- 1 year ago
Bruksela, moja miłość? Czy nasze oszczędności sfinansują rozwój Europy?
Unia Oszczędności i Inwestycji, jej wpływ na nasze pieniądze oraz rola edukacji finansowej w obliczu kryzysu demograficznego – zapraszamy do programu Euronews "Bruksela, moja miłość?".
CZYTAJ WIĘCEJ : http://pl.euronews.com/2025/10/25/bruksela-moja-milosc-czy-nasze-oszczednosci-sfinansuja-rozwoj-europy
Zasubskrybuj nasz kanał.Euronews jest dostępny na Dailymotion w 12 językach
Unia Oszczędności i Inwestycji, jej wpływ na nasze pieniądze oraz rola edukacji finansowej w obliczu kryzysu demograficznego – zapraszamy do programu Euronews "Bruksela, moja miłość?".
CZYTAJ WIĘCEJ : http://pl.euronews.com/2025/10/25/bruksela-moja-milosc-czy-nasze-oszczednosci-sfinansuja-rozwoj-europy
Zasubskrybuj nasz kanał.Euronews jest dostępny na Dailymotion w 12 językach
Category
🗞
NewsTranscript
00:00Dzień dobry i witam serdecznie w programie Bruksela Moja Miłość, naszym cyklu publicystycznym Serca Europy.
00:18W Bruksela Moja Miłość omawiamy to, co porusza Europę w dobrym i złym sensie.
00:23Nazywam się Dominika Ciasic i bardzo dziękuję, że jesteście z nami.
00:27A w tym tygodniu, rok temu Unia Europejska przyjęła raport byłego premiera Włoch Enrico Lette poświęcony wspólnemu rynkowi.
00:35Spora część dotyczyła kwestii związanych z polityką oszczędności oraz zarządzaniem oszczędnościami obywateli.
00:42Jak teraz po roku wygląda sytuacja?
00:46Oraz na czym polega, a na czym powinna polegać się skuteczna edukacja finansowa?
00:52Czy w ogóle Europejczycy, w tym Polacy, są w tej dziedzinie edukowani?
00:57Bardzo dziękuję naszym gościom, którzy do nas to włączyli, a są to pan Piotr Gawązka, dyrektor przedstawicielstwa Związku Banków Polskich w Brukseli oraz ekspert Team Europe Direct Poland.
01:08Dzień dobry, witam Państwa.
01:09Pan Bartosz Biegaj, szef Biura Polskiej Izby Ubezpieczeń w Brukseli.
01:14Dzień dobry Państwu, dziękuję za zaproszenie.
01:16I Jakub Janas, Juronius, producent naszego programu.
01:20Dzień dobry.
01:20Zanim przejdziemy do pytań, popatrzymy na to, co w ostatnim czasie zaprzątało uwagę europejskich mediów i polityków.
01:29Unia Europejska potrzebuje setek miliardów euro, by sfinansować transformację energetyczną i konkurować gospodarczo z USA i Chinami.
01:38Jak wskazuje głośny raport Enrico Letty, gigantyczny, niewykorzystany kapitał, ponad 33 biliony euro, leży zamrożony na prywatnych kontach bankowych i emerytalnych europejczyków.
01:50Właśnie dlatego Bruksela przyjęła strategię zwaną Unią Oszczędności i Inwestycji.
01:58Nie chodzi w niej o przejmowanie prywatnych środków, ale o coś zupełnie odwrotnego.
02:03O stworzenie wspólnych, prostszych i bezpieczniejszych zasad, które zachęcą samych Europejczyków do inwestowania w całej Unii, zwiększając w ten sposób swoje oszczędności.
02:13To jednak wymaga ujednolicenia krajowych przepisów finansowych, na co wiele stolic patrzy niechętnie.
02:19Dla Polski, w obliczu kryzysu demograficznego i niepewnej przyszłości rynku emerytalnego, staje się to grą o najwyższą stawkę.
02:26Pytanie brzmi, czy rok po raporcie Letty jesteśmy bliżej wzmocnienia gospodarki i tego, by nasze prywatne oszczędności pomnażały się, wspierając jednocześnie inwestycje w całej Unii?
02:37Czy też projekt ten wciąż grzęźnie w sporach między państwami, a obietnica wielkich inwestycji pozostaje tylko na papierze?
02:45Proponuję, żebyśmy zaczęli od wspólnego pytania dla wszystkich.
02:51Co Unia Europejska robi, by uwolnić setki miliardów euro prywatnych oszczędności na inwestycje?
02:57I co się kryje pod tym hasłem?
02:59Bo przyznam szczerze, że dla laików może ono brzmieć dosyć niepokojące.
03:03Tak jak powiedziano we wstępie, mamy raport Letty, który pojawił się mniej więcej rok temu.
03:08To jest raport, który został napisany przez Enrico Letty na zlecenie Unii Europejskiej i dotyczy konkurencyjności Europy i przede wszystkim rynku wewnętrznego, bo tam tytuł to More Than a Market.
03:19Natomiast to nie jest nic nowego.
03:20W Unii Europejskiej mamy bardzo długą historię raportów, które stanowiły taki impuls do dalszego rozwoju integracji europejskiej.
03:28Mieliśmy raport Delora w latach 80., mieliśmy raport Montiego i potem raport Montiego w sprawie konkurencyjności Europy, który też można zobaczyć w tym, co zostało powiedziane przez Barozo w State of the Union w 2010 roku.
03:43Także kwestia konkurencyjności i rozwoju jednolitego rynku to jest kwestia, która w ogóle nie jest nowa.
03:48Bardzo wiele kwestii, które Letta podkreśla w swoim raporcie są bardzo dobrze znane i to nie jest żadna nowość.
03:53Natomiast to, co Letta podkreślił w swoim raporcie, to jest potrzeba zaktywizowania oszczędności Europejczyków.
04:00I to jest podstawowa różnica między Capital Markets Union, czyli Unią Rynków Kapitałowych, którą mieliśmy od 2015 roku, a SIU, Savings Investment Union, czyli Unia Inwestycji i Oszczędności, która pojawiła się w tej kadencji Unii Europejskiej.
04:15Problemem jest to, że środki oszczędności, które mają Europejczycy, ponad 30 miliardów euro, są nieinwestowane, ale tylko deponowane.
