- 11 ay önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
00:00İNTRO
00:30Efendim merhabalar, Beyaz TV ekranlarının hafta sonu klasiği geçmişe yürüyen adam programının ikinci bölümüne, ikinci Bursa bölümüne hoş geldiniz.
00:52Bugün sizinle geçtiğimiz hafta olduğu gibi Bursa'nın tarihi güzelliklerini, Bursa yalnızca tarihi güzelliği yok, Bursa'nın doğa ve ormanlık güzellikleri de var.
01:05Her türlü hunharca yakılmasına rağmen hala Türkiye'nin en yeşil şehirlerinden ve en güzellerinden biridir Bursa.
01:15Fakat doğa, fakat o tür güzellikler bizim doğrudan doğruya konsept olarak programımızda yer almadığı için biz doğrudan doğruya tarihi güzellikleri anlatmak durumundayız.
01:27Muhteşem bir yerden, muhteşem bir bölgeden sizlere merhaba diyorum.
01:33Arkamda 1399 Ulu Camii, tam karşımda sizin arkanızda 1335'ler Orhan Gazi.
01:41Bana göre solda ama size göre sağda, 1500'lü yılların başında 2. Beyazıt tarafından İstanbul'daki Beyazıt Camii'nin külliyesine vakıf geliri sağlasın diye yapılan Koza Han.
01:57Nereden bakarsan ve nereye bakarsan bak bir tarih.
02:01Bugün sizlerle birlikte Sur dışına, Bursa'nın Osmanlı Devleti'ne geçmesinden sonra Bursa Kalesi'nin dışına yapılan ilk eseri ve o eserin sosyolojik izahını yapacağız.
02:18Koza Han'ı gezeceğiz, Ulu Camii'yi gezeceğiz ve ardından hep beraber panorama 1326'ya doğru adım adım gideceğiz.
02:29Eee bir dakika, Muradiye nerede, Yeşil nerede, Emir Sultan nerede, Somuncu Baba nerede, Pınarbaşı nerede diye sormayın.
02:41Bu Bursa'nın yalnızca 2. bölümü.
02:45Aslında Bursa çok katmanlı ve çok bölümlü bir dizi.
02:512. bölümünde size bunlardan bahsetmiş olacağız.
02:55Efendim, Beyaz TV ekranları sizi geçmişte yürütmeye, tarih üzerinde yürütmeye an dikmiş bir kanaldır.
03:06Bu programın tek görevi sizleri tarihte yürütmektir.
03:10Hazırsanız, bizler de burada hazırız.
03:14Koza Han, Orhan Gazi, Ulu Camii ve bütün kenti meydanıyla birlikte var olan her şeyi sizlerle beraber gezeceğiz.
03:23Beyaz TV, Geçmişe Yürüyen Adam programı başladı.
03:281326 tarihinde Bursa'yı fetheden Osman'ın oğlu Orhan Gazi, ilk etapta Bursa Kalesi'nin,
03:51Bursa şehir içinin imar ve restorasyonuyla meşgul oldu.
03:55Tam 9 sene sonra, 1335 tarihinde surların dışına da çıkıp Bursa'yı büyütmeye başladı.
04:06Osmanlı tarihinde Bursa Kalesi'nin, ki hatırlayın lütfen,
04:111. bölümün ilk başında saltanat kapısı diye adlandırdığımız o kapıda,
04:16şurası Bursa değil ama burası Bursa diyerek size anlattığımız bir kapı vardı.
04:23İşte o kapının içinden dışarıya çıktı.
04:27Bizim şu an bulunduğumuz yer Ulu Camii, Koza Han bölgesi.
04:31Kale biraz tepede kalıyor.
04:33Tophane biraz yukarıda.
04:35Hatırlayın 1. bölümde türbeleri,
04:38Osman Gazi'yi, Orhan Gazi'yi ve Tophane bölgesini anlattım size.
04:42İşte oradan dışarıya çıktı.
04:451335 tarihinde Hacı İvaz Efendi'ye,
04:49ki ona Hacı Vat da deniyor.
04:51Hacı Vat Karagöz diye bir hikayemiz var ya bizim,
04:55bir orta oyunu, bir perde oyunu.
04:59Hacı Vat ve Hacı İvaz ve Karagöz Efendiler,
05:03duvar ustaları,
05:05onların burada çalıştığı zannediliyor.
05:08Hikayesi var, hikayesini birazdan konuşacağım.
05:10Orhan Gazi 1335 tarihinde burada şehrin dışında,
05:17kale kapılarının dışında,
05:19korunaksız ve muhafazası olmayan yerde
05:22bir cami yapımını emrediyor.
05:25Neden?
05:27Cevap, bu özgüven patlamasıdır.
05:30Ben sadece kalemin içini korumuyorum.
05:34Bu bölgede kale kadar güvenli.
05:36Dokunabilen varsa benim kalemin dışında bulunan bölgelerde yaptığım eserlere dokunun demiş.
05:45Ve hani bir amiyane tabir var ya,
05:48burası bir zamanlar dutluktu.
05:50İşte bir zamanlar dutluk olan bu bölgeye,
05:53kalenin dışına bir cami yaptı.
05:56Bu cami Sultan Orhan Camii'dir.
05:59Bu cami ile yaştaş olan bir başka cami var.
06:03O da, yani 10 yıl önce, daha önce yapıldı o ama,
06:07Gebze'deki Sultan Orhan Camii,
06:10Sultan Orhan, bakın Orhan Gazi değil,
06:13şu cami Sultan Orhan Camii.
06:17Neden?
06:18Çünkü Orhan Gazi Sultan lakabını kullandı.
06:21Ama bir dakika, Milli Eğitim Bakanlığı'nın ders kitaplarında,
06:27Sultan lakabını ilk defa alan,
06:31oğlu Murat Hüdavendigar'dır diye anlatılıyor.
