00:00Sa isang checkpoint sa bayan ng Maasim sa Sarangani Province,
00:07nasabat ang tatlong maletang ito na ang laman hindi bilyon-bilyong pisong kickback na i-deliver sa mga politiko,
00:16kundi mahigit 20 wild birds na may naglalakihang mga tuka,
00:23ibong kong tawagin sa ibang mga probinsya, kalaw o tariktik.
00:30Sa Ingles, hornbill.
00:35Ang presyo ng mga nakumpiskang hornbill, halos kalahating milyong piso.
00:43Talagang ingenious species siya. Bawal talaga na hulihin na gano'n.
00:47May malaking tuka rin ba ang batas para masawata ang iligal na pagkalakal ng mga ibong ito?
00:54Ang mga hornbill, lula ng isang SUV na minamaneho noon ni JR, hindi niya tunay na pangalan.
01:07Habang iniinspeksyon sa checkpoint ng mga pulis ang sasakyan, may kung anong ingay daw silang narinig.
01:14Parang tunog ng ibon. That's the time, yung personal natin po ma'am na nagkaroon ng pagkakataon at buksan.
01:20Hanggang tumambad sa kanila, ang tatlong maleta na ang laman,
01:256 na Mindanao Riffed Hornbills at 19 na Southern Rufous Hornbills.
01:32Southern Rufous Hornbill, bula yung ulo, may malaking cast, very blackish yung kanyang plumage.
01:38Yung Riffed Hornbill, meron siyang facial skin na medyo matilaw.
01:42Basis sa nangunahuli natin, galing po ng barangay Tambilil, Kiamba, Sarganipa, dito.
01:47At dadalhin, possible doon sa place of residence niya ng City of Digos.
01:52Ang 25 hornbills na nakumpis ka, agad itinurn over sa DENR o sa Department of Environment and Natural Resources.
02:01Habang si JR nakapiit ngayon sa Maasim Municipal Police Station.
02:09Nagpa-interview si JR sa aming team.
02:12Kiit niya, kinomisyon lang daw siya ng isa niyang kasama para ihatit ang mga maleta sa Davao.
02:19Mali, ano po, kinontrata po ko ng kasama ko yung nakatakas.
02:23Tatlong tao daw po po ni namin tapos may bagahe.
02:25Dadalhin daw namin sa Davao.
02:27Hindi tatlong tao yung kinarga namin, bagahe lang, maleta lang.
02:30Saan niya lang po yung zipper ng maleta?
02:34Kasi hindi ko alam kung anong ginagawa niya sa ikod kasi nag-drive ako.
02:38Yung driver na nahuli ngayon, inakaharap niya yung kasong violation of Section 27 of RA 9147 Wildlife Act natin.
02:46Ang kakakulang parusa is nasa 4 years to 6 years imprisonment, up to maximum 500,000 na fines.
02:53Nagtaka yung mga tao natin kasi pare-pareho ang laki.
02:56Hindi rin daw normal o natural ang pagpapakain sa mga ito.
03:08Pag gano'n mo yung ayaw nila magkain,
03:12so talagang i-hunting din natin.
03:13Kaya naghinala na ang mga ibon, hindi lang basta kinuha sa gubat o sa wild, kundi maaaring brinid.
03:26Ang captive breeding naman, pinapayagan niya na kailangan lang kung mag-alaga ka, magpaparami ka ng ibon,
03:37yung source na material mo is galing din sa legal na pamaraan na bili mo o galing sa legitimate na farmholder din.
03:45Ang mga hornbill nasa pangangalaga na ngayon ng Regional Wildlife Rescue Center sa Lutuyan, Sultan Kudarat.
03:53Pero ang ikinalungkot nilang ibalita, anim sa mga ito, namatay.
03:59Dahil yung ating mga ibon ay nakalagay sa maleta, sa isang malita, kuminsan, anim,
04:05so nasuppocate sila, kulang ng oxygen.
