00:01Si Zaldico, party list representative ng ACOBICOL at dating chairperson ng napakamakapangyarihang Appropriations Committee sa Kongreso na huli na raw
00:14sa Europe.
00:15At dating speaker sa Kongreso na si Martin Romualdez, nagsalita na ilan lang sila sa mga personalidad na nabanggit sa
00:25mga di umano, kinorakot na proyekto.
00:35Martes, April 21, matapos ang ilang buwang pananahimik ng salita sa wakas si dating house speaker at congressman Martin Romualdez
00:46ng 1st District ng Leyte tungkol sa pagkakadawit niya sa mga di umano, kinorakot na proyekto ng gobyerno.
00:54I did not run. I did not evade scrutiny. I faced it head on because I know there is no
01:00evidence that proves I committed plunder, conspiracy to commit plunder, or any similar offense that the ombudsman may be contemplating
01:08against me. I have nothing to hide.
01:09Agad din niyang pinasinungalingan at inalmahan ang mga posibleng kasong ihahain laban sa kanya.
01:17Now let us address the most absurd accusation of all. I am supposedly the mastermind of this corruption scheme.
01:24How can I be the mastermind?
01:25I was the former Speaker of the House of Representatives, but the House of Representatives is only one part of
01:31the branch of government, the legislature.
01:32The national budget is not conceived, executed, implemented, billed out, supervised, and completed by one congressman or even by Congress
01:41alone, and certainly not by the Speaker of the House.
01:44I will not allow myself to be turned into the scapegoat so that others who are actually accountable can walk
01:49away clean.
01:50Limang araw lang bago nito, lumabas ang balita na sa Czech Republic sa Europe, nakita na si dating House Appropriations
01:59Chairperson at Partylist Representative ng Ako Bicol na si Congressman Zaldico.
02:06Pagamat si Pangulong Marcos mismo ang nag-anunsyo nito, lumabas din ang mga pagdududa kung hawak na ba talaga ng
02:15mga otoridad at kung maibabalik na ba siya sa Pilipinas.
02:18We are in close coordination with the Czech government to ensure that all legal processes are followed and to arrange
02:25for his return to the Philippines at the soonest possible time.
02:29He was denied entry and returned to Czech authorities where he remains in custody.
02:44Merkoles, naglabas ang Sandigan Bayan ng Hold Departure Order para kay Romualdez.
02:51Ibig sabihin, hindi siya pwedeng umalis ng Pilipinas sa kabila ng paghingi niya ng permiso mula sa Kongreso na pupunta
03:00raw ng Singapore para magpadoktor.
03:03Nasundan ito ng freeze order sa kanyang assets mula sa Court of Appeals.
03:09At the outset, we clarify, Representative Romualdez is in the Philippines and has not left the country.
03:17Noong Nobyembre pa naglabas ang Sandigan Bayan ng warrant of arrest laban kay Ko, kaugnay ng mga kasong graft at
03:26malversation.
03:27Pero bago pa noon, wala na sa Pilipinas si Ko.
03:31Ang sinasabing sanggang dikit ni Romualdez sa Kongreso, si Zaldi Ko, party list representative ng Ako Bicol at chairman ng
03:41pinakamakapangyarihang kumite,
03:44ang Appropriations Committee na siyang may kontrol ng budget ng gobyerno.
03:49Si Romualdez, pamangkin ni dating First Lady Imelda Marcos at pinsan ni Pangulong Bongbong Marcos.
03:58Kaya malaking pasabog nito lang na karaang taon nang napabilang ang mga kumpanyang di umano pagmamayari o may kaugnayan kay
04:07Zaldi Ko
04:08sa top 15 contractors na nakakuha ng mga proyekto sa DPWH.
04:15Pinangalanan si Ko bilang isa sa top contractor, congressman na, contractor pa.
04:22At ang kanyang mga kumpanya, lalo na ang Sunwest Incorporated,
04:28napabilang sa top 15 contractors na nakakuha raw ng pinakamaraming mga proyekto mula sa DPWH.