04:23A z drugiej strony nie ma możliwości ich inwestowania ze względu na bardzo restrykcyjne przepisy, które powstały po 2008 roku, po kryzysie finansowym,
04:31nakładające bardzo duże obowiązki i ograniczenia w możliwościach inwestycji tychże środków przez banki, przez ubezpieczycieli na rynku kapitałowym,
04:42czyli uniemożliwiły inwestowanie tych pieniędzy bezpośrednio w gospodarkę europejską.
04:48Oczywiście problemem też jest to, że konsumenci w Unii Europejskiej nie chcą inwestować, nie są zainteresowani, mają obawy, jest brak zaufania,
04:58ale też przede wszystkim brak wiedzy, brak edukacji finansowej.
05:02Ale to, co też jest bardzo istotne, to brak jednolitego rynku wewnętrznego, jeśli chodzi o rynek kapitałowy,
05:09to również fragmentaryzacja tego rynku i brak płynności na bardzo wielu rynkach, w bardzo wielu państwach członkowskich.
05:14Myślę, że Polska też zalicza się do tych państw, gdzie ta płynność jest mała.
05:20Więc kończąc ten wątek, chciałem tylko powiedzieć, że wydaje mi się, że jesteśmy w takim miejscu, gdzie Unia Europejska trochę myli pełne bezpieczeństwo z pełną stabilnością.
05:29Bo jeżeli chcemy mieć stabilność gospodarczą, to musimy też mieć wzrost gospodarczy.
05:34A wzrost gospodarczy wymaga inwestycji, wymaga podejmowania ryzyka i zarządzania ryzykiem, a nie wyłącznie stania w miejscu.
05:40Pan się zgadza z tym. Czy może Pan inaczej na to patrzy?
05:43Zgadzam się oczywiście z tym, co powiedział doktor Gałązka, mój przedmówca.
05:49Wśród nas osób, które zajmują się finansami tutaj w Europie, w Brukseli, pokutują takie dwa żarty, czy funkcjonują takie dwa żarty.
05:58Pierwszy z nich to jaka komisja, taka nowa idea budowania Unii Rynków Kapitałowych.
06:05I te projekty, czy ten projekt Unii Oszczędności, Inwestycji pojawił się już 10 lat temu.
06:12Teraz mamy kolejną jego wersję w trochę zmodyfikowanej formie.
06:17I wydaje mi się, że to, co Pan doktor powiedział jest bardzo istotne, szczególnie w kontekście narastających oczywiście tych różnic pomiędzy potencjałem inwestycyjnym, potencjałem gospodarczym Unii Europejskiej i pozostałych kontynentów, które bądź to już prześcigły Unię Europejską, bądź to depczą jej po stopach.
06:42Chciałbym tutaj powiedzieć też, że często kolejnym tym takim żartem, o którym my mówimy jest to, że w zasadzie ta koncepcja Unii Oszczędności, Inwestycji jest trochę jak taka czarodziejska różdżka, która ma pobudzić Unię Europejską do inwestycji i rozwiązać jej wszystkie problemy dotyczące właśnie problemów z jej innowacyjnością, z jej konkurencyjnością, jeżeli chodzi o innych uczestników tego politycznego wyścigu.
07:10Jeżeli ja miałbym odnieść się do tego, co powiedział Leta w swoim raporcie, wskazałbym tutaj na takie trzy główne obszary.
07:18Pierwszy z nich to tak zwana podaż kapitału, to znaczy musimy zdobyć środki na to, żeby finansować Unię Europejską i kolejnym z tych elementów jest popyt kapitału,
07:33to znaczy musimy zbudować odpowiednie środowisko dla innowacji, które pozwoli właśnie ten podaż kapitału, czyli ten zdobyty kapitał inwestować.
07:44I ostatecznym elementem jest zbudowanie odpowiednich ram instytucjonalnych, to znaczy wspólnych reguł gry, które pozwolą przenieść ten kapitał z jednej strony z inwestorów indywidualnych,
07:59czyli konsumentów, nas wszystkich, na inwestorów profesjonalnych, banki, towarzystwa ubezpieczeniowe i innych uczestników rynku kapitałowego,
08:09tak, żeby na samym końcu zbudować tą innowacyjną, też odporną i przede wszystkim zrównoważoną Europę.
08:21Enrico Leta mówi bardzo dużo o zaangażowaniu różnych sektorów. Mówi również o zaangażowaniu sektora, który ja reprezentuję, czyli sektora ubezpieczeniowego,
08:31gdzie wskazuje na bardzo konkretne problemy związane z jego funkcjonowaniem, a mianowicie chodzi przede wszystkim o brak elastyczności
08:39w inwestowaniu przez zakłady ubezpieczeń. Tutaj wskażę tylko, że zakłady ubezpieczeń są zobowiązane do przestrzegania bardzo sztywnych reguł w zakresie inwestycji,
08:50środków, które posiadają. I tutaj ważne, trzeba wskazać, że wszystkie środki, czy większe środków, które zakłady ubezpieczeń posiadają,
08:57to są środki, które zostały zdeponowane przez klientów. Więc tylko w momencie, w którym klienci będą decydować się na inwestowanie,
09:05w zakładu ubezpieczeń pozostali uczestnicy rynku finansowego, takie jak banki, będą w stanie inwestować.
09:11Stąd tak istotne jest zbudowanie odpowiedniego środowiska regulacyjnego i zachęcenie w ramach również edukacji finansowej
09:17konsumentów do oszczędzania.
09:18No a właśnie, ale jak zachęcić ludzi do tego, żeby się decydowali na tego typu akcje?
09:22To ja w takim razie powiem historię. I jakiś czas temu, mianowicie około 10 lat temu,
09:29wyszła taka dość ciekawa książka popełniona przez Lindę Graton i Andrzeja Scotta,
09:35czyli Stuletnie życie, codzienność i praca w werze długowieczności.
09:39I w tej książce opowiadali o tym, że należy odejść od tego, co kształtowało to, jak budowaliśmy nasze życie,
09:45czyli przez edukację, przez pracę i emeryturę, bo ten model, który opierał się na trzech elementach,
09:51działał wtedy, kiedy myśmy żyli po 70 lat, a nie po 100.
09:55A nie po 100, ponieważ obecnie nasza długość życia się coraz bardziej zwiększa.
