00:02Para sa ating unang papasyalan, dadao tayo sa bayan ng San Narciso.
00:08Magandang araw mga kapuso. Andito ako ngayon sa Zambales.
00:13Alam niyo ba na ang probinsya ng Zambales ang top tourist destination sa buong Central Luzon,
00:20ayon sa Department of Tourism.
00:22Kasi naman dito sa Zambales, bukod sa meron silang mga kabundukan dito,
00:27meron din silang malawak na karagatan na talaga namang pinupuntahan ng maraming turista.
00:32Pero dahil pinasarap tayo ngayon, syempre hindi ako magsiswimming dito.
00:39Ang gagawin natin, manghukuli tayo ng iba't ibang mga isda.
00:44Ready na ba kayong lumusong? Let's go!
00:47Isang coastal town sa Zambales ang bayan ng San Narciso.
00:51Nakaharapan kanilang baybayin sa West Philippine Sea,
00:54kaya naman mayaman sila sa iba't ibang uri ng isda at lamanggagat.
00:59Di kalayuan sa kanilang dalampasigan, matatagpuan ang lambaklad,
01:04na mula sa pinagsamang salita na lambat at baklad.
01:08Ang nakikita ninyo po sa aking likuran ay yung tinatawag na lambaklad.
01:13Isa po itong malaking, malaking, malaking, malaking, malaking lambat,
01:18na kasing laki ng mga 800 square meters.
01:20Grabe diba? At dito na mamahay yung iba't ibang mga uri ng isda.
01:26Every day, morning and afternoon, nakakakuha yung mga manging isda ng Zambales
01:32ng iba't ibang mga isda mula dito sa lambaklad na ito.
01:37Isa itong malahing biyaya ng dagat.
01:39At yan ang gagawin natin ngayon.
01:41Maghahango tayo ng lambat at makakakuha raw tayo ng iba't ibang mga isda.
01:47Sa paghuhuli ng mga isda, isasara muna ang nakabukas na bahagi ng lambak.
01:52Ginagawa ito para hindi makalabas ang mga isdang pumasok sa lambaklad.
02:05Ano ba ito?
02:09Hila! Hila!
02:11Mga ilang oras po ito gagawin?
02:17Isang oras tayo maghihila?
02:21Two hours?
02:23Pahinga, pahinga, pahinga!
02:25Para akong sumali sa dragon boat nito.
02:29Dahil malawak ang lambat,
02:31kailangang pagtulungan ng humigit-kumulang dalawampung manging isda ang paghahatak nito.
02:37Ang bilis kasi bumilang ni Kuye!
02:41Bilang din!
02:43Westo!
02:44Ang bigat!
03:06Kailangan, sabay-sabay,
03:08kailangan may bumibilang talaga
03:10para sabay yung pwersa
03:11kasi makamamaya
03:12hindi sabay yung pwersa,
03:14masayang lang yung hila.
03:15Ano ba yung hinihila natin?
03:17Zipper po.
03:18Yung lambat?
03:19Yung lambat din po.
03:20Sasarado po natin yung
03:22bulsa na sinasabi.
03:24Napansin ko lang bakit mga babae yung naghihila.
03:27Ayawang mga lalaki.
03:28Karamihan po kasi yung mga babae po
03:30ang burgers dito.
03:31Hinihibig po kasi yung mga asawa nila
03:34na sanang.
03:34Ah, okay, okay.
03:37So, dito sa Zambales,
03:39talagang hindi ka mabubuhay dito
03:41kapag walang bayanihan.
03:44So, habang ang mga lalaki
03:46nandoon sa laot,
03:47ang mga babae,
03:48naghihila!
03:48Maghila na!
03:51Bilang!
03:52Ha?
03:54Ano yung tanda?
03:55Papunta sa dulo, ma'am.
03:56Okay, okay, okay.
03:58So, tapos na kasi
04:00lumabas na itong hitim na ito.
04:02Ito, ito, ibig sabihin na angat na natin
04:05yung una pala.
04:09Ang lambaklad o otoshiami
04:12ay isang Japanese fishing technology.
04:15Noong 2024,
04:16ipinagkaloob ng DABFAR
04:18o Department of Agriculture,
04:19Bureau of Fisheries and Aquatic Resources
04:21ang lambaklad
04:22sa mga manging isda
04:24ng San Narciso, Zambales.
04:28Mula noon,
04:29isa na ito sa mga
04:30sustainable fishing methods
04:32sa kanilang lugar.
04:33Magaan lang!
04:34Ano ba?
04:35Ah, bibigat ito?
04:37Oh, yabang ko, di ba?
04:39Ay ko, ang gaan!
