Oynatıcıya atlaAna içeriğe atla
  • 2 saat önce
Söyleşi: Faruk Ekici

Sanatçı Ayla Turan, 30 yıllık üretim pratiğini İş Sanat Kibele Sanat Galerisi’ndeki retrospektif sergisiyle bir araya getiriyor. Masumiyetin simgesi olan "çocuk" figürlerini nötr ve cinsiyetsiz bir metafor olarak merkeze alan sergi; polyester, ahşap ve bronz gibi farklı malzemelerden üretilen mutlu çocuk suretlerinin ardında deprem, savaş ve sokak hayvanlarının katledilmesi gibi toplumsal ve hüzünlü gerçekleri tartışmaya açıyor.

Heykeltıraş Ayla Turan; "eski albümlere bakmak gibiydi" sözleriyle tanımladığı 56 eserlik "Ayla Turan Retrospektif" sergisini, cansız maddelere canlılık hissi veren sanatsal yaklaşımını ve neşeli oyunların ardına gizlenen direniş hikâyelerini T24'e anlattı. Sohbetimizin ardından ise taşa, ahşaba ve bronza kazınan bu 30 yıllık hafızayı, bizzat yaratıcısıyla yan yana yürüyerek keşfe çıktık.
Döküm
00:07Müzik
00:10Bazen bir heykelin soğuk mermerinde insanlığın en sıcak ve en yaralı öyküsüne dokunursunuz.
00:18Ayla Tuğra'nın çocukları masumiyetin ardına gizlenmiş o derin hakikati sanatçının kendi kelimeleriyle şöyle fısıldıyor bizlere.
00:26Biz savaşın tam ortasında hayatta kalanlarız.
00:29Toz duman dağılıp gürültü kesildiğinde yanık kokuları dağıldığında yıkıntılar arasında top oynayan çocuklarız.
00:36Üzerimizdeki tozları silkeleyip ayağa kalkar güneşin doğuşunu bekleriz.
00:40Bazen yakılmış bedenlerin üzerinde hala tüten dumanın sıcaklığında uçurtmalarımızı uçururuz.
00:46Kim daha yükseğe çıkarabilecek uçurtmasını diye yarışırız.
00:49Sadece korkularımız gerçek, geriye kalanı hep oyun.
00:52Hazırsanız şimdi gelin oyunla gerçeğin birbirine karıştığı bu dünyanın izini İş Sanat Kebele Sanat Galerisi'nde sürelim.
01:01Önce Ayla Tuğra'nın 30 yıllık sanat serüvenini konuşalım.
01:04Hemen ardından bu hikayelerin vücut bulduğu sergiyi bizzat yaratıcısıyla adım adım gezelim.
01:11Hoş geldiniz Ayla Hanım.
01:12Merhaba, hoş bulduk.
01:14Hemen ilk sorumla başlıyorum.
01:1630 yıllık sanat hayatınızı tek bir mekanda toplamayı eski albümlere bakmak gibi iyi de olarak tanınıyorsunuz.
01:21Peki bu sergiyi gezen bir ziyaretçi sizin sanat hayatınızda nelere şahitlik edecek?
01:26Beni daha iyi tanıyacak diye düşünüyorum.
01:2830 yıl az bir zaman değil gerçekten çok çalışmışım, bir sürü de eser ürettim.
01:32Tamamını elbette toplayamadık bu sergide ama büyük bir kısmı da en azından fikir edinmeleri için
01:37hem fotoğraflarla bunları destekledik hem de heykellerin bir kısmını koleksiyonellerden toplayıp buraya koyduk.
01:44Toplamda 56 eser var.
01:46Bence güzel bir tanımalar açısından iyi bir derleme oldu diye düşünüyorum.
01:50Ziyaretçiler görecekler geldiklerinde eserlerinize baktığımızda merkezde ağırlıklı olarak beyaz çocuk figürlerini görüyoruz.
01:57Bize bu çocukluk temasından ve neden bu konuya bu kadar yoğunlaştığımızdan da biraz bahseder misiniz?
02:03Yani çocuk figürünü aslanan çocukları bir metafor olarak kullanıyorum.
02:07Benim anlatmak istediklerimi anlatabilecek beyaz bir sayfa aslında bu.
