00:00Pina-de-declarang unconstitutional sa Korte Suprema ni Caloocan Rep. Edgar Erizet, ML Partylist Rep. Laila de Lima,
00:08ang natitirang unprogrammed appropriations sa 2026 national budget.
00:12Nag-hide din sila ng temporary restraining order para mapigilan ang paggamit ng mga puno ito.
00:18Saksi si Chino Gaston.
00:207 items sa mahigit P92B ang halaga sa ilalim ng unprogrammed appropriations ng 2026 national budget,
00:31ang binitong ni Pangulong Bongbong Marcos nitong lunes.
00:34Pero tatlong items pa ang natira para sa pondo ng AFP modernization
00:38para suportahan ang mga foreign assisted project at para sa risk management.
00:43We will not allow the unprogrammed appropriations to be misused or treated as a backdoor
00:49for discretionary spending.
00:52Its utilization is provided with safeguards.
00:55Ang unprogrammed appropriations, ang mga proyekto at pagkakagastos ang inilagay sa General Appropriations Act.
01:02Pero mapopondohan lamang kung magkakaroon ng dagdag o sobrang kita ang gobyerno.
01:07Sa kabila ng pagkitiyak ng gobyerno na may mga safeguards para hindi ito maabuso,
01:11di pa rin nawala ang pangamba ng ilang mambabatas.
01:14Kaya kanina, nag-hide ng Petition for Certiorary and Prohibition sa Korte Suprema
01:18si Nakaluokan 2nd District Representative Edgar Erice
01:22at mamamayang Liberal Party List Representative Laila de Lima.
01:26Nakasaad sa kanilang perisyon na sa ilalim ng saligang batas,
01:30bawal ang paglaan ng anumang pondo sa General Appropriations Act
01:33na hindi tukoy kung saan gagamitin.
01:36Hindi rin daw maaring gamitin sa ibang bagay ang anumang inilaan na pondo para sa GAA.
01:40Sabi ko nga, eh bakit pa sinamahan ang unprogrammed funds?
01:44Kung hindi sinamahan, siyempre policy issues na yung national budget,
01:49eh okay lang sana yun. Talagang rule of the majority.
01:52Pero ito, ang question dito, constitutionality.
01:55So hindi ito rule of majority.
01:57Kundi yung kung naaayon ba yung unprogrammed funds sa ating saligang batas.
02:04Becomes a budget within a budget. Hindi na siya tunay na budget within the constitutional sense.
02:11Bukod sa inihaing petisyon, humingi rin sila ng temporary restraining order
02:15para mapigilan ang paggamit ng unprogrammed funds.
02:19Umaasa rin silang muling sisilipin ng Korte Suprema
02:22ang separate concurring and dissenting opinion ni Associate Justice Ramon Paul Hernando
02:27para sa kaso ng pagbabalik ng pondo ng PhilHealth mula sa National Treasury.
02:32Nakasad doon na labag sa saligang batas ang unprogrammed appropriations sa GAA
02:37dahil gumagawa ito ng puwang para makapasok ang katiwalian sa gobyerno.
02:42Sa tingin din niya, ang kanyang opinion is that unconstitutional talaga.
02:48Kaya kami dumudulog ngayon para mag-guide na ang Kongreso
02:52kasi ine-expect namin na hanggat walang magiging malinaw na ruling ang Supreme Court
02:59tungkol sa constitutionality ng unprogrammed appropriations.
03:04Sagot ng Malacanang sa inihaing petisyon, ninairisay at dilima.
03:08Kung may mga question po siya tungkol sa unprogrammed appropriations,
03:11karapatan naman po nila magsampa ng anumang petisyon.
03:14At syempre po, ilalaban naman po ng administrasyon kung ano po yung kanilang isinigawa.
03:20Pero babasin na rin po tayo kung ano magiging desisyon ng Supreme Court.
03:23Sa isang pahayag naman, sinabi ng Department of Budget and Management
03:26na matagal nang itinuturing ng Korte Suprema na constitutional
03:30ang unprogrammed appropriations.
03:32Gaya sa kaso na Belica v. Executive Secretary noong 2019,
03:37ipinaliwanag daw ng Korte na hindi iligal ang unprogrammed appropriations
03:42dahil malinaw na nakasaad sa annex kung magkano ang pondo at saan ito gagamitin.
03:48Giyit din ng mayorya sa House of Representatives,
03:51hindi labag sa konstitusyon ang unprogrammed funds sa GAA.
03:54A program of appropriations can only be implemented and can only be utilized
04:00only for a specific purpose. It's subject to specific guidelines and criteria.
04:05So it has already been identified in the net prior to the submission.
04:10I mean, prior to the approval of the GAA.
04:13Anybody can question naman anything under the Sano, under our system, di ba?
04:17Kabaligtaran yan ng pahayag ni House Deputy Minority Leader
04:20at Akbayan Representative Percy Sendanya
04:23na umaasa ring ma-zero out ang unprogrammed appropriations.
04:27Ang mga Bayan Block, meron din daw nakabinbin na petisyon
04:31na inihain ang bayan muna noong 2024
04:33para ideklarang unconstitutional ang unprogrammed appropriations.
04:38Oras na raw para tingnan ng Korte Suprema ang legality nito,
04:42lalot na naaabuso raw ito noong mga nakaraang budget.
04:45Para sa GMA Integrated News, ako si Chino Gaston, ang inyong saksi.
04:49Mga kapuso, maging una sa saksi.
04:53Mag-subscribe sa GMA Integrated News sa YouTube
04:55para sa ibat-ibang balita.