04:40Sisew!
04:41Ano bang mas mabigat?
04:43Sabi ng gym coach nito?
04:45Buti na lang
04:46nag-weightlifting ang apon.
04:49Oh, tapos na!
04:50Walang huli!
04:51Joke na.
04:52So, kung makikita ninyo ngayon
04:54yung mga
04:55nagtatrabaho dito
04:56sa lambaklad,
04:57mga babae,
04:59mga may edad na,
05:00mga
05:00iniisip ninyo,
05:02baka hindi na dapat
05:03nagtatrabaho.
05:04Wow!
05:05Di ba?
05:06Pero dito,
05:07may lakas pagsama-sama.
05:10Kahit sabihin ninyo
05:12mahina kami,
05:13pagsama-sama kami,
05:14lumalakas kami.
05:16Tuloy-tuloy lang
05:17hihilahin ang mga lambat
05:19hanggang sa lumiit ito
05:20at makarating
05:21sa kabilang dulo
05:22o sa bulsa
05:22ng lambat.
05:26Habang naghahatak lang lambat
05:28ang mga manging isda
05:29sa flat boat,
05:30may mga manging isda rin
05:31ang lumulusong sa dagat
05:33para masiguradong
05:34walang isda
05:35na makakalabas
05:36sa lambat.
05:37Dito sa bayan
05:38ng San Narciso,
05:39gumagamit sila
05:40ng lambaklad
05:41sa pangingisda.
05:42Isang uri ito
05:42ng fish trap
05:43na gumagamit
05:44ng malalaki
05:45at mahahabang lambat.
05:52Sa parang ito
05:54ng pangingisda,
05:55bayanihan ang sistema.
05:56Kailangan kasing
05:57magtulungan
05:58ng maraming mangingisda
05:59sa sabay-sabay
06:00na paghila sa lambat.
06:04Kaya naman
06:05ang tatag
06:06ng bisig ko
06:06talagang nasubok.
06:10Hila!
06:12Hila!
06:13Hila!
06:14Hila!
06:15Eh!
06:16Ano ba ito?
06:20Hila!
06:21Hila!
06:22Diyos ko!
06:23Nag-gym ako kahapon, ah!
06:33Makalipas
06:34ang mahigit
06:34isang oras
06:35na paghila
06:35ng lambat,
06:36makarami kaya kami
06:37ng mahuhuling isda?
06:41Ito na!
06:41Exciting na!
06:44Exciting na!
06:44Exciting na!
06:47Ay!
06:48Ay, Diyos ko!
06:49May...
06:49Oh my God!
06:50May pawigan!
06:51Hala!
06:52Uy!
06:52Baka buhay pa!
06:53Buka buhay pa!
06:56Palisin natin!
06:58Buhay pa!
06:59Buhay pa!
07:00Buhay pa!
07:00Oh my gosh!
07:03Uy!
07:04I-isalba natin!
07:06I-isalba!
07:07I-isalba!
07:08Ibalitan mo!
07:11Buhay pa!
07:12Buhay pa!
07:13Buhay pa yan!
07:14Buhay pa!
07:15Pakawalan natin!
07:18Dahil sa yaman
07:19ng kanilang karagatan,
07:21nakupati mga pawikan
07:22naliligaw
07:23sa bahaging ito
07:24ng dagat.
07:28Pero tuwing makakahuli
07:29sila ng pawikan,
07:30pinapakawalan nila
07:31ito sa dagat.
07:35So nakikita ninyo ngayon,
07:36lumiliit na yung...
07:38yung lambat.
07:39Makikita na natin
07:40yung mga isda.
07:41Pwede na nating salukin.
07:42Ito na!
07:43O ayan na!
07:44Oo.
07:46Saan nilalagay?
07:57Ano ba ito
07:58para makakahas?
07:59Ang hirap kunin!
08:02Ang hirap kunin
08:03ng mga batalay!
08:09Ay!
08:10Ayaw ko ba?
08:11Hangay!
08:13Hala!
08:15Ano ate?
08:16Naano si ate?
08:22Si Cha,
08:23yung buntot,
08:24kumanon yung ano niya.
08:28Anong tumama sa'yo,
08:29te?
08:32Buntot?
08:32O nguso?
08:35Matalas kasi yung
08:36nguso nung batalay eh.
08:38Aksidente yung
08:39gumanon
08:39na tamaan si ate.
08:47Ay!
08:47Ay!
08:47Teka, teka!
08:48Baka matusok kayo!
08:52Ate!
08:52Ay!
08:57Nakakatakot
08:57yung tusok!
