ortaya
00:59:14konabileceği bir Orta Doğu.
00:59:15Bunlar Amerikan diplomasinin yıllardır dile getirdikleri İran Savaşı öncesinde ve sonrasında yetinen takip ettiğimiz adımlardır, konulardır.
00:59:24Bunlar özellikle Hürmüz'e karşı yeni alternatif güzergahların işletilmesinden de çok ciddi anlamda istifade ediyorlar elhamdülillah.
00:59:34Bunlardan bir tanesi Banyas'tan başlayarak yani İsrail'in topraklarını keserek Suriye'den Akdeniz'e çıkabilecek olan bir petrol boru hattının işlevsel
00:59:45hale getirilmesi.
00:59:46İkincisi Irak ve Suriye arasında bugün itibariyle günlük 50 bin varilin Akdeniz'e ulaşmış olduğu başka bir petrol iletim hattı
00:59:54ve yine Suriye Arabistan'ın Doğu Batı hattı olarak tarif etmiş olduğu,
00:59:58günde 1 milyon varil petrolü Doğu ve Batı hattından Kızım Deniz'e çıkartabileceği alternatif güzergahlar.
01:00:04Buna Kafkasya vazelerdeki orta koridoru da eklediğiniz zaman ben kuvvetle muhtemel bir yıl içerisinde Hürmüz'e alternatif farklı güzergahların daha
01:00:14fazla konuşulacağı ve Hürmüz'ün etkisinin kısmen azalabileceği bir tablo.
01:00:19J.D. Vence'in ortada olan kastetlerinin bu olduğu kanaatindeyim.
01:00:23Hatırlayacaksınız İbrahim Antlaşmaları öncesinde Veliat Prens, Suriye Arabistan'da Neom isimli bir kentin kurulduğunu,
01:00:33Aramco'nun inşasındaki büyük petrol yapılarının ve özellikle yapay zeka teknolojilerinin ve dijitalleşmenin Körfez'de Suriye Arabistan merkezinde yeniden dokunmuş olduğu
01:00:45adeta yeni bir ülke inşa ediyormuş.
01:00:47Yani Selefiliğin bir de yeniden yorumlandığı, Suriye Arabistan'da yeni bir modernitenin Arap kimliği etrafında batı merkezde geliştiği bir moderniteydi.
01:00:56O İbrahim Antlaşmalarının bir parçası.
01:00:58Katar'ın da Bahreyn'in de Birleşik Arap Emirlikleri'nin de İsrail'le farklı anlaşmaları imzalamış olduğu,
01:01:05ABD'nin gözetiminde ve kontrolünde ticaretin ve enerji vakit hatlarının, enerji güzergahının Orta Doğu merkezinde yeniden inşa olduğu, yeniden kurulmuş
01:01:13olduğu bir tablo gösteriliyor.
01:01:15Hedefleniyor. Ama İran Savaşı bir ara verdi bu sürece.
01:01:20Adeta İran Savaşı kaybetmekten ziyade bu tablonun ötelenmesinde ve zaman kaybetmesinde de dönüştürücü bir etki yapmış oldu.
01:01:29Dönüştürücü bir rol izlemiş oldu.
01:01:31G.D. Vance İran Anlaşması sonrasında böyle bir Orta Doğu'dan bahsediyor.
01:01:36Elbette ki sınırların hemen değişmeyeceği ama psikolojik olarak diplomasi temelli yepyeni anlaşmalarla ve yepyeni diplomatik temellerle bazı iktidarların değişebileceği,
01:01:47önemli seçimlerle karşı karşıya kalabileceğimiz çok dinamik bir Orta Doğu tablosundan bahsediyor G.D. Vance.
01:01:53Son dört dakikada Adem Bey sözü size verelim.
01:01:57G.D. Vance'in bu açıklaması İsrail için tırnak içinde söyleyelim.
01:02:01Güvenli bir Orta Doğu inşa etme planının açığa çıkması mı?
01:02:07Güvenli bir Orta Doğu'dan kasıtları kesinlikle İsrail'in güvenliği.
01:02:11Tabii tırnak içinde olduğunu ihale ettim.
01:02:12Evet, hedefinin her zaman bu olmuştur.
01:02:16Ve bu tür uzun süreçler her zaman işgali yapan ve bölgedeki işgalci konumunda bulunan İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'nin
01:02:25istediği noktaya getirmiştir.
01:02:27Yani problemleri erteledikçe, problemleri sözde anlaşmalarla, gazetede olduğu gibi son olarak anlaşmalarla erteledikçe, öteledikçe mutlaka kendi istedikleri noktaya geldiklerini tarih
01:02:37boyunca gördüler.
01:02:38Nerede gördük biz bunu?
01:02:38Irak'ta gördük.
