00:00Hiç düşündünüz mü? Bazen tek bir ses, evet sadece bir ses, koskoca bir ülkenin ruh halini anlatabilir.
00:08Hem komik hem tuhaf ama bir o kadar da can yakan bir ses bu.
00:12İşte bugünkü konumuzun tam kalbinde de böyle bir ses var.
00:15Cumhurlu...
00:16Peki cumhurlop ne demek yahu?
00:18Kaynaktaki tanımı çok basit. Aslında hepimizin bildiği bir şey.
00:22Ağır bir cismin, özellikle de suya düşerken çıkardığı o tok ses var ya, hani böyle cumhurlop diye işte o.
00:28Gözünüzde canlandı değil mi?
00:31Tamam da bu sesin ekonomiyle ne alakası olabilir?
00:34Yani ağır bir şeyin suya düşmesiyle bizim cebimiz arasında nasıl bir bağ var?
00:39İşte bu soru yazarın da tam olarak sorduğu ve bizim de bu bölümde peşine düşeceğimiz şey.
00:45Hadi bakalım dalalım konuya.
00:47Hikayemiz şöyle başlıyor.
00:48Bir gün birileri çıkıp diyor ki, müjde, enflasyon düştü.
00:53Kulağa harika geliyor değil mi?
00:55Ama yazarın gözlemi biraz farklı.
00:57Ona göre bu düşen enflasyon aslında suyun üzerinde batmamak için çırpınan bir şeye benziyor.
01:03Şimdi tabloyu bir gözünüzün önüne getirin.
01:06Bir tarafta böyle parlak manşetler var, enflasyon düştü.
01:09Diğer tarafta ne var?
01:11Pazar, market yani gerçek hayat.
01:13Ve yazarın acı ama komik tespiti, yeminle patatesin fiyatı bile düşmemiş.
01:17İşte bu iki dünya arasındaki devasa uçurum, bütün hikayemizin de başlangıç noktası.
01:23Hadi şöyle bir markete gidelim, en temel ihtiyaçlara bakalım.
01:27Mesela makarna.
01:28Hani yazarın deyişiyle garibanın aşı.
01:31E o bile yerinde durmuyor ki.
01:33Fiyat etiketleri de artık çok kibarlaşmış.
01:35Zam yaptık demiyorlar da fiyat güncellendi diyorlar.
01:38Ne kadar nazikçe değil mi?
01:40E bulgur durur mu?
01:42Makarna gider de ben durur muyum demiş adeta.
01:44Yirmili rakamlardan bir bakmışsınız, hop otuzlu rakamlara zıplamış.
01:48Sanki aralarında gizli bir yarış var.
01:51Kim daha hızlı artacak diye.
01:53Yazarın bu duruma yorumu ise tam bir ironi şöleni.
01:56Hani başta demiştik ya, enflasyon suya düştü diye.
01:59Yazar diyor ki, valla iyi yüzücüymüş, suya düşmesiyle çıkması bir oldu.
02:03Yani demeye getiriyor ki, bu düşüş o kadar kısa sürmüş ki kimse fark etmemiş bile.
02:08Fiyatlar düştüğü gibi anında geri fırlamış.
02:11Peki, ya bütün bu düşüş hikayesi aslında enflasyonla ilgili değilse?
02:16Ya o duyduğumuz cumburlop sesi düşen fiyatların değil de bizzat bizim sesimizse?
02:22İşte yazarın sorduğu o kilit soru da tam olarak bu.
02:25Bütün tartışmanın seyrini değiştiren o soru.
02:28Enflasyon mu düştü yoksa suya düşen, dibe vuran aslında biz miyiz?
02:32Yazarın çizdiği tabloya göre, milyonlarca insan adeta suyun yüzeyinde kalabilmek için debeleniyor.
02:39Hani başını suyun üstünde tutmaya çalışan birini düşünün, işte öyle bir çırpınış.
02:44Ve bu çırpınış sırasında kimsenin duymadığı, görmediği sessiz bir yardım çığlığı atıyorlar.
02:50Bir SOS sinyali gibi.
02:52Tabii bu çaresizlik hissi, bu boğulma hissi bir gecede ortaya çıkmadı.
02:57Yazar, zamlara nasıl alıştırıldığımızı, bu durumun nasıl normalleştiğini,
03:01hepimizin çok iyi bildiği, çok basit bir örnekle açıklıyor.
03:05Hatırlarsınız, her şey o paralı market poşetleriyle başlamıştı.
03:08İlk başta ne oldu?
03:10Bir isyan.
03:11Herkes evden çanta getirdi, fileler çıktı ortaya.