04:37Itinanggi na ni Ko na may koneksyon pa siya sa Sunwest at sa iba pang mga kumpanya.
04:43Si Romualdez naman, dating speaker, binansagan ng PCIJ o ng Philippine Center for Investigative Journalism na Port Barrel King.
04:54Bagamat pinabulaanan niya ito.
04:56Ayon sa report ng PCIJ, 14.4 billion pesos na allocable funds ang nakuha ni Romualdez.
05:05Pangalawa siya kay Ilocos Norte 1st District Representative at anak ng Presidente, Sandro Marcos.
05:12Takabuhat lang ako ng malita ng basura.
05:15Ang ibig sabihin ng basura ay malita na may lamang pera.
05:18Ang bawat malita ay may lamang humigit kumulang 48 million pesos.
05:22Kalimitang dinadala sa bahay ni Congressman Zaldi Ko,
05:25bago'y baba ang nasabing basura,
05:28ito ay bawas na para i-deliver sa bahay ni House Speaker Martin Romualdez.
05:33I have never received or benefited from kickbacks in any infrastructure project.
05:39Ang dating speaker at ang dating chairman ng Appropriations Committee,
05:45na nung una, sanggang dikit sa Kongreso.
05:48Mga pinakamakapangyarihan, hindi nagtagal, tila naglaglagan.
05:53Tinawagan ko po si dating speaker Martin Romualdez at nireport ko ang instructions ng Presidente
06:01to insert the 100 billion projects.
06:05At sinabi niya sa akin, what the President wants, he gets.
06:08If I were truly involved in a fraudulent scheme of this nature,
06:12then the first place one would expect to see that pattern would be in my own district,
06:16in the projects most easily associated with me.
06:19You would have seen it in Taclobat.
06:20My district has zero gross and zero substandard flood control projects.
06:25Zero.
06:25And that is verifiable.
06:27To prove this point, I'm authorizing my staff to share and release to the public
06:31the list of all the projects in my district that the authorities may deem attributable to me.
06:35Para mag-imbestiga, lumipad pa Leyte ang aming team.
06:40Ang mga Romualdez ang nangunguna ritong political family.
06:44Ang airport at ang iba pang mga proyekto nakapangalan sa pamilya.
06:49Sa pananaliksik ng aming team na pag-alamang hindi lang flood control projects
06:55ang hinawakan ng SunWest sa Leyte 1st District sa kabuoan,
07:006 billion pesos ng mga proyekto ng DPWH ang in-award sa kanila.
07:06Pati na ang Tacloban Causeway Project.
07:09Daan na may kasamang tulay.
07:12Ang Causeway may budget na 4.77 billion pesos,
07:172.57 kilometers ang haba
07:19o may katumbas na budget na 1.8 million pesos kada isang metro.
07:25Meron itong 4 lanes kasama na ang bike lanes, sidewalks, drainage canals at wave deflectors.
07:33Itatayo ito sa gitna ng Kang Cabato Bay at kukonekta sa downtown o city proper ng Tacloban City papuntang airport.
07:42Para daw mabawasan yung travel time mula downtown papuntang airport from 40 minutes to 10 minutes.
07:49Shield daw siya para pigilan yung mapanira sa city.
07:52Tapos pangatlo, pandagdag sa tourism daw ng Eastern Visayas.
07:56Nasimulan pa ito taong 2023 at inasahan sanang matatapos 2025 hanggang 2026.
08:04Pero ang proyekto hanggang ngayon, heto, nakatiwangwang.
08:10Nasimulan ang magkabilang dulo pero bungi-bungi pa ang tide embankment at ang ibabaw hindi pa sementado.
08:18May measure namin ito sa satellite, 500 or 600 meters.
08:21Mas maikli yung kabila kasi pakroba siya eh.
08:23Unang nasuspindi ang construction ng Tacloban Causeway taong 2023.
08:28Nag-request yung committee that's responsible for the environment ng mga papeles
08:33approving na tama yung ginawa niyong studies para ma-justify yung construction na ito.
08:37Wala silang maipakita.
