- 11 saat önce
T24 yazarı Prof. Dr. Ayşe Naz Bulamur ile akademisyen Dr. Cihan Yurdaün’ün dizi ve film gibi yapımları tartıştığı Ekran Aşkına’nın bu bölümünde Kurtuluş filmi mercek altında.
Kategori
🎥
Kısa filmDöküm
00:01İNTRO
00:05Ekran aşkına da bugün Berlin Film Festivali'nde ödül alan Emin Alper'in Kurtuluş filmini tartışıyoruz.
00:13Bilgeköy katliamından esinlenen filmden bize bahseder misin Cihan Hocam?
00:17Film için Güneydoğu Anadolu bölgesine gidiyoruz.
00:20Burada iki aşiret konumuz.
00:22İki aşiret aslında ilk başta iyi geçiniyorlar ama birçok hikayede olduğu gibi bir süre sonra
00:28aralarında ayrılıklar çıkıyor.
00:30Korucu köyü deniyor bu köylere.
00:32Aslında hikayeyi kısaca özetlersek bir tane koruculuk şansı veriliyor.
00:36Terör var bu dönemde ve diyorlar ki ister korucu olun veyahut da köyü terk edin.
00:41Bir köy yukarıda olan köy korucu olmayı seçiyor.
00:44Aşağı köy ise şehre gitmeyi, orayı terk etmeyi seçiyor.
00:48Ve o kalan yerlerine de tabii korucu olan köy zamanla yerleşiyor.
00:52Tabii günümüze doğru yaklaştığımızda terör de azaldığında tamamen bitmiyor o bölgede.
00:57Diğer köy halkı geri dönmek istiyor.
01:01Bu iki aşiret arasındaki çekişmeyi filmde izliyoruz.
01:04Ve bu dediğim gibi ikilikler çok önemli.
01:07Yukarı köy var, aşağı köy var.
01:09Ondan sonra terörist var, terörist olmayan var.
01:12Şeyhler, birinci şeyh var, bir ikinci gelecek olan şeyh var.
01:16Ve bu hep ikili yapıda mesela en önemli oturduğu noktada kardeş Habil ve Kabil hikayesi.
01:23Bu kardeş katlini bir nevi tabii sembolik olarak da göreceğiz.
01:27Yani burada Kürt-Türk gibi bir ayrıma gitmiyoruz.
01:31Ama kardeşlik üstünden de bunu genelleyebiliriz de, sembolik olarak okuyabiliriz de.
01:36Evet, birbiriyle kavgalı iki kardeş gibi aslında bu izlediğimiz iki köy.
01:41Bence Emin Alper coğrafyayı bir karaktere dönüştürmekte çok başarılı.
01:46Bu Kurak Günler filminde de obruk başlı başına bir karakterdi.
01:51Bu filmde de böyle kuş uçuşu baktığımız labirent gibi evler sanki halk arasındaki kaosu da gösteriyor.
01:59Yani sokaklar gibi karakterler de çıkmaz da.
02:03Biz izleyici olarak bu sisli, karanlık sahnelerde kayboluyoruz.
02:08Aslında karakterlerin de kayboluşunu bir şekilde hissediyoruz.
02:12Karakterlerin de bizim görüşümüz de filmde kısıtlı.
02:17Bu belirsizlik, tekinsizlik adeta sokakların, evlerin duvarlarına sinmiş gibi.
02:24Ve iki köy arasındaki husumet Mesut'un şeyh olma sevdasıyla da iyice kızışıyor.
02:30Evet, Mesut zaten ana karakterimiz diyebiliriz.
02:34Bu arada o film ciddi olduğu için ben de normalden daha ciddi bir tonda anlatıyorum.
02:39Bunu da söyleyeyim.
02:39Mesut çok önemli bir karakter ve kendi hırsları var, eksikleri var, travmaları var.
02:45Yani bireysel onun geçmişi, bireysel yaşadıklarıyla toplum olarak yaşadıkları iç içe geçmiş.
02:50Ve ben bu anlatıları daha gerçekçi buluyorum.
02:54Yani direkt politik bir şeyden ziyade kişiselle birleşmiş olanları.
02:57Mesela Gülsüm eşi var, biraz spoiler olacak.
03:01O da diğer köyden zamanda gelmiş.
03:03O da diğer ağanın mesela yanındaymış belli bir süre.
03:06O yüzden o da ikinciymiş.
03:07Kendi şeyh değil, abisi başka birini seçmiş, dedesi kendinin yerini.
03:13O yüzden ve de şimdi de köylü halkta dönünce, diğer köyün halkı da dönünce hep böyle bir korkuları var.
