00:00Simula pa ng 2005, Cinemalaya has been the home of fearless storytelling.
00:05Sinuportahan na nito ang nasa 1,000 independent works mula sa full-length film, short features, documentaries,
00:11sagas sa mga classic at art films.
00:13Marami po sa mga itong kinilala hindi lang sa bansa kundi pati sa international film festivals.
00:18Yes, kaya naman ngayong taon muli maglalayag ang Cinemalaya Philippine Independent Film Festival sa October
00:24para sa iba pang detalye tungkol dyan mga ka-RSP at sa kanila mga pelikula.
00:28Mga kapatayan po natin dito ang ilan sa mga Cinemalaya Film Directors.
00:32Direct Rene Dimla, Direct Elian Idioma at Direct Timron Villanueva.
00:38Good morning, directors!
00:41Sabi mo maglalayag, which is actually the theme for this year, layag.
00:45Anong meaning of that or essence ng theme na yun?
00:49That related na rin sa film ninyo?
00:52Yung theme kasi this year is layag sa alon, hangin at unos.
00:56So basically, sa explanation ng Cinemalaya is, we're sailing through challenges and overcoming it.
01:06Pag-usapan rin natin yan yung challenges ng paggagawa niyo ng independent film.
01:09But first of all, tell us about your individual films.
01:13Mga full lengths yung kay Rene at kay Tim, and then short naman film kay Elian.
01:18So first, direct Rene.
01:19Balay yung Republika ng Pilipinas, it's a mockumentary film about a farmer na inaagawan ng lupa.
01:27So she declares na ayaw na niya maging Pilipino, so nagtayo siya ng sarili niyang bansa.
01:32Parang ano, naririnig rin natin yung segment na,
01:34alis na lang kaya ko na yung bansa, minsan may mga ganyan.
01:37Eto, nagtayo siya ng kanyang sariling bansa.
01:39What's the inspiration behind that?
01:41Actually, I wrote the script six years ago.
01:43So yung current events during that time, yung tokhang, yung mga basura from abroad na dinadala dito.
01:50Then, nung narevise ko yung script to this year,
01:53so we reflected rin the realities of this, kung ano yung nangyayari ngayon.
01:57Okay.
01:58So, I'm just curious.
01:59So you mentioned na you wrote the script six years ago.
02:03What made you decide na hinug na yung story?
02:06Na, eto na, eto na yung kwento.
02:08I think, um, well, after so many revisions.
02:14Ah, okay.
02:15Parang timely din sa nangyayari ngayon.
02:19Kasali na ba dyan ang mga sa flood control?
02:21Yeah, ng mga issue.
02:23Kasali.
02:23Di ma-contractor sa film.
02:25Oh, that's nice.
02:26Alright, sabuntahan na ba natin si Direct Tim?
02:29Tell us about your film.
02:30My film is Child No. 82, Anak ni Boy Kena.
02:33It's about a young boy.
02:35It's a title of a young boy who's longing for his father.
02:38Pero itong young boy na to, he thinks that he is the 82nd child of the biggest action fantasy superstar.
02:47Ganong karami yung ano.
02:49Sa pelikulang ito.
02:50So, yun.
02:51So, maglalakbay siya para puntahan yung tatay niya through the fantasy action films ng tatay niya.
02:57Para makilala niya yun.
02:59Very interesting, you know, the way he describes it.
03:02So, what inspired you?
03:04Basically niya tatay ko.
03:06Okay, kasi.
03:07Tatay ko hindi naman po siya fantasy action star.
03:10Okay.
03:11Baka sa utak ko lang.
03:12Kasi siya ko fantasy action star.
03:13Pero growing up kasi parang nararamdaman ko na kahit kadikit ko siya, feeling ko alayong layo niya.
03:19And I need to fall in line.
03:21So, this is like a personal, parang may piece of your personal life itong film na ito.
03:27Yes, may piece of my personal life.
03:28Okay.
03:29So, mahirap yun ah, na gawin sa isang, yung itong piece of your life.
03:36Dito sa isang film.
03:36Paano mo na, napag-desisyon na na ito, sige, pwede kong is, itong bigay ito sa publiko.
03:42So, yung concept kasi came from a friend.
03:44And then, of course, I have to look or search myself into the story.
03:49How do I connect?
03:51Okay.
03:51So, yung young boy and ako, parang nag, doon yung comedy na minator namin na, yung young boy is my inner child, longing for my father.
04:01And, yung kwento niya ay nag-spark nung namatay yung tatay ko.
04:06And sa kwento din, namatay din yung action.
04:09Okay, alam na natin yung mangyayari sa film.
04:13Pero, there's more.
04:14And there's more.
04:15Yung mga plot twists to me, Riana.
04:16Oh, mga plot twists pa.
04:17And, Eliane, how about your short film?
04:20Kama ba?
04:22So, yung short film ko naman po, ay, I'm Best Left Inside My Hand.
04:26So, yung film ko po is, tungkol po siya sa may Nepo Baby.
04:33Okay.
04:34Hindi po dahil sa may mga nangyayari ngayon.
04:38Okay.