09:59I trochę też o tym był raport Enrico Letty.
10:02Obecnie, jeżeli chodzi o Polskę, sprawdziłem na Eurostacie.
10:05Mężczyźni to jest 74 lata, kobiety 82, jeżeli chodzi o długość życia, o przewidywalną.
10:11Jeżeli chodzi o średnią europejską, tam jest troszeczkę więcej, 79 dla mężczyzn i 84 dla kobiet.
10:18Ale jest w tej książce taki bardzo ciekawy cytat, który bym się chciała z nami podzielić.
10:21Mianowicie dziecko urodzone w kraju rozwiniętym, chodziło oczywiście o nas, o zachód,
10:25po roku 2000 ma ponad 50% szans na to, że dożyje 100 lat.
10:31I był taki znany cytat, który się przepisuje Markowi Twainowi,
10:35czyli są trzy rodzaje kłamstw, kłamstwa bezczelne, kłamstwa i statystyka.
10:39I ja zdaję sobie z tego sprawę, że nie chodzi o to, żebyśmy teraz z nieniku patrzyli,
10:43czy ktoś będzie żył idealnie 100 lat.
10:45Tylko chodzi o to, żeby pokazać dłuższy trend.
10:46Tak, przepraszam, czyli zamiast tego cyklu złożonego z trzech etapów, jaki powinien być...
10:54No właśnie, autorzy tej książki wskazują na to, że pomijając oczywiście kwestię tego,
10:59że się powinniśmy dłużej dokształcać, ponieważ po pierwsze, ta wiedza, którą mamy,
11:03którą zbywamy w wieku 20 lat, ona jest już nieaktualna,
11:06albo nie pozwoli nam na przeżycie naszej kariery przez lat 60.
11:10To jest pierwsza rzecz.
11:11A po drugie, powinniśmy również patrzeć na to, w jaki sposób możemy akumulować pieniądze,
11:17bo te systemy, które u nas działają, systemy emerytalne, systemy społeczne,
11:21nie zostały zaprojektowane na tak długie życie.
11:24Po prostu finansowo nie jesteśmy w stanie pracować lat 40
11:27i potem być na emeryturze przez lat 40.
11:30I to właśnie też chciał zaresować autor raportu.
11:32To znaczy, z jednej strony sytuacja, którą mamy demograficzna teraz,
11:36wymusza na nas własne oszczędzanie, bo nie ma takiego ZUS-u w Europie,
11:41który by był to w stanie sfinansować.
11:43A po drugie, skoro mamy już oszczędzać nasze prywatne środki,
11:47to dobrze byłoby, żeby oszczędzając je, można było je zainwestować w coś,
11:51co jest europejskie.
11:52W europejskie firmy, w europejskie innowacje,
11:54a nie jak to się często dzieje teraz w Europie,
11:57gdzie pieniądze idą na akcje firm, a najczęściej amerykańskich w Wall Street.
12:02Ale ważne też jest to, żeby pamiętać o tym, że po pierwsze mamy do czynienia
12:06oczywiście z problemem demograficznym.
12:07I w tej chwili mamy w Polsce niecałe 400 emerytów na 1000 osób pracujących.
12:13W 2060 roku to już będzie około 800 emerytów na 1000 osób pracujących.
12:21W związku z tym bardzo istotne jest to, żeby oszczędzać na emeryturę,
12:24ale również oszczędzać na inne istotne cele, takie jak na przykład cele mieszkaniowe,
12:29sposób efektywny i skuteczny.
12:30Czyli ja myślę, że zachęty powinny być oczywiście o charakterze podatkowym,
12:35ale myślę, że to, co jest bardzo istotne, to przede wszystkim budowanie zaufania
12:39do instytucji oszczędzania, budowanie nawyku oszczędzania
12:43i to oszczędzanie od najmłodszych lat.
12:45Bo potęga procenta składanego pojawia się dopiero w momencie
12:50długofalowego oszczędzania.
12:52Czyli pierwsze podwojenie kapitału to jest 12 lat przy założeniu 6-procentowego zwrotu.
12:58Ale potem już uzyskanie kolejnych 100% to już jest 6 lat.
13:03Więc ta tak zwana kula śniegowa jest bardzo istotna, żeby rozpocząć zbieranie jej jak najwcześniej.
13:09Panu przerwa, pamiętam jak ja byłam dzieckiem w zamierzchłej epoce,
13:13było coś takie jak szkolna kasa oszczędności.
13:15Nie wiem, czy teraz w szkołach też jest, chyba już nie ma czegoś takiego.
13:19Istnieje.
13:19I to było bardzo dobre, bo to rzeczywiście uczyło nas, żeby zamiast wydawać pieniądze od razu na słodycze,
13:28na pójście do kina, na cokolwiek, to się odkładało.
13:30Ja pamiętam, jaką wielką miałam radość, jak pod koniec roku całkiem sporą sumę odebrałam
13:34i mogłam zrobić z tym to, co chciałam.
13:36Ja oczywiście zgodzę się z tym, że ten nawyk oszczędzony jest bardzo istotny.
13:43I to jest ten element edukacji finansowej, czy budowania szeroko rozumianej świadomości finansowej,
13:48którą będziemy musieli jako państwa członkowskie rozpocząć i aktywnie wdrażać.
13:54Natomiast rzeczywiście projekty, a może inaczej cele inwestycyjne, czyli te cele emerytalne,
14:00nie są tą jakby pierwszą, że tak powiem, pierwszym wyborem przeciętnego obywatela,
14:06który po pierwsze najpierw musi mieć kapitał, żeby w ogóle myśleć o inwestowaniu,
14:10a potem jak już decyduje się o inwestowaniu, to wybiera najczęściej,
14:14i to pokazują statystyki szczególnie tych młodych inwestorów na podstawie chociażby analiz,
14:19które przeprowadziła Fundacja Giełdy Papierów Wartościowych,
14:22że to są raczej pieniądze zbierane na konkretny cel, czy to raczej cel konsumpcyjny,
14:28czy to zakup samochodu, czy wyjazd na wakacje.
14:31Ten element emerytalny pojawia się dopiero w dalszym horyzoncie,
14:35ale biorąc pod uwagę te problemy demograficzne, o których pan Jakub wspomniał,
14:40o których my wszyscy jesteśmy świadomi, no ten cel emerytalny musi pojawić się trochę wyżej
14:46w tej hierarchii celów inwestycyjnych.
