- 1 saat önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:24İzlediğiniz için teşekkürler.
00:00:30Anlaşmaya varılmazsa İran'ın balistik füze programına yönelik saldırılarını destekleyeceğini söyledi.
00:00:38İran'ı önce İsrail mi vuracak soruları da bu iddiayla birlikte ortaya çıktı.
00:00:44Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Cihan Günyel, stüdyo konuğumuz hoş geldiniz.
00:00:49Hoş bulduk Erhan Bey, iyi yayınlar dilerim.
00:00:51Kafkas Sam Başkanı Prof. Dr. Hasan Oktay da uzaktan bağlantıyla yayınımıza katılıyor.
00:00:56Hasan Bey, siz de hoş geldiniz.
00:00:58Hoş bulduk Erhan Bey, iyi akşamlar, iyi yayınlar.
00:01:01Cihan Bey merhaba.
00:01:02Merhabalar hocam.
00:01:03Teşekkür ediyoruz.
00:01:04Evet Cihan Bey zaten bu konuyu uzun zamandır konuşuyoruz, sizinle de tartışıyoruz programda.
00:01:10İsrail'in burada ABD üzerindeki baskıları hep merak edilen bir konuydu.
00:01:14Özellikle Trump'la Netanyahu'nun arasındaki görüşme nasıl geçti, İsrail açısından olumsuz geçtiği yönünde başlangıçta bir imaj vardı.
00:01:21Ama sonrasında özellikle Amerikan medyasına yansıyan haberlerde, belki de görüşmeye vakıf olan yetkililerin aktardığı bilgilerle birlikte biraz daha işin renginin
00:01:33değişmeye başladığını,
00:01:34sanki 3 saat süren toplantıda İsrail ile ABD'nin İran'a saldırı konusunda belki A, B, C planlarını konuştuklarını detaylı
00:01:44bir şekilde, belki de bir müzakere noktasına geldiklerini bize sanki gösteren bazı emareler.
00:01:52Tabi burada şunu da şerh düşelim, yani İsrail tabi ki lobileri ABD'nin de çok güçlü, Netanyahu'nun bu görüşmeden
00:02:02eli boş döndüğü yönündeki dünya üzerindeki imajı yıkmak için de bu çalışmaları yapıyor olabilirler.
00:02:07Bu bir algı yönetimi de olabilir ama ne olursa olsun tabi ki dikkate alınması gereken iddialar var.
00:02:13Sizce İsrail'in ABD üzerindeki bu baskısı sonuç verir mi ABD, İran'ı vurur mu?
00:02:20Tabi aslında belki de her iki ülkenin yani iki açıdan değerlendirmek gerekebilir.
00:02:27Şimdi bunlardan bir tanesi Amerika'nın geçmişten beri hatta kuruluşundan önce bile 1922 yılına gittiğimizde kongreden geçen Yahudilerin bir ulus
00:02:41devlet kurma hakkını tanıyan tasarıdan itibaren aldığımızda
00:02:45geçen bu sürede özellikle işte 48 sonrasını alalım Erhan Bey, neyi görüyoruz?
00:02:50Her yıl Amerika'nın İsrail'e yardım ettiğini, Orta Doğu'daki varlığını devam ettirmesi anlamında da bir güvenlik cemsizli sağladığını belirtmemiz
00:02:59lazım.
00:02:59Tabi bu işin baktığımızda bir başka elbette ki boyutu.
00:03:03Tabi burada sizinle özellikle altını çizerek gururlamamız lazım.
00:03:08Lobilerin ve lobilerin de aslında kongre üzerinde ve hatta başkanlar üzerinde olandan yani geçmişten beri de hep etkisi olduğunu biliyoruz.
00:03:17Şimdi bunu da kenara yazalım ama diğer tarafta da tabi Trump, Trump'ın politika yaklaşımında bir farklılık oluyor mu?
00:03:23Aslında bazen söylemde bazen eylemde veyahut da işte politikalarda bir farklılaşma görebiliyoruz ama sahaya yansımalarında günün sonunda örneğin geçtiğimiz yıl
00:03:3312 günlük savaşta
00:03:35Amerika'nın B-2 bombardıman uçaklarıyla biz İran'ın nükleer tesislerine saldırdığını da gördük.
00:03:41Yani belki de günün sonunda iş hep şuraya geliyor.
00:03:44Amerika ne olursa olsun işte İsrail'e o güvenliği sağlaması.
00:03:48Şimdi bu takım faktörler varken bir de yine geçtiğimiz yıl benzer süreçleri yaşamıştık biz aslında neydi o?
00:03:55Yine sanki Netanyahu ve Trump anlaşamıyor gibiydi.
00:03:59Fakat bir anda 13 Haziran'da biz İsrail'in İran'a saldırdığını gördük.
00:04:0412 günlük savaşın işte 12. gününde de Amerika'nın en son B-2 bombardıman uçaklarıyla hatta biz Erhan Bey'i
00:04:10siz de burada yine yayınlaydık.
00:04:11Ve işte B-2 bombardıman uçakları üzerinden de İran'ın nükleer tesislerini vurduğunu ama bu operasyonu yaparken de o dönem
00:04:20için 12 gün savaşında özellikle İsrail'in de İran saldırılarından darbe almasından da kaynaklı biraz koruma şemsiyesini de sağlama noktasında
00:04:29hareket ettiğini söyleyebiliriz.
00:04:31Şimdi benzer durumları görüyoruz.
00:04:32Evet yani en azından bizim aldığımız gördüğümüz izlenimler şimdi 7. kez gitti bir sene içinde herhalde sanırım 7 kez Amerika
00:04:41'yı ziyaret eden ilk burada İsrail başbakanı oldu.
00:04:45Bir takım aslında gelişmeler de şunu gösteriyor bize bazen ayrışabildiklerini.
00:04:53Çünkü İsrail'in şunu da unutmamak gerekiyor saldırılarında örneğin Katar gibi Amerika'nın çok önemli bir müttefikinin olduğu ülkede işte
00:05:02Hamas yetkililerine saldırarak bir anlamda da Amerika'nın belki de bölgesel politikalarında da etkileme kapasitesine sahip olabiliyor.
00:05:10Ve bunun dışında Amerika'da veyahut da Trump belli bir noktada sınırlandırmak istiyor.
00:05:15Bir de İsrail'in Gazze'deki soykırım politikaları saldırgan politikalarıyla kaybettiği büyük bir imaj vardı.
00:05:21Bu da bir işin başka boyutuydu biraz belki de bundan kaynaklı da süreçte Amerika'nın biraz da Gazze'de aslında sükuneti
00:05:32sağlamak İsrail'in ön planda özellikle uluslararası kamuoyundaki o negatif imajını toparlama noktasında da biraz olayları sakinliğe alma noktasında hareket
00:05:42ettiğini gördük ama şöyle bir gerçeklikle de karşı karşıyayız ki o da İsrail'in kendi politikalarından vazgeçmemesi nedir o?
00:05:49Yani bir varoluşsal olarak İran'ı karşısına konumlandırmış durumda ve İran'ın mümkün mertebe kolunun kanadının kırılması.
00:05:57Belki şunu söyleyebiliriz aynı birebir olmasa bile Lübnan'da veyahut da Irak'ta hatta Suriye'de de şu anda tasarladığını İran'da da nedir?
00:06:05O hava savunma kara kuvvetlerinin yani bir bütün olarak savunma kapasitesinin İran'ın sonlandırılması ve eğer ki bir tehdit hissederse
00:06:13İran'a saldırabilme noktasında önünün hep açık olması.
00:06:17Ama Amerika'nın Trump'ın burada yaklaşımı aynı şekilde midir?
00:06:21Burada belki biraz daha Amerika'nın politikalarını bölgeselden alıp küresel noktada düşünmek gerekiyor.
00:06:28Çünkü Venezuela operasyonunda biraz Çin'le mücadelesini görüyoruz.
00:06:32Biz Groenland'dan bahsederken bile Trump'ın işte Çin gemilerini burada görmek istemiyorum.
00:06:36Panama söz konusu olduğunda yine Çinli şirketlerin buradaki liman işletmelerinin aslında üzerinden hareket ettiğini.
00:06:43İran noktasında da şöyle her bir rejim dün bunu konuşmuştuk ama yayında rejimin değişmesiyle ilgili yeni ihtimal bu olur diye
00:06:52ama gerçekten şöyle Trump İran'da bir rejim değişikliğim ister yoksa Çin'in en büyük enerji tedarikçilerinden biri olarak İran'ın
00:07:01oradan kopartılmış ve o ilişkilerin o müttefiklik ilişkilerin zarar görmüş.
00:07:06Hatta belki de enerji nasıl söyleyeyim enerji şirketlerinin Amerikalı İran'da aynı Venezuela'daki gibi burada bir hakimiyet kurmasını mı?
00:07:15Yani ben şimdi kendi kafamda yani bunu tasarladığım zaman rejim değişikliği çok büyük bir problem, büyük bir risk taşıyor.
00:07:23Savaş aynı şekilde ama kendi istediklerini alırsa öncelerse ki bence İsrail'in en büyük endişesi de bu.
00:07:30Yine masaya oturdular diyelim diplomatik bir masada istediğini alabiliyorsa Trump Amerika'nın çünkü First America diyor orada istediğini alabilse İsrail
00:07:40bunların kendisi için yeterli olmayacağını düşünüyor ve biraz da endişe kaynağı taşıyor.
00:07:44Tabii Trump politikaları bazen böyle sisli havalarda tutmayı çok seviyor.
00:07:51Özellikle barış üzerinden güç politikaları bir anlamda İran'ı da baskı altına alarak hareket etme ama eğer istediğini alamazsa şimdi
00:08:00bu sefer de Trump'ın biraz da belki de karar alıcı olarak kişilik ya daha doğrusu kişiliğinin analiz ettiğimizde de
00:08:08çok fazla altta kalmayı sevmeyen bir lider profili de var.
00:08:12Bu noktada da eğer istediğini alamazsa belki İsrail'le istediği noktaya gelebilir ama yine de ufak da olsa bence nüans
00:08:20farkları var.
00:08:21Sonuç itibariyle eğer siz İran'da büyük bir operasyon veyahut da İran'da rejim değişikliği tasarlıyorsanız bu İsrail'in çok becerebileceği bir
00:08:30durum değil ki zaten 12 günlük savaşta ilk gün çok büyük operasyonlar düzenlemesine rağmen istediği sonucu alamadı ki.
00:08:37Aslında bu büyük maliyeti biraz Amerika'nın belki de üstüne yıkmak istiyor İsrail.
00:08:40Bu da Amerika'nın çok üstlenmek isteyeceği bir maliyet olur mu tartışma noktası olduğunu düşünüyorum.
00:08:48Fakat ben her şeye rağmen Trump yönetiminin bazı noktalarda farklılaştığını İsrail'den ama günün sonunda maalesef hep gelip gittiğimiz nokta şuraya
00:08:58geliyor.