06:34Ve tarih öğretmenleri de öğrencilere Murat Hüdavendigar'dan bahsediyorlar.
06:39Ne kadar yanlış,
06:41bir adet Gebze'de,
06:42bir adet Bursa'da olmak üzere,
06:45Sultan Orhan Camii bulunmaktadır.
06:48Biz şu an sur dışına yapılan ilk eserin içindeyiz.
06:53Burada iki tane usta varmış.
06:561335'te yapımına başlandı,
06:5939'da bitti.
07:01Tam 4 sene.
07:02O günlerde böylesine uzun süren çalışmalar yok.
07:07Cami dediğin, külliye dediğin 2 yılda biter.
07:104 yılda bitmiş.
07:12Neden?
07:13Bunun üzerine bir mitoloji,
07:16bir rivayet,
07:17bir hikaye.
07:19Doğru mu?
07:20Yanlış mı?
07:22Doğruysa ne kadar doğru ve ne kadarlık kısmında eklemeler var bilmiyoruz.
07:28Fakat burada Hacı İbaz Efendi,
07:31isminde bir usta var.
07:33Bir de Karagöz isminde bir usta var.
07:35Çok mizahı seviyorlar.
07:38Bugünkü anlamda stand-up yapıyorlar.
07:41Bu olaydan dolayı işçiler, çalışanlar çalışmıyorlar.
07:47Hacı İbaz'la,
07:49yani bizim bugünkü dünyamızda bildiğiniz Hacıvat'la,
07:54Karagöz ustaların birbirleriyle atışmalarını izlerken,
07:58saatler geçiyor.
08:00Etraf kahkahaya boğuluyor.
08:02Ustalar çalışmıyorlar.
08:04Bunun üzerine,
08:06dönemin beylerinden biri,
08:09Karagöz ile Hacıvat'ın,
08:10caminin inşaatını durdurduğu
08:13ya da yavaşlattığı için idamına karar veriyor.
08:17Şimdi burada hem Türk kültüründe,
08:20hem de İslam kültüründe bir problem var.
08:23Nedir o problem?
08:25Problem şu,
08:26bir insan çalışmıyorsa
08:28ve çalıştırmıyorsa
08:31idam edemezsin.
08:33İslam'a göre böyle bir hüküm kimsede yoktur.
08:37Çalışmıyorsa işine son ver,
08:38kov gitsin.
08:40Hacıvat'la Karagöz'ün hakkı,
08:43eğer bu caminin ustalarını çalıştırmıyorlarsa,
08:49tırnak içinde yaptıkları stand-up ile
08:51at, kov işten,
08:54sen benim işime yaramıyorsun,
08:56laklak yapmaktan başka bir işin yok de ve gönder.
09:00İdam etmek,
09:01çoluğu çocuğu, karısı, hanımı, eşi olan
09:04bir adamı yalnızca çalışmıyor diye idam etmek,
09:08ne İslam'a ne de Türk devlet geleneğine uygun olmayan bir harekettir.
09:14muhtemelen Hacıvat ve Karagöz karakterleri orta oyunu geleneğine yansıtmak için böyle bir ekleme yapılmış.
09:23peki Hacıvat var mı?
09:25resmen bilmiyoruz.
09:27Karagöz var mı?
09:28bilmiyoruz.
09:28muhtemelen var.
09:29peki onlar buradalar mı?
09:31onunla bilmiyoruz.
09:32ama yakıştırılan şey
09:34burası.
09:35bilimsel bir tarih yapıldığında gelenekten ve efsaneden ayrıldığımızda ortaya böyle bir hakikat çıkıyor.
09:44Ahmet Hamdi Tampınar'ı biliriz değil mi?
09:47Ahmet Hamdi Tampınar'ın Bursa'da Zaman isminde bir şiiri var.
09:51eski bir camiden, köklü bir şadırvandan, Orhan zamanından kalma bir duvardan ve onun kadar yaşlı bir çınar ağacından şiirsel bir ifadeyle şiirine nakşetmiş.
10:05efendim burası Bursa.
10:07Bursa'nın kalbi.
10:09burası bir meydan.
10:11Roma İmparatorluğu zamanında kale dışı.
10:13hiçbir şey.
10:15ama Osmanlı Devleti zamanında artık adım adım kaleden dışarıya çıkmış olan insanların adımını attığı yer.
10:23Beyaz TV, geçmişe yürüyen adam.
10:27Bursa'da Sultan Orhan Camii'nde sizleri bekliyoruz.
10:31Sultan 2. Beyazıt Fatih Sultan Mehmet Han'ın oğlu Sultan 2. Beyazıt İstanbul'da yapmış olduğu camili külliyesine
10:52İstanbul'un 3 numaralı Teodosius Tepesi'nin üstündeki meydana bir cami yaptı.
11:01Bu caminin medresesi vardı, külliyesi vardı, dar-ı şifası vardı, imarethanesi vardı, sıbyan mektebi vardı, hastanesi vardı, vardı, vardı.
11:13Bu camiye para getirecek, para sağlayacak akarların olması gerekiyordu.
11:20Bu noktada Beyazıt'ta, Süleymaniye'de, Üsküdar'da hanlar, hamamlar yaptırıldı, para kazanacak.
11:28Bu paralar medresede talebelik yapan öğrencilere ve medresedeki müderrislere maaş olarak verilecek.
11:37Osmanlı Devleti'nde üniversite okumak bedava değil parayla.
11:43Fakat bugünkü gibi okuyanlar devlete ya da okul sahiplerine para vermiyorlar.
11:52Okuyana devlet para veriyor.
11:54Böyle bir üniversite var Osmanlı döneminde.
11:57Paralı eğitim ama öğrenciye para.
12:01Bütün bu paralı eğitimdeki öğrenciler, müderrisler, müstahdemler ve herkese ve caminin ve külliyenin kendisinin bakımına para lazım.