03:20Ve bu korkuları çok güzel bir film yansıtıyor.
03:23Özellikle rüyalardan bahsedeceğim.
03:26Ama Mesut karakterine dönecek olursam bana etkileyici gelen böyle bir eski ahitteki böyle peygamberler tarzı.
03:33Böyle eski zamanlarda hep peygamberleri tahayyül edeceğimiz şekilde bir karakter seçmişler.
03:38Ve filmin birçok noktasında, birçok noktası demeyeyim de önemli bir kısmı da bir mağaraya gidiyor.
03:44Mesela bir mağarada olması, bunu bir tarikatın lideri olacak, şeyhini kendi olacak, yerine geçecek öyle bir hikaye var.
03:52Ve kendisi çok karizma.
03:54Can Ercin Doruk ve Mesut rulüne bence mükemmel uymuş.
03:58Ve karizma olmasına tabii benim ilgimi çeken de şu oldu.
04:01Mesela sakalıyla beyaz ve o duruşuyla gerçekten böyle bir peygamber o zamandan birini tasvir etse böyle olur diye.
04:09Ama bir noktada biraz da böyle İskandinav, batılı, tamam yanmış şey var ama beyazlaşınca herkes birbirine benzediğinden böyle bir batılı
04:17bir tarzı da olmuş.
04:18Ama ben çok etkileyici buldum.
04:21Bence böyle filmler sayesinde dizilerde izlediğimiz oyuncuların da gerçek potansiyellerini görüyoruz.
04:28Sen şimdi Mesut için karizmatik dedin ya aslında film bu karizmanın da bir efsaneden ibaret olduğunu da gösteriyor.
04:37İşte Emin Alper'in yönettiği arayış dizisinde de benzer bir durum vardı.
04:41İşte yakışıklı bir tarikat liderinin hastaları iyileştirdiğine insanlar inanıyorlardı.
04:48Halbuki öyle bir şey yok.
04:49Yani bir insanı göklere çıkarmak için kendi yazdığımız hikayelere inanıyoruz.
04:54Yani mitlerin nasıl gerçeğe dönüştüğünü göstermek için de bence yönetmen büyülü gerçekçilik yaratmış.
05:01Aynı edebiyatta da gördüğümüz gibi.
05:04Yani film için gerçeklikten kopuk diyenler rüyaların gerçekliği yansıttığını bence göz ardı ediyor.
05:12Yani Mesut'un kararlarına tamamen rüyaları belirliyor filmde.
05:16Tabii rüya kelime olarak da önemli bir kavram olarak da.
05:19Ve Mesut'un mesela ilk ben sahneyi çok beğenim.
05:24İlk rüya sahnesi de diyebiliriz.
05:25Karısı Gülsüm'le ilgili gördüğü bir rüya var.
05:28O rüyada işte karısına sanki başka biri geliyor gibi.
05:31Tam anlatmayayım genelde.
05:32Spoiler olacak elbette biraz ama şeyle çok güzel bir leşi.
05:36Hani kaybetme ve her şeye bir nevi senin eşyamış veya neslenmiş gibi görüp.
05:41Sanki bilinmez bir güç bizi alacak gibi.
05:43Hani bunun derinliği de çok güzel.
05:45Sırf köydür işte arazidir orayı geri almak değil.
05:49Hani hayatın da bir nevi bizden alınması.
05:51Hani yavaş yavaş çekilmesi gibi.
05:54Ve filmde bu dediğin gibi rüya da hayatın bir parçası.
05:58Rüya ve gerçeklik birbirinin içine epey karışıyor.
06:01Belli noktalarda hani ayırt etmekte de zorlanıyoruz.
06:04Ama bu istenilen bir şey.
06:05Ve kabus hissi de çok uyandırıyor.
06:08Yani bir janr olarak baktığımda bir şey olarak da düşündüm aslında.
06:12Hani bu tarihe bu kadar bağlı veyahut da gerçek bir hikayeden gelmese belki.
06:16Olabilirdi ayrıca.
06:17Ama bir korku, gerilim yani bu hissiyatı görüyoruz.
06:22Dediğim gibi o kasaba, köy çok güzel bir atmosfer oluşturmuş korku için.
06:27Evet rüyalardan devam edersek de dedesi de rüyalarında Mesut'u güya şeyh ilan etmiş.
06:35Ve ona demiş ki köyü korumak için gerekirse kadınları ve çocukları öldür.
06:40Hani zaten şiddet genellikle hep en zayıf halkadan başlıyor.