00:08:58İsrail bir saldırı kendi politikaları çerçevesinde bunu hayata geçirse de belli bir noktada eğer güvenlik anlamında veyahut da varoluşsal olarak
00:09:07bir tehdit hissettiğinde Amerika ve hatta diğer İngiltere, Fransa gibi müttefikler araya girmek zorunda kalıyor ki.
00:09:14Bence İsrail'in en çok güvendiği noktalardan birisi de şu, biz tamam eğer bizi durdurmak isteyebilirler ama biz netice itibariyle
00:09:22bir çatışma içerisine girersek ve varoluşsak problem yaşarsak Amerika gelip yardım edecektir.
00:09:28Belki biraz bu güven veriyordur ama günün sonunda umalım ki bir çatışma olmadan diplomatik yollarla sorunun çözümü çünkü şöyle bir
00:09:38şey oluyor Erhan Bey, çok uzak bir yerden bahsetmiyoruz.
00:09:40Bizim komşu ülkemizden 90 milyonluk bir ülkeden bahsediyoruz ki burada yaşanacak güç boşlukları, rejim değiştirme girişimlerinin Türkiye güvenliğini, Türkiye güvenliği
00:09:51üzerinden de hem bölgesel hem de Avrupa güvenliğini etkileyecek kadar çok riskli bir alandan bahsediyoruz.
00:09:57Onun için diplomasi masasında en azından umalım sorunların çözümü gerçekleşsin ve bölgede bir başka istiklarsız alan daha, başarısız bir devlet
00:10:08daha ortaya çıkmasın.
00:10:10Evet Hasan Oktay, tabii burada müzakereler de çok önemli.
00:10:15Salı günü Cenevre'de devam edecek.
00:10:19İkinci tur diyelim, ikinci görüşmeler, müzakereler de yine İran'ı temsil edecek isim Dışişleri Bakanı Arakçı olacak.
00:10:29Onun liderliğindeki bir heyet, Amerikan heyetinde.
00:10:31Donald Trump'ın Orta Doğu özel temsilcisi Steve Witkoff, damadı Jared Kushner yer alacak.
00:10:39Taraflar arasında ara buluculuk yapacak isim umman Dışişleri Bakanı.
00:10:42Bedr bin Hamid el-Busaydi olacak.
00:10:47Şimdi zaten bu çok tartışılan bir konu.
00:10:50Tarafların yüz yüze görüşmemesi, aracılık müessesesinin farklı odalardaki bu heyetler arasında söz taşıması,
00:11:00bu işin ne kadar sonuçlanıp sonuçlanmayacağı yönünde zaten tereddütleri ortaya koyuyordu.
00:11:05Ama yine de en azından görüşmelerin devam etmesi önemli.
00:11:08Bu Cenevre'de yapılacak görüşme öncesinde İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu,
00:11:14İran'la yapılacak anlaşmanın sadece uranyum zenginleşme sürecini değil,
00:11:19aynı zamanda nükleer altyapının tamamen imhasını da kapsaması gerektiği ifade ediyor.
00:11:25İşte Cihan Bey'e sorduğum aslında ima ettiğim ABD üzerindeki İsrail baskısı,
00:11:33yani bu müzakereleri ABD ile İran mı yürütüyor yoksa İsrail ile İran mı yürütüyor?
00:11:40Zaten dolaylı bir görüşme var.
00:11:42ABD'nin arkasında da dolaylı olarak bir İsrail mi var?
00:11:46Tabii bunlar biraz kafa karıştırıyor ama biz sonuca odaklanalım.
00:11:50Burada İsrail etkisi bu işin sonuçlanmasının önündeki en önemli etken diyebilir miyiz?
00:11:56İşte Netanyahu'nun iddiasını ortaya attığını gördük.
00:11:59Uranyum zenginleştirme değil problemimiz, nükleer altyapının tamamen ortadan kaldırılmasını istiyoruz.
00:12:06Başka bir noktada da başka bir yerde de füze programının tamamen ortadan kalkmasını istiyor.
00:12:11Bir sonraki adımda İsrail herhalde İran'ın toptan ortadan kalkmasını da isteyebilir.
00:12:17Burada ABD üzerindeki etkisi bu müzakereleri hangi noktaya götürecek sizce?
00:12:23Evet, İsrail özellikle Netanyahu önümüzdeki bu yılın sonuna doğru yapılacak seçimleri de göz önünde bulundurarak
00:12:30mümkün olduğu kadar kendini kamuoyunun önünde göstermeye çalışıyor.
00:12:34Ve Amerikan üzerinde bir baskı kurduğunu ve Amerika'yı da kendinin yönlendirdiğiyle ilgili
00:12:39İsrail kamuoyu başta olmak üzere dünya kamuoyuna bir algı oluşturmaya çalışıyor.
00:12:44Aynı şekilde Trump için de yine bu yıl sonunda senato seçimleri söz konusu.
00:12:50O da senato seçimleri üzerinden bir etki sağlayabilmek adına hem Netanyahu üzerindeki ilişkilerini ve baskısını
00:12:58hem de Yahudi lobisinin desteğini alabilmek ve onları kontrol edebilmek adına iç içe girmiş bir ilişki yumağı ile karşı karşıyayız.
00:13:06Tabii Cenevrede görüşmelerin gerçekleşecek olması oldukça önemli.
00:13:10Ama şunu hatırlayalım 13 Haziran'da çıkan 12 günlük savaştan önce Amerika ile İran yine sizin de ifade ettiğiniz gibi
00:13:20Birleşik Odalar diplomasi olarak diplomasi tarihine girecek olan bir görüşme yöntemiyle 5 sefer görüşmüşlerdi.
00:13:27Aslında o zaman dünya şunu bekliyordu bu 5. görüşme 6. görüşmeye doğru hareket ederken bir nükleer anlaşma imzalanacak ve dünya
00:13:40bu tedirginlikten kurtulacak ve oh rahat ettik diyeceklerdi ve birden İsrail'in İran'a saldırısıyla karşı karşıya kaldık.
00:13:51Burada gözden kaçan bir durum söz konusu o da şu İran anayasası Amerika'yı büyük şeytan İsrail'i küçük şeytan
00:13:59olarak görmekte
00:14:00Ve Tanrı adına hükmeden Meleati Fakir sistemi gereği şu anda İran'ın başında bulunan Alehamene'in bu anlaşmaya imza atıp
00:14:12atmaması İran'da çok büyük bir tartışma konusu.
00:14:16Yani kısaca şöyle özetlersek Tanrı adına hareket eden bir liderin şeytanla anlaşma imzalaması İran'ın ideolojik kalıplarını sarsmış durumda.
00:14:28Böyle olunca zaten devreye devrim muhafazaları sefah girdiği için 6. görüşme bir anlamda inkıtaya kesintiye uğramıştı.
00:14:38Bunun üzerine Amerika belki kandırıldık havasıyla İsrail üzerinden İran'ın gücünü elinde tutan, İran'da çok önemli güç olarak varlığını sürdüren,
00:14:50Türkiye'de genellikle devrim muhafızı olarak ifade edilen ama İran ifadesiyle sefahın kritik noktalarına 12 gün boyunca saldırı yapıldı.
00:15:00Bu saldırılarda özellikle sefahın devre dışı kalabilmesi, dini rehberliğin bu süreçte bu ateş karşısında mağlubiyete uğrar ve yeni bir hükümet
00:15:13gelirse bunlarla anlaşma yaparız diye batıdaki beklenti karşılık bulmadı.
00:15:18Çünkü İran'ın mekanizmasını tam anlayamadan bunu Netanyahu'nun 12 günlük savaş zarfında yapmış olduğu açıklamalarda da görmek mümkün.
00:15:28İran halkı sistemle problem yaşamış olmasına rağmen dışarıdan yapılan baskılar ve saldırılar karşısında devletlerine sahip çıktı.
00:15:38Ama burada devletle rejimi aynı paralellikte görmemek gerekir.
00:15:43İran'da bin yıllık Türklerin hakimiyeti ile devam eden bir devlet anlayışı söz konusu ve dışarıdan bir baskı olduğunda her bir
00:15:53vatandaş devletine sahip çıkmakla ilgili bir özveri ortaya koyuyor.
00:15:57Böyle olunca Cenevrede ikincisi gerçekleşecek olan ve yine Birleşik Oda diplomasi mantığıyla hareket edilecek olan bu görüşmelerden Trump bir savaş
00:16:10olmadan sonuç almak arzusunda.
00:16:13Çünkü özellikle Amerika'nın İran'a karşı yapacağı savaşı dünyada iki tane önemli güç canı yönünden arzu ediyor.
00:16:22Bunlardan bir tanesi 4 yıl önce Avrupa'nın ve Amerika'nın kışkırtmasıyla Putin'in Ukrayna'ya girmesi gibi Ukrayna'da Rusya
00:16:35'nın 4 yıl çok büyük sıkıntılar çekmesi örneğinde olduğu gibi Putin de şu anda Amerika'nın İran'a girerek İran'da
00:16:43Rusya'nın Ukrayna'da yaşamış olduğu zorlukları yaşamasını ve Amerika'nın o sarsılmaz gücünün İran'da sarsılmasıyla ilgili
00:16:52bir beklenti içerisinde.
00:16:53Yine Çin Amerika'nın o Great America projesi 2 Nisan'da Trump'ın açıklamış olduğu projenin yönünün Çin'e döneceğini çok
00:17:03iyi bildiği için
00:17:04İran'da Amerika'nın oyalanmasıyla ilgili 3 yıl 5 yıl kadar bir zaman zarfında oyalanmasıyla ilgili Çin'in de beklenti söz
00:17:12konusu.
00:17:13Çünkü 12-13 Haziran'da başlayan 12 günlük savaştan sonra Çin İran'a ciddi anlamda tahkimat gerçekleştirdi.
00:17:22Ve Amerika'nın İran'a saldırılması konusunda avuçlarını avuçlarken İran'dan Amerikan hedeflerine karşı yapılacak saldırıların komuta merkezinin İran'a yerleşen
00:17:36Çinliler tarafından gerçekleştirileceğini de göz ardı etmemek gerekir.
00:17:40Zaten Trump'ın daha çok savaş yapmak değil ama savaş ihtimalini bir seçenek olarak masada tutarak İran'ı barış masasına
00:17:51oturtmakla ilgili bürütmüş olduğu diplomaside
00:17:55Ciddi anlamda mesafe alınmış oldu.
00:17:57Her ne kadar birinci deniz uçak gemisi İran'ın yakınlarında bulunuyor ve ikincisi de hareket etmişse de bunun doğrudan İran
00:18:07'a karşı bir savaş değil.
00:18:09İran'ı diplomasi masasında bu anlaşmayı imzalamaya mecbur kılmakla ilgili bir baskı aracı olarak kullanılmakta.