02:11Çok nötr ve cinsiyetsiz, milliyetsiz, çıplak ayaklarıyla bazen bu konuya da çok iyi bir şekilde anlatabileceğimi düşünüyorum çocuk metaforuyla.
02:20Yani seçtiğim konuda acıklı konular da var, hüzünlü şeyler de var ama mutlu çocuklar görünümünde.
02:26Burada birçok farklı malzemeden yapılmış eseriniz var.
02:31Malzemelerin türü heykellerinizin anlattığı duyguyu da değiştiriyor mu?
02:35Yani bazen daha iyi ifade ettiğini düşünüyorum.
02:37Mesela son dönemlerde kullandığım malzeme genellikle polyeser.
02:40Mermer de çalışıyorum, granit de çalışıyorum, ahşap heykeller yapıyorum, metal kullanıyorum.
02:45Yani bu malzeme çeşitliği aslında çok zenginleştiren bir şey ifade biçimine.
02:49Yani hepsini kullanabiliyor olmak da bence çok özgürleştiriyor beni.
02:52Çünkü istediğim zaman bu parlak yüzeylerde bir şey kullanmak istediğim zaman polyester kullanıyorum.
02:58Ya da yontmam gerektiği zaman mermer kullanabiliyorum mesela.
03:00Bu sergide de özellikle seçtiğim ilk kez burada sergilenen bronz bir heykelim var.
03:05Üç metre boyunda bir bronz heykel oldu.
03:07Ya bu malzeme çeşitliği bence beni özgürleştiren bir şey diye düşünüyorum.
03:10Bir de heykelleriniz aslında ağır ve hareketsiz nesneler gibi görünürken hepsi çok eğlenceli.
03:16Sanki her an canlanacakmış gibi duruyorlar.
03:18O sert maddelere bu anlık enerji diyebileceğimiz şeyi, bu gülümseten hissi nasıl kazandırıyorsunuz?
03:24Yani bir aslında cansız objeleri biz canlıymış hissiyle nasıl izleyebiliyoruz?
03:30O bence duyguyla alakalı.
03:31Siz izlediğiniz zaman kendinizden bir şey buluyorsunuz diye düşünüyorum.
03:34Çünkü ben onu da yaşayarak aslında o anı yaşıyorum ben onlarla şey yaparken.
03:39Hatta konuşuyorum bazen yaparken o küçücük dudak detayı, işte gözündeki aslında nokta gözler ama
03:44küçücük o jestleriyle çok iyi gözlemlediğim için belki de onu en iyi haliyle vermeye çalışıyorum.
03:50O da herhalde başarılı oluyor ki siz de böyle hissediyorsunuz.
03:53Size de geçiyor o enerjiye.
03:54Girdikleri zaman böyle sarılanlar oluyor, ağlayanlar oluyor.
03:57O kadar mutlu oluyorum ki bu duyguyu gerçekten iyi verebilmişsem eğer diye.
04:01Bence o ifade biçimiyle alakalı.
04:03Anladım.
04:04Aslında girişte de kısaca bahsettiniz ama çok masum ve neşeli görünüyorlar ama içlerinde üzgün olanlar da var.
04:10Burada aslında ben şunu da sormak istiyorum.
04:12Hemen girişte görecekler izleyenler.
04:14Telefonuna gömülmüş küçük bir heykel de var.
04:17Ama burada sokakta oynayan, hayvanlarla vakit geçiren çocuklar da var.
04:21Ben biraz aslında bu serginin toplumsal mesaj kaygısı olduğunu da düşünüyorum.
04:25Burada sormak istediğim bu sergiyle seyirciye, izleyiciye ne anlatmak istediğiniz?
04:30Burada aslında farklı dönemlerde yaptığım heykeller var.
04:34O bahsettiğiniz telefonla oynayan çocuk da kendi içine gömülmüş aslında.
04:37Biraz o iç dünyasında.
04:39O tehlikeli oyunlar diye bir sergi yapmıştım 5 yıl önce.
04:42PG Art Galeri'de.
04:43Tam da pandemiye denk gelmişti.
04:44Orada işte sapanla oynayan bir çocuk vardı.
04:47Balon üfleyen bir çocuk var.
04:48Üzerinde video instalasyonu var.