12:14Bu parayı karşılamak için de bir takım binalar yapmak lazım.
12:18İşte o binalardan biri 1490 tarihinde 2. Beyazıt Han tarafından yapılan Koza Han.
12:28Malumunuz koza ipek böceğinin nüvesidir.
12:33İpek böceğinin üretmiş olduğu koza üretilerek ve öğütülerek ipek, iplik oluşur.
12:40Bursa'nın meşhur ipeyi, meşhur kozası bir handa birikmiş ve bu handan bütün coğrafyaya dağılmış.
12:512. Beyazıt Han'ın yapmış olduğu ve Beyazıt Camii'ne, İstanbul'daki Beyazıt Meydanı'ndaki Beyazıt Camii'ne hayır ve hasenatta
13:02ve para geliri kazanmakta işe yarasın diye yapmış olduğu 1490 tarihli Koza Han bugün hala 95 dükkanıyla,
13:13iki katlı klasik Osmanlı yapısıyla hala kendini korumakta ve işlevini sürdürmektedir.
13:22Şimdi Koza Han'ın yani 1490'lı yıllarda yapılan ipekçiliğin merkezi olan Koza Han'ın içine girelim ve orada klasik Osmanlı dönemi hanları nasıl olur?
13:38Koza Han'ın diğerlerinden farkı var mı? Görelim.
13:43Haydi buyurun lütfen.
13:52Şu an Koza Han'ın ikinci katındayız.
14:02Aşağı'yı görüyoruz.
14:04Çok fazla kafeterya şemsiyeleri olduğu için aşağıdan çekmek istemedik.
14:10Çünkü aşağıdan bu görüntüyü gösteremezdik.
14:12O yüzden yukarıdan size Koza Han'ı anlatmaktan başka bir çaremizin olmadığını düşündük ekip arkadaşlarımızla birlikte.
14:21Koza Han klasik bir Osmanlı hanıdır ve bu han iki katlıdır.
14:28Antep'ten Urfa'ya, Hatay'dan Maraş'a, İstanbul'dan Bursa'ya bütün Anadolu coğrafyasında bulunan hanlar tam olarak böyledir.
14:38Nereye gidersen git, hangi hana girersen gir, Koza Han gibidir hepsi.
14:44İki kattır.
14:46Alt katlar, atların ve debelerin sulandığı ve geceleri konakladığı ahırlardır.
14:54Üst katlarsa, yani bizim şu an bulunmuş olduğumuz katlarsa tüccarların konakladığı odalardır.
15:02Aşağıda hayvanlar, konaklar, mallar, depolara yığılır.
15:08Yukarıda ise, bu katta ise, yani buralarda ise tüccarlar kalır.
15:14Burası tüccar odalarıdır ve tüccarlar burada yatar.
15:17Bir de her handa olduğu gibi, ortasında bir tane şadırvan ve bir mescit vardır.
15:25Bu mescitte, bu şadırvanda, esnafın ve tüccarın akşam üzeri ya da sabahleyin buluştukları, ticaret yaptıkları yerdir.
15:36Alt katta hayvanlar barınır, mallar saklanır, üst katta tüccarlar barınır.
15:43Üç gün boyunca bedavadır.
15:44Burada bütün esnafın yemesi, içmesi, yatması, kalkması, hayvanlarının tedavi bakımı, her şey, üç gün devlet tarafından karşılanır.
15:56Neden?
15:57Devlet diyor ki, gelin, ticaret yapın, bu ticaretten bana vergi verin, Osmanlı ekonomisi kalkınsın.
16:05Tüccara, ticarete, esnafa çok özen ve önem gösteren bir ticaret medeniyetidir.
16:12Osmanlı devleti, şimdi insanların yani tüccarların barındıkları odalarda yürüye yürüye Koza Han'ın etrafını gezelim.
16:26Antep'e gidin, Mecidiyah Han, Kurşunlu Han aynı.
16:30İstanbul'a gelin, Büyük Valide Han aynı.
16:34Çorap Han aynı, Kürkçü Han aynı.
16:38Yani şu manzara, nereden bakarsanız bakın, tahrip olma veya tahrip olmama yüzdesine bakacak olursak, hemen hemen aynı.
16:49Bu arada, Bursa Büyükşehir Belediyesi çok güzel bir çalışma yapmış.
16:55Eski fotoğrafları her sütuna yerleştirmiş.
16:59Demiştim ya siz de dışarıda, kozalarla meşhurdur, ipek kozalarıyla.
17:05Bu yüzden Han'ın da adı aslında Beyazıt Hanı olması gerekiyor.
17:09Zira yaptıran kişi, 2. Beyazıt yaptırma amacı İstanbul'daki Beyazıt Camii'ne para sağlamak.
17:17Bursa'yla bir alakası yok bu Han'ın.
17:20Ama Han'ın adı Beyazıt Camii Hanı değil, Sultan Beyazıt Hanı değil, adı Koza Han.
17:27Çünkü ipek, Bursa demektir, Bursa ipek demektir.
17:31O yüzden bu işi kalkındırmak için ticaret memleketi olan Osmanlı, buradaki ticareti kalkındırmak için İpek Kozası Atölyesi 1890, Sultan Abdülhamit Han dönemi.
17:49Ne kadar da güzel, nostaljik fotoğraflar bunlar.
17:52Dostlar, Bursalıların uğrak yeridir burası ve Koza Han'a gelmeden sanki ne bileyim bir Bursa gezisi eksik olur gibi
18:04buyurun sizi Koza Han'la, Bursa'nın incisi Koza Han'la, içindeki cıvıl cıvıl insanlarla, yorulmuş çay ve su içen ziyaretçilerle baş başa bırakıyorum.
18:22Bu şehri fetheden Orhan Gazi'nin oğlu, Murat Hüdavendigar Han'ın oğlu, Sultan Yıldırım Beyazıt, 1395 tarihinde İstanbul'u fethetmek istedi.