00:18:16Böyle olunca da şu anda bütün herkes Amerika'nın İsrail'le birlikte İran'a bir saldırı yapmasını beklerken
00:18:24Trump'ın hem İsrail'i baskılayabilmek hem de Görelent ve Venezuela konusundaki Amerika'nın alışılagelmiş sıra dışılığın ötesinde ortaya koymuş
00:18:36olduğu refleksleri
00:18:37kamuoyuna unutturmak adına dünyanın bütün dikkatlerini İran'a çekerek bir anlamda bir taştaki kuş vurma noktasına doğru hızla ilerlemek.
00:18:46Tabii özellikle Cenevri'deki bu görüşmeler yarın yani başladığı gün sonuç vermesi mümkün değil.
00:18:54Çünkü burada özellikle Trump'ın geçen gün yapmış olduğu konuşmada da İran'ı sistem değişikliğine zorlamak adına bu baskıların devam
00:19:04edecek.
00:19:05İran'da kendi içinde bir sistem değişikliği olması mümkün.
00:19:08Ben geçen hafta İran'daydım.
00:19:10Bir hafta kadar İran'da kaldım.
00:19:12Orada değişik devlet yetkilileriyle ve özellikle de halk ile görüşmeler gerçekleştirdim.
00:19:19Orada önemli olan halkın sistemin değişmesi ama bir hiç çatışmaya düşmeden devletin devam etmesiyle ilgili ciddi anlamda ortaya bir irade
00:19:28koyduklarını görüyoruz.
00:19:30Amerika'nın saldırısı karşısında eğer uzaktan bir saldırı olursa bu halka zarar vermediği takdirde halkın herhangi bir şekilde rejimi veya
00:19:38sistemi değiştirmekle ilgili bir sokak hareketinin kalkışmayacaklarını ifade ettiler.
00:19:44Bu 29 Aralık'tan Aralık'ta başlayan sokak hareketlerinde ise gerçekten pazar esnafının bu enflasyon karşısında ciddi anlamda zor durumla karşı karşıya
00:19:56kaldıkları için bir tepki olarak ortaya çıktılar.
00:19:59Tabi İran'da sistem değişikliği nasıl olur bunun yönü nasıl olur bu genelde şu anda dünyada en çok tartışılan konuların başında
00:20:07geliyor.
00:20:07Biz hem İran'da yapmış olduğumuz değişik kesimlerdeki görüşmeler hem de daha önceki hem sizin programlarınıza hem de bizim Kafkasistan'da yazmış
00:20:16olduğumuz yazılarda İran'da şöyle bir sistem değişikliği kendi içindeki bayrak değişimi anlamında bir sistem değişikliği ortaya çıkabilir.
00:20:24Zaten bunu İran'ın Sefa olarak İran'da ifade edilen ama Türkiye'de devrim muhafaza olarak da anlatılan yapının kendi içinde de
00:20:33bu konuların tartışıldığını orada bulunduğumuzda Sefa'ın değişik kademelerindeki yetkililerle yapmış olduğumuz görüşmede ortaya çıktı.
00:20:41Orada eğer değişecekse iki tane yön İran için söz konusu diyorlar.
00:20:47Birincisi Türkiye modeli diyorlar diğeri de Pakistan modeli Pakistan modelinde ordu merkezli kısmı bir demokrasi ve bir İslam devleti bu
00:20:56kabul edilir mi diye tartışılırken 40 yaşı üzeri devrim muhafızları daha çok Pakistan modeline kendini uygun görüyor ama 40 yaşı
00:21:06altı devrim muhafızlarında ise Türkiye modeline geçilmesi İran'ın geleceği açısından son derece önemli değerlendiriliyor.
00:21:14Biz bu konuda Kafkas'tan'da yazmış olduğumuz bir yazıda şöyle bir örneklemelerle İran'da sistem değişikliğiyle ilgili bir teori ortaya koyduk.
00:21:22Bunlardan bir tanesi biliyorsunuz Sefa aynen Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluşunda ana taşıyıcı kolon olarak varlığını sürdüren Yeni Şehirler Ordusu'nun
00:21:311826'da artık devletin sırtında bir yük olarak kaldırıldığı göz önünde bulundurulduğunda
00:21:37Sefa başta İsrail'e karşı yürütülen mücadelede içine düşmüş oldukları yenilgi, Suriye'yi kaybetmiş olmaları, Irak'tan da çekilmek durumunda kalmaları
00:21:51ve şu anda başkent Tahran'da mağlup edilmiş bir ordu psikolojisiyle İran'da varlığını sürdürmeye çalışması
00:21:58ve en önemlisi hem dini rehberlik üzerinde hem de Cumhurbaşkanı'nın üzerinde orantısız bir baskı kurarak kendi düşüncelerini dayatmaya çalışması
00:22:08ve İran ekonomisinin önemli bir miktarını kendi ideolojisini dünyaya yayabilmek için ellerinde tutması
00:22:15ve bundan dolayı da İran'da müthiş bir ekonomik kriz ile karşı karşıya kalınmasından dolayı
00:22:21İran'ın her kesiminde ve her etnisitede devrim muhafazalarına karşı muazzam bir tepki söz konusu
00:22:26Bu bizdeki Yeniçerliler örneğinde olduğu gibi İran'da Yeniçerli'nin yani devrim muhafazalarına lavedilip merkezi ordu areşe dahil edilmesi
00:22:36ve yine özellikle Türkiye Cumhuriyeti örneğinden hareketle Türk toplumunun batı ile girmiş olduğu
00:22:46150 yıllık batılaşma sürecinde elde etmiş olduğu toplumsal ve sosyolojik başarıların İran içinde bir örnekleme şekline dönüşmesi gerekir
00:22:55Çünkü İran toplumu ile Anadolu toplumu birbiriyle geçirken toplumdur
00:22:59Yani Anadolu'daki Türkler Türkistan'dan İran üzerinden Anadolu'ya gelmişlerdir
00:23:04ve İran Türkleri ile İran'da kalanlarla Anadolu Türkleri akraba olmak hasebiyle birbirlerinin tecrübelerinden istifade etmeleri gerekir
00:23:12Biz 1923'te padişahlığı lavedip Cumhuriyete geçtiğimizde halifeliği kaldırmadık
00:23:19Bu basit bir inkılap tarihi bilgisi ve biz 1924'te ancak halifeliği Türkiye Büyük Millet Meclisi muhtevasına mündem iç kıldık
00:23:28Dolayısıyla biz bir sistem değişiklikle beraber yeni dünya düzenine uyum sağladık
00:23:34Ve yeni dünya düzeninde de şu anda Türkiye çok önemli bir yer almaktadır
00:23:38İran'da da devrim muhafızları şu anda hem Cumhurbaşkanlığı üzerinde hem de dinli rehberlik üzerinde
00:23:44Müthiş bir baskı organizasyonuna dönüştüğü için halk tarafından da kabullenmeyen, benimsenmeyen bir mekanizmaya dönüştü
00:23:51Bu şekilde kendi içinde kansız bir dönüşüm
00:23:55Ve peşinden de 1979'da Hümeyni devrimiyle Mereyat-ı Fakih diye kayıp umam adına bir sistem oluşturuldu
00:24:03Buna Hümeyni'nin iştihadı olarak yaklaşılıyor
00:24:07Ve anayasasında da dinli rehberin şeytanla anlaşma imzalayamayacağı gibi bir yaklaşım ortaya koymuş olmaları
00:24:15Şu anda Amerika ile gerginliğin ana sebebi
00:24:17Dini rehberlik belki Ali Hamene'ye bir iştihat yaparak Hümeyni'nin iştihatını devre dışı bırakıp
00:24:23Cumhurbaşkanlığı sistemin ön plana çıkararak İran kendi içinde bir Amerikan saldırısına muhatap olmadan
00:24:30Trump'ın da ifade ettiği gibi bir sistem değişikliğine giderek normalleşir
00:24:34Ve bu İran için şu anda hem İran'da tartışılan hem de dünyada tartışılan en önemli konuların başında gelmekte
00:24:42Evet İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani
00:24:47Önemli bir açıklama yapmış Can Bey bugün
00:24:49Ki Hamene'ye yakın isimlerden biri olarak biliniyor
00:24:52Laricani İran'da önemli söz sahibi belirleyici isimlerden biri olarak da bilinen bir isim
00:24:59İran Amerika Birleşik Devletleri müzakere görüşmelerine ilişkin
00:25:02Amerika Birleşik Devletleri müzakerelerde kendi çıkarlarını İsrail'in çıkarlarından ayrı olarak değerlendirebilir dedi
00:25:10Şu detay dikkat çekici
00:25:16Tahran'ın görüşlerini Amerika Birleşik Devletleri'ne iletmek üzere
00:25:21Umman Dışişleri Bakanı bu sahidiye bir mektup vermiş Laricani
00:25:28Bir önceki görüşme vasıtasıyla sanıyorum gönderilmiş bu
00:25:32Ve Amerika Birleşik Devletleri'ne işte biraz önce okuduğum şu ana kadar resmi bir yanıt gelmediğini söylüyor
00:25:38Bu isteği dile getirmiş Amerika Birleşik Devletleri müzakerelerde kendi çıkarlarını İsrail'in çıkarlarından ayrı olarak değerlendirebilir demiş
00:25:46Ve bu mektupta Trump'ın sık sık dile getirdiği amaç olarak görülen Amerika Birleşik Devletleri'nin amacı olarak görülen
00:25:54İran'ın nükleer silaha sahip olmaması fikrine İran'ın karşı çıkmadığını net bir şekilde ifade ettiklerini söylüyor
00:26:03Önceki dönemlerde de müzakerelerin tarafıydık diyor
00:26:07Şimdi burada Amerika Birleşik Devletleri'ne Trump'a bir mektup gönderilmesi önemli aslında önemli bir detay
00:26:14Burada aslında girişte size sorduğum soru İsrail'in Amerika Birleşik Devletleri üzerindeki etkisi İran'da bunun farkında
00:26:23Ve Amerika Birleşik Devletleri'nin aslında onlar araya girmese biz anlaşabiliriz ortak yolu bulabiliriz
00:26:30Mesajı veriyor Amerika Birleşik Devletleri'nin çıkarlarını İsrail'in çıkarlarından önde tut diyor
00:26:36Şimdi bu mektup sizce ne anlama geliyor iki taraf arasındaki iletişimi mi gösterir
00:26:41Ya da İran'ın bu iletişimi geliştirmek için adım attığını mı gösterir net bir şekilde
00:26:46Önce Amerika Birleşik Devletleri'nden bu mektuba henüz bir cevap gelmemiş
00:26:50Gelen cevapta nasıl bir yanıt alabilir İran
00:26:54Ve Laricani'nin bu müzakerelerin devamına ilişkin mesajı
00:26:59Yani savaşsız bu işi çözelim mesajını Amerika Birleşik Devletleri nasıl alacak sizce?