04:08So may lang ventilation. Yun ang reason kung bakit may namatay.
04:13Dahil sa malawakang pagkasira ng ating mga kagubatan na kanila ring habitat o tirahan at patuloy na illegal hunting at wildlife trade,
04:27maraming species ng hornbill itinuturing na ngayong critically endangered,
04:33gaya ng Acerus waldeni o rufous-headed hornbill at Sulu hornbill.
04:39They're a species na it takes time for them to grow.
04:43So two to three years bago sila fully mature and have families of their own.
04:47Dapat proud tayo kasi ang hornbills are about 62 species around the world.
04:53Ten of those are only found in the Philippines and nowhere else.
04:56Ang ilang mga hornbill na narescue ng mga otoridad mula sa gubad narito sa Cebu.
05:07Dito, Bida, ang Philippine Rufous Hornbill na si Tuk, short for Tukan.
05:12There is globally known as Callow or Crump of the Mountains.
05:17Na tatlong beses sa isang araw kung magtanghal sa park.
05:28Nasa kasama ang kanyang trainer na si Irvin.
05:32Kapag nasa stage na raw si Tuk, agad siyang nagpapakitang gilas.
05:37Kaya niyang lumipad from point A to point B.
05:41At saluhin ang pagkain ibinabato sa kanyang.
06:03It's really worth it na pagpunta namin dito, nakita namin si Tuk.
06:06Especially yung pag-apon niya ng pagkain at pagsalu niya.
06:09Napaka-worth it talaga pagpunta dito.
06:10Kapag wala naman daw sa mood si Tuk, hindi naman siya pinipilit ni Irvin.
06:15Walang anong interaction, papakalmahin lang muna siya po before ilabas ulit para mag-show.
06:21Si Tuk, hornbill na nakumpis ka ng DNR Cebu.
06:25Sobra raw itong agresibo noon.
06:31Hindi natin siya ma-release.
06:33Yung ability niya to find food, parang na-lesson na din.
06:36Taong 2022, ipinahiram o ipinaloan nila ito sa SART for educational purposes.
06:44We have to balance the need for education and conservation and protection.
06:50Marami na pong mga pag-aaral na pwede naman pong gawin ito sa wildlife.
06:55Na hindi na natin kailangang mag-coptive breeding.
06:59Na hindi na po natin kailangang mag-keep ng wildlife within a captive environment, katulad po ng zoo.
07:08Meron siyang wildlife farm permit issued in 2019.
07:11At it was found out na yung SART is capable.
07:15Tuk! Halituk!
07:18Si Tuk.
07:19Yung behavior kasi niya is dependent siya to humans.
07:23Meaning, kung i-release natin siya, that would cause harm or harm or even death.
07:28Sinecheck ng DNR through the compliance monitoring activity.
07:33Bawat ibong kinakalakal.
07:38Bawat tukat-pakpak na ibinibilanggo.
07:43Sugat sa ating kalikasan.
07:46Dahil kapag nawala ang mga tagapagdala ng binhi,
07:50katulad ng ginagawa ng mga ibon,
07:53titigil ang paghinga ng gubat.
07:56At kapag tumahimik na ang mga huni sa itaas,
08:00baka huli na para marinig din natin ang sigaw ng kalikasan.
08:20Epe, pang ilan na ba yan?
08:24Patay ang kinakain.
08:26Buhay naman tayong lahat.
08:28Kapag kinakabahan.
08:36Huwag mong kalimutan.
08:39Yan ang gustong mangyari ng kalaban.
08:43Wala na yan!
08:45May isa pa, Kay.
08:47Isang ano?
08:48Isang kagayang.
08:49Kapag nagpapakita daw si Pochong,
09:04may mamamatay.
09:06Thank you for watching, mga kapuso.
09:36Kung nagustuhan niyo po ang videong ito,
09:39subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.
09:43And don't forget to hit the bell button for our latest updates.
Comments