00:00In addition to the Medianoche,
00:02the Filipinos will come to our New Year's Resolution
00:06and our New Year's Resolution
00:08at the top three of the list
00:10is the end of the year.
00:12But how are we going to be successful
00:16at not be successful
00:18at not be able to live in the world?
00:20Let us know in the Sendro of Malita
00:22by Denise Osorio.
00:24After the next year,
00:26a lot of Filipino
00:28ang hamon ng pagbabalansin ng kita
00:30lalo na sa gitna ng inflation
00:32at mas madaling paggastos online.
00:34Para kay Ash Reyes
00:36na isang sales associate,
00:38paunti-unti ang pag-iipon niya.
00:40Tuwing may natitirang pera sa kanyang sahod
00:42iniipon niya ito kahit maliit
00:44para may makukuha kapag may emergency.
00:46Sa panahon kasi ngayon medyo mahirap talaga
00:49mag-save ng pera
00:50kasi yung mga bilihin ngayon
00:52medyo mataas na siya.
00:54So it's 30 yun na lang din kung nakakapag-save ka.
00:57Para sa 2026, plano ni Ash na iiwan na sa 2025 ang mga luho para mas makapag-ipon pa.
01:04Malesin lang din yung mga expenses, especially kapag hindi mo naman din kailangan.
01:09Kasi yung mga tao kasi ngayon parang kung ano lang din gusto nila, napipili nila.
01:13Para naman kay Nanay Chris Velarde na isang tindera,
01:16walaan niya siyang naiipon dahil hindi laging nakakabawi sa benta.
01:20Wala, nadudukot po ng pagunti-unti, lalo na pag medyo matumal.
01:27Tapos siyempre yung mga dobi, hindi ka kaya kukuha pa po ng wala kong may hihipon.
01:33Ayon sa financial advisor na si Enery Franklin D.,
01:36mahalagang magsimula sa malinaw na pag-alam kung magkano ang pumapasok at lumalabas na pera buwan-buwan
01:42at kung alin ang needs at alin ang wants.
01:45Dito, Anya, nagsisumula ang tamang desisyon sa paghawak ng pera.
01:49Ang very important dito sa expense natin, Denise, is we have to track it.
01:53So, pag itong track nila ito, you can't improve what you don't track.
01:57So, itong pag-track natin, it's very personal.
01:59Yung iba, very traditional pen and paper.
02:02Yung iba, gumagamit pa mga envelope method.
02:04Yung iba, gumagamit pa sa notes. Simple.
02:07Ako personally, just before last year, I'm using Excel or Google Sheet.
02:12Pero this year, I'm using an app na.
02:15So, there's no one size fits all. Do what works for you.
02:19Kasi, ano no, malalaman mo kasi pagkini-track mo.
02:22Malalaman mo, for example, malalaman mo mag nag-overspend ko ba?
02:24For example, sa mga food ba? Or sa mga luho ba?
02:27At kung mas malaki ang lumalabas kaysa sa pumapasok na pera, babala ni D, mauuwi ito sa utang.
02:34Dahil dito, mahalagaan niya ang debt management, lalo na ang pag-iwas sa high interest loans tulad ng online lending apps at ang mga hindi nababayarang credit card balances.
02:44Ayon KD, mas efektibo para sa karamihan ang unti-unting pagbura ng utang gamit ang tinatawag na debt snowball method o ang pagbayad ng pinakamaliit na utang bago ang may pinakamalaking balanse habang binabayaran pa rin ang minimum sa iba.
03:00Kapag nakikitang nabubura ang utang, tumataas ang kumpiyansa at disiplina sa pagbayad ng mas malaking utang.
03:07Mahalaga rin niya bumuo ng emergency fund upang hindi na muling umasa sa utang kapag may bigla ang pangangailangan tulad ng pagkakasakit o pagkawala ng trabaho.
03:17Payo din ni D, ang emergency fund ay dapat katumbas ng tatlo hanggang anim na buwang gastusin at ilagay sa madaling ma-withdraw na savings account tulad ng digital banks para agad magamit kung kinakailangan.
03:30Kapag maayos na ang utang at may emergency fund na, saka pa lang dapat isipin ang insurance at investments.
03:37Para sa mga nagsisimula pa lang, inire-recommenda niya ang mga low-risk at government-backed options tulad ng pag-ibig MP2 kung saan pwedeng magsimula sa halagang 500 piso.
03:47Money management, it's 80% the psychology ng tao or yung mindset mismo ng tao. 20% lang mismo yung strategy. Very important din, mag-usapan mo siya. Mag-usapan mo siya with friends and family.
04:00Dagdag ni D, kailangang iwan ng mga Pilipino ang kultura ng hindi pag-uusap tungkol sa pera.
04:06Mas nagiging efektibo lang ang pagbabudget at pag-iipon kung ito'y napag-uusapan sa loob ng pamilya kahit magsimula sa maliit na halaga.
04:15Denise Osorio, para sa Pambansang TV, sa Bagong Pilipinas.
Comments