06:45Ve zamanla da Mesut'un bu kişisel rüyaları da kolektif bir kabusa dönüşüyor filmde.
06:51Hani herkes şiddeti meşrulaştıran dedeyi de rüyasında görmeye başlıyor.
06:55Evet orada bir nevi büyük anlatılarla kendi anlatımlarımızı birleştirme çabasını da görüyoruz.
07:02Bu hani bazen iyi olabiliyor ama çoğunlukla ne yazık ki kötü sebeplere yol açıyor.
07:07İşte Habil ve Kabil kendi hikayelerini de ona benzetiyorlar.
07:10Köyün hikayesini.
07:11Veyahut işte orada ikizler meselesi.
07:14İkilik dediğimde ondan da bahsedecektim.
07:15Yani ikizler, ikizin ne olması, diğeri, ben ve sen bu ikilikler çok etkili.
07:20İkiz anlatısı da var mesela.
07:22İşte bir ikizi şeytan bırakırmış gibi böyle hurafelerle birlikte gelişen bir korku var.
07:28Ve o Habil ve Kabil o en büyük hikaye gibi en baş hikayeye bağlanıyor.
07:33Orada da mitlerle kendini özdeşleştirdiğinde senin hep amacın büyük olduğundan ne oluyor?
07:39Küçük şeyleri görmemeye başlıyorsun.
07:41Önünde aslında daha değerli olabilecek işte beni kurban etmekte.
07:44Büyük amaç için ondan vazgeçilebilir gibi.
07:47Ama tabii o amaç nasıl bir amaç? Gerçek bir amaç mı?
07:50O rüya herkesin rüyası mı?
07:52O arada birçok şey kaynıyor.
07:53Ve bana ortak bir rüya deyince de bu tabii politik bir mesaj da.
07:57Aynı zamanda sırf hani yaptığımızda gördüğümüz rüyada değil de bir Amerikan rüyası gibi, amaç gibi de bir toplum gibi de.
08:04Benedict Anderson'ın hani ünlü kitabı Hayali Cemaatler, Milliyetçiliğin Kökenleri ve Yayılması.
08:10Tam söylemiştim.
08:12Onu hatırlat.
08:13Yani böyle bir kimlik, milli bir eleştiri de var gibi geldi.
08:17Tabii yani o yazarın da dediği gibi aslında bütün milli ve dini kimlikler de anlatılar ve efsaneler üzerine kurulu.
08:25Ve bu efsaneler olunca ne oluyor?
08:27O kadar efsaneye gidiyor ve gündelik sorunlarını, gerçek hayatı görmemeye başlıyorsun.
08:33Bir ne bir kaçış olmuş oluyor.
08:34Sen diyelim ki kirayı veyahut da işte eşinin, çocuğunun derdini göz ardı edebilmek için bunlara sığınmaya başlıyorsun.
08:43Büyük hayaller, benim amacım daha büyük gibi.
08:46Bu aslında bir nevi kaçış olabiliyor ve gerçeklikle ilişkin zayıflıyor.
08:52Bunu da mesela filmde bu şeyh ve tarikat üzerinden görüyoruz.
08:56Filmde direkt olarak olay söylediğin gibi Bilgeköy katliamı üstünden ilhamla yapılıyor ama şeyh tarikat kısmını kendinin, Emin Alper kendinin eklediğini
09:06yani daha bir kurmaca olduğunu söyledi.
09:09Yani öyle bu kadar detaylı böyle bir şeyhli tarikat olayı yokmuş.
09:12Ama bu gerçekle hayali işte daha insanlara etkili olsun diye bence çok güzel olmuş.
09:18O dergah sahneleri de işte müzik ve insanların katılıp hep beraber zikir yapması yani o içindeki boşluğu kendinden daha büyük
09:26bir şeye ait olma ihtiyacını gösteriyor.
09:29Ama bunu nasıl bir nevi güç oyunlarında çok basit şeylerle de manipüle edilebileceğini de ortaya koyuyor.
09:36Evet ve filmde Mesut kadar Fatma da bir hikaye anlatıcısı aslında.
09:42Aynı bir şehrazat gibi fakat bu anlattığı hikayeler Mesut'u karısına düşman ediyor.
09:49Çünkü böyle köyde orji hikayeleri anlatıyor ve Mesut'un karısının tırnak içinde namusunu da yerle bir ediyor.
09:57Ve köylüler de Mesut'a ve Mesut da Fatma'ya sorgusuz, sualsiz inanıyor.
10:04Yani ben filmin kadınları idealleştirmemesini de sevdim.
