00:03Good evening, Mr. Kuyakim!
00:05Good evening, Mr. Kuyakim!
00:06I'm going to give you a trivia
00:07about trending news.
00:09In a viral vlog of one resident
00:11of Badian Cebu,
00:12he noticed that
00:13a lot of sea urchin
00:15is a lot of residents
00:17to see this lake.
00:18This lake is in Badian Cebu.
00:28Malinis! Kaya laking gulat daw ni
00:31Maria Corazon na ang bahagi ito
00:32na kadinadalang pasigan, kabakailan,
00:34ng itim.
00:35Tina sinapog daw ko sito ng napakaraming
00:40tuyum o sea urchin.
00:50Mahirap daw magtampis daw sa dagat
00:52pag nagsulputan ang mga ito, lalo't na babalot
00:54ang mga katawan ng tuyum ng napakaraming tinik.
00:58Parang po delikado sa amin sanay na po kasi kami
01:00ginagamot namin sa pamagitan
01:03ng suka lang.
01:03Pero sa kabila nito,
01:04hindi daw perwisyo o tinik sa dibdib
01:06ang tingin na korason
01:07sa mga nagsulputang tuyum.
01:09Tinuturing po namin blessings.
01:10Ang mga tuyum kasi,
01:11kanilang hinuli para ibenta.
01:13Naging hanap buhay na din
01:14sa mga tao dito sa badyan.
01:15Kanila rin daw itong kinakain.
01:18From tuyum, tuyum!
01:19Kung wala kaming pira,
01:20pupunta lang kami dito sa dagat
01:22at dito na kami kakain.
01:23Pero saan kaya galing ang napakaraming tuyum
01:25na nagsulputan kamakailan
01:27sa dalampasigan ng badyan.
01:29Kuya Kim!
01:29Ano na?
01:30Alam niba na mga tuyum
01:31na buhay sa ating planeta
01:32450 million years na nakakarahan,
01:35nakasurvive sila
01:36sa ilang mass extinctions.
01:37Kahit na ang mga lamang dagat na ito,
01:39walang utak.
01:40At dahil sila ay mga invertebrates,
01:42wala rin silang mga buto.
01:43Sahali,
01:44meron silang matigas na outer shell
01:45na gawa sa calcium
01:46na kung tawagin ay test.
01:48Ang mga sea urchin,
01:49wala rin palang mga mata.
01:50Meron sila mga light sensitive cells
01:52sa palibot ng kanilang katawan
01:53na tumutulong sa kanilang madetect
01:55ang liwalag.
01:56Wala man silang utak
01:57at mga mata,
01:58napakarami naman ang kanilang tinik.
01:59Kinagamit nila
02:00para sila makagalaw
02:01at para proteksyon din
02:02laban sa mga predator.
02:03Kaya magingat sa mga ito.
02:05Ang mga tinik kasi
02:06ng ibang klaseng tuyum,
02:07may laso na maaring magdulot
02:08ng matinding sakit
02:09kapang ito'y nahawakan
02:10o natapakan.
02:12My God!
02:12Kadaghang tuyum!
02:14Look at that!
02:14Bakit naman kaya ragsulputan
02:16ang napakaraming tuyum
02:17sa dalampasigan
02:18ni na Maria Corazon?
02:19Natural naman silang nakatira
02:21sa ating coral reef
02:22sa buhangin
02:23o sa seagrass.
02:24Pwede itong indicator
02:25ng ecosystem imbalance
02:27kasi maaaring
02:28kakaunti na yung mga predator sila.
02:30Wala namang batas
02:31na nagpipigil
02:32na kumain ng tuyum
02:33kung maaari ay
02:34for local consumption.
02:36Hindi naman siya nakakalasan.
02:37Kung ito naman daw ang tuyum
02:39na mauhuli mo,
02:40nakajak pagkaraw,
02:41ito lang namang kasi
02:42ang pinakamalaki
02:43sa buong mundo.
02:44Anong klaseng tuyum ito?
02:49Ito ang Mesocentrotus franciscanus
02:52o Giant Red Sea Urchin
02:53ang may hawak ng
02:54Guinness World Record
02:55para sa pinakamalaking tuyum
02:56sa buong mundo.
02:58Native ang mga ito
02:59sa North East Pacific Ocean.
03:01Ang test
03:01o outer skeleton ito
03:03ay may diameter
03:03na maaring umabot
03:04ng 18 centimeters
03:05or 7 inches.
03:06Ang maximum spine length
03:08na ba nito?
03:09Umabot ng 8 centimeters
03:10o 3.1 inches.
03:12Ang mga giant
03:13Red Sea Urchin
03:14isa rin daw
03:15sa longest lived animal
03:16o hayop na may
03:17pinakamahabang buhay.
03:18Maari silang umabot
03:19ng 100 years old
03:21o higit pa.
03:22Samantala,
03:23para malaban ng 3 years
03:24sa likod ng viral na balita
03:25ay post o ay comment lang
03:26Hashtag Kuya Kim
03:27Ano na?
03:28Laging tandaan
03:29kiimportante ang may alam.
03:31Ako po si Kuya Kim
03:31at sangot ko kayo
03:3324 hours.
03:37Ako po si Kuya Kim
03:39at sangot ko kayo
03:40Ako po si Kuya Kim
03:40at sangot ko kayo
Comments