00:00Sa gitna ng COVID-19 pandemic tuong 2020,
00:03pinangunahan po ng Central Luzon State University
00:05ang proyektong Let's Do Business
00:08upang palakasin ang kakaihan ng malilit na dairy goat raisers
00:12sa produksyon, pagproseso ng gatas at paglinegosyo.
00:15At upang ipaliwanag kung paano nito napataas yung kita
00:19at naging mas matatag ang kabuhayan ng malilit na dairy goat raisers
00:23sa Central Luzon, makakapanayin po natin ang director
00:26ng CLSU Small Ruminance Center
00:28na si Sir Neil Del Rosallo.
00:32Magandang umaga po at welcome sa Rise and Shine Pilipinas.
00:35Sir Neil.
00:36Isang mapagpalang umaga po mga ka-Rise and Shine Pilipinas.
00:41Ang Let's Do Business Project ay pinumunuan ng Central Luzon State University
00:47sa pamamagitan ng DOST-PICARD.
00:49We introduced a complete system,
00:52training farmers in dairy goat management,
00:55milk processing, and enterprise development.
00:58At its core, ang proyektong ito ay patungkol sa pag-transform ng pangkaraniwang goat racers
01:04o mga smallholders into small-scale dairy goat entrepreneurs.
01:09Ito ay ginawa sa piling bayan ng Nueva Ecija at Tarla.
01:14Yung proyekto po natin ay napag-produce ng more than 3,000 liters of milk
01:20from farmers of Science City of Munoz and Santa Rosa leading the volume and income.
01:28Another example is the revenue generated by Santa Rosa in particular
01:33that achieved Php 190,000 in gross sales and Php 82,000 in net income.
01:41Okay. Sir Neil, maganda po itong proyektong ito, pero bago po ito,
01:47ano po ba yung mga pangunahing problema na kinaharap ng mga smallholder dairy goat farmers
01:54sa produksyon at pagbibenta ng gatas?
01:59Sa totoo lang po, wala pa po o kukonti lang ang nagpoproduce ng goat's milk.
02:05Ang paraan ng pag-aalaga ng kambing ay yung tinatawag nating slaughter o pangkatay.
02:11Meron pong mga ibang o kukunting dami ng commercial racers na nag-aalaga naman ng mga breeder goats.
02:20Pero yung 98% or 99% ay nasa may backyard.
02:26Ang kita lang po nilang nakuha dito ay after 6 or 8 months
02:31and kukonti lang po pagkat maliliit lang po yung native na kambing.
02:35So sa proyekto natin na ito, tinuruan natin sila paano mag-collecta in a very hygienic way
02:44and ma-process itong gatas na ito para maipunta natin sa merkato.
02:49Well, Sir Neil, ano-ano naman po yung mga teknolohiya o sistema na ipinakalala po ninyo
02:54tulad po ng breeding, feeding at milk processing na talaga nakatulong po sa pagtaas ng produksyon po ng gatas?
03:01Right, so we started from the basics.
03:05Ang ginamit po natin dito, which is very unique, are upgraded goats.
03:10Meron po tayong tinatawag na mga foreign breeds or dairy breeds, yun yung malakas mga gatas.
03:16Pero, kukonti yung dami na yun plus medyo mahal, hindi ma-afford ng ating farmer.
03:21So, pinagamit natin yung upgrading technology wherein yung native na inahin ay krinos sa may lahe
03:28and they have produced yung in a way mestizo na breed.
03:33And then, tinuruan natin kung paano sila maayos na magpakain para makakuha ng maayos na dami ng gatas.
03:40Pero, ang pinaka-center or centro neto ay yung tamang pag-collecta ng gatas.
03:47Kasi yung gatas is a highly perishable product.
03:51So, how to get that from the farm to the consumers, yun yung ating tinutupang.
04:01Okay, well, Sir Diel, ano po yung naging epekto nito, no, nung proyektong to,
04:05sa kita naman at kabuhayan ng mga naging beneficiary yung magsasaka?