18:50İstanbul'a gitti ve bugün Anadolu Hisarı adı verilen bölgede ve onun yukarısında bulunan Otağ Tepe'de karargahını kurdu.
19:01Otağ Tepe de muhteşem bir yer, Anadolu Hisarı da muhteşem bir yer.
19:06Osmanlı zamanındaki adı ile Güzelce Hisar muhteşem bir yer.
19:12Ne olur bu programı seyrettikten sonra, İstanbullu dostlar, lütfen gidin bir Otağ Tepe, Kandili'nin üstü Otağ Tepe'ye bir çay için, lütfen Anadolu Hisarı'na gidin, orada dere kenarında, Göksu Irmağı'nın kenarında oturun ve bir çay için.
19:30Yıldırım Beyazıt, Güzelce Hisar adı verilen bir Hisar yaptırdı.
19:35Onun tepesinde, Otağ Tepe'ye de otağını kurdu.
19:39Tek bir amacı vardı, Konstantinopoli'ü.
19:42Nifak saçan, iki parçalı, Osmanlı Devleti'ni parçalamak için uğraşan,
19:50V. Yohannes Palolugos'un hükümdarlığındaki, Roman İmparatorluğu'na son vermekti.
19:56Yıldırım Beyazıt'ın böyle bir hedefi vardı ve İstanbul'u sardı, sarmaladı, Güzelce Hisar adı verilen Hisar'ı yaptırdı ve bekliyordu.
20:091396 tarihinde, Avrupa'nın birleştiğini ve Osmanlı'ya doğru, Osmanlı başkentine doğru saldıracağını duydu.
20:20Bu, Osmanlı istihbaratının harikalığını göstermektedir.
20:241390'lı yıllarda Osmanlı'da bir istihbarat var, Avrupa'daki faaliyetleri Padişah'a bildiriyor demektir.
20:36Bir dakika, bir açıklama yapalım.
20:40Osmanlı'nın başkenti Bursa değil mi?
20:43Hayır değil.
20:45Osmanlı'nın başkenti Orhan Gazi ve Murat Hüdavendigar döneminde birazcık başkentti.
20:51Murat Hüdavendigar ve Yıldırım Beyazıt devrinde Osmanlı'nın başkenti Edirne'ydi.
20:59Edirne'ye bir saldırı yapılacağını duyunca, Yıldırım Beyazıt dedi ki,
21:04kalkın Bulgaristan'a doğru gidiyoruz, Nibolu'ya doğru gidiyoruz.
21:10Ve Nibolu bölgesinde Avrupalı devletlerle, Avrupalı milletlerin oluşturduğu bir orduyla karşı karşıya geldi.
21:20Osmanlı ordusu 20.000 kişi, Avrupa'nın oluşturduğu ordu 65.000 kişi.
21:2920.000'e 65.000.
21:31Nasıl rakam ama?
21:33Durun şaşırmayın.
21:34Size kaç Avrupalı devletin bir araya gelerek 65.000 kişiyi oluşturduğunu söyleyeyim mi?
21:42Osmanlı devleti ve Sırbistan Sırp ordusu bu tarafta.
21:4720 tane Avrupa devleti burada.
21:5320'ye karşı 2.
21:56Bu ikiliğin de 17.000'i Osmanlı, 3.000'i Sırp askeri.
22:01Onlar burada.
22:0320 tane devletin oluşturduğu ordu burada.
22:0620'ye karşı 2, 1 savaş yapıldı.
22:091396 Nibolu Meydanı Muharebesi.
22:14Bu savaş biraz zorlu geçti.
22:16Hem 20.000'e karşı 65.000, hem 2 ülkeye karşı 20 ülke bir araya gelinmez.
22:23Bu haksızlıktır.
22:25Savaş bir ara gider gelir gibi oldu.
22:28Yıldırım Beyazıt gökyüzüne baktı ve dedi ki,
22:31Ya Rabbi, bu savaştan beni payidar çıkar.
22:36Bu savaştan beni galip çıkar.
22:41Eğer ben bu savaşta galip olursam,
22:44Bursa'nın her yerine 20 tane cami yapacağım dedi.
22:49Sonra Allah-u Teala nasip etti.
22:53Osmanlı askeri cehdetti.
22:5565.000 kişilik bir Roma ordusuna karşı
22:5920.000 kişilik Osmanlı ordusu galip geldi.
23:032 tane devlet, 20 tane devlete, 20 devlet,
23:09Bohemia Krallığı'nın, bugünkü Çekya'nın
23:11ya da İngiltere'nin ne işi var bize karşı?
23:15Bulgaristan, Nibolu'da.
23:17Bu da Haçlı zihniyetiyle ifade edilebilir.
23:21Sonunda galip gelinir.
23:22Yıldırım Beyazıt Bursa'ya gelir.
23:24Ama 20 tane cami yapacak boş meydan bulamaz.
23:30Ve onun akıl hocası Emir Sultan,
23:34Emir Buhari, tam adı Muhammed Ali.
23:38Özbekistan Buharalı,
23:40Hazreti Hüseyin'in torunu Emir Buhari der ki,
23:4320 ayrı yere cami yaptırmaktansa,
23:4820 kubbeli bir cami yaptır aynı şeydir.
23:5120 tane camiyi yan yana koy aynı şeydir der.
23:55Ve 1396 tarihinde 3 yıl sürecek olan bir inşaattan sonra
24:01bu muhteşem yapı yapılır.
24:03Bir dakika, büyük bir camimi şöyle anlatayım.
24:06Ayasofya Camii'nin içi 7 bin metrekare,
24:12Süleymaniye Camii'nin içi 4 bin metrekare,
24:18Ulu Camii'nin içi 5 bin metrekare.
24:22Yani Fatih Camii'nden, Süleymaniye Camii'nden,
24:26Selimiye Camii'nden büyük bir cami.