10:07Yani burada Fatma da Mesut kadar aslında suçlu ve bazı eleştirmenlerin de Fatma için erkekleşmiş kadın tabirine de katılmıyorum.
10:18O zaman sanki bu güç otoriteşi de tamamen erkeklere atfedilmiş oluyor.
10:24Katılıyorum kesinlikle ve bu dediğim gibi yani köyde bu tür şeyler olur mu ama her şey hikaye üstünden anlatıldı, genişlediği
10:33için gerçekten daha sahice hissettiriyor.
10:36Yani gerçi kadınlar da bunun bir parçası, onların da bir güç arayışları var.
10:41Ben filmi belli bir zamanla esasında bağdaştırmakta zorlandım.
10:46Hani silah var, arabalar var, cep telefonu çok az var mesela.
10:49Ama o olmasa hani o 19. yüzyıl daha önceki bir zaman mı?
10:55Sence zaman nasıl işliyor filmde?
10:57Bence zaman kavramı özellikle belirsiz.
11:01Çünkü bu batılılaşmayla özdeşleştirdiğimiz modernitenin zamanını sorguluyor film bence.
11:08Yani çünkü filmde hiçbir toplumsal ilerleme yok.
11:12Yani bilimden, akıldan uzak bir toplum izliyoruz.
11:15Hani öte yandan da tabii biraz da hani batılıların görmek istediği bir Türkiye'de yani hani akıllarda işte bu hani oryantalist
11:23geri kalmış Türkiye imajını da biraz onaylıyor sanki.
11:28Peki karanlıktan kurtuluş var mı?
11:30Bence yok.
11:32En azından filmde hissettim o yani son sahneyi söylemeyeyim ama orası da hiç bana kurtuluş gibi gelmedi.
11:38Çünkü insan kendi nefsi, nefsinden yani veyahut egosundan nasıl görmek isterseniz nasıl adlandırmak isterseniz ondan kurtulamadığı sürece böyle bir kurtuluş
11:47fikri.
11:48Yani zaten neden kurtuluyorsun?
11:50Kurtulmak her zaman bir mücadele var.
11:51Ve o anada mesela 10 yaşında bir çocuğu veya herhangi birini kurban edebildiğinde yani ona kurtuluş demek hani pek mümkün
12:00olmuyor.
12:00Zaten bu fikir bence en ana fikir filmde güzel olan kurtuluş fikri yani daha büyük fikir en güzel hayatları yani
12:07yaşamı yiyip bitiriyor.
12:09En büyük eleştirisi bence bu oldu filmde benim için yani yeni olarak getirdiği.
12:14Evet yani ve Mesut'un da filmin sonlarına doğru son vaazı o kurtuluş çağrısı da çok çok ironikti.
12:22Çünkü onun kurtuluş dediği aslında bir katliamla sonuçlanıyor.
12:27Yani evet Mesut'un vaazı işte nasıl karizmatik bir insanın yani yalan da söyleyeyim kandırabilme ihtimalinin ne kadar kuvvetli olduğunu.
12:35Yani aslında bizim gene bir basit varlıklar olduğumuzun da altını çiziyor yani.
12:40Yani böyle etkileyici bir insanla hani bağırınca korkarsın ya o mesela hiç geçmeyen bir şeyleri çok büyük bir sesten korkarsın.
12:47O da hani güzel etkileyici bir şeyden kapılabiliyor insanlar.
12:50Ve tabii Mesut'un kendi arzuları, öfkesi, kıskançlığı, cemaatin çıkarları hepsi karışıyor birbirine karışıyor.
12:57Bu bence benim de çok merak ettiğim ve ilgimi çeken bir konu.
13:01Yani politikacılar için yani böyle kuvvetli pozisyonlardayken birine kızmışsın.
13:06Ve o gün çok dertlisin. Yani bunların veyahut da daha önceden kendi travmaların var.
13:11Özellikle yaş aldıkça bunların daha sertleşip bir nevi birbirine karıştığını düşünüyorum.
13:16Ve onu da çok güzel gösteriyor. Yani bir kurtuluşa gidiyorum derken bir nevi senin hayatın kaymış.
13:21Neden? Çünkü birbirine kızmış bile olabilir.
13:24Yani tabii bilemiyoruz da tam işlediğini ama ilginç bir konu.
13:27Bence çok iç işe geçiyor toplum ve bireysellik.
13:29Evet bence de katılıyorum.
13:32Ve gene son vaaza dönecek olursak yani düşman köyün yok olacağı gün bir kurtuluş.
13:38Ve birçok insanın öleceği günde bayram olarak kutlanması da çok ironik.