14:48Mam tutaj kilka liczb, które troszeczkę nas obrazują, gdzie w tym wszystkim jesteśmy.
14:52Bruegel, czyli europejski think tank, który zajmuje się analizami politycznymi
14:57i też gospodarczymi, przeanalizował raport Letty.
15:01I wyszło im, tam były kilka takich ciekawych liczb,
15:03między innymi to, że mieszkańcy większości krajów Unii Europejskiej
15:07trzymają swoje pieniądze głównie w gotówce i w kontach bankowych,
15:10w drugiej kolejności lokują je w polisach ubezpieczeniowych i funduszach emerytalnych.
15:15Ale to znaczy, i tutaj jest ta ciekawa liczba, że 34% gospodarstwa europejskie
15:21trzymają swojego majątku na kontach i w gotówce.
15:24Ktoś powie dużo, to ktoś powie mało. W przypadku Stanów Zjednoczonych to jest 14%.
15:28To oznacza, że te pieniądze leżą i nie są inwestowane.
15:31To jest pierwsza rzecz.
15:32A jeżeli już są inwestowane, i to jest kolejna ciekawa liczba,
15:35jeżeli chodzi o to, jak Polacy inwestują swoje środki.
15:39Jakiś czas temu jedna z giełd kryptowalut, Kraken,
15:44opublikowała dość ciekawe badania, jeżeli chodzi o preferencje inwestycyjne Polaków.
15:48Wyszło, że główną klasą aktywów w tym badaniu,
15:51w tym badaniu na dwóch tysiącach osób. Wyszło, że są kryptowaluty, to jest 30%.
15:56Potem są akcje, potem są obligacje, a na końcu to nasze betonowe złoto, czyli nieruchomości.
16:02Zmierzam do tego, że jesteśmy w sytuacji, gdzie z jednej strony nie inwestujemy środki,
16:06a jeżeli już je inwestujemy, to nie w aktywa, które mogłyby wspierać naszą innowacyjność,
16:12które mogłyby wspierać gospodarkę europejską, ponieważ lepiej jest inwestować w akcje
16:17spółek europejskich z perspektywy gospodarki, niż w nieruchomości,
16:21niż w kryptowaluty, które są ciekawą klasą aktywów, ale nie generują innowacji per se.
16:27Ale nie są też zrównoważone. Największy problem, jeśli chodzi o inwestowanie na cele emerytalne,
16:32to jest to, żeby uzyskać nie stały, ale przynajmniej płynny dochód
16:37na przestrzeni kilkudziesięciu lat.
16:39Zmienność kryptowalut jest na tyle wysoka, że moim zdaniem to nie jest w ogóle dobry sposób
16:45inwestowania na emeryturę.
16:47No i wracając jeszcze do tego, co powiedział Letta, bo może warto zwrócić na to uwagę,
16:50że w raporcie Letty pojawiła się krytyka czegoś, co się nazywa
16:54Pan European Pension Product, czyli ogólnoeuropejski produkt inwestycyjny,
16:58emerytalny, przepraszam.
16:59I tutaj Letta powiedział wprost, przepisy do tej pory działają źle,
17:02należy je zmienić, znacząco usprawnić i uprościć.
17:06No i liczby mówią same za siebie. W tej chwili mamy dwie firmy,
17:10które oferują PEP w całej Unii Europejskiej i oferują dosłownie
17:15w dziesięciu państwach członkowskich. To pokazuje, że to, co mówił rynek
17:18jeszcze w trakcie prac legislacyjnych nad tym rozporządzeniem,
17:22no materializuje się. To znaczy przepisy są tak źle napisane,
17:25nakładają tak duże obowiązki, że nie ma zapotrzebowania rynkowego
17:28na tego typu produkt.
17:31Ja chciałbym się tutaj odnieść i do wypowiedzi Pana Jakuba i Pana Piotra.
17:35Jeżeli chodzi o inwestycje w kryptowaluty, to ja mam wrażenie,
17:39że one dosyć mocno się zintensyfikowały też z uwagi na dosyć agresywny
17:44marketing, który w ogóle nie jest regulowany w porównaniu do pozostałych
17:49rynków finansowych, gdzie informacje dotyczące ostrzeżeń i ryzyka
17:56związanego są jakby elementem immanentnym tych produktów.
17:59Natomiast jeżeli chodzi jeszcze o kwestię PEP-u, to faktycznie jest to przykład
18:06bardzo nieudanego projektu regulacyjnego.
18:09To był bodaj jeden z pierwszych przykładów, kiedy to regulator chciał stworzyć
18:13produkt finansowy, wykorzystując, że tak powiem, doświadczenia z różnych
18:19poszczególnych krajów członkowskich.
18:22I ta wizja regulatora nie zderzyła się z praktyką rynkową, dlatego wszelkie działania
18:28dotyczące budowy do przyszłych produktów inwestycyjnych o długoterminowym
18:34charakterze i PEP, czy jego rewizja jest na horyzoncie Komisji Europejskiej,
18:40muszą brać doświadczenia z wcześniejszych lat i aktywny dialog z rynkiem tak,
18:44żeby nie powtórzyć tego problemu.
18:46To ja dodam jeszcze jedną ważną rzecz, bo mówiliśmy o konkurencyjności,
18:50mówiliśmy o tym, jak te pieniądze mogłyby działać i przygotowałem dla Was
18:52trzy przykłady.
18:54Jednym z takich fajniejszych innowacji, czy takich ciekawostek, jeżeli chodzi
18:58o rynek emerytalny w Polsce, było wprowadzenie PPK, to było wprowadzone
19:01w 2018 roku.
19:04I sprawdziłem dzisiaj na serwisie analizy.pl w 2024 roku, wówczas, czyli rok temu,
19:12zgromadziliśmy około 25-30 miliardów złotych w PPK, około 35% z tych środków
19:18szło na polskie akcje na GPW.
19:21Sprawdziłem też dzisiaj, jak to wygląda w tym momencie.
19:24Informacja sprzed kilku dni, obecnie 140 miliardów.
19:27Czyli jeżeli cały czas jedna trzecia tych środków idzie na polską giełdę,
19:30to to wspiera nasze polskie firmy i akcje tychże firm.
19:34To jest pierwszy przykład.