04:50Bu sergide de ona yer verdim.
04:51İşte bul beni vardı, saklanan bir çocuk falan.
04:54Bunlar böyle o tehlikeli oyunlar içinde.
04:56Orada aslında o telefonla oynayan çocuk da kendi dünyasında görünür.
04:59Belki orada bir savaş sahnesi izliyor ya da bir savaş oyunu oynuyor falan gibi.
05:03Böyle bir gönderme vardı orada da.
05:05Hepsi mutlu çocuk gibi görünüyor.
05:07O fragile da öyle mesela.
05:08Kırılgan kutunun içinde saklanan çocuk da mutlu çocuk gibi görünüyor.
05:12Ama mesela o depremden sonra yaptığım bir çocuktu.
05:14Forklifle kaldırılmış bir kutunun içinde saklanan bir çocuk.
05:17Ya da kaslı bir çocuk var.
05:18Koru beni diyen bir çocuk var.
05:20O da mutlu görünüyor.
05:21Ama aslında mesajı belki alt katmanlarda biraz arayıp biraz vakit geçirmek gerekiyor.
05:25Ben aslında sergime gelen herkesten rica ediyorum.
05:28Her heykelin başına en az bir dakika durup onun hem duygusunu yaşasınlar.
05:32Mutlu hissettirsin.
05:33Çok mutlu oluyorum tabii ki.
05:35Ama o alt katmanları da birazcık düşünüp onu sorgulamalarını istiyorum.
05:39Burada yaklaşık 30 yıllık sanat hayatınızdan birçok eser var.
05:43En azından benim çocukluğumda çocuklar sokakta sapanla oynayabiliyordu.
05:48Ya da sokakta hayvanlarla vakit geçirebiliyordu.
05:51Yani sokakta yaşayan bir çocukluk.
05:53Ama şimdi maalesef bazı haberlerde de gördüğümüz yere falan sokağa çıkmak tehlikeli adlediliyor çocuklar için.
05:59Kesinlikle.
06:00Orada köpekle sana bir sır vereyim diyen çocuk da oradaki şu anda bir sürü sokak hayvanları katlediliyor.
06:07Bence buradan da öyle bir mesaj da göndermiş olalım.
06:10Orada o eğleniyor gibi onunla bir dostluk kurmuş gibi falan.
06:14Biraz da onu da aslında göstermek istedim.
06:17Köpekle oynayan çocuk öyle bir şey.
06:19Sapanla hani kuş vurmayan bir sapanla çocuk.
06:21O direnişin simgesi benim için.
06:22Orada başka bir şey yapıyor o sapanla aslında o çocuk.
06:25Son olarak sanatseverler sergiyi ne zamana kadar ziyaret edebilecekler?
06:299 Şubat'ta açtık.
06:3111 Mayıs'a kadar devam edecek.
06:34O zaman kadar da her gün açık ücretsiz bir şekilde gelip görebilirler.
06:37Atölyeler ya da başka bir şeyler olacak mı?
06:39Böyle bir şeyi sergi başında da konuştuk.
06:41Çocuklarla da alakalıymış gibi gözüken bir sergi olduğu için.
06:44Aslında benim için de mutluluk verici tabii.
06:46Burada öyle bir atölye kurmayı düşünüyoruz.
06:48Şu anda planlanma durumunda ama netleşeceği zaman zaten duyurusunu iş bankası yapacak.
06:55Ben bize vakit ayırdığınız için çok teşekkür ediyorum.
06:58Ben teşekkür ediyorum.
06:59Herkesi bekliyoruz sergimi.
07:17Buraya girdiğinizde ilk benim ailem de çocukluk fotoğraflarımla başlıyor o hikaye.
07:23Burada da yine benim çocukluğumdan oyuncaklar var.
07:27Hatta o yüzden bu oyuncaklı seriyi ilk başta koyduk bu fotoğraflarla birlikte.
07:32Farklı dönemlerde farklı heykeller, malzemeler kullanmıştım.
07:35Mesela bu 2009'da yaptığım Luna Park sergisinden bir detay.
07:39Üç tanesini şey yapabildik.
07:42Burada mesela kağıtla granit kullanmışım.
07:44Böyle bir denemem olmuş.