08:39At mula nung nadawit si Zaldico at ang SunWest sa flood control scandal,
08:44hindi na ito gumalaw pa.
08:46Nakakagalit. Hindi yan billion eh.
08:48Basura yan eh. Ganyang kamahal tapos ganyan yung efekto sa kalikasan
08:52tsaka sa kabuhayan ng mga tao dito.
08:54Aba, marapi pa sanang pwedeng paglaan ng mas importanteng bagay
08:57para sa mga tao ng Tacloban kesa dito.
09:00Ang Causeway, may hindi rin daw magandang efekto sa kalikasan.
09:06Hindi pa man kasi ito natatapos kung maunti na ang mga nahuhuling isda sa Kang Cabato Bay.
09:12Isa sa mga nawala ng kabuhayan, ang mahigit dalawang dekada ng manging isda si Roque.
09:18Kukunti yung na-harvest kasi namamatay yung ibang bangus dahil sa efekto ng lupa dun sa tubig.
09:25Noong una, maraming isda, malaki ang kita pero lumiit ng lumiit tapos talaga hindi na makakabuhay ng pamilya.
09:31Masakit na masyado. Pinapahirapan ka pa tapos tinatanggal lang pa kayo ng kabuhayan.
09:36Pipigilan niya yung exchange ng nutrients tsaka yung current sa ilalim pag naging stagnant yung Kang Cabato Bay na yan.
09:43Yung ecosystem, talagang masisira siya. Wala nang pangingitlogan yung mga isda doon.
09:47Sa Leyte, kung saan nanalasa ang Super Typhoon Yolanda, November 2013, marami ang namatay dahil sa storm surge o daluyong.
09:58Nasa ibabaw na po tayo ng Tacloban City at nakakaiyak yung mga makikita mo sa baba.
10:09Kaya, kaliwat-kanan din ang mga ipinatayong flood control project sa lugar.
10:15Sa kabuan, 262 lahat.
10:19Sa halagang, 14 billion pesos.
10:23Ilan sa mga ito napunta sa SunWest?
10:26Kabilang na ang Storm Surge Protection o Tide Embankment na ito sa Barangay Santo Niño at Barangay Kabuinan sa Bayan
10:35ng Tanawan.
10:37Idinisen niyo ang proyekto para proteksyonan dapat ang mga barangay sa storm surge.
10:43Pinondohan ng mahigit 1 billion pesos.
10:47May 2023 sinimulan ito at inasahan sanang matatapos July 2025.
10:54Pero nung nag-expire ang kontrata nitong 2025, 60% pa lang ng proyekto ang natapos.
11:02Naiwan din ito ngayong, nakatiwangwang, putol-putol ang ilang bahagi ng embankment.
11:09Hanggang ngayon, hindi na-help sila nagtrabaho.
11:11Naka-abandon.
11:12Siyempre, nakaka-anumural ng mga tao dahil malaking halaga hindi natapos.
11:17May kabarin yung tao kasi nga hindi nga natapos, baka umapo pa yung tubig.
11:21Magpunta talaga ng kalsada.
11:23Sinubukan ang aming team na kuhana ng komento o pahayag ang DPWH Regional tungkol sa mga proyektong ito.
11:31Pero wala pa silang tugon.
11:34Sinubukan din naming makipag-ugnayan sa SunWest Incorporated at sa kampo ni dating congressman ko.
11:40Pero wala pa silang tugon habang ginagawa ang ulat na ito.
11:44My district has zero gross and zero substandard flood control projects.
11:49Zero.
11:50And that is verifiable.
11:53Pero sa pag-iimbestiga ng aming team na pag-alamang dito sa Bayan ng Tanawan na sakop pa rin ang
12:00distrito ni Romwalde,
12:01may isa pang proyekto na ilang buwan pa lang napapakinabangan ang mga residente.
12:07Bumigay na!
12:09Tinungo ng aming team ang proyekto sa Barangay Balod.
12:13At ito ang kanilang nadatnan doon.