00:27:05Evet aslında orada baktığımızda biraz da İran belki ilk konuşmamda da söylediğim gibi
00:27:12Aslında Trump'ın bazı noktalarda İsrail'le farklılaşabildiği veyahut da şunu da söyleyebiliriz
00:27:17İran'ın bu diplomatik görüşmelerde biraz da Amerika ile İsrail'i birbirinden ayrıştırarak
00:27:24Daha fazla aslında masada olabildiğince hem zaman kazanmak hem de olabildiğince
00:27:31Aslında Amerika'nın böyle bir operasyonundan vazgeçilmesini sağlamak
00:27:34Ve burada yine şunu eklemek gerekir ki bana sorarsanız
00:27:39Tabii ki diplomasi masalarında şöyle bir şey vardır Eren Bey
00:27:43Herkes aslında kendi çıkarını maksimize etmeye çalışır
00:27:46Biraz da İran'ı da bu açıdan da değerlendirmek gerekiyor
00:27:48İran açısından şöyle de bir problem var
00:27:51Şimdi İsrail'in tamamen istediği ve Amerika ile sürekli istişare ettiği durum
00:27:56İran'ın bunu devlet olarak, rejim olarak fark etmez
00:28:00Nasıl değerlendirsiniz, ele alırsanız alın
00:28:02Tamamen bir teslimiyet çizgisi üzerinden hareket etmesini istiyor
00:28:06Şimdi nükleer program tamam sonlandırdınız ama
00:28:10Diğer açıdan neyi görüyoruz?
00:28:11Füze programlarının sonlandırılması
00:28:13Şimdi tüm savunma sistemlerini aslında baktığımızda
00:28:18Özellikle füze teknolojileri üzerinden
00:28:21Veyahut işte drone gibi teknolojiler üzerinden geliştiren bir İran var
00:28:24Ne olursa olsun sizin isteğiniz bir anlamda da
00:28:28Hava kara belki de deniz savunmasında
00:28:30İran'ın bana sorarsanız savunmasız kalması anlamına geliyor
00:28:34Diğer açıdan işte vekil kuvvetlere destek vermemesi
00:28:38Yani bu da şu anlama geliyor
00:28:39Bir ön cephe diyeceğimiz ki direniş ekseni olarak adlandırılmıştı
00:28:44Bu ön cephenin tamamen sonlandırılması
00:28:46Veyahut da İran'ın bu güçler üzerinden
00:28:50Bölgesel liderliğinde de bir etkisi ve etkisinin sonlandırılması anlamına gelir
00:28:55Şimdi üçünü yan yana aldığımızda siz tamamen İran'ın savunmasız ve
00:29:00Kendisinin bir caydırı güç olarak veyahut da bölgede tehdit olmanın dışında
00:29:05Etkili bir aktör olarak da yer almaması üzerine kendisini konumlandırmaya zorluyorsunuz
00:29:11Bu İsrail'in politikası
00:29:13Yani ben şu soruyu şu şekilde de bence sormak gerekir
00:29:17İsrail örnek veriyorum
00:29:18Orta Doğu'da müttefik olabileceği bir ülkenin bile gerçekten nükleer silah
00:29:24Hatta füze sistemlerine sahip
00:29:26Bununla beraber örneğin iyi savaş uçaklarına sahip olmasını ister mi istemez mi
00:29:31Şimdi çok basit bir örnek verelim
00:29:34F-35 kullanıyor değil mi İsrail?
00:29:36F-35'in çok ama özel bir versiyonunu kullanıyor
00:29:39F-35 iyi
00:29:41Şimdi bunun hem Katar'ın hem Birleşik Arap Emirlikleri'nin
00:29:43Bu modelin bu seviyede yükseltilmiş, upgrade edilmiş hallerinin verilmesini engelliyor
00:29:49Başka baktığımızda hatta bu İbrahim anlaşmalarında da şunu biliyoruz
00:29:53İsrail'in en azından iddia olarak da Suudi Arabistan'a nükleer teknolojinin Amerika tarafından verilmemesi
00:30:03F-35'ler gibi önemli askeri ekipmanların verilmemesi
00:30:07Neden?
00:30:07Çünkü kesinlikle karşısında hiçbir şekilde caydırıcı bir güç istemiyor
00:30:12Müttefik olarak adlandırmaya kalksanız bile
00:30:14E şimdi İran'daki mesele bence bu açıdan değerlendirmek gerekiyor
00:30:19Sadece bence rejim üzerinden bir bahane yaratıldığını düşünüyorum
00:30:22Tamamen İran'ın çok etkisiz hale getirildiği başarısız bir devlet modeline sürüklenmesi
00:30:28Şimdi Suriye'de bakın bir devrim gerçekleşti
00:30:30İsrail ilk günlerde 500'den fazla hava saldırısı düzenledi
00:30:35Yani Esad gitmiş, Esad kalmamış düşman olarak tanımlandı
00:30:39Hatta sahada İran etkisi kalmamış neredeyse vekil güçleri üzerinde
00:30:43Ama Suriye halkına ait olan tanklar, deniz araçları, tüm hava savunma sistemleri gibi
00:30:49Birçok önemli Suriye'nin kendisi adına, savunması adına, güvenliği adına kullanabileceği
00:30:55Suriye halkına olan tüm ekipmanlara saldırarak yok ettiğini gördük
00:31:00Neden? Çünkü etrafında hiçbir şekilde zaten istikrarlı, savunma anlamında, güvenlik anlamında
00:31:07Hem güçlü olabilecek hem kendini savunabilecek hem de caydırıcı bir güç olarak karşısına çıkabilecek
00:31:12Herhangi bir durumu istemiyor
00:31:14Şimdi İsrail'in bu yaklaşımını elbette ki İran görüyor
00:31:18Bence burada rejim değil
00:31:19İsrail'in bölge politikalarını dayatması
00:31:21Ama Amerika'ya bence vermek istedikleri mesaj şu
00:31:26Tamam, oturalım
00:31:27Nükleer programsa mesele
00:31:29Biz hatta şunu da açıklamışlardı geçtiğimiz günlerde sanırım
00:31:32Dışişleri Bakanı'ydı Arakşı
00:31:33Biz nükleer %3'e indirebiliriz
00:31:36Geri şu an elimizdeki olanı da 3. bir ülkeye teslim edebiliriz diye
00:31:41Çünkü nükleeri bir şekilde bunu insancıl amaçlarla
00:31:45Hatta kapımız da açık denetlenebilir diye de açıklamalar da yapıldı
00:31:48Biz bunu insani amaçlarla kullanıyoruz
00:31:51Ama savunma sistemleri veyahut da örneğin vekil güçleri üzerinden de
00:31:55Kanadının kırılmaya çalışılması demek
00:31:58Aslında İran'ın bugün fark etmez
00:32:01Müttefik olsun olmasın, düşman olsun olmasın
00:32:03Tamamen bölgedeki o başarısız devletlerden biri haline getirilmeye çalışılması
00:32:08Rejim açısından hadi değerlendirdiğimizde bu fark etmez
00:32:12İster otoriter bir rejim olsun, ister demokrasi rejimi olsun, isterse totaliter olsun
00:32:17Erhan Bey
00:32:18Hiçbir rejim, hiçbir devlet böyle bir kendisine dayatmayı kabul etmeyecektir ki
00:32:22Çünkü siz devleti tamamen burada devlet yönetimini başarısız bir devlete ve hatta istikrarsız bir adana getirip
00:32:30İsrail'in istediği zaman hatta kendine tehdit düşündüğü anda gidip saldırabileceği bir İran tasarlıyor
00:32:37Burada farklılık bu
00:32:38Bence İran'ın biraz Amerika ile olan politikaları şu noktada nükleer üzerinden şekillenebilir
00:32:46Yaptırımların kaldırılması
00:32:48Ama bununla beraber dediğim gibi eğer İran'la olacak güç mücadelesinde
00:32:52Eğer İran'ı biraz Amerika bu en azından eksenden
00:32:57Çünkü şöyle bir eksenle artık konuşuyoruz
00:32:59Kuzey Kore için Rusya, İran'ın bir arada olduğu
00:33:03Buradan kopartabilirsem özellikle enerji aktarımında Çin'in önüne bir şekilde biraz engel koyabilirsem
00:33:11Ve Çin'in çünkü şunu biliyoruz enerjide dışa bağımlı
00:33:14Üretiminde ekonomisine verebileceğimiz zarar
00:33:17Aynı zamanda belki de askeri güç kapasitesine de verecektir ki
00:33:20Şunu unutmamak gerekir
00:33:22Amerika Trump'ın en önemli önceliği Çin'le küresel sistemde mücadele
00:33:26Ve attığı adımlarda sadece Orta Doğu politikaları da böyle
00:33:30Veyahut da Groenland politikaları da böyle
00:33:32Venezuela'da bence böyleydi
00:33:34Hep Çin'le mücadeleyi ön plana koyuyor
00:33:37Bu noktada eğer Çin'e daha çok aslında ekonomik anlamda
00:33:41Veyahut da enerji, nadir toprak elementleri noktasında
00:33:44Ben bir set koyabilirsem
00:33:46Bu benim istediğimin bir anlamda da almış olurum noktasında hareket ediyor
00:33:50İşte İsrail'le ayrıştıkları tamamen nokta bu
00:33:53Yani İsrail tamamen bölgede caydırıcı güç olarak varlığını sürdürmek istiyor
00:33:58Bugün bunu konuşuyoruz
00:34:00Yarın Türkiye'nin F-35 alımında da
00:34:02İsrail olabildiğince engel koymaya çalışacaktır
00:34:05Çünkü bölgede herhangi bir şekilde kendisine takip olabilecek
00:34:09Kendisini sınırlandırabilecek
00:34:11Hatta burada başat aktör olabilecek hiçbir gücü istemiyor
00:34:15Bence rejim tartışmasının temel noktasına da gitsek
00:34:18Rejim doğrudur, yanlıştır, İran halkının vereceği karar
00:34:21Bu ayrı bir tartışma noktası ama
00:34:23Ben bunun biraz İsrail tarafından bahane edildiğini
00:34:26Amerika'yı da bu noktada aslında uluslararası kamuoyuna biraz bunun üzerinden hareket etmek istediğini
00:34:31Fakat ne olursa olsun İsrail'in bölgede tamamen başarısı devletler üzerinden
00:34:37Kurulmuş bir bölgesel isteği var ki
00:34:40Bunu hayata geçirme noktasında kullanıldığını düşünüyorum
00:34:43En büyük ayrışma da bence burada Amerikan yönetimiyle gelinen noktada bu
00:34:48İsrail için hayati varlıkta olan şeylerle Amerika'nın tasarladığı
00:34:52Bence Çin'le bölgesel değil hatta küresel bir mücadele içerisinde elde edebilecekleri var mı?
00:34:59En azından benim bir senede okuduğum Trump politikalarında
00:35:01Venezuela'da olsa Panama, Groenland, bugün İran'da olsa
00:35:05Hep İran, özür dilerim Çin üzerinden bir mücadeleyi bence burada görüyoruz
00:35:10Çin'le mücadele ön planda
00:35:12Bu noktada bence İsrail'le bir ayrışma var diyebiliriz
00:35:15Evet konuşmaya devam edeceğiz ama
00:35:18Amerika Birleşik Devletleri İran gerilimi ve tabi ki İsrail'in bu gerilimdeki rolü
00:35:24Ama kısa bir ara aradan sonra tartışmaya konuşmaya devam edeceğiz
00:35:42Tekrar birlikteyiz değerli izleyenler
00:35:44Konuşmaya tartışmaya devam ediyoruz
00:35:46Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki bu gerilim hangi noktaya gidecek
00:35:51Biz de merakla bekliyoruz
00:35:53İsrail bu işin içine dahil olacak mı?