07:46Yine oyuncaklardan yola çıkarak hazır malzemeleri de kullandım taşla birlikte.
07:50Hem oyuncak kullanıyorum hem de çocuk figürlerinden önce bir şey bu aslında ama
07:56o çocuklarla alakalı şeyler yine oyuncakları kullanarak aslında böyle bir ifade biçimi seçmişim o zaman.
08:02Yine Almanya'da geçen çocukluğundan işte kareler var, okul döneminden bir şey var.
08:07Bu da başka bir sergiden çiftler sergisi vardı.
08:11Oradaki böyle bir çift sergisinden bigodili kadın ve pijamalı adam.
08:15Burada başka şeyler de vardı, figürler.
08:18İşte kralla kraliçe vardı, imamla karısı vardı, horoz tavuk vardı.
08:23Bunun gibi farklı çiftler seçmiştim.
08:25Ahşap ve yine farklı malzemeleri bir araya getirerek yaptığım bir şey.
08:28Bu da yine aslında çocukların oynadığı bir oyuncak gibi Adana'da Çukurova Üniversitesi'nde mermerden yaptığım bir heykel.
08:37Mermer yontarak yaptığım işte mesela bu su altında, Bodrum'da bir sergide.
08:45Yine Bodrum'da başka bir koleksiyonların evinde.
08:48Burkina Faso'da yine çocuklarla bir fotoğrafım var ve orada farklı bir şey kullanmışım.
08:52Afrika ile alakalı bir heykel, cembe heykeli.
08:56Şuna geçmek istiyorum, burada özellikle belirtmek istediğim okul döneminde yaptığım mermerden bir heykel.
09:04Bu da 93'te yapmışım, doğmamış çocuk diye.
09:08Cenin heykeli mermerin içinde.
09:10Bu benim için çok önemli.
09:11Neden?
09:12Çünkü mermer olarak yapmıştım ama sonradan başka çocukların doğuşuymuş aslında.
09:19Bu mermerin içinde gizli kalmış bir cenin heykeli.
09:22Sanki daha sonra yapacağım heykellerin başlangıcı gibi yani onun içinde saklanmış ve sonraki dönemi beklemiş gibi düşündüm.
09:30Bu çocuk figürleri başladı, bununla başladı.
09:33Yine bunun mermerini yapmıştım Almanya'da.
09:35Bir direniş hikayesi aslında.
09:37Umut heykeli olarak bununla o seri başlamış oldu.
09:40Bu da bir koleksiyonerden geldi.
09:42Şimdi böyle devam edebiliriz geriye doğru.
09:44Ondan sonra başka bir sergi açmıştım.
09:47PG Art Gallery'de.
09:48Tehlikeli oyunlar sergisinden işler var burada.
09:54Mesela bu sapanlı heykel.
09:56Yine o da direnişin sembolü.
09:58İşte sana bir sır vereyim diyen bir çocuk köpekle konuşuyor.
10:01Tam bu sokak hayvanlarının katledildiği bir dönemde yaptığım bir heykel.
10:07Aslında beslendiğim, ilham aldığımı düşündüğüm şeyler hayat demiştim.
10:11Ve bu da hayatın içinden kareler aslında.
10:14Hepsi benim yaşadığım.
10:15Hem benim coğrafyamda hem evrensel düşündüğüm zaman bu dünyayla ilgili konular aslında.
10:22Yani hepsinde bir hikaye var.
10:24İşte bir tane çocuğa kral çıplak dedirtiyorum mesela.
10:27Mısır'da yaptığım, İsveç'te yaptığım, İtalya'da yaptığım büyük boyutlu kamusal alanlarda.
10:31Bu da müzede, Asvan'da bir müzede şu anda açık alanda.
10:34Böyle farklı kareler.
10:36Retrospektifin önemi aslında benim sadece bu çocuklar değil.
10:40Hem farklı malzemelerle çalışmamla alakalı.
10:43Hem de yurt dışında, hangi nerelerde heykellerim var.
10:47Onları görmeleri açısından da bence izleyiciye farklı bir tarafımı da tanıtmış olacak diye düşünüyorum.
10:53Burada mesela Lehen'de yıkananlar hatırlar bu sahneyi.
10:58Benim de çocukluğumda Almanya sonrası Çatalca'ya yerleşmiştik.