04:39Pero, dahil, ako din po kasi, isa akong Nepo Baby.
04:43In what sense?
04:44In my own sense po.
04:45So, sa pelikula po, ayun, sila kanina kausok po po.
04:48Ano ka ba niya, ano, nung nagsasound sa may pelikula?
04:53So, tagal na po kasi yung tatay ko sa may industriya.
04:55Tapos, ako, napili ko rin na mag-pursue nang dito sa may film industry.
05:01So, nag-college po ako sa film.
05:03So, doon, nakita ko na ako parang napupush ako ng magulang ko na, pelikula ka na.
05:10Diyan na yan.
05:11Tapos, samantara yung mga kasama ko, ako hindi ko nakausap na magulang ko dahil nag-pelikula ako.
05:17Ah, parang ganun.
05:19Oo nga, no?
05:20Okay.
05:20So, ano yung lesson na po pwedeng makuha in the short film?
05:25Um, at the end of the day po, ano po siya?
05:27Self-acceptance.
05:28So, di ba?
05:29Hindi naman dahil yung ibang tao mas nahihirapan sa buhay.
05:33Hindi dahil guilty ka, matutulungan mo na sila, di ba?
05:36So, yung self-acceptance mo sa sarili mo,
05:39yun yung importante.
05:40Kasi, paano ka ba gagalaw sa may mundong to kung andoon ka lang sa sarili mong isip, di ba?
05:45So, kaya, I'm best self inside my head.
05:47So, parang feeling mo, yung mundo mo nandun na lang.
05:50Kung ano yung isip mo.
05:51Pero at the same time, hindi, napakalaki ng mundo.
05:54Napakalaki, napakadami mong taong makakasalamuhan, napakadaming kagandahan na makikita.
05:59So, parang, yun nga yung parang gusto ko ikitanong kanina,
06:02Kierso's title, is this somehow yung bida is introvert?
06:07Parang ganun, hindi naman.
06:08Kasi, parang medyo po.
06:10Okay.
06:10So, medyo personal din po kasi siya, to me.
06:14So, since na po baby din yung bata doon, parang, sabi ko,
06:19ayun, parang i-re-reflect ko lang, pero in a sense na,
06:22since nga, claymation siya, animation, so, in-exaggerate ko lang.
06:25So, introverted siya.
06:26So, kadalasan yung nagsasalita para sa kanya ay yung mga nagawa niya na sa buhay.
06:32Kasi, parang, accomplished siya kaagad,
06:35ang dami niyang access sa kung saan saan.
06:37Samantayang mga kasama niya, hindi, di ba?
06:40So, ayun po.
06:42So, checking also on the privilege.
06:44Opo, privilege check po siya.
06:46And, paano mo ba i-de-deal yung privilege na nabigay sa'yo?
06:49So, maka lesson sa mga nepo baby po na.
06:52Ito, question sa inyong tatlo, ano naman yung mga naging challenges niya na pinabuhon niyo itong mga pelikula na ito?
06:59Independent films.
07:00Sige, direct re-recony.
07:01Number one, funding.
07:02Funding talaga, no?
07:03Yes.
07:04Oo, ang hirap, ang hirap mag-produce ng pelikula now.
07:07Oo, papaano niyo na-overcome yung ganun?
07:09I joke, kanina, credit cards eh.
07:13Kaya nakakulong doon yung interview kay Ator ni Rowela, no?
07:16But I hope many people probably actually will support.
07:19Yes.
07:19Independent, even government, ano?
07:21I hope it can...
07:22Actually, they did naman.
07:24CCP and FDC.
07:25Oh, that's nice.
07:26Oh, that's good.
07:26Okay, so aside from funding, ano pa yung mga challenges?
07:29Directive.
07:30Oh, well, sa akin, yeah.
07:33It all works done na sa funding.
07:35Kasi the requirements of my film, Child No. 82, it should be a fantasy film.
07:40So this is the first fantasy film in Cinemalaya.
07:42So it's big.
07:44Mas mabigat yung work, mas mabigat kung paano siya i-execute.
07:48Kasi meron siyang add-ons, kumbaga.
07:51So nahirapan din kami how to do this in this limited time, in limited budget, in limited resources.
08:00So it's kind of creativity talaga.
08:02How about your actors and actresses na nakuha?
08:04Yes, I saw some of the stars.
08:06Sino mga biggat tayo?
08:07So, it stars J.M. Ibarra in the lead role as Child No. 82, and of course, Rochelle Pangilinan-Sulinap.
08:14Okay.
08:15And Mr. Vogue Navarro playing the biggest action fantasy superstar here, which is si Maximo.
08:21Boy ka na, Maniego, senior.
08:22Okay.
08:23Well, sobrang grateful ako sa kanila kasi kahit alam nila na, sabi nga ni Direk Chitorono,
08:29hula kaming budget, pumayag sila to slash big, big discount for this film kasi they really believe in this material and the story.
08:39Okay.
08:40Si Yad, Direk René, sino ang mga mga stars?
08:43We have Miss Geraldine Villamil, Alessandra De Rossi, and Kaki Pilo.
08:48Okay.