19:35Drugi przykład, cytując za Impact Investor z poprzedniego roku,
19:39Fajnym przykładem jest Szwecja, w której fundusze inwestycyjne,
19:43fundusze emerytalne również, inwestują w fundusze VC,
19:49gdzie pieniądze emerytalne są inwestowane w startupy lokalne.
19:53To jest bardzo ciekawe.
19:54Oczywiście startupy są, ta inwestycja jest wysokiego ryzyka.
19:58Jednocześnie to pokazuje, że można połączyć pieniądze swojego dziadka i babci
20:02na innowacje tego młodszego pokolenia.
20:04I ostatnia rzecz, to akurat za IP Real Assets, Holandia.
20:07Przykład funduszu emerytalnego, jednego z największych w Europie, a mianowicie IPG,
20:12który otrzymał w zeszłym roku mandat na zainwestowanie 5 miliardów euro w mieszkaniówkę holenderską,
20:18po to, żeby mniej więcej rozwiązać, albo postarać się rozwiązać problem mieszkaniowy.
20:22Podsumowując, te pieniądze można wykorzystać i na konkurencyjność naszej giełdy,
20:26i na konkurencyjność naszych firm oraz na problemy społeczne.
20:30Szkoda byłoby je trzymać w skarpecie.
20:31To jeżeli ja mogę tylko dodać jedną rzecz, co zrobić, żeby zachęcić konsumentów do inwestowania.
20:39Myślę, że oprócz oczywiście zachęt podatkowych, bardzo istotne jest budowanie zaufania.
20:43Budowanie zaufania do systemu.
20:45Redukowanie strachu.
20:46Tak, tak. I to jest, w przypadku tutaj PPK, no to mamy do czynienia z tym obowiązkowym enrollmentem i opt-outem.
20:55I to jest zasługa tego, że tak szybko rosną te kwoty.
20:57Natomiast jeżeli chodzi o IKX, czyli produkty dobrowolne, no to tutaj ten wzrost jest jeszcze powolny,
21:05ale coraz więcej osób przekonuje się do tego.
21:07I te zachęty podatkowe oczywiście jest, to jest pewna marchewka,
21:10natomiast najważniejszy jest wzrost zaufania.
21:11I jeżeli mogę sobie pozwolić na koniec cytat z pani komisarz Marii Albuquer,
21:16która powiedziała na przesłuchaniu wstępnym w Ekonie przed przyjęciem jej kandydatury na komisarza,
21:21ona powiedziała, że pewne rzeczy, żeby działać, muszą być duże.
21:25I rynek kapitałowy jest jedną z takich rzeczy, żeby działać, musi być duży.
21:28I w związku z tym budowanie dużych instytucji w skali wielu lat jest moim zdaniem tutaj najistotniejsze.
21:35Bardzo dziękuję. Mamy tym samym ciekawą płynę tej części naszej rozmowy.
21:40Proszę jednak zostać z nami, ponieważ za moment wracamy, by opowiedzieć tym razem o tym,
21:45co związane jest z edukacją finansową. Do zobaczenia za chwilę.
21:56Witamy ponownie w programie Bruksela Moja Miłość,
21:59naszym cotygodniowym programie o polityce europejskiej.
22:02Nazywam się Dominika Ciasyć i witam z naszymi gości.
22:04A w tej części programu porozmawiamy o tym, jakie są różne aspekty edukacji finansowej
22:10i dlaczego jest ona tak ważna w dobie kryzysu demograficznego.
22:15Pytanie znów do wszystkich panów takie samo.
22:18Kryzys demograficzny jest faktem.
22:21W efekcie to coś, co było przed stałe lata pewnikiem,
22:24czyli fakt, że któregoś dnia po przepracowaniu iluś tam lat otrzymamy emerytury,
22:29bo się one nam należą, teraz powoli staję pod znakiem zapytania.
22:34W jaki sposób odpowiednia edukacja finansowa może być tutaj pomocna?
22:39Wydaje się, że przede wszystkim to, co jest najistotniejsze,
22:42to budowanie zaufania u konsumenta do produktów na rynku kapitałowym.
22:48I tutaj myślę najistotniejsze są dwie rzeczy.
22:50Po pierwsze porównywalność produktów, a po drugie transparentność,
22:53jeśli chodzi o opłaty, które konsument za korzystanie z tych produktów ponosi.
22:57Badania pokazują, że w dłuższej perspektywie,
23:00im dłuższy horyzont inwestycyjny, tym bardziej to widać,
23:03opłaty najbardziej wpływają na ostateczny zwrot z inwestycji,
23:07ponieważ te opłaty są jedyną tak naprawdę zmienną,
23:11którą można przewidzieć z góry, a nie można przewidować z góry
23:14oczywiście kwestii tego, jak będzie się kształtował rynek,
23:17czy produkty bazowe, na podstawie których opracowywany jest
23:20dany instrument inwestycyjny.
23:23I tutaj najistotniejsze myślę, że po stronie Unii Europejskiej jest to,
23:26żeby tworzyć przepisy, które będą pozwalały
23:29nie przepisom, tylko konsumentom porównywać produkty co do ryzyka,
23:34co do tego, jakie są możliwości zysku, ale również jakie są potencjalne straty.
23:38No i też porównywanie transparentności opłat.
23:41Nie chodzi tutaj o ograniczenie opłat kwotowych,
23:43bo to jest zawsze trudna gra, ponieważ to są naczynia połączone.
23:50Jeżeli gdzieś zabierzemy, to w innym miejscu wypłynie.
23:52Natomiast istotne jest to, żeby tworzyć pewne kategorie opłat,
23:55które są zamknięte.
23:56I wtedy konsumenci mają możliwość porównania całości opłat.
24:00Ja kiedyś, jeden kolega pracujący w Komisji Europejskiej powiedział mi,
24:03który pracą zajmuje się właśnie kwestiami ochrony konsumenta
24:06na rynku usług kapitałowych, powiedział mi coś takiego,
24:08że naszym problemem nie są ci, którzy chcą inwestować
24:11i wiedzą, w co inwestować, oczywiście.
24:14Problemem też nie są ci, którzy nie wiedzą,
24:15bo przynajmniej mają taką świadomość i próbują szukać.
24:18Największą problemem są ci, którym się wydaje, że wiedzą,
24:21a nie wiedzą.