00:35:56Aslında Laricani'nin açıklamalarına baktığımız zaman
00:35:58Karşı tarafın önceki tecrübeleri dikkate alarak yeni bir savaş aradığını düşünmüyorum
00:36:04Ancak bize zor kullanırlarsa karşılığını alırlar
00:36:08Savaş peşinde değiliz ama hazırlıktayız
00:36:10Biz Amerika Birleşik Devletleri ile müzakere ediyoruz
00:36:13İsrail devreye girerek müzakereleri sabote etmeye çalışıyor
00:36:18Bugün en büyük düşmanımız İsrail ifadelerini kullanmış Hasan Oktay
00:36:22Amerika Birleşik Devletleri ve İran anlaşmaya çalışıyor
00:36:26İsrail bu görüşmeleri sabote etmeye mi uğraşıyor?
00:36:31Diğer taraftan bunu başaramazsa ya da bunu görürse
00:36:35Ki bazı Amerikan medya kuruluşlarındaki yorumcuların ifadesi de
00:36:40Batı medyasında da dile getiriliyor
00:36:42Amerika Birleşik Devletleri'ni beklemeden İsrail İran'ı vurabilir
00:36:46Söylemleri de sıkça dile getirilmeye başlandı
00:36:49Siz böyle bir şey olabileceğini düşünüyor musunuz?
00:36:52Yani hem gerçekten sabote mi ediyor?
00:36:55Amerika Birleşik Devletleri bunun farkında mı?
00:36:57Diğer taraftan sabote etme noktasında başarılı olamadığı anda
00:37:02Tıpkı Haziran ayında olduğu gibi
00:37:04İsrail bir anda İran'ı vurabilir mi sizce?
00:37:09Evet İsrail'in hassas bir konumda olması ve Amerika ile Griffey'in ilişki içerisinde olması
00:37:16İster istemez Amerikan-İsrail ilişkilerini de bu süreçte gözden geçirmekte fayda var
00:37:22Yani bu yıl sonunda gerçekleşecek hem İsrail'deki hem Amerika'daki seçimler
00:37:26Netanyahu ile Trump arasında adeta bir akrep dansına dönüşen bir ilişki yumağı söz konusu
00:37:32Burada Trump bütün önceliklerinin işte Cihan Bey'de ifade ettiği gibi Çin olmasına rağmen
00:37:40Ama Netanyahu'nun hassas bir durumda olması
00:37:44Amerika'daki Yahudi lobisinin etkisini göz önünde bulundurarak
00:37:47Bunların da dengesini gözeterek Trump bir politika yürütmeye çalışıyor
00:37:5213 Haziran'daki Cihan Bey de ifade etti
00:37:56Ben de özellikle üzerinde duruyorum
00:37:58Saldırılarının sebebinin 5. kez gerçekleşen ama 6.sı gerçekleşme konusunda
00:38:04Devrim muhafızları tarafından bu süreç baltalanması üzerine
00:38:08Amerika, İsrail üzerinden İran'ın devrim muhafızları noktalarına saldırılmasına
00:38:13Yani buna kısmı bir saldırı demek gerekir
00:38:16Topyekun İran devletine karşı bir saldırı değil
00:38:19Bu bizim kamuoyunda yeteri kadar ayrıçmadan bir İsrail, Amerika, İran savaşı şeklinde ifade edildi
00:38:25Devrim muhafızının hem iktisadi noktalarına hem de askeri noktalarına yapılan saldırılarla
00:38:31Bir anlamda Amerika ile İsrail, Amerika ile İran arasındaki nükleer müzakerelerin imza aşaması engellendiği için
00:38:40Bunlar bir anlamda cezalandırmış oldular
00:38:43Şimdi tekrar nükleer müzakereler başlandığında özellikle Ali Laricani'nin sizin okumuş olduğunuz mektubu son derece önemli
00:38:51Çünkü burada doğrudan Amerika'ya muhatap alarak ortaya konmuş bir ifade söz konusu
00:38:59Ve burada İsrail'in devre dışı kalarak Amerika ile İran'ın nükleer müzakereler hedefine doğru
00:39:07Nihai noktaya doğru gidilmesiyle ilgili bir ön almakla ilgili Laricani'nin mektubu son derece önemli
00:39:13İsrail bölgede Netanyahu seçimleri kaybettikten sonra normalleşmek mecburiyetinde
00:39:19Çünkü bu gerginliği Amerika üzerinden Orta Doğu'daki İsrail'in baskılarının çok sürdürülebilir bir süreç olmadığını
00:39:29Dolayısıyla bunun İsrail içinde büyük bir tehlikeye sebebiyet verdiği görüldüğünden dolayı
00:39:35Amerika yavaş yavaş İsrail'i bölgede kendi sınırlar istersine çekerek Orta Doğu'ya bir normalleştirme gerçekleşecek
00:39:44Ama bu arada aslında Türkiye açısından baktığımızda hem İran'ın nükleer meselesinde Amerika ile müzakereyi imza noktasına taşımış olması
00:39:54Ve bunu gerçekleştirmesi sürecinde de İran'da kısmi olarak da olsa bir sistem değişikliğinin gerçekleşmesi
00:40:01Türkiye modelinin İran'a, Irak'a, Suriye'ye, Lübnan'a hatta İsrail'e rol model olarak uygulanabileceğinin önü açılmış olacak
00:40:10Türkiye meseleye bakarken, yaklaşırken özellikle bu ikinci aşamasına cenelde olacak olan nükleer müzakerelerinin
00:40:19Geçtiğimiz hafta Türkiye'de olacağı söz konusuyken bir de Ramman'a taşınmış olmasını
00:40:25Türkiye bunu bir problem olarak görmemesi lazım
00:40:28Çünkü neticede bu süreç Türkiye etrafında ceren eden bir süreç
00:40:32Her ne kadar Türkiye'de bazı kamuoyu organlarında İran'dan sonra sıra Türkiye'ye gelecek gibi bir manipülatif olumsuz algı oluşturuyor ise
00:40:42de
00:40:42Ama Türkiye bu süreçten oldukça başarılı ve oldukça sonuca en hızlı gidebilen bir mekanizmaya dönüşecek
00:40:50Çünkü İran'da sistem değişikliği artık kaçınılmaz
00:40:53Bunu hem devrim muhafızları kendi konuşmalarında ifade ediyorlar
00:40:59Hem de mevcut dini rehber Ali Hamene'nin ölümünden sonra bu sistemin kendiliğinden içine çökeceğini
00:41:07Ama çökmenin getirmiş olduğu olumsuzluklar gözünde bulundurarak
00:41:11Kendi içinde bir bayrak yarışıyla sistemin normalleşmesiyle ilgili tartışmalar söz konusu
00:41:16Birinci konuşmamda da ifade etmiş
00:41:19İran Bey araya gireceğim aslında çok merak ediyorum belki izleyenlerimiz de merak etmiştir
00:41:23İlk bölümde özellikle siz yakın zamanda İran'a gittiğinizi söylediniz
00:41:27Ve orada bir süre kaldığınızı gözlemler yaptığınızı söylediniz
00:41:30Bu da kısa süre önceydi yanılmıyorsam
00:41:32Şimdi burada merak ettiğimiz bir konu var
00:41:35İran'daki bu halk hareketleri
00:41:38Sönümlenen halk hareketleri
00:41:40İşte İran devletinin açıkladığı 3100 ile 3700 arasında insanın hayatını kaybettiği
00:41:46Batı medyasına göre 30-40 bin insanın öldüğü bu hareketlenmeyle ilgili son durumu aslında bizde merak ediyoruz
00:41:55Şu anda İran'ın içindeki durumu siz nasıl gözlemlediniz?
00:41:59Bu tamamen sönümlenmiş durumda mı?
00:42:02Hiç protesto gösterisi yok mu?
00:42:04Muhalifler bir tarafta
00:42:07Reformcular bir tarafta
00:42:09Ve düzenin koruyucuları
00:42:11Mollaların destekçileri bir tarafta
00:42:14Ülke gerçekten bizim buradan gördüğümüz gibi 3'e bölünmüş durumda mı?
00:42:19Tabii ki sizin de bahsettiğiniz gibi dışarıdan gelen bir destekte çok köklü bir geçmişi olan İran halkı
00:42:25Ülkelerini savunmak için kenetlenebilir ama
00:42:27Bu işin sonunda sonuçta bir hesaplaşma olacağı çok net bir şekilde belli
00:42:32Bu işin çözümüyle ilgili halkta siz neler gözlemlediniz?
00:42:37Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail bir önceki yaşanan olaylarda
00:42:42Özellikle ajanlarıyla ortaya koydukları faaliyetlerle bu halk hareketlerini kışkırtmışlardı çok net bir şekilde
00:42:49Bundan sonra böyle bir hareket yaşanabilir mi?
00:42:53Çünkü biliyorsunuz önceki gün Donald Trump bizim için İran'da en iyisi, en iyi senaryo rejim değişikliğidir dedi
00:43:03Onların yerine gelecek birkaç kişi var dedi
00:43:06Çok net mesajlar gönderdi İran'a yönelik
00:43:10Siz neler gözlemlediniz İran'da?
00:43:12İran'da şu anda son durum nedir?
00:43:14Ve kim güçlü görünüyor sizce?