11:02Ve orada böyle bir sahne yaşadım ben.
11:03O da benim hayatımdan bir parça aslında.
11:06Yine mermerden farklı dönemlerde çalıştığım fotoğraflar.
11:11Bu da fragile olan, deprem sonrası yaptığım, kırılgan dediğim, işte bir forkliple hem iki boyut, üç boyutu bir arada kullandığım
11:20bir şey, heykel.
11:23Yine koru beni diyen bir çocuk heykeli.
11:28Bazen böyle yazı yazıyorum desenler çizip, bu da geçen sene Londra'dayken yazmıştım bunu.
11:36O çocuğun dilinden yazıyorum yine.
11:37Biz savaşın tam ortasında hayatta kalanlarız.
11:40Toz duman dağılıp gürültü kesildiğinde, yanık kokuları dağıldığında yıkıntılar arasında top oynayan çocuklarız.
11:47Üzerimizdeki tozları silkeleyip ayağa kalkar güneşin doğuşunu bekleriz.
11:51Bazen yakılmış bedenlerin üzerinde, hala tüten dumanın sıcaklığında uçurtmalarımızı uçururuz.
11:57Kim daha yükseğe çıkarabilecek uçurtmasını diye yarışırız.
12:00Sadece korkularımız gerçek, geriye kalanı hep oyun.
12:04Böyle bir yazı yazmıştım mesela.
12:07Ondan sonra burada yine benim atölye ortamımdan fotoğraf var.
12:11Farklı boyutta bir arada görmek için böyle.
12:14Bu da yolumu aydınlat diye bir heykenin ilk eskizi aslında.
12:18Bunu çizmiştim. Sonra da nereye koyduk onu diğer tarafta göreceğiz.
12:23Bu böyle bir direniş heykeli bu da.
12:25Böyle rüzgarda dönüyor.
12:28Rüzgara karşı duranların heykeli diye düşünüyorum bunu.
12:32Yani rüzgar esiyor ama hep ona karşı durması gerekiyor.
12:35Boya da kullanıyorum. Bazen renk de kullanıyorum.
12:38Bu da Umut heykelinin başka bir malzeme denemesinde.
12:41Paslanmaz heykel bu da.
12:42Mesela bu İtalya'da yaptığım, 2009'da yaptığım bir heykel.
12:46Yine mermeri boyamayı da seviyorum.
12:48Sadece polyesterleri boyamıyorum.
12:50Mermerde de boya kullanmayı seviyorum.
12:52Yani birazcık sıra dışı bir şey aslında.
12:55Yani çok yapılan bir şey değil o mermeri boyama işi ama ben denemek istiyorum, yapıyorum.
12:59Bunlar Çin'de yaptıklarım.
13:02Granitten bayağı büyük boyutlu bir heykel.
13:05Bisiklet heykeli.
13:06Yine benim atölye ortamımda zımpara yaparken bunların çalışma aşamasını göstermek için bir fotoğraf bu da.
13:12Çünkü hepsinin farklı bir çalışma tekniği var.
13:15Mermer çalışırken o bloklardan yontuyoruz ama burada ilk önce modellemeyi yapıp sonra marcunlanıyor, zımparalanıyor, boyanıyor falan o aşamaları farklı.
13:27Suriye'de 2010'da yaptığım bir heykel.
13:2916 yıl olmuş.
13:30O zaman savaş öncesiydi bu tabii.
13:32Şu anki akıbetini bilmiyorum.
13:34Umarım hala duruyordur.
13:36İki örgülü kız heykelim.
13:38Bu da ben burada yokum.
13:39Burada kimse yok adlı heykelim.
13:41Yani çerçevenin arkasına saklanmış, orada kimse yok diyor ama saklanıyor bir yandan gibi böyle bir oyun oynadım yine yani.
13:48Bu da benim çocukluk anım.
13:50Çünkü ben çocukken heykel de yapıyordum tamam küçük küçük ama bir yandan da işte bebeklerime böyle dikişler dikip kafalarına çıkartıyordum
13:59onları.
14:00Elbise dikip koltuğun arkasına geçip böyle koltuk arkasında kukla oynatıyordum çocukları çağırıp böyle.