24:29Bundan daha büyük olan Ayasofya Camii'dir.
24:32Sonra ikinci olarak bu geliyor.
24:341402 Ankara Savaşı, Timur Yıldırım'ı esir aldı.
24:40Osmanlı Devleti 15 parçaya bölündü.
24:43Karamanoğlu Mehmet Bey,
24:46babasının intikamını almak için geldi.
24:48Bursa'yı fethetti.
24:511413'ten bahsediyorum.
24:54Ulu Camii'yi yaktı.
24:56Aslında bu duvarlarda sıvalar
24:58ve o sıvaların üzerinde süslemeler ve hat yazılar vardı.
25:02Etrafını odunlarla çevirdiler
25:05ve camiyi yaktılar.
25:08Bu hatlar da yakıldı.
25:10Ardından 1855 yılındaki depremde
25:1318 tane kubbe yıkıldı.
25:172 tane kubbe kaldı.
25:18Tekrar yapıldı.
25:20Ve bu haliyle,
25:21sıvanmamış haliyle
25:24ortada kaldı.
25:27Bursa'nın incilerinden Bursa'ya gelince,
25:46oraya gitmeyince,
25:47tam da Bursa'ya gelmiş gibi olmadığım bir yerdeyiz.
25:52Bursa'ya geldiysek mutlaka uğramamız gereken,
25:562018 Kasım'da açılan ama
25:58resmi açılışı 2019'da olan muhteşem bir müze.
26:03Bursa'nın ne olduğunu,
26:04Bursa'nın bizim tarihimizde neye tekabül ettiğini görmek isteyenler,
26:10mutlak suretle buraya gelmesi gerekiyor.
26:12Fetih Müzesi ya da İstanbul'daki karşılığı olarak Panorama 1326.
26:20İstanbul'daki 1453'ün karşılığı Panorama 1326 Müzesi'ndeyiz.
26:26Mutlaka gelin.
26:28Kapıdan girdiğimizde bir yağlı boya tablo koleksiyonuna denk geleceğiz.
26:34İlk önce bura görülmeli.
26:36Yukarıda göreceğimiz Fetih,
26:38hadisesinin canlandırılmış halini daha iyi anlamak için
26:43önce bunu görmemiz lazım.
26:45Elbette ve tabii ki
26:46tarihçilerin babası,
26:49tarihçilerin kutbu,
26:50benim de hocamın hocası,
26:53tarihçilerin hocası,
26:55Prof. Dr. Halil İnalcık.
26:57Bu arada bir tavsiye.
26:59Tarihe yeni başlayan,
27:00nereden başlamalıyım,
27:02ne okumalıyım diyenlere tavsiyem
27:05Beş Çiftlik Halil İnalcık'ın Devlet Aliye kitabıyla
27:08mutlaka başlamak gerekir diye düşünüyorum.
27:12Şimdi burada bir takım yağlı boyalar,
27:15tablolar var ve bu tablolarla başlayalım.
27:18Burada Ertuğrul Gazi,
27:20doğum tarihi çok net olarak belli değil.
27:24Bin yüzlü yılların sonları deniyor.
27:26Bin yüz doksan küsürler deniyor ama o da net değil.
27:30Ama ölüm tarihi çok net.
27:31Hatırlayın, birinci bölümde,
27:33Bursa'nın birinci bölümünde,
27:35bin iki yüz seksen bir tarihinde vefat edince,
27:39bin iki yüz elli sekiz doğumlu oğlu Osman Gazi,
27:42beylik postuna oturmuştur demiştim.
27:45Bin iki yüz seksen bir tarihinde vefat eden Ertuğrul Gazi,
27:49bin iki yüz otuz tarihindeki,
27:52yassı çemen savaşında,
27:54Alaaddin Keykubat'ın kendi ülkesine sığınmış olan Türkmenlere,
27:58Türkmenlere savaşa seferberlik çağrısı bulunduğunda,
28:03altı yüz alpiyle beraber Alaaddin Keykubat'ın ordusuna dahil olduğunu,
28:09çift kılıç dört nala giden bir atın üzerinde,
28:12kaşlarından kan damlayacak kadar savaştığını,
28:16Alaaddin Keykubat'ın kimdir bu yiğit diye sorulduğunda,
28:20Kayı obasının beyi Ertuğrul'dur dediğini,
28:23Aşık Paşa Zade Tevarih Ali Osman kitabında ifade etmektedir.
28:28Anadolu'ya gelir,
28:29bin iki yüz otuz yassı çemen savaşındaki kahramanlığından dolayı,
28:34Söğüt'ü kışlık,
28:36doman içi yazlık yayla olarak verir,
28:39ve kendisine uç beyi ilan eder.
28:42Ertuğrul Gazi'nin bu topraklara,
28:44Selçuklu mülküne yerleşmesi ve gelmesini,
28:49anlatan bir tablo ile karşı karşıyayız.
28:53İkinci tabloya geldiğimizde,
28:56burada bin iki yüz elli sekiz doğumlu Osman Gazi'nin,
29:02Ertuğrul Gazi'nin üç tane çocuğu vardır.
29:05Bu çocuklar Gündoğdu Bey'dir,
29:06Sarı Savcı Batu'dur ve Osman'dır.
29:09Osman en küçükleridir.
29:10Tahta ya da beylik postuna en uzak olandır.
29:15Ama öyle bir cevvaldir ki yiğit,
29:18lakaplarını söyleyeyim anlayın,
29:19Kara Osman, Yiğit Osman,
29:21Cevval Osman,
29:22Kemik Kıran Osman,
29:24böylesine bir yükleme yapılmış adam,
29:27mutlaka bir güzeldir.