08:48Oo.
08:49Sige, mga bigati mga pangalan.
08:50Pero sila ang best actress.
08:51Oo ma, fair enough.
08:53Alright, sa iyo naman, Direk Elian, tell us about yung execution mo dito sa short film.
08:58Animation, right?
08:59Yes po.
09:00So, aka naman, so hindi naman budget problem since thesis film ko po to.
09:04Oh, okay.
09:05Pero, ayun, tapos animation siya.
09:08So, ginawa ko siya actually animation.
09:10Para hindi ako magkaroon ng malaking budget.
09:13Okay.
09:13Hindi ko kailangan lumabas ng bahay, hindi ko kailangan magrekrut ng napakalaking crew.
09:18Pero yung naging problema naman po niya is, so, hindi naman po ako marunong sa animation, hindi ako marunong magdrawing.
09:25Okay.
09:25Nandun lang yung passion ko na mahilig ako manood ng animation since kabata ako po and parang gusto ko lang i-reflect siya doon.
09:33And siguro yung second part po na naging mahirap sa kanya is yung pagbuo na rin ng storya mismo.
09:39So, very self-reflective siya.
09:41So, kailangan ko mag-evolve as a person.
09:44Habang ginagawa yung pelikula ko.
09:46So, lagi kong naka-question yung sarili ko.
09:49And at the same time, in-open ko din yung sarili ko sa mga iba para paano ba nagre-reflect, paano ba ako nagre-reflect off of other people and how can I find myself in everyone.
10:01Okay, kanina sinabi ni Direk Elian yung lesson na makukuha din sa film.
10:05Now, very interesting din yung topic na tinatch ni Direk Renier at saka ni Direk Tim.
10:09Ano yung lesson that the viewers can actually also take home with them after watching the film?
10:15Of course, may kanya-kanya tayo magiging interpretation but coming from the viewpoint of the directors.
10:20The film wants to say na kahit iba-iba tayo ng politika, lalo sa Pilipinas, iba-iba tayo ng kulay, right?
10:26May pinklawan, may dalawan, may green, may red.
10:29Lahat tayo Pilipino.
10:30So, we have to work together para i-advance yung bansa.
10:35Directive.
10:35Well, sa akin naman, minsan, gusto ko i-wondigin sa audience ko na minsan yung pagmamahal na wala tayo, hinahanap ko siya natin sa iba.
10:44Pero hindi natin alam na nandito lang pala siya, sa loob na.
10:47Oh, okay.
10:49Ito, another question.
10:51Bakit sa tingin niyong mahalaga yung pagsali sa ganitong film festival kahit na yun?
10:56Sini malaya?
10:58Direk Elian.
10:58So, ako po, since bata pa naman ako, parang yung mga festival kasi hindi naman, di ba, festival siya.
11:08So, sinaselebrate natin ang kultura ng pelikulang Pilipino.
11:12So, it has to do with everything na pagiging Pilipino na manggagawang pelikula.
11:17And at the same time, di ba, dun ka nagtatake ng, ano eh, ng inspiration.
11:22So, if ako, pupunta ako dito sa may festival na to, nakanood ako ng pelikula na na-inspire ako,
11:28baka matrigger din yung, may matrigger din sa akin.
11:31So, all these things, it's very influential, it's very cultural, so it's very rich.
11:37And it's important na sinaselebrate natin ito lahat kasi kung tayo na-inspire tayo sa may next na mga Disney na movie,
11:45kung ano man na sa Netflix, marami rin ganun sa Pilipinas.
11:48Okay, direct din.
11:50Well, ang importante kasi na sinimalaya sa industry, kasi ito yung nagpakanak ng mga bagong boses,
11:56mga bagong direktor, mga bagong kwentista, and kailangan magpatuloy pa rin ang sinimalaya sa paglalayag
12:02kasi dito na-discover yung mga bagong, at yung mga kwento na kailangan pang maikwento,
12:07lalo sa panahon ngayon, na importante, yung mga malalayang kwento na hindi, basta-basta napapalabas.
12:13Kumagaya ito yung alternatibo na platform.
12:15Direka niya?
12:16Ako, I think films reflect history and the present, and lalo ngayon na maraming fake news and all.
12:23I think it's important to preserve the truth.
12:26Okay, so invitahan niyo ang ating mga Karski na suportahan ang mga mapagpalayang pelikulang kaluhok sa sinimalaya.
12:34Direka niya?
12:34Okay, maraming pong salamat sa pag-imbita sa amin dito.
12:38Iniimbitahan po namin kayo na manood ng Sinimalaya from October 3 to 12 sa Selected Cinema sa Metro Manila.
12:45Ayan, supportahan po natin ang mga pelikulang Pilipino.
12:50Yes, at maraming maraming salamat po sa pagsama sa amin ngayong umaga.
12:54Muli nakasama natin ang mga Sinimalaya Film Directors,
12:56Direct Renee, Direct Elian, at Direct Pierre.
12:59And of course, congratulations sa inyong pelikulang ito, papanoodin namin.
13:03Maraming salamat, October 4 to 12, Sinimalaya Film Festival.