13:44Ama bana sanki bir yerde de yani film biraz kurtuluş savaşına da değiniyor gibi geldi.
13:51Yani hani filmde hiç bir kurtuluş yok.
13:54Hani burada Mesut'un beraberlik ve bayram çağrısı da çok tanıdık geliyor.
13:59Yani birçok seküler ve dinli liderden de duyduğumuz bir çağrı.
14:04Peki kurtuluşu Emin Alper'in diğer filmleriyle nasıl karşılaştırırsın?
14:09Yani belli noktalarda bir formül varmış hissi uyandırıyor.
14:13Ama bunu da tam hani suçlayabilir miyim bilemiyorum ama.
14:16Kurak günlerde yapı olarak gene bir linç kültürüdür, kasabadır, mekandır çok benziyor.
14:23Tepenin ardı işte orada da topraktır, gene ailedir, kavgadır benziyor.
14:27O arayış dizisi vardı ben hiç sevmemiştim ama gene orada da bir tarikat lideridir.
14:32Yani yönetmenin tarzının olması, bir imzasının olması güzel, çekici.
14:36Yani belli temalar gerçekten derdi.
14:38Ve benim de hissettiğim yani büyük yazarların ve işte sanatçılar hep bir derdinin olması iyidir.
14:43Özellikle çekimleri, atmosferi, filmi çok aslında ben beğendim.
14:48Yani yanlış anlaşılmasın ama bir noktada hepsinde sanki hepsinde biraz bir şey alıyor karıştırıyor.
14:54Biraz daha bir şey alıyor karıştırıyor gibi.
14:56Yani karizmatik lider, cemaat, gaza gelen işte kolay güruhlar, yozlaşma, yolsuzluk, insan zaafı, linç ve küçük kasaba.
15:05Yani tabi bunlar önemli konular ama hep sanki bunları çeşit çeşit yerini değiştirerek onu bize gösteriyor gibi geliyor.
15:13Bu hani şöyle bir film daha çekersem mesela gider miyim? Gene giderim.
15:16Çünkü bu hani sevdiğim bir objenin çeşitli bir ayakkabı değil, farklı renklerinin olması gibi hissettiriyor.
15:23Yani bu tam bir eleştiri de değil ama birbirine de benzediğini düşündüm.
15:31Peki neden izlenir Naz Hocam?
15:34Yani sana katılıyorum. Hani bence kurak günlerin ötesine geçiyor mu bu film?
15:38Hani farklı bir argüman izliyor muyuz? Değil.
15:42Yine benzer işte linç kültürü, iktidar savaşı, işte paranoya, manipülasyon temalarını izliyoruz.
15:49Ama öte yandan bence tabi ki izlemek lazım.
15:52Bir kere Berlin Film Festivali'nde ödül almış. Hani çok büyük bir gurur bu bence bizim için ve Türkiye için.
16:00Ayrıca da Kürtçe'yi de görünür kılması açısından da önemli bence izlenmeli.
16:06Bence zaten her şeyi eleştiriyor. Yani öyle bir taraf tutuyor gibi öyle bir biraz uzak kalmaya çalışıyor.
16:12O da gayet anlaşılabilir. Çünkü hani ben cevap vereceğim neden izledim.
16:16Orada yani herkesi mutlu etmek imkansız. Öyle bir şey yok.
16:20Hatta şu ünlü bir söz vardır ya ki o bile pek geçer.
16:24Hani sen pizza değilsin, herkesi mutlu edemezsin gibi.
16:27Yani filmde hep eksik kalıcı. Çünkü hep bir yeri seçiyorsunuz.
16:30Bence tehlikeli ve zor bir konuyu ele alıyor.
16:33Yani herkesin girmeye cesaret edemediği bu önemli.
16:36Ve hani bir yaratıcı bir şey de eklemiş o işte şeyti, tarikat, elektrisi özellikle.
16:41Ve gayet tekinsiz bir atmosfer ve sürükleyici.
16:44Görsel olarak da çok beğendim. Sinematografyasını da çok beğendim.
16:48Bence sembolik ve psikolojik okumak daha insana keyif veriyor bu film.
16:52Yani daha tarih ve politikten ziyade.
16:55Emin Alper filmi seviyorsanız gidip bence izleyin.
16:59Ama hala benim favorim kurak günler diyebilirim.
17:02Evet, benim de öyle.
17:03Peki sizce karanlıktan kurtuluş var mı?
17:07Yorumlarınızı bekliyoruz.
17:08Haftaya ekran aşkına da tekrar görüşmek üzere.
17:11Görüşmek üzere.
Yorumlar