00:43:17Evet ben 3 gün önce İran'dan geldim ve bir hafta kadar İran'da kaldım
00:43:22Ona yakın şehir gezdim
00:43:24Herhangi bir sokak hareketleri söz konusu değil
00:43:26Hatta işte devrimin yıl dönümü kutlamalarıyla ilgili İran'ın her şehrinde
00:43:33Resmi çağrılar, televizyon kanallarında yapılan resmi çağrılar söz konusuydu
00:43:38Ve ben en son o toplantılar, sokak gösterileri yani rejimi kutlamakla ilgili sokak gösterilerine katıldıktan sonra Türkiye'ye döndüm
00:43:45Ben o görüş toplantıları Tebriz'de şahit oldum
00:43:51Yani resmi olarak sistemi desteklemekle ilgili yapılan çağrılar göz önünde bulundurulduğunda
00:43:59Yani 10 bine yakın bir vatandaş sokağa çıktığını gördük
00:44:02Dolayısıyla Tebriz'in 6 milyon nüfus göz önünde bulundurulduğunda
00:44:06Bu 10 bin kişinin devlet memuru olduğu göz önünde bulundurulursa
00:44:09Halkın sisteme, rejime karşı net bir itirazı söz konusu
00:44:16Ama sokaklarda muhalefet hareketi olarak herhangi bir sokak hareketleri tamamen sönmüş durumda
00:44:24Çünkü siz de sayı olarak ifade ettiğiniz gibi gerçekten sayıları ortaya konamayan bir ölümle karşı karşıya kalındı
00:44:33Hatta İran'da bazı kaynaklarla yapmış olduğumuz görüşmelerde 60 bin civarında bir ölümden bahsedildi
00:44:39Ki bu çok abartılı bir rakam
00:44:41Ama İran kendi içinde bölünmüş değil
00:44:44Yani hatta Tebriz'deki görüştüğümüz arkadaşların bir kısmı şunu söyledi
00:44:49Biz ne şah ne şıh illa da demokrasi istiyoruz cümlesini kullandık
00:44:53Ve sokak gösterilerinde bu sloganlar atıldı dedi
00:44:57Çünkü şu anda dünyada sanki Amerika az önce site ifade ettiğiniz
00:45:01Trump oraya getireceği liderin de hazır olduğu ile ilgili bir imada bulunuldu
00:45:06Bu kesinlikle Pehlevi değil
00:45:09İran halkının Farslılar başta olmak üzere
00:45:12Ki Pehlevi Fars kökenli olduğu için İran etni sitesinin Fars bölmesi
00:45:17Pehlevi'ye sahip çıkıyor gibi bir hava oluşturuluyor
00:45:20Farslarla yapmış olduğumuz görüşmelerde Pehlevi'ye en fazla onlar karşılar
00:45:25Ve işin ilginç tarafı ben Pehleviciyim işte şah taraftarıyım diyen ki 10 şehir gezdim
00:45:31Herhangi birine denk gelmedik
00:45:32İran'ın özellikle Haziran ayındaki o çatışmada Netanyahu'nun İran halkına yapmış olduğu bir sesleniş vardı
00:45:40Bunu sizin programlarınızda da uzun uzun tartıştık
00:45:44İran halkı bu seslenişe kesinlikle kulak asmadı
00:45:48Ve bu seslenişe göre mevcut devletlerine karşı herhangi bir harekete geçilmedi
00:45:53Bu dışarıdan İran'a sistem vaaz edilmesinin
00:45:56İran halkı tarafından kabul edilmeyeceğinin açık bir şekilde göstergesi
00:46:00İran'da yani mevcut sistem değiştirmekle ilgili seslerini yükselten topluluk
00:46:08Buna karşılık da Rıza Şah Pehlevi'nin gelip de ülkeyi yönetmesiyle ilgili kesinlikle bir beklentisi bir talebi yok
00:46:15En fazla buna karşı halk sokağa dökülür
00:46:18Çünkü şahlık döneminin yapmış olduğu zulümler hala kulaktan kulağa halk tarafından anlatılmaktadır
00:46:25Durum böyle olunca İran'da belki şu anda Trump da bu konuyu istişare ediyordur kendi ekibi arasında
00:46:33Biz devrim muhafızlarının kendi içinde ordu içinde dağılması
00:46:39Ve artık hem Cumhurbaşkanlığı üzerinde hem de dini rehberlik üzerinde devrim koruyacağım diye
00:46:46Ne anlama geldiğini bile bilmeden büyük baskılar yapılmasının önüne geçilecek
00:46:51Bunun yanında da dini rehberliğin yetkilerinin önemli bir kısmını Cumhurbaşkanlığı'na devrederek
00:46:58Dünyayla muhatap olan bir Cumhurbaşkanlığı sisteminin hem mevcut İran devletini elindirten ana çekirdek açısı da son derece önemli
00:47:06Çünkü onlar açısından da sistemin bu şekilde evrilmesi ve kendilerinin dışarıdan baskıyla değil
00:47:12Şartların oluşmasıyla kendi içinde bir dönüşüm sağlamasıyla ilgili bir beklentileri söz konusu
00:47:18Hem de bu kansız bir şekilde bir devir teslim gibi kendi içinde bir devirle İran açısından en uygun akla mantığa
00:47:29uygun olan değişim de bu şekilde olur
00:47:32Bunun dışında İran'a karşı dışarıdan yapılacak saldırı hem sistemi güçlü kılar
00:47:37Hem de İran halkını sistemle istemese bile bütünleşmesini sağlar
00:47:42Çünkü İran'da bir devlet geleneği var her ne kadar buna 2500 yıllık Fars geleneği diyorlarsa da bunun aslasları yok
00:47:49İran'ın her tarafı Türktür ve Türk devlet geleneğinin İran'da hakim olduğu göz önünde bulundurulursa
00:47:56İran halkı devletine sahip çıkacak ama İran halkının da kendi kararını verebilecek ve kendi değişimini sağlayabilecek bir mekanizmanın harekete geçmesini
00:48:06beklemek gerekir
00:48:07Trump'ın da zaten herhangi bir saldırı gerçekleştirme imkan ve ihtimali söz konusu değil
00:48:13Eğer bunu yaparsa bu Trump'ın sonu olur Amerika'nın da yıkımı olur
00:48:17Özellikle İran'da internet şu anda yasak biz orada internete kesinlikle ulaşamadık VPN kullanmış olmamıza rağmen
00:48:25İran halkı arasındaki yani İran cep telefonları da kendi aralarında internet bağlamında bir irtibat kurulamadığı için
00:48:32Şehirler arasında da ciddi anlamda bir kopukluk söz konusu
00:48:36Bu da sistem tarafından halkın sokaklara çıkarak eylem yapmasını bir anlamda önüne geçiyor
00:48:42Bunun yanında özellikle sistem eğer dışarıdan bir saldırı olursa bunun provasını yapıyor
00:48:50İran'daki 7-8'e yakın etnisit arasında ciddi anlamda çatışma çıkaracaklar
00:48:55Hatta bunu Türklerle Kürtler arasında ben Urmiye'de de Kürtlerle de görüştüm
00:49:01Onlara bir grup işte Türkler sizin üzerinize yürüyecek
00:49:05Türklere de Kürtler alttan yukarı geliyor sizin üzerinize yürüyecek gibi
00:49:08Bir psikolojik istihbarat çalışmasıyla beraber halklar arasında bir çatışma oluşturmak istiyor
00:49:16Çünkü Irak'ta Amerika'ya işbirliçilik yapıldığını gören İran yönetimi
00:49:22İran'da Amerika ile işbirliği yapacak bir yerli unsurun oluşmasının önüne geçmeye çalışıyor
00:49:28Mesela Farslar ilk önce Tahran'da sokağa çıktı ama Tebriz'de Türkler sokağa çıkmadı diye
00:49:35Farslarla Türkler arasında sokağa çıkıp çıkmama kavgasını bir çatışmaya dönüştürmek isteyen bir istihbarat çalışması yapılıyor
00:49:44Bunu da Türkler önlemeye çalışıyor çünkü Türkler İran devletinin sahibi olarak kendilerini görüyor
00:49:51Onun için İran'da bir dışarıdan yapılacak saldırı ciddi anlamda etnisiteler arasındaki çatışmaya da dönüştürerek
00:49:59Sistem kendini Tahran'da muhafaza etmek isteyebilir
00:50:02Bunun da önüne geçebilmek adına da dışarıdan bir saldırı değil
00:50:06Ceneri'deki müzakerelerin bir anlaşma yoluna varabilmesi
00:50:10Hatta Cihan Bey de ifade etti
00:50:12Özellikle bir üçüncü dünya ülkesine İran'ın nükleer müktesebatını teslim edilmesi
00:50:18Ki bu Haziran ayı gündeme geldiğinde çatışmalar gündeme geldiğinde
00:50:22Yine sizin televizyonunuzda bir söylemiştik
00:50:23İran nükleer müktesebatını Pakistan'a teslim etmesini
00:50:27Ki çünkü Pakistan İslam ülkesi dolayısıyla herhangi bir şekilde nükleer silah elde etmesi
00:50:33Uluslararası arenada da problem edilmediği gibi bunlar oraya verilebilir
00:50:38Veya İran'da bunların Türkiye'ye teslim edilmesi de konuşuluyor
00:50:42Tahran'da bu konu ciddi anlamda tartışılıyor
00:50:45Bir neticede İran dışarıdan bir saldırıya uğramadan
00:50:48Hem kendi içinde bir dönüşüm hem de nükleer meseleyi rayına ve yoluna oturtmak arzusunda
00:50:54İran'da özellikle Türk televizyonları izleniyor
00:50:57Bizim televizyonlarda Trump her dakika saldırdı saldıracak haberleri
00:51:02İster istemez halkın da moralini bozuyor
00:51:04Bizim televizyonların İran toplumunun her bir kesimi üzerinde
00:51:08Ciddi anlamda etkisi var
00:51:09Yani sadece Türkler izlemiyor
00:51:11Farslar, Kürtler, Benüşler ve diğer sahil unsurlar da
00:51:14Türk televizyonlarını izleyerek dünyaya dar haber almaya çalışıyorlar
00:51:20Aslında bizim televizyonlarımız Türkçenin orada yaygınlaşmasının önünü açıyor
00:51:24Ve her bir toplumda Türkiye modelinin hazır uygulanabilecek bir altyapısını
00:51:29Bütün toplumlar yani başta Farslar olmak üzere hazır duruma gelmişler
00:51:34Bu anlamda Türkiye muhtedil bir açıklama
00:51:37Para buluculuğu ön plana çıkararak İran'a saldırıya müsaade etmeyeceğiz açıklamaları
00:51:43İran halkında gerçekten çok önemli bir karşılık bulmuş durumda
00:51:47Hep şunu ifade ediyorlar
00:51:49İyi ki Türkiye var
00:51:50İyi ki Türkiye bize karşı yapılacak saldırıyı önleyebilmek adına iradesini ortaya koyuyor
00:51:56Bu bağlamda Mesut Peşik Siyari
00:51:59Yani İran Cumhurbaşkanı'nın önümüzdeki günlerde daha fazla ön plana çıkacak
00:52:03Ve dini rehberlik bizde halifeliğin meclise müneviç kılınması gibi
00:52:08Dini rehberliğinde belki bizim Diyanet İşleri Başkanlığı'na dönüşerek
00:52:12İran'ın normalleşmesinin önünü açacaklar
00:52:14Başka türlü İran bu şartlar altında varlığını sürdürme şansı söz konusu değil
00:52:19Bunu konuştuğunuz her bir okur yazar olan İran halkı tarafından açıklıkta ifade ediliyor
00:52:26Evet Hasan Bey teşekkür ediyoruz
00:52:29Tabi İran'daki gözlemleriniz çok çok önemli
00:52:32Sizin de belirttiğiniz gibi İranlılar dış dünyayla bağlantı kurmakta zorlanıyor
00:52:37Hatta sizin de çok ifade ettiğiniz gibi kendi aralarında bile internet ve telefon bağlantısı kurmakta zorlanıyor
00:52:44Sizin oradaki çok kısa süre önce yaptığınız gözlemler çok çok önemli bizim de İran'ı anlamamız açısından
00:52:51Evet Cihan Bey tabi burada
00:52:53Bu ay sonra tekrar gideceğim gelince tekrar program yaparız
00:52:57Çok mutlu oluruz Cihan Bey tabi burada Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a saldırı olasılığı
00:53:05Müzakereler devam ederken salı günü Cenevre'de ikinci tur görüşmeye başlayacak
00:53:10Şimdi ilkinin Unman'da olması ikincisinin Cenevre'de olması ilginç
00:53:15Şimdi Hasan Bey biraz önce konuşurken Türkiye'nin buradaki rolünün çok çok önemli olduğunu söyledi
00:53:22Her ne kadar görüşmelerin İstanbul'dan Unman'a taşınması çok dikkat çekmişti
00:53:27Biraz da tartışıldı ve eleştirildi ama diğer tarafta Türkiye bu işin içinde dedi
00:53:31Şimdi buradan Unman'dan Cenevre'ye Cenevre'den belki başka bir şehre olgunlaştıkça bu iş İstanbul'a dönebilir mi sizce?