24:22Tylko jak ich znaleźć?
24:23Ja mam taką jedną informację.
24:25Ona będzie niestety dość brutalna dla osób młodszych.
24:27Prawdopodobnie są tutaj najmłodszy przy stole.
24:30Obecna stopa zastąpienia.
24:31Porozmawiamy o stopach.
24:34Obecna stopa zastąpienia, czyli wskaźnik,
24:36który określa, jaka część przeciętnego miesięcznego
24:39wynagrodzenie zostanie zastąpiona przez przyszłą emeryturę,
24:42wynosi 50%.
24:43Innymi słowy można powiedzieć...
24:45Otrzymamy połowę tego cesera.
24:46Dokładnie tak.
24:47I to do roku 2060 ona spadnie.
24:51Ma spaść do 20-25%.
24:53Ja sprawdziłem sobie, ja mam przejść na emeryturę
24:56przy założeniu 65 lat właśnie w roku 2059.
25:00To oznacza, że zostanę jedną czwartą mojej ostatniej...
25:04Ja uzupełnię tylko to, co powiedział pan Jakub,
25:07dlatego że my zrobiliśmy kilka analiz w zakresie właśnie
25:10tego współczynnika, czy stopy zastąpienia.
25:13Faktycznie muszę tutaj przyznać, że niestety my jako Polacy
25:15i też Europa Wschodnia jest tutaj w nieco gorszym położeniu
25:19niż kraje zachodnie.
25:21W krajach zachodnich ta stopa zastąpienia w tej chwili
25:24to trochę średnio, to nieco powyżej 60%,
25:2755%, tak jak wspomniałeś.
25:30Problem ten naszym zdaniem w przyszłości
25:35doprowadzi do zwiększenia tak zwanej luki emerytalnej.
25:38Innymi słowy doprowadzi do sytuacji,
25:41w której coraz więcej osób nie będzie w stanie
25:43sfinalizować swoich potrzeb finansowych
25:46na podstawie tylko i wyłącznie emerytury ZUS-owskiej.
25:51Z naszych analiz wynika, że w tej chwili
25:53to już jest 74 miliardy złotych brakujących pieniędzy.
25:58Natomiast jeżeli chodzi o perspektywę 40 lat,
26:01to ta kwota, biorąc pod uwagę te problemy demograficzne,
26:04wzrośnie do 15 bilionów złotych,
26:07co będzie stanowić ponad 400% polskiego PKB.
26:11Stąd kwestia demograficzna, kwestia opierania swojego życia
26:16na emeryturze wyłącznie w oparciu o świadczenia
26:18z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest w zasadzie niewystarczająca.
26:23No właśnie, to ja mam pytanie do wszystkich panów.
26:26Zostało nam trzy minuty.
26:28Patrząc na wasz wiek, czy macie pewność,
26:31że w ogóle otrzymacie emeryturę?
26:33Jaką się otrzymamy, natomiast ona nie będzie zaspokajała,
26:37może będzie zaspokajała w bardzo minimalnym zakresie
26:39podstawowe potrzeby.
26:41Czyli jak się zamierza pan zabezpieczyć na stare lata?
26:43No produkty inwestycyjne, które mają na celu ochronę emerytalną,
26:50czyli takie, które pozwalają na długoterminowy zysk,
26:52ale również, które mają zastosowany tak zwany suwak,
26:55czyli takie, to jest coś, co się nazywa funduszami cyklu życia.
26:59Znaczy, jak jesteśmy młodzi, to inwestujemy bardzo agresywnie,
27:02im jesteśmy starsi, tym fundusz przechodzi w bardziej produkty dłużne,
27:05dające niższy zysk, ale daje gwarancję zachowania wartości,
27:09wartości zebranych środków.
27:13Ale to, na co warto zwrócić uwagę, tylko bardzo krótko,
27:15to ta cała kwestia emerytur nie jest zawieszona w próżni.
27:18Polacy, nie wiedząc, jak inwestować, inwestują w mieszkania
27:22i to jest trend, który jest w wielu innych państwach.
27:24To powoduje, że mieszkania są traktowane zastępczo jako commodity,
27:28jako po prostu środek do inwestowania, a nie jako rzecz do zaspokajania
27:33potrzeb mieszkaniowych.
27:34To powoduje, że mieszkania drożeją.
27:39Na to też Maria Albuquerque zwracała uwagę.
27:41To z kolei wpływa na to, że młodych ludzi nie stać na mieszkanie.
27:44Nie stać na mieszkanie, właśnie tak.
27:45Czyli nie mogą osztęcać.
27:46Dokładnie tak.
27:47I na to też zwracała Maria Albuquerque w swoim przesłuchaniu przed ekonem,
27:51mówiąc posłom, że bardzo chciałaby, żeby jej dzieci już się wyprowadziły z domu,
27:54ale nie ma na to perspektyw w najbliższym czasie.
27:55Ostatnie zdanie dodam tutaj.
27:58Ta cała historia związana z tym, że my, milenialsi,
28:01będziemy mieć bardzo niskie emerytury, tutaj współczuję
28:02naszym siostrom i braciom młodszym, czyli generacji Z.
28:06Oni będą mieli jeszcze gorzej pod tym względem, ale to nie oznacza,
28:10że trzeba panikować.
28:11To oznacza, że trzeba się doinformować i zacząć oszczędzać.
28:14I dobra wiadomość jest taka, bo chcę zostawić was z dobrą wiadomością,
28:17że od przyszłego roku na naszej aplikacji Mobywatel
28:21będzie można dowiedzieć się łatwiej, ile mamy środków.
28:25Oczywiście od samego, jak to ktoś kiedyś ładnie powiedział,
28:27mieszania herbaty, ona nie staje się słodsza,
28:30ale mając tę wiedzę, będzie się można uzbroić w dane
28:34i potem coś z tym zrobić, podjąć kolejny krok.
28:36Zdanie ostatnie do Pana.
28:37Tak, ja uważam, że jedną z kluczowych metod edukacji obywateli
28:44na temat tego, jak będzie wyglądać ich emerytura,
28:48jest pokazanie konkretnych wyliczeń.
28:50I temu właśnie służą też różnego rodzaju inicjatywy,
28:53czy analizy podejmowane przez Komisję Europejską
28:56w ramach konsultacji, które były prowadzone,
28:58w zakresie tak zwanego pension tracking system.
