00:00Talamak ngayong holiday season ng mga online scam,
00:02kung saan sinasamantala ng mga manluloko ang mga alok na
00:05too good to be true.
00:07Alamin natin ang iba't ibang uri ng scam at mga paalala
00:09ng CICC para maiwasan ng panluloko ngayong kapaskuhan.
00:13Narito ang report.
00:17Ngayong holiday season, it's time to give and to receive para sa ating lahat.
00:22Pero ang panahon na ito, abay sinusulit din ng iba
00:25para makapanloko, para hindi mauwi sa bato,
00:28ang napamaskuhan o di kaya'y umuwing luhaan mula sa inaasahang bakasyon
00:33ngayong holiday season.
00:35Nagpaalala ang Cybercrime Investigation and Coordinating Center
00:38sa tinatawag ng Top 12 Scams of Christmas.
00:42Kabilang na dyan siyempre ang online shopping scam,
00:45fake delivery scam, investment scam, impersonation scam,
00:49loan scam, at kahit na charity scam.
00:53Ngayong mas pinadali na ng teknolohiya ang ating pamumuhay,
00:55mas pinadali din ang panluloko ng ilan.
00:59Paalala ng CICC,
01:01huwag magpapabudol sa mga too good to be true
01:04na unang-unang red flag na dapat bantayan.
01:07Ugaliin din anyang maging alerto
01:09at mapagmatsyag sa mga link na kiniklik online.
01:12Ang nakikita natin trend kasi ngayon na si Queng,
01:15nag-a-advertise na sila sa social media platforms.
01:18In fact, hindi ka actively nagahanap,
01:20pero dahil AI yung phone mo, may AI yung phone natin,
01:23na nabulungan lang na nag-uusap tayo,
01:26nasagap ng phone mo,
01:27siya na mismo magsasabi,
01:29oh, eto, deal to, eto yung mga hinahanap mo.
01:31So, yun yung nakikita natin trend na nag-a-advertise sila.
01:34At dadaling ka sa outside link.
01:36Ang paalala natin sa mga kababayan natin,
01:38don't transact off-platform.
01:41Ibig sabihin, doon lang kayo sa platform na yun mag-transact.
01:43Mag-transact kayo doon sa mga apps na trusted natin na marketing and shopping apps
01:47kasi may additional layer protection yan, vine-vet yan.
01:51Paliwanag ng CICC,
01:53mahalagang sa trusted platforms lang nakikipag-transact
01:56upang magkaroon ng proteksyon,
01:58tulad na naman ng mga mekanismo nito pagdating sa returns.
02:01Ayon naman sa grupong Scamwatch, Pilipinas,
02:03huwag basta-basta magbibigay ng personal na impormasyon.
02:06Dapat po, sundin po natin yung contra-scam attitude.
02:10Apat lang po ito.
02:11Yung unang-una, magdamot.
02:12Huwag po tayo mag-share ng mga personal information.
02:15Hindi ba? Yung pangalawa, magduda.
02:18Kapag let's say too good to be true na,
02:20yung mga snub.
02:21Pag hindi po natin kakilala,
02:22huwag na po natin siyang engage.
02:23Kabilang din sa mga binabantayan ng mga otoridad
02:26ay ang mga panloloko pagdating sa delivery
02:28na hindi lamang ang mga customer ang napeperwisyo,
02:31kundi maging ang mga rider.
02:33Number two sa talaan namin ngayong holiday season,
02:36number one yung online marketing at saka shopping scam,
02:40na number two yung online delivery scam.
02:42Alam nila na marami tayong ina-expect na delivery.
02:44Hinahalo nila yan.
02:46Magdi-deliver, kung nangari, COD.
02:48Tapos ikaw naman, nalilito.
02:50Babayaran mo na lang, hindi mo tinitingnan.
02:52Pagbukas mo, bato.
02:54Pagbukas mo, basahan.
02:56Yan yung mga nangyayari din.
02:57So, tapos ang iba pang scam,
02:59chine-chempohan na wala doon yung pag-deliverin nila
03:01para sasabihin,
03:02hindi ito yung pinadeliver.
03:03Pagtatawag, sige, bayaran mo muna.
03:05Eh, hindi mo lang pala pinadeliver yun.
03:07So, ito yung mga kailangang tandaan at saka iwasan
03:10at saka maging mapagmatsag yung mga kababaya.
03:12Panawagan naman ng CICC sa publiko
03:14agad na i-report sa kanila
03:16ang mga mahikitang panloloko online
03:18mapabayer ka man o seller
03:20para matigil na ang pangbibiktima ng mga ito.
03:23Diyan yung online na threat monitoring center natin,
03:2624-7 yan,
03:27para bantayan yung mga insidente ng ganito,
03:30mapatakedown yung mga,
03:33whether it's a marketplace
03:34or yung mga accounts inside those marketplaces
03:37ng iskama yan.
03:38Even if hindi kayo na biktima,
03:39tinangkapa lang kayong biktima yan
03:41or alam nyo na na huli nyo yung nai-red flags,
03:43i-report nyo rin sa amin sa hotline 1326 ng CICC
03:46para patakedown na natin yan
03:48at magawa na natin ang aksyon yan
03:49kasi ayaw na natin makapambiktima sila
03:51ng iba pa natin mga kababaya.
Comments