00:53:39Ya neden dönmesin şunu biliyoruz
00:53:41İstanbul'un artık bir diplomasi veyahut da diplomasi masasının kurulup çözüm üretme noktasında bir merkeze dönüyor
00:53:49Tabii şunu belirtmek gerekir bu olasılık yüksek fakat belki iki faktör üzerinden okumak gerekir
00:53:57En azından benim okuma o yönde Eren Bey
00:54:00O şundan kaynaklı şimdi birincisi İstanbul'da yüzlü olacaktı toplantılar
00:54:04Ama gerçi Hasan Hocam'ın daha iyi bileceği bir nokta
00:54:08Şimdi İran'ın özellikle burada İstanbul'da Amerikalı yetkililerle ve bunun dışında sanırım Katarlı yetkililer olacaktı yine Mısırlı
00:54:17Şimdi bunların her biri biraz Amerikan müttefiki olarak da değerlendirildiği için masada karşılıklı oturulduğu zaman ki diplomaside daha doğrusu İran
00:54:30'ın bir baskı hissetmesi
00:54:32Veyahut da burada gelişebilecek olaylarda verebileceği reaksiyon yani biraz daha 50 lira atlatmak için bunu İran'a aldığı odalar arası
00:54:40diplomasi
00:54:41İşte burada Umman Dışişleri Bakanı'nın sürekli olarak iki heyetin odalarına gelip gittiği burada da İran'ın gelişen olaylara göre
00:54:51işte Tahrın'ı aradığı bilgilendirdiği
00:54:54Ona göre nasıl adım atması gerektiği yönünde de bir yaklaşım benimsediği ifade edilmişti
00:54:59Tabi bunun dışında belki bilmiyorum Hasan Hocam bana katılmayabilir ama evet netice itibariyle hem bölgesel olarak Türkiye bir komşusu da
00:55:09olsa İran'ın
00:55:10İşte o bölgesel rekabet içerisinde belki de biraz da bu noktada bir rekabet olmasından kaynaklı olarak da belki tercih etmemiş
00:55:20olabilirler
00:55:21Ama tabi bu benim sadece kendi olabilecek bir olasılık olarak değerlendirdiğim şey ama bunun temel noktasının şu olduğunu düşünüyorum
00:55:30Özellikle görüşmelerde aynı odada aynı masada olup Amerikalılarla aslında gelişecek olaylarda belki de üzerlerinde oluşabilecek bir baskı
00:55:42Veyahut da çok hızlı Amerika'nın istediği sonuçlara evrilebilir diye
00:55:45Veyahut da biraz da şimdi daha sonra hocam da rejimden de bahsetti
00:55:49Belki de dışişleri bakımın tam olarak kendi inisiyatifini ortaya koyamaması
00:55:54Yani her ne olursa olsun netice itibariyle sizin Tahran arayıp orada özellikle dini liderliğinde edeceğinin
00:56:03Ona göre orada gelecek direktiflere göre de hareket etmenize sebebiyet oluyor diye düşünüyorum
00:56:10Biraz bundan kaynaklı ama döner mi neden dönmesin
00:56:12Yani siz burada dolaylı olarak yapılan görüşmelerin aslında İran'ın Amerika Birleşik Devletleri ile aynı masada olmaktan çekinmesinden ziyade
00:56:23Yani biz öyle olduğunu düşünüyoruz aralarındaki gerginlikten dolayı karşı karşıya gelmek istemiyorlar
00:56:28Aynı masada olmak istemiyorlar ama sizin yorumlarınızdan şunu anlıyorum
00:56:31Hayır orada müzakereyi yürütecek ismin söz söyleme hakkı yok
00:56:34Bunu mutlaka İran'la müzakere etmek zorunda
00:56:38O masada karar verecek kişi dışişleri bakanı Arakçı değil mi demek istiyorsunuz
00:56:43Yani ben Arakçı
00:56:44Yani İran bunu istemiyor en azından
00:56:46En azından İran Arakçı'nın karar verici olmasını istemiyor
00:56:49İlla kendilerine danışılmasını istiyor
00:56:52Evet ben biraz öyle okudum çünkü size bir teklif geliyor
00:56:55Bu teklife bence Tahran'la istişare edildiğini
00:56:58Bunun üzerinde de oradan da gelen telkinler veya yönlendirmeler
00:57:03Veyahut da kararını değerlendirip nasıl bir karar alacağını dahi bence
00:57:08İletildikten sonra bence biraz daha bunun üzerine hareket ettiğini düşünüyorum
00:57:11Çünkü aynı odaya girdiğinizde bu imkanı bulamayabilirsiniz ve çok hızlı gelişebilecek
00:57:16Bir yandaki diplomatik görüşmelerde sizin önünüze konan dosyalarda da
00:57:21Bu belki de İran açısından sıkıntı da yaratabilir diye düşündükleri için olabilir
00:57:27Aynı odada olmamalarının ve ben Mekik diplomasinin yani odalar arası diplomasinin
00:57:32Biraz da bundan kaynaklandığını düşünüyorum
00:57:34İran'ın her şeye rağmen bence Dışişleri Bakanı'nın yine de Tahran'la görüşüp
00:57:40Tahran'dan gelen yine de sonuçlar veyahut da verilen yönde
00:57:46Veyahut da çizilen yön doğrultusunda da bir teklif ilettiğini düşünüyorum
00:57:49Şunu unutmamak lazım
00:57:51Şimdi geçmişte de bazı deneyimler var özellikle Orta Doğu'da
00:57:54Demin Hasan Hocam üzerinden de onu bahsetmek isterim
00:57:57Şimdi Saykıs-Pikot döneminden beri
00:58:00Orta Doğu'da işte o verilen birçok mektuplar, görüşmeler var
00:58:04İşte bunlardan biri Suudi Arabistan'daki
00:58:08İşte özellikle o dönem bir büyük Arap Cumhuriyeti
00:58:12Daha doğrusu İmparatorluğu krallığı kurulacakken
00:58:15Aslında o mektuplarda nasıl oyunlar oynandığını
00:58:17Aslında o sözlerinde gerçekleştirilmediğini biliyoruz ki
00:58:20Saykıs-Pikot'un bir diğeri de
00:58:22İşte yine Suudi Arabistan üzerinden
00:58:25Daha doğrusu o zaman Arap Yarımadası'ndan
00:58:27Bir Kral Hüseyin'in oğlunun
00:58:30Abdullah'ın Ürdün'e
00:58:32İşte Faysal'ın ıra gönderildiğini
00:58:34Bunların İngilizlere yakın
00:58:35Kişiler olduğunu belirtmek gerekir ki
00:58:38Bugünün halde olduğu ortada
00:58:39İran'a da bu tip bir şey dayatmayı yaparsanız
00:58:41Dışarıdan birini her ne kadar
00:58:43Pehlevi'nin oğlu da olsa bugün neredeyse 50 yıl geçmiş
00:58:47Erhan Bey yani 5 belki de 10 yıldan aldığımızda
00:58:505 jenerasyon gelmiş ve
00:58:52Pehlevi dönemini veyahut da
00:58:53Pehlevi'nin oğluyla
00:58:54Lider olarak görecek midir
00:58:57Çok problemli olduğunu
00:58:58Düşünüyorum ki Pehlevi dönemini unutmayalım
00:59:00Çok iyi giden bir dönemde değildi
00:59:02Yani yine işin bu tarafına
00:59:04Gelecek olursak
00:59:05Ben biraz İran'ın
00:59:07Masada birebir veyahut da
00:59:10Karşısında Amerika'nın dışında
00:59:12Belki Amerika'ya müttefik
00:59:14Müttefik olan ülkeleri alıp tek başına
00:59:16Biraz mücadele etmek yerine
00:59:18Özellikle kapalı
00:59:20Veyahut da ayrı odalar üzerinden
00:59:23Gelen teklifin
00:59:24Taran'a bildirilmesi oradan gelecek
00:59:25Yine önerilerin
00:59:27Veyahut da haritaların bildirilmesiyle
00:59:30Tekrardan
00:59:31Görüşmenin devam ettiğini düşünüyorum
00:59:33Cenevren'in bir de
00:59:34Tabi şöyle bir durum var Erhan Bey
00:59:36Özellikle son dönemlere kadar
00:59:38İstanbul ve
00:59:40Körfüz ülkeleri de
00:59:41Biraz bunu prestij olarak da
00:59:43İşte Abu Dhabi yine Katar
00:59:45Birleşik Arap Emirlikleri
00:59:46Hatta Suudi Arabistan
00:59:46Biraz artık diplomatik masaların
00:59:49Kendi ülkelerinde kurularak
00:59:50Bir prestij kazanma yönünde hareket ediyorlar
00:59:53Bundan önce zaten Cenevri'ydi
00:59:54Yani daha doğrusu İsviçre'ydi
00:59:56Şimdi Mümal'de tekrardan
00:59:57Oraya kurulmuş durumda
00:59:59Belki bir sonraki İstanbul olabilir
01:00:01Veyahut da tekrardan
01:00:02Örneğin
01:00:03Uman'a geri de dönebilirler
01:00:05Ama burada yüz yüze değil
01:00:06Bence yerden ziyade
01:00:08Taraflar gerçekten yüz yüze gelebilecek mi?
01:00:10Sanki İran'ın şu noktada
01:00:12Ben yüz yüze olmaktan ziyade
01:00:14Ayrı odalarda
01:00:16Gelen teklifleri
01:00:18Yine istişare ederek
01:00:19Daha bir şekilde
01:00:21Hani böyle soğukkanlı
01:00:22Her ihtimalde
01:00:23İranlıların
01:00:24Biraz
01:00:25Kılı kırk yararak hareket ettiğini
01:00:27Gelen tekliflerin
01:00:30Tahran'a
01:00:30Tahran'dan
01:00:31Derlendirilip
01:00:32Bir
01:00:33Derlendirme sonucu da
01:00:34Tekrardan
01:00:35Örneğin yeni bir öneri varsa
01:00:37Onun Amerikan tarafına
01:00:38Sunulduğunu düşünüyorum
01:00:39Yer önemli değil
01:00:41Taraflar
01:00:41Yüz yüze gelecek mi?