29:00Innymi słowy, Komisja chce zachęcić, żeby to właśnie
29:04możliwość rzeczywistego prognozowania swoich wypłat na emeryturze
29:09w jakimś sensie motywowała młodych ludzi,
29:12a nie tylko i młodych, do oszczędzania na emeryturę,
29:15bo tylko i wyłącznie jasna informacja o kwocie,
29:18jaką będzie wynosiła ich emerytura,
29:21może w sposób intensywny spowodować i zmusić ich do oszczędzania
29:25w długim horyzoncie czasowym.
29:27I tym akcentem kończymy naszą dyskusję.
29:29Bardzo serdecznie dziękuję naszym gościom
29:31za udział w programie,
29:32a naszym widzom za uwagę.
29:42Czy banki mogą nam zabrać oszczędności?
29:45I czy jest ryzyko, że uda się w końcu wyeliminować gotówkę?
29:49Witam Państwa po przerwie w programie Bruksela Moja Miłość,
29:52naszym cotygodniowym cyklu publicystycznym Serca Europy.
29:55Nazywam się Dominika Ciosyć
29:57i witam Państwa wraz z moimi gośćmi,
29:59a są to Piotr Kabąska,
30:01dyrektor przedstawicielska
30:02Związku Banków Polskich w Brukseli.
30:05Dzień dobry.
30:06Bartosz Biegaj,
30:07szef Biura Polskiej Izby Ubezpieczeń w Brukseli.
30:10Dzień dobry również.
30:11Jakub Janas,
30:11producenty naszego programu w Juro News.
30:14Dzień dobry.
30:14A teraz zastanówmy się nad tym,
30:17co czeka gotówkę
30:18oraz co czeka naszej oszczędności.
30:21Coraz więcej osób w Polsce
30:22niestety obawia się tego,
30:23że może wybuchnąć wojna.
30:26W związku z tym zastanawiają się,
30:29czy w przypadku wojny
30:30będzie ryzyko tego,
30:32że po prostu banki nam uniemożliwią
30:34wypłatę naszych oszczędności.
30:36Nie wiem, czy Panowie pamiętały,
30:37jak był początek wojny na Ukrainie,
30:39poszła plotka,
30:41że nie będzie już można wypłacać gotówki z banków,
30:43ludzie się rzuci tłumnie.
30:45Czy to była celowo wypuszczana plotka,
30:47żeby doprowadzić do blokady systemu?
30:49Odpowiedź na to pytanie,
30:51kto zainicjował tę plotkę,
30:53jest bardzo trudna.
30:54Natomiast chcę powiedzieć tak.
30:56Po pierwsze, oszczędności Polaków w bankach
30:59są na pewno bezpieczne
31:00i nikt ich nie będzie zabierał,
31:01ograniczał, ucinał,
31:03cokolwiek z nimi robił.
31:04Pieniądze Polaków są
31:06i pozostaną ich własnością.
31:08To po pierwsze.
31:09Po drugie,
31:10jeżeli chodzi o system bankowy,
31:12to jest on jednym z najbardziej
31:13zdigitalizowanych w Unii Europejskiej
31:16i na świecie.
31:16W związku z tym
31:17nie widzę żadnego ryzyka,
31:19żeby funkcje sektora bankowego
31:21nie były realizowane
31:22w wyniku wybuchu wojny.
31:24Nawet na Ukrainie
31:25w momencie wybuchu wojny
31:27po dosłownie kilku dniach
31:29wszystkie banki funkcjonowały prawidłowo.
31:32Dostępność gotówki
31:33również będzie zapewniona.
31:35W momencie wybuchu pandemii,
31:37COVID,
31:37jak również w momencie wybuchu wojny
31:39na Ukrainie
31:41dostępność gotówki była zachowana.
31:43Zdarzały się sytuacje,
31:44że w niektórych bankomatach
31:45brakowały niższych nominałów,
31:47ponieważ po prostu
31:48te są zawsze wypłacane
31:50w pierwszej kolejności.
31:51Natomiast i Narodowy Bank Polski
31:53i wszystkie banki w Polsce
31:55zadziałały wówczas
31:56bardzo szybko i bardzo dobrze,
31:59zapewniając dostępność gotówki
32:00wszystkim, którzy jej potrzebowali.
32:02Także wydaje mi się,
32:03że te obawy związane
32:05z dostępnością gotówki
32:06są nieuzasadnione.
32:08A dyskusja na temat
32:09w ogóle tego,
32:11że ktokolwiek miałby zabrać
32:12Polakom oszczędności,
32:12to należy włożyć między bajki,
32:15bo funkcjonowanie
32:17i stabilność sektora bankowego
32:19jest w żaden sposób
32:20niezagrożona.
32:21Czy Pana zdaniem to właśnie,
32:22że poszła taka fama
32:23o niemożliwości
32:25pobrania pieniędzy
32:27z bankomatów,
32:28czy to był rodzaj
32:29element wojny hybrydowej nawet?
32:31Mógł być?
32:33Nie wydaje mi się,
32:34szczerze mówiąc,
32:35może efekt pośredni
32:37tych działań wojennych.
32:38Oczywiście taka sytuacja,
32:38jaka miała miejsce
32:40chociażby podczas
32:42rozpoczęcia konfliktu
32:43wojny na Ukrainie
32:44spowodowała pewien rodzaj
32:46masowych działań,
32:48które przede wszystkim
32:50motywowały obywateli
32:51do tego, żeby zdobyć
32:52taki środek płatniczy
32:53w takiej formie,
32:54w jakim może on zostać
32:55najbardziej użyteczny.
32:57Jest to przykład czegoś,
32:58co w finansach
33:00nazywamy ranna bank,
33:01czyli w takiej sytuacji,
33:03kiedy obawiamy się,
33:05że sytuacja,
33:06czy stabilność banków
33:07może być zagrożona,
33:09wtedy jak najszybciej
33:10chcemy wybrać gotówkę,
33:12bo ta będzie zawsze
33:13użyteczna w jakimś tam,
33:16w tych wszystkich sytuacjach,
33:18które będą sytuacjami
33:20dosyć trudnymi.