29:28Burada sonraki zamanlarda,
29:31kayınpederi olacak olan,
29:33Rabia Bala Hatun'un,
29:35babası,
29:36Şeyh Edebalı Hazretleri ki,
29:38Osmanlı Devleti'nin manevi kurucusu,
29:41Şeyh Edebalı Hazretleri'dir.
29:43Kızı Rabia Bala Hatun Osman Gazi ile evlidir.
29:47Bugün mezarı Bilecik'te,
29:49Orhan Gazi Camii'nin tepesindeki dergah ve külliyesinin içinde bulunmaktadır.
29:55Şeyh Edebalı Hazretleri'nin ruhuna rahmet,
29:59devletimizin manevi kurucusudur.
30:02Ardından yıl 1281 olur.
30:061240'lı yıllarda,
30:07babası Ertuğrul Gazi'nin Romalılardan devraldığı,
30:10fakat daha sonra,
30:12Köse Dağ Savaşı'nda,
30:14Romalılar,
30:15Selçuklu'nun hükümdarı,
30:16Gıyasettin Kehüsrev'e,
30:18senin beyin olan Ertuğrul'un aldığı,
30:21Karacahisar Kalesi'ni geri verirsen,
30:24savaşmam seninle der,
30:26dönemin Roma İmparatoru.
30:27Bunun üzerine Gıyasettin Kehüsrev,
30:29Ertuğrul'a,
30:31emirde bulunur,
30:32emir verir,
30:32orayı geri ver.
30:34Ben doğuda,
30:35savaşırken,
30:37Baycın Noyan,
30:38yani Moğollarla,
30:40bir de Batı'da onlarla uğraşmayayım.
30:42Bunun üzerine,
30:43Karacahisar Kalesi'ni alan Ertuğrul,
30:46verir.
30:47Ardından,
30:471299 tarihinde,
30:50Osman Gazi,
30:51babası Ertuğrul'un aldığı ve geri verdiği,
30:54Karacahisar'ı,
30:55bir daha alır.
30:56İçeride bulunan Şapel,
30:58ne diyelim yani,
30:59Mescid'in,
31:01kilise versiyonu,
31:02o da kilise olan,
31:04Şapel'i camiye çevirirler.
31:05Ve Osman Gazi,
31:07burada,
31:08bakın,
31:08tam şurada bulunan,
31:09Dursun Fakih,
31:11Fakih Baba,
31:12Bileciğe doğru giderken,
31:14Söğüt'ten,
31:14Bileciğe bir tepede,
31:16türbesi bulunmaktadır.
31:18Şeyh Edebali Hazretleri'nin,
31:19diğer damadı da,
31:21Dursun Fakih'tir,
31:22Bacana,
31:23Osman Gazi'dir.
31:24Osman Gazi adına,
31:26Karacahisar Kalesi,
31:27Şapel'inde,
31:28yani,
31:29Mescid'inde,
31:30Osman Gazi adına,
31:31fetva okur,
31:33ve,
31:33klasik tarih anlatımıyla,
31:35Osmanlı Devleti'nin,
31:37kuruluşunu,
31:38gerçekleştirir.
31:40Halid İnalcık,
31:41hayır der.
31:42Ben de hayır,
31:43diyorum,
31:44eğer bir otorite olursam ki,
31:45haşa,
31:46değilim.
31:47Ama çoğu Osmanlı otoriteleri,
31:49buna hayır diyor.
31:50Bir devlet,
31:51kapalı bir mekanda,
31:53dünyadan habersiz,
31:5450 kişinin kıldığı bir namazda,
31:57bir adamın adı anıldı diye devlet,
32:00kurulmaz.
32:00Devlet,
32:01o bölgenin hakimi olan diğer devlet,
32:04yenilirse,
32:06kurulur.
32:07İşte,
32:07o da tam olarak budur.
32:09Takvimler,
32:09beni 302'yi göstermekte.
32:12Karacahisar Kalesi'nin,
32:13fethedilmesinden 3 yıl sonra,
32:17bugün,
32:18Yalova ile Gebze'yi,
32:20birbirine bağlayan Osman Gazi Köprüsü'nün,
32:23Yalova tarafında,
32:24bacakların toprağa girdiği,
32:26Yalova Meydanı ve Yalova Limanı'na,
32:30Roma ordusu gemileri yanaşırken,
32:342000 kişilik ordusuyla Osman Gazi,
32:37ani bir baskın yapar,
32:39ve bu savaşı kazanır.
32:41Bu savaşa,
32:42Yalova Savaşı,
32:44Koyunhisar Savaşı,
32:45ya da,
32:46Bafeus Savaşı denmektedir.
32:491302'de,
32:50Devlet Ali Osmanlı kurulmuştur.
32:52Zira o bölgenin hükümdarı olan,
32:55Roma İmparatorluğu'nun,
32:57kahraman ve şanlı ordusu,
32:59yenilmiştir.
33:01Roma İmparatorluğu,
33:023. Andronikos,
33:03bunun intikamı içinde yanmaktadır.
33:06Bu hadiseden tam bir yıl sonra,
33:08Osmanlı'nın kurduğu,
33:10Bursa'da,
33:12daha önce öyle bir yer yokken,
33:13Osman Gazi'nin kurduğu ve adını,
33:17Osman Gazi'nin,
33:18Yenişehir olarak kurduğu,
33:20başkenttir.
33:22Tarihi otoriteler,
33:23Osmanlı'nın ilk başkenti,
33:24Yenişehir der.
33:25Yenişehir'e bir saldırı yaparlar.
33:28Osmanlı Devleti'nin merkezi olan,
33:30Yenişehir'e,
33:32Dimbos Meydanı'nda,
33:34bir savaş yapılır.
33:35Çok kanlı bir savaştır.
33:37Bir yıl sonra,
33:38Andronikos'un,
33:39önderliğinde yapılan bu savaşı,
33:42Osman Gazi,
33:43kesin ve net bir ifadeyle,
33:45yener.