09:02Ang nangyari
09:03kay ate nila
09:04isang paalala na
09:05mag-ingat
09:06sa lahat ng oras
09:07sa pangisda.
09:08Matutulis kasi
09:09ang ilan sa mga isda
09:10at maaaring makasuga.
09:16Magiging ulam natin!
09:18Eto po!
09:18Meron po tayo ditong...
09:22Ah...
09:23Batalay!
09:25Batalay!
09:26Pwede po
09:27dilisigang!
09:28Pwede po...
09:29Ay!
09:29Nalilang!
09:29Nakuutang ko!
09:31Ha?
09:31Okay, okay,
09:32get's ko na.
09:33So,
09:33ito daw yung listang
09:34CCTV
09:34kasi ang laki
09:35ng madal niya
09:36nakikita niya
09:36ang lahat.
09:38Iyan na yung
09:38nakapagawalo yung
09:39mga isda.
09:40Yung tawad nila.
09:43Tapos,
09:44meron din tayong
09:46matambaka rito.
09:47Marami po tayong huli.
09:49Matambaka,
09:50salay-salay,
09:52torsilyo,
09:53at needlefish.
09:54Ah!
09:55Needlefish na siya!
09:56So,
09:57ganun ang ginagawa
09:58ng mga mga
09:58mga mga mga isda
09:59dito.
10:00Pagkatapos nilang
10:01manghuli,
10:02diretso na haagad
10:03ng pagbibenta
10:04doon sa fish landing.
10:06Pero,
10:07syempre,
10:07habang nasa laod
10:08pa lang sila,
10:09pinapakita na nila
10:10yung kanilang
10:11mga huli.
10:12So,
10:12expect natin
10:13na pag natin natin
10:14doon sa fish landing,
10:15may sigurado
10:16ng mga suki
10:16na bibili.
10:18High-tech na!
10:19Waka mga mga isda
10:20dito!
10:30Akala ko,
10:31tapos na ang hirap
10:32kapag nahuli na
10:32ang mga isda.
10:33Pero,
10:34hindi pa pala.
10:35Dahil ang ating
10:36next goal,
10:37magbenta
10:38ng mga ito.
10:39Magkano kaya
10:40ang kikitain
10:40ng mga manging isda
10:41ngayong araw?
10:42Abangan yan,
10:43mamaya.
10:49Pagkatapos ng
10:50mahigit isang
10:50oras sa laot,
10:51sumakses tayo
10:52sa mga nahuli
10:53nating isda
10:53sa lambaklad.
10:56Pero,
10:56simula pa lang pala
10:57yan ang hirap
10:58dahil ang next challenge,
10:59ibenta ang mga ito
11:01sa kanilang
11:01fish landing market.
11:04Kaya ay,
11:06malakas ang mga babae.
11:08Kaya rin namin to.
11:10Okay,
11:10pahinga.
11:16This is the moment,
11:17hingang malalim
11:18dahil masusubok naman
11:20ang galing ko
11:21sa pagbibenta.
11:30Basta malaki ang mata,
11:32matamba ka.
11:33Mga isdang CCTV,
11:35matamba ka,
11:36kita lahat.
11:41Oh,
11:42bilhin na mga suke.
11:44Halos naubos na
11:45yung ating mga
11:46nakuhang isda,
11:48pero marami pang
11:49mga batalay
11:49na naiwan.
11:50So far,
11:51ang kinikita na ngayon
11:52sa sales
11:53ay 4,137.
11:56Pero,
11:5650% lang
11:57ang mapupunta sa inyo
11:58kasi yung
11:59the other 50%
12:00para sa banka,
12:01mga expenses nila
12:02sa kung saan-saan,
12:05yung saan?
12:07Sa mga miscellaneous,
12:08ganyan.
12:09Tapos,
12:0950% na to,
12:10so divided by 2,
12:12may kita sila
12:13na 2,068.50.
12:17Pagkahatian yun
12:18ng ilan tao?
12:31Pagkahatian yun,
12:32ang hirap ng trabaho
12:33ng mga manging isda.
12:35Medyo maliit lang yung kita,
12:37P79
12:38kapag dinivide mo,
12:40pero meron naman silang
12:41pang ulam,
12:42kaya talagang
12:43nakita ninyo yung hirap
12:44na ginagawa
12:44ng mga manging isda.
12:46So,
12:47ang pakiusap po po
12:47sa lahat po
12:48ng mga nanunood,
12:50pahalagahan po natin
12:51yung trabaho
12:52ng mga manging isda natin
12:53kasi napakasipag po nila
12:55marangal po
12:56ang kanilang trabaho.
12:57At,
12:58masaya pa rin tayo.
13:00Ah!
13:02Kain na!
Comments