00:00Ang K-pop pala, bagamat formal na sumibol noong dekada 90,
00:04ang ugat nito ay maaaring matuntun.
00:08Pabalik sa Korean War noong dekada 50.
00:13Ang presensya ng mga sandalong Amerikano noon
00:16ay nagdala ng jazz, rock and roll at western pop sa South Korea.
00:22Sa gitna ng digmaan at pagkawasak,
00:25musika ang nagpahilom sa kanila.
00:30Ngunit hindi lang Koreano ang nakasaksi sa pait ng digmaan
00:35na roon ang mga Pilipinong sandalo.
00:39Sa ilalim ng administrasyon ni El Pidjo Quirino,
00:45nagpadala ng 7,420 Pilipinong sandalo ang Pilipinas.
00:51Bilang bahagi ng kasunduan sa pagitan ng Pilipinas at United Nations,
00:57natulungan ang South Korea na kasalukuyang sinasalakay na mga pwersa
01:01ng komunista.
01:04Isang daan ang nasawi,
01:07tatlong daan ang nasugatan,
01:09nakipaglaban,
01:10nakipagkapitbisig,
01:12at nagbuwis ng buhay para sa kalayaan ng isang bansa.
01:15Ang Pilipinas ang tanging nagpadala ng pwersa sa buong Southeast Asia.
01:25Ngayon,
01:26ang 2.5 milyang lapad na DMZ
01:29o Korean Demilitarized Zone
01:31ay isa sa mga dinarayong lugar ng mga turista.
01:35Sa pamamagitan ng mga binocular,
01:39maaaring masilik ang kabilang panig,
01:42ang North Korea.
01:43Ang tinaguriang Hermit Kingdom,
01:47isang tahimik ngunit makapangyariang paalala ng nakaraan.
01:53Ang Demilitarized Zone o DMZ
01:56ay nagsisilbing buffer zone
01:59sa pagitan ng South at North Korea.
02:06This site was not originally created for the general public.
02:10It was built as an OP, an observation post for a military unit.
02:14However, after the Korean War,
02:16displaced people from the Wang Edo area
02:18who had lived nearby began coming here.
02:20And it became a place where they long for their hometown.
02:23Many of the first generation have since passed away.
02:27And now the second and third generations
02:29come to see their parents' hometowns.
02:36Samantala, sa isang 4,000 square meters na war monument sa Korea,
02:41nakaukit ang alaala ng mga Pilipinong naging bahagi ng digmaan.
02:47Mahigit isang daang sundalong Pilipino
02:49ang nagbuwis ng buhay,
02:51habang mahigit tatlong daan ang nasugatan
02:53para manatiling buhay ang demokrasya sa bahaging ito ng mundo.
02:59Nandito nga tayo ngayon sa Korean War Monument
03:02para sa mga sundalo Pilipino
03:04dito sa Goyang Special City.
03:07At kung makikita niya sa akin likuran,
03:09ay napakaganda nitong monument na ito.
03:12Itong pinakatore, sa pinakagitna,
03:15makikita natin dito ang mga simbolismo na tatak Pilipino.
03:19So, habang nandito naman sa may bandang unahan,
03:21yung tatlong sundalo mga Pilipinong lumaban dito sa Korean War
03:25at sa baba naman,
03:27nandyan ang listahan ng mga pangalan
03:29ng mga sundalong nakipagbuno
03:31noong panahon ng Korean War.
03:35Sa ngayon,
03:36ang mga monumentong ito
03:37ay binarayo ng mga turista,
03:40kabilang ang mga Pilipino.
03:42Since bata pa lang po ako,
03:43kasi interested na ako sa Korean culture,
03:45nonood na ako ng k-drama,
03:48ng mga movies,
03:48especially,
03:49mas more on sa movies po kasi ako.
03:51Ayun, nakikita ko na,
03:53yun nga, magkahiwalay,
03:55and nakita ko na may gantong tour
03:57sa ibang mga travel influencers or vloggers.
04:00So, might as well,
04:02itry ko na rin kasi
04:03para mas malaman ko pa yung history
04:06on kabuan ng Korea.
04:16Koreans always remember
04:17those who helped us
04:18during the Korean War.
04:19To honor and keep that gratitude in mind,
04:22we still fly the flags
04:23of the 16 countries
04:24that supported Korea
04:25during the war
04:26in the exhibition hall below.
04:28We also fly the flags
04:29of the countries
04:29that provided medical support
04:31as a sign of our appreciation.
04:34Matapos ang Korean War,
04:36isa ang Pilipinas
04:37sa mga patuloy
04:38na umanalay sa kanina.
04:39At sa mga panahong ito,
04:41may kakayahan ng Pilipinas
04:43na magpadala ng tulong
04:44sa kahit anong bansa.
04:46Dahil mula dekada 50
04:48at 60,
04:50pumapangalawa tayo sa Japan
04:51bilang pinakamayaman na bansa
04:53sa Asia.
04:55At isa
04:56sa pinaka nahuhuli
04:57ang South Korea.
04:59Subalit,
05:01hindi ito
05:02iniwan ng Pilipinas.
05:04Nanatili ang mga sundalong
05:06Pilipino
05:06para bigyang siguridad
05:08ang komunidad.
05:10Nagpadala rin tayo
05:11ng pagkain,
05:12gamot,
05:13at iba pa.
05:15Ngayon,
05:16ito na
05:16ang South Korea.
05:21Kahit gaano pa kaunlad
05:23ang bansa ngayon,
05:24masasabing
05:25hindi sila nakalimot
05:27magpasalamat.
05:30Nagtayo sila
05:31ng memorial parks
05:32kung saan
05:33binigyan nila
05:34ng halaga
05:34ang 22
05:36bansa
05:36na tumulong
05:37sa kanila.
05:39At isa rito
05:40ang Pilipinas.
05:44Dahil sa
05:44secretation
05:45ng South Korea
05:46at ng 22
05:47bansang
05:48tumulong,
05:49isa na itong
05:49munglad
05:50at progresibong
05:51bansa.
05:52Maraming salamat
05:54sa pagtutok
05:54sa Eyewitness,
05:55mga kapuso.
05:56Anong masasabi nyo
05:57sa dokumentaryong ito?
05:59I-comment na yan
06:00at mag-subscribe
06:01sa GMA Public Affairs
06:03YouTube channel.
06:04Outro
Comments