01:02:39Irak'ta 3'e bölünmüş bir Irak istediler ve biz önce bölünmüş Irak'ta, örnek veriyorum Kuzey Irak ifadesini bile kullanmamaya başlarken
01:02:48sonra normalleşti bu ifadeler ve Irak'ın artık 3'e bölünmüş olarak yaşamına devam ettiğini net bir şekilde görüyoruz.
01:02:55Daha yakın tarihte neyi görüyoruz?
01:02:57Normalde 60 kilometre derinlikte bir sarı hat oluşturulmuş olmasına rağmen Ekim ayında imzalanmış olan sözde Gazze Barış Anlaşması ile birlikte
01:03:05şu anda dün Ben Giver çıkıp,
01:03:09şu açıklamayı yapıyor, 70 kilometre derinliğe kadar girdik, daha fazlasını da başaracağız diyor.
01:03:14Bakın yine ötelenmiş bir anlaşma İsrail'in arka planda kendi planlarını yürütmesine neden oldu.
01:03:19Aynısını biz Lübnan'da görüyoruz.
01:03:21Orada bir Unifil Birliği bulunuyordu.
01:03:2410 kilometreye kadar bir derinlik vardı.
01:03:26Şu anda Liternin Nehri'ne kadar ulaştık diye çok rahat açıklama yapıyorlar.
01:03:29Ve ortada benzer bir süreci yürütüyorlar.
01:03:32Son olarak Golon tepelerinde 20 kilometre geçmiş durumdalar.
01:03:35Golon tepelerinde ABD Başkanı çıkıp Birleşmiş Milletler kararına rağmen resmi topraklar alınmasına rağmen Suriye'nin İsrail toprağı olarak tanıdığı deme
01:03:44cüretini bile gösteriyor.
01:03:45Yani herhalde bahsettikleri yeni bir Orta Doğu bu İsrail'in istediği şekilde genişleyebildiği, İsrail'in güvenliğinin sağlandığı, çevresinde küçük bölünmüş
01:03:56ülkelerin olduğu bir yapı.
01:03:58Yüksek ihtimalle bundan bahsetmiş olabilir herhamdülillah.
01:04:00Peki bunu gerçekleştirebilme adına aslında Orta Doğu'nun yaşanan son gelişmelere baktığımız zaman hem İsrail'in hem ABD'nin özellikle
01:04:11güç yoluyla bunu çok rahat bir şekilde başaramayacağını gösterdi yaşanan gelişmeler.
01:04:16Bunun farkında mı sizce ABD ve İsrail?
01:04:20Buyurun Sinan Hocam.
01:04:22Buyurun.
01:04:23Tabii.
01:04:24Yani bu tam olarak İran Savaşı ile elde edilemedi.
01:04:27Ben biraz önce buna değindim Adem Hocam.
01:04:29Erhan Bey, İran Savaşı bence bunun ötelendiği ve bunun bir takım kırılganlıklarla karşı karşıya olduğu bir dönüştürücü etkide meydana getirmiş
01:04:38oldu.
01:04:38Körfez ülkelerinin ikinci İbrahim anlaşmalarına teşniği olmasına ve yakınlaşmasına mani olabilecek olan güvenlik şemsiyesine,
01:04:47yani ABD'nin bu ülkeler üzerindeki güvenlik koruyuculuğu imajını çok büyük ölçüde İran Savaşı ve İran'ın savunma konsepti ortadan
01:04:55kaldırmış oldu.
01:04:56Bunun zor olacağı kanaatini, benim kastettiğim böyle olacak değil.
01:04:59Ama J.D. Vance'in satır arasının dokunması gereken Amerikan politikasının bu oldu.
01:05:04Yani Körfez ve İsrail arasındaki uyumun daha da kuvvetlendirildiği,
01:05:09ikinci İbrahim anlaşmalarına İran'ın tehdit olmaktan çıkarıldığı,
01:05:13yani rejimin müzakereler ve ambargonun kaldırılması karşısında,
01:05:18batıya biraz daha müzahir olduğu ve Körfez ülkelerine entegre olmak kaydıyla,
01:05:22ikinci İbrahim anlaşmalarını sabote etmeyen bir güvenlik usulü haline getirilmiş olduğu bir Orta Doğu'dan bahsediliyor.
01:05:27Bu da çok kolay değil.
01:05:29Bunun için uzun yıllar var Amerikan'ın önünde.
01:05:32Evet, bunun tesirli olması çok mümkün gözükmüyor.
01:05:35Çok teşekkür ediyorum Sinan Demirtürk ve Adem Kılıç yayına katkılarınızdan dolayı.
01:05:41Teşekkürler.
01:05:42Değerli izleyenler, Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasında Lüzern'de gerçekleşen zirve
01:05:48ve sonrasında yaşanan gelişmeleri değerlendirdik.
01:05:51Noktalıyoruz. İyi geceler.
01:05:56İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar