00:00Samantala, panganib na maaring idulot ng cyanide sa yamang dagat ating aalamin kasama si Ginoong Nazario Brigera,
00:07Information Officer Chief at Nagapagsalita ng Bureau of Fisheries and Aquatic Resources o BIFAR.
00:13Sir Nas, magandang hali po at welcome dito sa Bagong Pilipinas ngayon.
00:20Yes, asik po yung magandang hali po at sa lahat na nakasubaybay sa inyong program ngayon.
00:26Sir, una po sa lahat, ano po yung cyanide fishing at paano ito ginagamit ng ilang mangisda sa iligal na
00:31pangingisda?
00:35Yung cyanide po, isa po itong uri na iligal at mapanirang uri ng pangisda na gumagamit po ng sodium potassium
00:42cyanide po para makahuli po ng mga isda.
00:46Ang naging epekto po kasi nito, likid po ito na parang ibinubuhos doon sa tubig na kung saan nandun yung
00:54mga isda,
00:54specifically po doon sa mga coral reefs.
00:57At kapag ibinuhos ito doon, kinalat ito doon, nahihilo po yung mga isda, napapareli sila temporarily,
01:04kaya madali po silang mahuli.
01:06Pero sabi ko nga po, isa po itong iligal, mapanira na uri ng pangisda.
01:10Dahil nasisikla po nito ang karagatan, ang kalikasan.
01:13Sir Nas, magandang tanghali, Diane Kerr po ito.
01:16Sir, ano po yung agarang epekto ng cyanide sa mga isda at iba pang lamang dagat kapag ito po ay
01:21ginamit po sa ating karagatan?
01:25Yes, sa isda, Diane, katulad ng sinabi po, napapareli sa yung isda.
01:31At ano sila, hindi na makalangoy, hindi makagalaw.
01:35So, nakukollect na sila na mas madali.
01:37Pero ang nagiging ano nito, pangalib nito unang-una.
01:41Siyempre, kung ginamita ng lason, pwede mag-accumulate ito doon sa laman ng isda.
01:47Although, bihira naman yung kaso na nagkakaroon ng parang massive accumulation doon sa tisyo ng isda.
01:54Dahil, ano, hindi kaagad-agad sila nag-ra-retain doon.
01:59Pero ang pangalib nito, doon sa ating karagatan, lalo na doon sa ating mga bahura,
02:04kasi pinapatay nito yung mga tinatawag natin na coral polyps, yung mga papatubo pa lang na mga corals.
02:10So, kung tuloy-tuloy yung ginagawa, yung mga organismo sa ilalim ng dagat,
02:16particularly yung mga corals, na mamatay at nasisirada yan.
02:24Sir, can you briefly explain to us kung may pangmatagalang epekto itong cyanide sa kalusugan ng dagat
02:30kahit matapos na ang insidente na paggamit nito?
02:38Yes, definitely po, may pangmatagalang epekto in terms of the sustainability ng ating mga lamang dadat.
02:47So, kaya po, mahigpit talaga ito na ipinagbabawal ng ating batas.
02:51Dahil kapag nawala po ang itong ating marine habitats dahil nasira sa paggamit po ng cyanide,
02:57definitely may negative impact po siya sa ating karagatan.
03:03Alright, Sir Nas, pagdating naman sa panganib nitong cyanide sa kalusugan ng tao,
03:08ano po ang epekto nito at lalo po sa mga kumukonsumo na mga isda ang nahuligamit po ito?
03:15Yes, sabi ko nga, mapanganib din ito sa kalusugan ng tao dahil posible yung residue ng cyanide
03:25ay mag-accumulate doon sa flesh ng isda.
03:29Pero kung babasahin natin ng mga literature, mababa yung panganib na maritin ito sa mga tissue ng isda.
03:37But just the same, banta pa rin siya sa kalusugan ng tao yung paggamit ng cyanide sa panguhuli ng isla
03:44at sa proseso, maipapasa yung panganib sa tao dahil.
03:51Sir, ano po yung kasalukuyang mga hakbang ng BIFAR para labanan at pigilan yung paggamit ng cyanide fishing sa bansa?
03:58Meron po ba kayong regular monitoring na yung mga manging sa natin ay hindi gumagamit ng ganito?
04:06Well, ang Bureau of Fishers and Aquatic Resources po may mga laboratorys na pwedeng magdetect unang-una ng cyanide
04:15at syempre nandyan yung law enforcement, yung maigting na pagpapatrolya sa ating mga karagitan
04:21sa pagpapagtulungan sa mga local government units na masiguro natin na hindi nagkakaroon ng cyanide fishing
04:27at iba pang iligal at mapanirang uri ng pangista dun sa ating mga karagatan, lalong-lalo na sa ating municipal
04:35waters.
04:35So, patuloy po ang ginagawa ng pamahalaan na makintipin sa illegal fishing,
04:46preventive measures, deterrent para dun sa mga loculators para mas masiguro natin na napapangalagaan natin ang ating karagatan.
04:56Sir Nas, paano naman po ang inyong pakipagtulungan, yung BFAR po sa mga local communities natin at mga magisda
05:02upang maiwasan po yung ganitong iligal na gawain?
05:05Also, I would like to ask, based on your recent monitoring, may mga cases pa ba tayo ng ganito, Sir?
05:13Well, yung, yung, ano na, yung mga mechanism natin dyan, yung pagpapaunawa,
05:18yung information and education campaign sa ating mga magisda
05:23na bawal ito, huwag niyong gagawin ito dahil nakakasira ito ng ating karagatan, ng ating kalikasan.
05:30Pagdating naman doon sa punto na may mga violations pa ba na nangyayari,
05:35may mga, ano pa po, remote cases pa na namomonitor tayo, na nagkakaroon pa rin ng mga ganitong insidente.
05:43Kaya tuloy-tuloy po ang ating kampanya,
05:45ang kampanya laban sa illegal, unreported and unregulated fishing,
05:49at pinapaigting natin ang ating balikitan sa local government units
05:52para po masiwata, no,
05:57mabigyan natin ng tugon itong mga insidente ng illegal fishing activity sa ating mga karagatan.
06:02So, Sir, anong po ba yung parusa para doon sa mga namanggit ninyo na may mga gumagamit pa
06:06at nahuhuli ninyo na sa lahat ng klase ng illegal fishing,
06:10anong po ba yung pinakaparusa sa kanila?
06:17Well, ano yan, may administrative fines, no,
06:21may parusang actual sa paggamit,
06:24yung administrative aspect ng, ano,
06:27may multa yan sa 30,000,
06:31300,000 sa small scale commercial fishing vessels or operators,
06:381.5 million naman doon sa medium scale commercial at 3 million doon sa mga large scale commercial fishing vessels,
06:44no.
06:44At kapag nahatulan naman sa korte,
06:46pwede ka pong makulong mula lima hanggang sampung taon.
06:50Alright, Mr. Nas,
06:51mensahit pa alayin na lamang po sa pag-aalaga po ng ating karagatan.
06:56Yes,
06:57pangalaga po na maging sustenable at likas kaya ang kayamanan natin sa ating karagatan.
07:02Pangalagaan po natin ito at huwag po tayong gumamit ng anumang iligal at mapanirang uri ng pangista.
07:14Tulad po ng cyanide.
07:16Alright, maraming salamat po sa inyong oras.
07:22Thank you, sir.
Comments