33:46Ancak burada,
33:47Osman Gazi'nin büyük abisi,
33:49en büyük abisi,
33:51Gündoğdu Bey'in oğlu,
33:52Aydoğdu Bey'de şehit düşer.
33:54Bugün,
33:55Dimbos,
33:55Dimbos,
33:56savaşının yapıldığı meydanın,
33:58tam karşısında,
33:59Aydoğdu Bey'in türbesi var.
34:01Mutlaka yolu düşen,
34:03Aydoğdu Bey'e gitmeli,
34:04ve bir dua etmeli.
34:05İşte bu şehitler,
34:08yerlerde yatan,
34:09bu kahraman insanlar,
34:11bizim yurt ve vatan sahibi olmamız için,
34:15kendi evlatlarından,
34:16kendi evlerinden,
34:17hanımlarından geçmiş,
34:19ve bu aziz vatanı,
34:21topraklarıyla sulamışlar.
34:23Ardından,
34:24Osman Gazi artık bölgede tek hakim.
34:27Roma İmparatorluğu tarafından,
34:29kabul edilen bir adam.
34:31Zaten,
34:31Yalakova Savaşı,
34:32Bafeon Savaşı'ndan sonra,
34:34Vatikan'daki papanın mektupları,
34:36ve papanın önündeki notlarda,
34:38Osman'ın adı geçmekte,
34:40böyle bir adam,
34:41Roma'yı yendi diye,
34:42notları alınmaktadır.
34:44Artık Osman Gazi,
34:45mutlak bir otoritedir,
34:47ve her gün gelmekte,
34:49Bursa'yı seyretmektedir.
34:51Oğlu Orhan Gazi'ye der ki,
34:53beni,
34:54hatırlayın lütfen,
34:56geçtiğimiz hafta yayınladığımız,
34:59birinci bölümde,
35:01size onu anlatmıştım,
35:03İliye Manastırı,
35:04Gümüşlü Kubbe,
35:05bugün Tophane,
35:06bakın nerede,
35:07şurada.
35:08Osman Gazi'nin,
35:09birinci bölümde anlattığım,
35:11türbesinin,
35:12olduğu yerde bulunan,
35:14manastır bu.
35:15Osman Gazi diyor ki,
35:17beni buraya gömün.
35:19Bursa'nın fethinde,
35:21Osman Gazi'nin oğlu Orhan Gazi'ye,
35:24Osman Gazi'nin arkadaşlarından,
35:27Geyikli Baba'nın da yardım ettiği,
35:29Geyikli Baba'nın Ahmet Yesevi'nin,
35:31talebelerinin olduğu da muhakkaktır,
35:33ve netice itibariyle,
35:35çok hızlı geçiyorum,
35:36Orhan Gazi,
35:38Bursa'ya giriş yaptı.
35:39Şimdi müsaadenizle,
35:41hadisenin bu kısmından sonrasını,
35:44Orhan Gazi ile beraber,
35:46yukarıya çıkalım,
35:47ve yukarıda doğrudan doğruya,
35:49Fethe'ye doğru,
35:51Bursa'nın içine doğru girelim.
35:53Ancak,
35:54hızlı bir geçişle,
35:55burada,
35:57Osmanlı'nın ilk profesörü,
35:59müderrisi,
36:00Davudu Kayseri,
36:01Murat Hüdavendigar'ın,
36:031389'da,
36:05Kosova,
36:05Pristina meydanında şehit olması,
36:08Yıldırım Beyazıt'ın,
36:09İstanbul hayali,
36:11Ulu Camii'nin yapımı,
36:13Emir Sultan,
36:14Çelib-i Mehmet,
36:15hepsi birden,
36:16yağlı boya,
36:17tablo biçiminde,
36:18karşımızda bulunmakta.
36:20Şimdi müsaadenizle,
36:21sevgili dostlar,
36:22sizler,
36:23bu yağlı boya,
36:24tablolara,
36:25tek tek bakarken,
36:26ben yukarıya,
36:28Feth'in yaşandığı,
36:30o panoramik,
36:31manzaraya ve,
36:32görüntüye bakmaya,
36:33yukarıya çıkıyorum,
36:35sizleri de bekliyorum.
36:361326,
36:436 Nisan,
36:44saat 14'e,
36:45hoş geldiniz.
36:466 Nisan,
36:481326,
36:49saat 2'yi,
36:51şu an görüyorsunuz.
36:53Hatırlayın lütfen,
36:541. bölümün başlangıcında,
36:57Saltanat Kapı'nın içinden,
36:59size bahsetmiş,
37:01ve hoş geldiniz demiştim.
37:03İşte,
37:04Saltanat Kapı orada,
37:05Roma kaynaklarında,
37:07aynen şöyle anlatılır.
37:096 Nisan,
37:101326 tarihinde,
37:13Romalılar,
37:14Saltanat Kapısı'ndan,
37:16Bursa'yı terk ederken,
37:18uzun bir süre,
37:20yemek yemekte zorlanmışlar.
37:22Çünkü savaşın son günlerinde,
37:25artık malzemeler bitmiş.
37:27Bu yüzden,
37:28Söğüt'ten gelen Türkler,
37:29Türkmenler,
37:31Roma'nın,
37:32Bursa halkının,
37:33açlığını gidermek için,
37:35yol boyunca,
37:36tezgahlar kurmuşlar,
37:38ve Romalı,
37:39Bursa ahaliyesine,
37:41yemekler vermişler.
37:42Şu an,
37:43inanın,
37:44hissi davranmıyorum,
37:46duygusal davranmıyorum.
37:48Roma kitabeleri,
37:50Roma anıtları,
37:51ne diyorsa,
37:52onları söylüyorum.
37:53Romalılar,
37:55tam olarak,
37:55böyle anlatıyorlar.