01:00:43Evet
01:00:43İşte o masada karşılıklı oturacaklar mı?
01:00:45Bence önemli olan kısmı o
01:00:46Hasan Bey son beş dakikada
01:00:48Size dönelim
01:00:49Tabi
01:00:49Biraz önce de belirttiğimiz gibi
01:00:51İran'ı
01:00:52Çok kısa süre önce
01:00:53Görmüş
01:00:54Birçok şehri gezmiş
01:00:55Bir insan olarak
01:00:56Amerika Birleşik Devletleri'nin
01:00:58İran üzerinde
01:00:59Nasıl bir planı olduğunu
01:01:00Biz günlerdir konuşuyoruz
01:01:01Tabi Venezuela örneği
01:01:03Önümüzde duruyor
01:01:04Amerikan Başkanı'nın rejim değişikliğiyle ilgili sözleri var
01:01:08Diğer taraftan tabi kısa süre önce
01:01:11Yaşanan ve sizin de belirttiğiniz gibi
01:01:13Tamamıyla sönümlenen
01:01:14Halkın sokaklara çıktığı bir süreç yaşandı
01:01:19Tabi orada
01:01:19Bazı
01:01:22Mossad ve CIA'in de
01:01:23İşin içinde olduğunu
01:01:25Biliyoruz
01:01:25Size sorum
01:01:27Sizce Amerika Birleşik Devletleri'nin planı nedir?
01:01:31Yani yine bir sokak hareketiyle mi
01:01:33Bu işleri
01:01:34Noktalı andırmak isteyecekler?
01:01:36Pezeşkihan bugün bir açıklama yapmış
01:01:38Toplumumuz yaralı
01:01:39Ve bu yara tedavi edilmezse
01:01:42Tüm toplumu etkileyebilir
01:01:43Demiş
01:01:44Ülkedeki ekonomik sorunları işaret ederek
01:01:47Amerika Birleşik Devletleri
01:01:48Yine bu ekonomik sorunları
01:01:50Kaşıyarak
01:01:52İran'da bir ameliyat mı planlayacak?
01:01:55Sizin öngörünüz nedir?
01:01:58Evet bunu
01:01:5813 Haciran'daki
01:02:01İlk saldırılarda da dediğim gibi denemişlerdi
01:02:03Halkın devletin yanında yer alması
01:02:06Ama
01:02:0729 Aralık'ta
01:02:09Başlayan sokak hareketlerinin
01:02:12Toplumsal bir karşılığı vardı
01:02:14Yani
01:02:14Pazar esnafının
01:02:15Ki İran'da
01:02:16Hemen hemen her şehirde
01:02:18Bizim kapalı çarşıya benzer
01:02:19Özellikle Tebriz'de
01:02:21Çarşılar var
01:02:22Bu çarşılardaki esnaf
01:02:24Bu enflasyon karşısında tutunamadığı için
01:02:26Bir refleks olarak sokağa çıkmış oldu
01:02:28Bunu da
01:02:29Hem televizyonlarla
01:02:31Hem de
01:02:31İnternet yolu üzerinden
01:02:33Yayılmasına ve
01:02:34Bütün İran şehirlerindeki
01:02:36%70'ye yakın İran şehirlerinde
01:02:39Bir sokak hareketleri gerçekleşti
01:02:40Aslında İran'da
01:02:42Dinamik bir halk hareketliliği
01:02:43Söz konusu
01:02:44Hemen hemen
01:02:45Geçmiş dönemlere baktığımızda
01:02:47Bu 47 yıllık
01:02:49İslam devrimi
01:02:50Sürecine baktığımızda
01:02:522 yılda bir
01:02:533 yılda bir
01:02:54Halkın sokağa çıkarak
01:02:55İtiraz ettiklerini
01:02:56Görmemiz mümkün
01:02:57Ama bu biraz daha
01:02:58Hem İran'ın
01:02:59Tedirgin
01:03:00Olmasından
01:03:01Kaynaklanan
01:03:01Sokak hareketlerine
01:03:03Müdahalesi
01:03:03Hem de halkın
01:03:04Artık
01:03:05Yetti canımızdan
01:03:06Bezlik
01:03:07Noktasında
01:03:08Yaklaşımıyla
01:03:09Kısa sürdü
01:03:10Ama ciddi anlamda
01:03:11Kanlı olduğunu
01:03:12Hep birlikte gördük
01:03:13Tabi bundan sonraki süreçte
01:03:15Halk bu yöntemi
01:03:16Kullanarak
01:03:17Sokağa çıkar mı
01:03:18Büyük ihtimalle
01:03:19Bu yöntem kullanarak
01:03:20Halk sokağa çıkmayacak
01:03:21Gibi anlaşılmakta
01:03:22Çünkü
01:03:22Sokak hareketleri
01:03:24Yatıştıktan sonra
01:03:24Özellikle
01:03:26Besit
01:03:27Yani
01:03:27Halkın içindeki
01:03:29Devlet aygıtlarının
01:03:31Bu
01:03:32Eylemlere katılanların
01:03:33Evlerine kadar gelerek
01:03:34İkaz ettikleri
01:03:36Bir daha
01:03:36Toplantılara
01:03:37Sokak eylemlerine
01:03:38Katılırsa
01:03:39Daha farklı şekilde
01:03:40Muamele görecekleriyle
01:03:41İlgili
01:03:42Sokak hareketleri
01:03:43Bittikten
01:03:44Bugüne kadar
01:03:45Ciddi anlamda
01:03:46Bu eylemlere
01:03:47Katılanlar üzerinde
01:03:48Takibatlar
01:03:49Gerçekleştirildi
01:03:50Göz önünde
01:03:50Bulundurulduğunda
01:03:51Halkın yeni bir yöntem
01:03:53Denemesi
01:03:54Beklenebilir
01:03:55Yani
01:03:55Bir isyan
01:03:56Veyahut da
01:03:57Bir kalkışım
01:03:58Trump'ın ifade ettiği gibi
01:03:59Olmayacağını açık bir şekilde
01:04:00Söylemek gerekiyor
01:04:01Zaten
01:04:01Trump da bunu gördüğü için
01:04:03Bir rejim değişikliğini
01:04:04İfade etmeye başladı
01:04:06Herhangi bir şekilde
01:04:07Maduro örneği
01:04:08Televizyonlarda tartışılıyor
01:04:10Bunun İran'da
01:04:10Gerçekleşmesi
01:04:11Mümkün değil
01:04:12Çünkü
01:04:12Tahran'a kadar gidip
01:04:14Oradan operasyon yapıp
01:04:15Dini rehber
01:04:17Alhamene'yi alıp
01:04:18Başka yere götürmek
01:04:19Mümkün değil
01:04:19Yani bu
01:04:20İran toplum yapısını
01:04:21Bilmemek
01:04:22İran toplumunu
01:04:23Venezuela toplumuyla
01:04:24İran devletini
01:04:25Venezuela devletiyle
01:04:26Mukayese etmeden
01:04:28Venezuela örneğini
01:04:29İran'a
01:04:30Örneklendirmeye çalışmak
01:04:31İran'ı bilmemekten
01:04:33Kaynaklanır
01:04:33İran'da bunu yapmak
01:04:34Mümkün değil
01:04:35Ama
01:04:36Buna rağmen
01:05:05Trump
01:05:07Özellikle
01:05:07Ali Lari Cani'nin
01:05:08Az önce sizinde okuduğunuz
01:05:10Mektup göz önünde
01:05:11Bulundurulduğunda
01:05:12İran yetkilileri
01:05:13Amerikan yetkilileriyle
01:05:15Bir düzlemde
01:05:16Meseleleri
01:05:17Konuşabilecekleri
01:05:18Olgunluğa geldiğini
01:05:19Gözlemlemek
01:05:20Mümkün
01:05:21Sizde ifade ettiniz
01:05:22Cihan Bey de
01:05:23Açık bir şekilde
01:05:23İfade etti
01:05:24Bu
01:05:24Birleşik Odalar
01:05:26Diplomasisini
01:05:27Bir kenara bırakıp
01:05:27Artık yüz yüze
01:05:28Görüşme
01:05:29Gerçekleşmesi
01:05:30Gerekir ama
01:05:31Bunun önündeki
01:05:32En büyük engel
01:05:33Özellikle
01:05:34Altını çizerek
01:05:35Söylemek istiyorum
01:05:35İran Anayasasının
01:05:37Amerika ve İsrail'i
01:05:38Şeytan olarak
01:05:39Görmesi
01:05:39Dini rehberi
01:05:41Alahamene'yi de
01:05:42Tanrı adına
01:05:43Hareket ederek
01:05:44Görmüş olmaları
01:05:45Yani bir nevi
01:05:46Tanrı ile şeytanın
01:05:47Anlaşma yapması
01:05:48Amiyani
01:05:49Tabirle söylüyorum
01:05:50İran açısından
01:05:51Mümkün gözükmüyor
01:05:52Yani ideolojik olarak
01:05:53İran kitlenmiş durumda
01:05:54Yani bu olayı
01:05:55İsterleştirip
01:05:56Bu işin içerisinden
01:05:57Çıkamıyorlar
01:05:57Ama
01:05:58Özellikle Trump'ın
01:05:59Rejim değişme
01:06:00Konusundaki
01:06:01Beyanatları
01:06:02İran'da da
01:06:03Gerçekten karşılık
01:06:04Buluyor ki
01:06:04Biz İran'da
01:06:05Bulunduğumuzda
01:06:06Devrim muhafızlarıyla
01:06:07Yapış olduğumuz
01:06:07Görüşmelerde
01:06:08Dediğim gibi
01:06:0940 yaşın altı
01:06:10Devrim muhafızı
01:06:11Mensupları
01:06:11Türkiye modelini
01:06:13Yakından takip ediyorlar
01:06:15Nasıl bir dönüşüm
01:06:16Gerçekleştirirsek
01:06:17Devleti parçalamadan
01:06:18İç çatışmaya
01:06:19Düşmeden
01:06:20Devamını sağlayabiliriz
01:06:21Ama 40 yaşın üzeri
01:06:22Devrim muhafızları da
01:06:24Daha çok
01:06:24Pakistan modeli
01:06:25Üzerinde duruyor
01:06:26Ama
01:06:26En uygun model
01:06:27İran halkı için
01:06:28Bütün
01:06:29Mensubiyet
01:06:30Yani
01:06:30Etnisi açısından
01:06:32Söylüyorum
01:06:32Türkiye modeli
01:06:33Şu an İran
01:06:34Sınar oldukça önemli
01:06:35Hasan Oktay
01:06:36Cihan Günyel
01:06:37Çok teşekkür ediyoruz
01:06:38Programımıza
01:06:38Katkılarınızdan dolayı
01:06:39Tamamladık efendim
01:06:40Geçerler
01:06:41Peace
Yorumlar