04:11So, yung mga farmers po natin, nung nagsimula, hindi talaga yan nagagatas.
04:17So, from zero, wala sila lang kinikita pagdating sa pagbibenta ng gatas.
04:21So, after milking their goats, binigyan nga pala natin sila ng limang upgraded na kaming.
04:30Mula dun sa may lima na yun, ay nakapagbenta yung farmers natin from 200,000 na gross sales.
04:36At ang net income naman yan ay around 97,000 pesos.
04:41For milking their goats from 3 months to 4 months.
04:45So, hindi pa pa natin tinagdag yung kita dun sa may naibenta nilang mga anak.
04:51Diretso ang kita lang mula dun sa may pagbibenta ng gatas.
04:55Well, sa usapin naman po ng merkado, Sir Neil, paano naman po ninyo tinulungan yung mga goat racers na maibenta
05:03po
05:03at mapalawak ang demand para po sa goat milk sa kanilang komunidad?
05:08Right, that's correct po.
05:10Kung hindi natin kasi sila tutulungan dyan, maaaring maka-experience sila, hindi nilang mabenta ng maayos.
05:16So, kami po sa may Central Luzon State University, ay meron din tayong goat herd dyan.
05:23Meron tayong 350 na kambing.
05:25And we experience yung nagagatas po natin, walang problema sa merkado
05:28pagkat marami pong bisita, parang captive market.
05:32So, when we transferred the technology to the farmers, sabi namin,
05:36we're not sure kung yan po ay mabibili ng local market.
05:40So, tinuruan po natin yung mga farmers, ano yung mga benefits ng drinking ng goat's milk
05:47and ano yung advantage niya over other kinds of milk.
05:51Yung mga traditional perceptions din po ng publiko na negative,
05:56ay pinakilala natin sa mga farmers para po kaya nilang sagutin.
06:01Ang kagandaan po na ito, with the volume of around 4 to 6 liters a day na production,
06:07yung expectation po namin na baka hindi makapagbenta,
06:11ay contrary, kabalik nila.
06:14Wala nga pong natitira doon sa napoproduce nila,
06:18at wala rin pong nire-rep.
06:19Pagkat kung ano yung naproduce nila today,
06:21ay kinakaya nilang i-market within their own locality.
06:252 to 3 barangay away.
06:27Hindi pa po yung buong bayan yung kanilang pinagbebentahan.
06:31Well, sir, napaliwanag nyo na,
06:34ubus ka agad kapag sa isang araw yung produksyon.
06:38Pero sa tingin nyo, sir,
06:39gaano po kalaki yung potensyal ng dairy goat industry sa buong Pilipinas?
06:45Lano na at kulang pa tayo sa lokal na produksyon ng gatas?
06:50Yun yung gusto natin subukan pag in-upscale natin ang production.
06:55With the small production, kayang-kayang i-observe.
06:58With 5 goats, ang kinikita ay this much.
07:02Paano kung mag-aalaga sila ng 10, 15, or 20 na kambing?
07:07We expect na lalaka rin yung kita.
07:10Ang tanong,
07:12may i-absorb ba ng local market yung mapupodos nilang volume?
07:17Right now, wala kasing competitor yung ating goats.
07:21May kukunti ang supply.
07:23Pero ang publiko,
07:24ay maraming nakakaalam dyan kung ano yung benefit
07:27ng goat milk.
07:28So marami pong naghahanap.
07:30Wala naman lang maka-access.
07:32Generally,
07:33kung ang pag-uusapan po natin ay local milk production,
07:36napakalaki ng oportunidad.
07:38Pagkat,
07:39karamihan ng ating dairy supply
07:42ay inaangkat natin sa bansa.
07:44So the opportunity for local milk production,
07:48not just milk,
07:49is very high.
07:52Alright,
07:53maraming salamat po sa pagbabahagi ng mahalikang impormasyon
07:55patungkol sa inyong proyekto na
07:57Let's Doe Business,
07:59Mr. Neil Del Rosario.
Comments