03:14Ama bu tepki ne kadar sürdü?
03:16Birkaç gün.
03:17Sonra yavaş yavaş o direniş kırıldı, vazgeçiş başladı.
03:20Ve bugün, bugün poşete para vermek o kadar normal ki, kimse sorgulamıyor bile.
03:26İşte bu küçücük kabulleniş, yazarın dediğine göre,
03:29arkadan gelecek çok daha büyük zamların kapısını araladı.
03:32Yazar da tam bu noktada, o meşhur sesi tekrar devreye sokuyor.
03:36Cumhurlop diye poşetin içine düştüler diyor.
03:39Poşet havalara uçtu, marketler için için güldü.
03:42Yani aslında orada küçücük bir savaş kaybedildi.
03:45Ve bu, çok daha büyük bir çaresizliğin de habercisiydi.
03:48Şimdi, konu artık poşete para verdik gibi küçük can sıkıntılarından çıkıyor.
03:54İş, yazarın ifadesiyle bir hayat memat meselesine, yani bildiğiniz geçim derdine dönüyor.
03:59Ve şimdi rakamlara bakınca, durumun ciddiyetini çok daha net göreceğiz.
04:03Rakamlar gerçekten de çok çarpıcı.
04:05Bakın, asgari ücretliğe yapılan zam ne kadar?
04:08Yüzde yirmi yedi.
04:09Peki, sofranın vazgeçilmezi ekmeğe gelen zam?
04:12Yüzde kırk.
04:13SSK emeklisinin zam mı?
04:15Daha da düşük.
04:16Yüzde on iki.
04:16Ama ekmek zam mı? Yine aynı.
04:18Yüzde kırk.
04:19Yani ortada bir yarış var ama maaşlar bu yarışta fena halde geride kalıyor.
04:24Tablo bu kadar net.
04:25Ve tabii, bir de evin demir başları, yazarın deyimiyle,
04:30üç silahşorlar var.
04:31Faturalar.
04:33Su faturası artık doğalgazla kapışıyor.
04:36Doğalgaz deseniz, o kadar yakıyor ki insanlar evde battaniyeyle oturur olmuş.
04:42Elektriğe gelince, o zaten zamların habercisi.
04:45Her zaman ilk darbeyi vuran o oluyor.
04:47İşin kötü yanı, bu ekonomik baskı sadece faturaları, kirayı vurmuyor.
04:52Hayatımızdaki o küçücük, mansum keyifleri de elimizden alıyor.
04:56Hani o ufacık mutluluk anları var ya, işte onlar da gidiyor.
04:59Bu durumda insanın aklına ister istemez on meşhur şarkıyı getiriyor.
05:03Düşünsenize, bir zamanlar en basit, en mütevazı lüksümüz neydi?
05:08Bir simit, bir çay.
05:10Artık o hesap bile tarih olmuş.
05:12Yazarın dediğine göre iş öyle bir noktaya gelmiş ki,
05:15çayı içiyorsan simidi unutacaksın, simidi yiyorsan çayı.
05:19Eee, bir kahve içeyim desen, o da başka bir şarkının sözleri gibi olmuş.
05:23Şimdi uzaklardasın.
05:25O keyif de artık çok uzaklarda kalan bir lüks.
05:28Şimdi size bir sayı söyleyeceğim.
05:30200'ün üzerinde.
05:32Bu neyin fiyatı biliyor musunuz?
05:34Bir kilo çayın.
05:35Evet, yanlış duymadınız.
05:37Hani o her evin demirbaşı, misafire ikram edilen,
05:40sabah kahvaltısında içilen bir kilo çay var ya,
05:42işte onun fiyatı artık 200 lirayı geçmiş.
05:46İşte bütün bunları, zamları, faturaları, borçları, ulaşılamayan keyifleri,
05:50hepsini üst üste koyduğunuzda, yazarın anlatımında o son ve en büyük düşüş anı geliyor.
05:57Yazar o son darbeyi, o final anını şu cümleyle özetliyor.
06:01Kira, kredi kartı, borçlar, harçlar, hepsi el ele verdi, cümlemizi cumhurlop diye 2.80 yere serdi.
06:08İşte bu, bütün o küçük düşüşlerin birleşip yarattığı o büyük, o en ağır düşüş.
06:14Ve yazar, bakışlarını geleceğe çevirip, tüyler ürperten bir final yapıyor.
06:18Sanki zaman makinesine binmiş de, bize ileriden sesleniyor.
06:22Hoş geldin 2026.
06:24Hop, hop, hop.
06:26Ve o son ses, cümburlot.