14:05Yani nasıl bir şeyim varsa bilet kesip tiyatro var deyip çağırıp onları kukla oynatıyordum.
14:11Mesela bu onun hikayesi.
14:12Sonra bu kendi kedimle ilgili bir hikaye.
14:16Yani çok aslında böyle her şeyi de anlatmak istemiyorum.
14:18Herkes kendinden bir şey bulsun istiyorum geldiklerinde sergiye ama.
14:22Yani o hikayeyi bilmek de hoşlarına gidebilir diye düşünüyorum.
14:25Bu ur böcekli olan da yine benim çocukluğumda bir pet olarak düşündüğüm, beslediğim, büyüttüğüm bir ur böceğinin hikayesi.
14:33Burada daha önce gördüğünüz şey özgür süvari heykelim, kitap okuyan.
14:40Yine taştan çalışma aşamalarını görebilirsiniz.
14:43Bunlar da kamusal alanlarda.
14:45İstanbul'da işte Mustafa Kemal Kültür Merkezi'nin bu da Beylikdüzü'nde bir alanda.
14:49Bunlar yurt dışında yaptıklarım.
14:52Bu çalışma dönemlerini görmek izleyici için de güzel oluyor aslında.
14:56Nasıl üretildiğini çünkü insanlar merak ediyorlar.
14:59Ve bu süreçleri görmek de biraz daha insanlara yakınlaştırıyor.
15:04Hem kamusal alanlarda ben çalışırken de gelip izliyorlar mesela yurt dışında.
15:09Ondan sonra biraz daha heykeli sahiplenmeler açısından da bence pozitif bir şey.
15:13Yine kukla oynatan bir çocuk var.
15:15Bu da eğlenceli benim için.
15:18Herhangi bir yere oturabilir.
15:19Bir çatının üstünde hayal etmiştim ilk önce bunu ama böyle sergileme biçimi olarak böyle bir silindirin üzerine koyduk galeride.
15:26Bunlar güneşi bekleyen çocuklar.
15:28İsimle biraz yönlendiriyorum aslında.
15:31Hepsi böyle beşi birden bir arada.
15:34Yağmurlu bir havadalar.
15:36Güneşi bekleyenler koydum bunun adını.
15:39Yani yine umut var bir heykel diye düşünüyorum.
15:42Umutla bekliyorlar.
15:43Şu anda böyle bir korunma ihtiyacı içindeler.
15:46Ona da böyle alttan böyle bir mesaj vermiş oldum.
15:49Yine yurt dışında yaptım.
15:51Bu da bayağı büyük boyut.
15:52Böyle yedi buçuk metrelik bir heykel.
15:54Hindistan'da Udaypur'da.
15:56O da kamusal alanda.
15:58Bu da Hindistan'da.
16:00Fotoğrafta da görüldüğü gibi.
16:022008'de epey bir yıl olmuş.
16:0416 yıl önce yaptım bir heykel.
16:06Kore'de yine çalışma ortamını göreceksiniz.
16:08Hadi uçalım adında bir heykel var.
16:11O da bütün renkler bizim diye düşünüyorum.
16:15Gökkuşağı taşıyan bir çocuk var.
16:16Yine atölye ortamında çalışırken bir şeyim var.
16:19Böyle gidiyoruz.
16:21Bu da yine saklanan bir çocuk.
16:24Böyle duvarın arkasından bakıyor.
16:25Bütün olup bitenlere gibi.
16:28Bul beni adı heykelin.
16:31Yine böyle bir enstelasyon var.
16:33Burada da hareket et diyorlar.
16:36Küçük motorlar var elektrikli.
16:37Onlarla dönen çocuk heykelleri.
16:40Yine bağımlı adında bir eser.
16:42Bu bronz heykelde 3 metre boyunda.
16:44İlk kez bu sergi için yaptım.
16:46Burada sergileniyor.
16:48Özgür süvarının bronz versiyonu bu da.
16:51Burada da tahta bacaklar.
16:52Biraz yukarıda duran figürler bunlar.
16:54Bizi üstten izleyen çocuklar.
16:56Burada beşli figür olarak böyle sergiledik.
16:59Böyle bir düzen kurduk.
17:01Bizi izleyen çocuklar bunlar da.
Yorumlar

Önerilen