Oynatıcıya atlaAna içeriğe atla
  • 14 saat önce
Yönetmen Selçuk Metin, 25. Vehbi Koç Vakfı Ödülü vesilesiyle, çağdaş sanat dünyasında sınırları zorlayan ve uluslararası alanda birçok başarıya imza atan disiplinlerarası sanatçı Canan Tolon'un hayatını, eserlerinin yaratım sürecinden kesitler ve tanıklıklar eşliğinde belgeselleştirdi.

Çağdaş sanatımızın kural tanımaz ve en renkli isimlerinden biri olan usta sanatçı Canan Tolon, sanat hayatı boyunca mimari, matematik ve resmi harmanladığı çalışmalara imza attı. Türkiye'de ve dünyada enstalasyon sanatının boyutlarını değiştiren Tolon; kalıcılığı reddederek zamanla dönüşen pas, su, tohum ve kahve telvesi gibi malzemelerle sanat dünyasında kendine has, "sessiz ve şivesiz" bir dil yarattı.

11 aylıkken Fransa'da bir hastane odasında başlayan ve 1979'da gizlice çıkılan şalvarlı Doğu Anadolu rotalarına uzanan bu sıra dışı yaşam öyküsünün kahramanı Canan Tolon, sanatına yaptığı bu eşsiz katkılarla son olarak Vehbi Koç Ödülü'ne layık görüldü.