12:17Isang malaking uwang dahil ang bahaging ito ng dike bumigay.
12:23Sinimulan daw ang flood control project na ito.
12:26February 2024, habang ginagawa ang dike, may napapansin na raw ang kapitan ng barangay na si Jimmy.
12:34Mayroon bakal pero yung bakal paris lang ang laki.
12:3712mm.
12:38Dapat ipinipison para season.
12:41Tapos di naman nila isinison.
12:42Tapos binuusan nila agad.
12:44Sinabi ko hindi matibay ang pagkagawa ng lupa.
12:47Nobyembre noong taon din yun, nakumpleto ang proyekto.
12:51Pero nito lang inero o labing tatlong buwan mula nung ito'y napakinabangan ng publiko.
12:57Napansin nang may sira na ito.
12:59Sinabihan ko yung purman kung pwede sana, tanggal nila para di rin masyadong masira.
13:03Pag tingin namin may bitak na ito, simento na ito.
13:06Hanggat pinakiramdaman namin, patuloy siyang bumibitak, bumibitak.
13:10Siyempre, nakangamba kami na bahain kami.
13:13Kasi kung tumasang tubig, apiktado naman kami dito sa barangay.
13:17Ang pondo na inilaan sa Flood Control Project, 96.4 million pesos ang kontraktor Aqualine Construction Corporation.
13:27Nakipag-ugnayan ang aming team sa pamunuan ng Aqualine Construction Corporation.
13:32Pero wala silang sagot habang binubuo ang ulat na ito.
13:37Sinubukan ang aming team na kuhana ng komento o pahayag ang DPWH District 1 Engineering Office tungkol sa proyektong ito.
13:46For purpose of clarifying the matter, the collapse of approximately 100 meters of the structure was caused by extraordinary natural
13:54conditions during a recent flooding event.
13:57Usually, ang flood control projects, dinidesign namin yan para tumagal na 20 to 50 years.
14:03Within that period, kahit may mga dumating na malakas na ulan or bagyo, hindi dapat siya masisira unless super extreme
14:11yung event.
14:18Yung kagawa nila ng mga bakal at saka sa ilalim, mas matibay ngayon.
14:23Samantala, tumanggiring magpa-interview si dating House Speaker Romualdez.
14:28Pero sa huling pahayag ng kanyang legal team nito lang biyernes, sumulat ang kampo nito sa Office of the Ombudsman
14:35na ipadisqualify ang investigasyon.
14:38Anya, dapat independent body ang mag-imbestiga dahil may bias di umano ang mga naunang pahayag ni Ombudsman Boying Remulya.
14:47These statements give rise to the reasonable impression that the Honorable Ombudsman has already resolved to prosecute our client.
14:56Sinikap din ang aming team na kuhanan ang panig si Remulya, pero wala siyang tugon.
15:01Ang pagkikipagsabwatan ng isang pribadong kontraktor at mga matataas o kahit hindi mataas na opisyal na gobyerno ay pinagbabawal bilang
15:09isang forma ng korupsyon.
15:10Reklusyon perpetua o 40 years yung pagkakakulong para sa mga krimeng ito.
15:15Nariyan din yung pagbabalik.
15:17Yung sapilit ng pagbabalik o pagbayad, di lamang ng multa, kundi pati yung mga nakuha mula sa pamahalaan.
15:23Wait and see tayo kung saan pupunta itong sinasabi ni Boying Remulya na kakasuhan at huhulihin na yung mga big
15:31fish.
15:32Dahil yung iba kasing mamamayan natin ay medyo cynical at skeptical dito.
15:37Dahil nga dun sa nangyari last year na nag-over-promise at nag-under-deliver.
15:42Pag-araw pa ngayon, tuyo ang lupa at tila pahimik ang mga issue.
15:49Pero kapag dumating na ang mga ulan at muling bumaha, sana hindi malubog ang pananagutan.
16:00Thank you for watching mga kapuso!
16:03Kung nagustuhan niyo po ang videong ito, subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.
16:09And don't forget to hit the bell button for our latest updates.
Comments