33:22Natomiast jeżeli chodzi
33:24o stabilność sektora,
33:27to co powiedział pan Piotr,
33:29no to sektor bankowy
33:31również w trakcie tego kryzysu
33:32na Ukrainie
33:33obronił się w sposób
33:35dosyć skuteczny.
33:38Był na to też przygotowany
33:39przez wcześniejszą pandemię COVID.
33:42My w sektorze ubezpieczeniowym
33:45nie mamy takich ryzyk,
33:46dlatego, że u nas ten ranna bank
33:47raczej nie występuje.
33:48To znaczy,
33:49my nie prowadzimy depozytów,
33:50nie prowadzimy depozytów,
33:54czyli nie zbieramy oszczędności klientów,
33:57które oni mogliby potem
33:58wypłacać w takich sytuacjach.
34:01Znaczy ja bym chciał tutaj dodać
34:02jedną rzecz,
34:03o którym była poruszona
34:04kwestia digitalizacji,
34:06bo dotyczy to
34:07i sektora bankowego
34:08i sektora płatniczego,
34:09tego w jaki sposób
34:10korzystamy z gotówki.
34:12Przygotowałem kilka ciekawych liczb
34:13tutaj akurat
34:14za Polską Bezgotówkową.
34:15W 2024 roku,
34:17czyli rok temu,
34:18blisko 70%
34:20wszystkich płatności
34:21detalicznych w Polsce
34:23stanowiły transakcje bezgotówkowe.
34:25I żeby dać to w kontekście,
34:2720 lat wcześniej,
34:28czyli w 2005 roku,
34:29oczywiście inna technologia
34:31wówczas było,
34:32to było tylko 2%,
34:33czyli różnica między 2% a 70%,
34:35ale żeby porównać
34:36jabłko do jabłka,
34:37obecnie według
34:38Europejskiego Banku Centralnego
34:40gotówka w Unii Europejskiej
34:41odpowiada za około
34:4250% transakcji,
34:44czyli jesteśmy powyżej średniej,
34:45jeżeli chodzi o wykorzystanie.
34:47I ja wiem,
34:48że jeżeli chodzi o cyfrowy pieniądz,
34:49zawsze jest dyskusja
34:50między wygodą,
34:52bezpieczeństwem też,
34:53a prywatnością.
34:54Jednocześnie bym chciał
34:55zwrócić uwagę na jedną rzecz.
34:57I szanując oczywiście argument o prywatności.
35:00To, co jest ciekawe,
35:01jeżeli chodzi o ten pieniądz
35:02zdigitalizowany,
35:04w tym przypadku,
35:04jeżeli chodzi o płatności,
35:06jest nawet nie kwestia bezpieczeństwa,
35:09czy prywatności,
35:10która jest tutaj kluczowa,
35:12ale fakt,
35:12że nam się łatwiej nim obraca,
35:14bo mamy o wiele niższe opłaty,
35:16niż to jest w innych krajach.
35:18Takim fajnym przykładem jest to,
35:19co Unia Europejska wprowadziła również
35:21i w Unii,
35:22i przez to też w Polsce
35:23w 2015 roku,
35:25czyli Interchange Fee Regulation
35:27sprzed dziesięciu lat,
35:29która zamroziła opłaty
35:30za transakcje
35:31do około 0,2-0,3%.
35:34W Stanach to jest prawie,
35:36to potrafi być prawie 2%,
35:37co pokazuje,
35:38że u nas jest to łatwiejsze
35:40i tańsze do opłaty.
35:41Dostała jedna minuta,
35:42zatem jedno krótkie pytanie.
35:43Czy Panów zdaniem
35:45uda się wyeliminować
35:47całkowicie płatności gotówkowe?
35:49Nie, na pewno się nie uda
35:51wyeliminować gotówki,
35:52bo znaczy po pierwsze
35:53nie ma takiego celu,
35:53bo jak się pyta,
35:55czy uda się,
35:55to chcemy coś wyeliminować,
35:57co jest niedobrego.
35:58Ja uważam,
35:59że gotówka ma swoje miejsce
36:00w systemie płatniczym
36:02jak najbardziej,
36:02to po pierwsze,
36:03a po drugie,
36:03jeśli chodzi o Unię Europejską
36:06i Polskę,
36:07to myślę,
36:07że możemy być bardzo dumni
36:08z Blika.
36:09Blik jest tygrysem Europy,
36:11jeśli chodzi o płatności,
36:12a Polska jest jedynym państwem
36:13członkowskim Unii Europejskiej,
36:14gdzie Blik odpowiada
36:16za znaczącą większość
36:17transakcji w e-commerce.
36:19Ja jestem zdania,
36:20że sektor finansowy
36:21powinien zachowywać
36:22możliwie wysoką inkluzywność,
36:24to znaczy zapewnić tym klientom,
36:26którzy chcą płacić
36:26bezgotówkowo,
36:27że to robili,
36:28a tym, którzy z różnych powodów,
36:30czy to doświadczenia
36:31w zakresie cyfryzacji
36:32wykorzystywania
36:32różnych digitalowych narzędzi,
36:34żeby płacili gotówką.
36:36I ostatnie?
36:37Ja chciałem powiedzieć,
36:38że tutaj się absolutnie zgadzam
36:40z przedmówcą,
36:41powinniśmy być dumni z Blika.
36:42Cieszmy się,
36:43że mamy takie narzędzie,
36:44bo to pokazuje,
36:45że nie musimy zawsze
36:46każdej technologii
36:47i innowacji importować z zachodu.
36:48Strategical Thonomy.
36:49Bardzo dziękuję.
36:50Zatem tym ciekawym akcentem
36:52podsumowujemy naszą dyskusję.
36:54Doszliśmy tym samym
36:55do końca programu
36:56Bruksela Moja Miłość
36:57i do końca naszego cyklu.
36:59Bardzo dziękuję naszym gościom w studiu
37:00za ciekawą,
37:02merytoryczną dyskusję
37:03naszym widzom
37:04oraz realizatorom.
37:06A jeżeli chcecie
37:06kontynuować rozmowy
37:08na dowolny temat,
37:09to piszcie na adres
37:10Bruksela Miło
37:11Moja Miłość
37:11małpa.euronies.com
37:13bez polskich znaków
37:14lub na media społecznościowe.
37:16To było wszystko na dziś.
37:18Nazywam się Dominika Ciasić
37:19i życzę wszystkim
37:20udanego weekendu.