Selçuk Metin'in, adını sanatçının çocukluk yıllarında tüm dünyasını sığdırdığı bir hastane dolabından alan "Çekmece" adlı belgeselinde; dostları ve meslektaşları, "alıngan, fettan, filozof, çok kültürlü" olarak tanımladıkları usta sanatçıya dair görüşlerini, tanıklıklarını anlattı.
Döküm
00:22İzlediğiniz için teşekkürler.
00:42İzlediğiniz için teşekkürler.
01:28İzlediğiniz için teşekkürler.
01:41İzlediğiniz için teşekkürler.
02:06İzlediğiniz için teşekkürler.
02:36İzlediğiniz için teşekkürler.
03:06İzlediğiniz için teşekkürler.
03:23İzlediğiniz için teşekkürler.
03:55İzlediğiniz için teşekkürler.
04:03İzlediğiniz için teşekkürler.
04:29İzlediğiniz için teşekkürler.
04:30Allah'ım bana fikir ver.
04:33Ben onun Türkçesini, Türkçeyle kurduğu ilişkiyi çok ilham verici buldum hep.
04:38Ana dilimi hiçbir zaman bilemedim.
04:40Yani hatta hala Türkçede ve zorluğum vardır biliyorsunuz.
04:45Yeterince pratiği yok aslında Türkçeyi gayet iyi biliyor bence.
04:50Evet.
04:51Evet.
04:52Neydi?
05:02İzlediğiniz için teşekkürler.
05:16İzlediğiniz için teşekkürler.
05:24İzlediğiniz için teşekkürler.
05:28İzlediğiniz için teşekkürler.
05:34İzlediğiniz için teşekkürler.
05:37Ş sosyal makinaları falan saklayabiliyorduk.
05:39Kalabalık toplanıyordu boşumuza çocuklar.
05:42Taş atanlar vardı.
05:44Biz tabii ki biz iki tane.
05:46Hatta bize sormuşlar değil.
05:48Sahibiniz yok mu diye sordular.
05:58Orada çok az malzemelerle inanılmaz mekanlar yaratan.
06:04Oradan buradan toplanmış, atılmış.
06:06Malzemelerden kendilerine mekan yaratan evlerin fotoğraflarını çektim.
06:14Tekrar tekrar kullanılan malzemeleri mesela ben de bunları görüp de oradan esinlendiğim bir mimari öğreniminden yani üniversiteden çok daha önemli
06:24şeyler öğrenmiş oldum.
06:30Berkeley, California, Amerika'dayız.
06:3480'lerin başı Canan mimarlık tarihinde ben matematikte.
06:40İki bilim kadını olma yolunda gibiydik ama Canan'ın akademik hayatın kurallarına tahammül edecek bir karakteri yoktu.
06:48Tarih derken mimari, mimari derken resim, resim derken fotoğraf, fotoğraf derken malzeme, malzeme derken enstelasyon, enstelasyon derken toprak.
07:00Yani oradan oraya zihni de kendi de uçuyordu adeta.
07:08Resme ne zaman başladın sorusuna hiçbir zaman net bir cevap veremiyorum.
07:14Çünkü resim benim için bir keşif değildi, bir aletti.
07:19Kendime bildim bileli, kendime ifade etmek ve iletişim kurmak için kullandığım bir araçtı.
07:25Bir dil gibiydi.
07:27O dil sessiz değildi ama şivesizdi.
07:32Anlamını kimsenin korcalamayacağı, yargılamayacağı, nerelisin ya da sana ne oldu gibi bitmek bilmeyen sorulara izin vermeyen bir dildi.
07:42Bu yüzden resim özgürlüğü temsil ediyordu.
07:46Kendi dünyamı şekillendirmek ve kurmak için bir araçtı.
07:54Eserleri gerçekten çok enerjiktir.
07:57Onun kullandığı bazı teknikler var.
07:59Muhtelif katmanları görürsünüz eserlerinde.
08:02Katman katman.
08:02Derine baktıkça daha derine gidersiniz.
08:05Sizi içine alan muazzam bir cesameti vardır.
08:08Üç zamanlı bakarsınız.
08:10Dördüncü boyutta zaman.
08:12Resmi sadece boya kullanarak değil, işte kahvenin telvesi, demirin pası, tohumu atıyor.
08:21Tuvalin üstüne tohum çimleniyor.
08:25Bütün bu dönüşüm, yani maddenin dönüşümü nasıl biz yaşıyoruz, yaşlanıyoruz?
08:33Eskisi gibi değiliz.
08:35Dolayısıyla madde de aynı şekilde dönüşüyor.
08:39Canan'ın eseri hep bunun izini taşıyor.
08:42Yaşam gibi.
08:46Bir mimar olarak beni ilgilendiren malzemelerin değişimi.
08:51Tabii ki mimariden sonra biliyorsunuz mimarlar her şeyin kalıcı olsun ister.
08:57Hatta bir anıt olsun bile.
08:59Ben ise sanatımda kalıcı olmayan işler yapardım.
09:04Beni ilgilendiren mekan yaratmaktı.
09:07Mimari mekandan bahsetmiyorum.
09:09Etrafınızda sevdiğiniz şeyleri koyarsınız ve o sizi rahatlatıp tanıdığınız nesnelerle etrafınızı sararsınız.
09:20Bir kere müthiş bir yapısal planlamacı.
09:25Matematikteki sağlam yapı kurma hedefi sanki Canan'ın hep içinde.
09:28Ayrıca sıkı bir geometrici de görürüm.
09:31Eserlerinde aynalar çok önemli bir yer tutar.
09:36Sonlu imkanların içine sığdırdığı sonsuzluk.
09:40Canan bu açıdan devamlı içinde bulunduğu sınırlarla yetinmeyen, sınırları zorlayan ve aşan bir matematikçidir.
09:48Aynalar tabii ki mekanını büyütmek için hatta biraz da hayal kırıklığına uğratan bir şeydir.
09:55Fakat benim ideyarımdaki aynalar hala icat edilmedi.
10:00İnsanları göstermeyen aynalar yaratılsın isterim ama onun bir türlü olmadı.
10:09Aslında eserin kendini özgür bırakabiliyor.
10:13Ama aynı zamanda bizleri eserleriyle düşünmeye sevk etmeye çalıştığı için de nasıl söyleyeyim bir tedirginlik duygusu hissediyorum.
10:23Bir tekinsizlik arıyorum işin içerisinde.
10:26Burada bir şey saklı.
10:34Şekilleri okumaya dair neredeyse aşılmaz bir dürtümüz var insan olarak.
10:40Karmaşlanın içinde tanıdık bir şey arıyoruz.
10:42Anlam kurmak istiyoruz.
10:44Kahve telvisine yol aramak gibi soyut resimlerle bir şeye benzetme arayışındayız.
10:50Göz avlanmak ister.
10:51Bir şey yakalayıp onun peşinden gitmek ister.
10:54Bu dürtümüzü kullanmak istedim çalışmalarımda.
11:09Zaten tekrarlanamayacak rastlantısal işler yaptığım için.
11:13Mesela pasla suyla biraz da trans halinde çalışırım.
11:21Zaten kaos içinde çalışırım.
11:23O kaosun içinde ben yolumu bulurum.
11:25Mükemmel resimler hep tesadüfen olur.
11:28Bazı işler vardır ki başlarım ve o kadar iyi bilirim ki nasıl gideceğim.
11:34O kadar iyi bilirim her şey tamamdır falan.
11:37Sonra durur o ve seneler sonra devam ederim.
11:41Tamamen başka bir hiçbir zaman istediğim olmamıştır.
11:44Mesela geçmişsiz gelecek diye tercüme edilen kitabını tavsiye ederim.
11:59İzlediğiniz için çok şergesin.
12:01bu
12:30dediğinde
12:31Ofer a tous ceux qui admire ce tableau, les rêves qu'elle n'avait pas eu et les rêves que
12:37nous n'avons plus.
13:04Elle a earned her first degree as an architect and never took art lessons and it's interesting
13:08because I think it's why she's technically so very, very good because she knows the tools
13:16of the architect, she knows how to make things, but she's not confined to traditional ways
13:22of making things, traditional ways of making marks.
13:25She lays it all out there, it's very tough, it's not easy art, but it's often very,
13:31very beautiful and that's how she sucks you in.
13:35You look at this and you make sense of it, but you make sense of it for yourself.
13:39It's not Chenan Toulon telling you what to think.
13:43It's her laying the facts out in front of you and saying, you decide, you figure it out.
13:53Biliyorum ki resimin sözcükleri yoktur ama bir hissi vardır, onu amaçlıyorum.
14:00Yani insanlarla herkesin paylaşabileceği, çünkü herkesin hissi vardır fakat belki de sözcüklere
14:07dökemezler ve şu anda yarıda bıraktığım çok işlerim var, onları tamamlamak istiyorum.
14:14Bir de çok istediğim, kaç seneler istediğim bu Anadolu gezilerimde çektiğim fotoğraflar
14:22binlerce diya üzerine binlerce fotoğrafları düzene sokup onları görünür kurmak istiyorum.
14:30Bana bu ödülü layık gören Vehbi Got Vakfı'na büyük teşekkürlerimi sunmak istiyorum.
14:38Bu ödül gelecekte çalışmalarına büyük bir katkısı olacak.
14:44Çok teşekkür ediyorum, çok mutluyum.
Yorumlar

Önerilen