37:57Bu hikayenin,
37:58anlatış tarzı,
37:59bize ait,
38:01Türk tarihine,
38:01ait bir anlatım değil,
38:03Romalılara,
38:04ait bir anlatımdır.
38:06Hemen bu tarafta,
38:08sol tarafa,
38:09bakacak olursak,
38:11bir zeytin ağacını,
38:12göreceğiz.
38:13Biz şu an,
38:14Ulu Camii'nin,
38:15olduğu yere bakıyoruz ki,
38:17az evvel,
38:18Ulu Camii'nin,
38:19olduğu yerdeydik.
38:20Nasıl yapmışlar o müzeyi?
38:23Bakın,
38:23buradan da,
38:25kopuz sesi geliyor.
38:33Ulu Camii'nin,
38:34önündeki,
38:35halk pazarında,
38:37halk meydanında,
38:38böyle bir görüntü.
38:39Artık,
38:40yavaş yavaş,
38:41geçiyoruz.
38:42Nereye doğru?
38:43Balaban Kalesi'nden,
38:46Yeşil'e doğru.
38:47Artık,
38:48Çelebi Mehmet'in,
38:49şu uzun,
38:50büyük selvi ağaçlarının,
38:52arkasındaki,
38:53yeşillik bölgede,
38:55bugün,
38:56Yeşil adı verilen,
38:57bir bölge var.
38:58Ve,
38:58Çelebi Mehmet'in,
38:59kendi adına yaptırdığı,
39:01türbe,
39:02ve kendi adına,
39:03yaptırmış olduğu,
39:04bir cami,
39:05bulunmaktadır.
39:07Setbaşı,
39:07diye bir yer var.
39:09Oraya gitmedik.
39:10Çünkü,
39:10orada artık,
39:11tarih kalmadı.
39:12Orada artık,
39:13şehir var.
39:14Peki,
39:15Setbaşı,
39:16varsa,
39:17su da vardır.
39:19Evet,
39:19var.
39:19Bugün,
39:20kocaman bir köprü,
39:21ve altında,
39:23akması gereken,
39:24akar suyun yatağı.
39:25Bugün,
39:25bomboş.
39:26Bakın,
39:27o gün ne haldeymiş.
39:28Şelalelerle,
39:29kaplıymış.
39:31Ne muhteşem bir görüntü.
39:33Bugün,
39:33o Setbaşı,
39:34dediğimiz yerde,
39:356 Nisan 1326 tarihinde,
39:39böyle bir görüntü bulunmaktaydı.
39:41Setbaşı köprüsü,
39:43aslında,
39:44şu an görmüş olduğunuz,
39:46Çağlayanlı,
39:47şelaleli,
39:48nehrin üzerinde,
39:49akmaktadır.
39:51Adım adım gidelim,
39:52Pınarbaşı deresinin,
39:54bittiği yerde,
39:55yağlı güreşler,
39:57Türk güreşleri,
39:57ve eğlenceler yapılmakta,
39:59ve arkasında,
40:01koyun sürüleri var.
40:03Zira,
40:03Türkler,
40:04köylü bir millettir,
40:06ve hayvancılıkla uğraşıyor.
40:09Ve hemen ileride,
40:10Büyük Bursa pazarı,
40:12bu pazar,
40:13hem meyve sebze pazarı,
40:15hem de hayvan pazarı,
40:17her şeyi burada bulmak mümkün.
40:19Ve develer,
40:20bu pazara malzeme,
40:23ve mal getiriyorlar.
40:25Hemen altında,
40:27Pınarbaşı'ndan ve,
40:28Setbaşı nehrinden,
40:30birleşen,
40:31dereden çıkan balıkları,
40:33ve balıkçıları görüyoruz.
40:35Bu tarafa geldik.
40:36Bugün,
40:37büyük binalar,
40:38otobanlar,
40:40Bursa'yı İstanbul'a,
40:41ve diğer şehirlere bağlayan,
40:43yolların bulunduğu yerdeyiz.
40:46Ve burada,
40:47yeni çadırların,
40:48yeni Türk obalarının,
40:50kurulması var.
40:51Farkında mıyız?
40:52Şuraya kadar baktığımızda,
40:54artık yeni yeni,
40:56yerleşim merkezleri kuruluyor.
40:57Bursa'da,
40:59Romalılar için,
41:00artık tarih sona ermişken,
41:03Türkler için,
41:04artık tarih,
41:05yeni baştan başlıyor.
41:07Sultan Orhan'ın,
41:09Orhan Gazi'nin,
41:10otağını görmekteyiz.
41:12Ota,
41:13devlet demektir.
41:14Hemen sağında,
41:15halk yemek yiyor.
41:17Ne kadar da mütevaziler,
41:19ve ne kadar da samimiler.
41:20Orhan Gazi'nin,
41:21Orhan Gazi'nin huzuruna,
41:24mor kaftanıyla,
41:25mor kıyafetleriyle,
41:28Bursa tekfuru,
41:30morluk,
41:31ve erguvan renkleri,
41:33Roma İmparatorluğu'nda,
41:34hakimiyeti,
41:36monarşizmi,
41:37ve kraliyeti,
41:38göstermektedir.
41:39Bu yüzden,
41:40mor kaftan,
41:42kırmızı kaftan,
41:43komutanları gösterir.
41:45Orhan Gazi'nin,
41:46önünde,
41:47hafif de eğik duran,
41:49Bursa tekfuru,
41:51bize artık,
41:52Bursa'daki,
41:53Roma güneşinin,
41:54sona erdiğini,
41:55artık,
41:56yüzyıllar boyunca,
41:58yanacak ve parlayacak olan,
42:00Osmanlı Müslüman,
42:02Türk güneşinin,
42:03yeniden doğduğunu göstermekte.
42:05Bir de,
42:06devleti temsil eden,
42:08sembolik,
42:08İnkaya,
42:10Çınar Ağacı'da,
42:11çadırın hemen arkasında,
42:13bu,
42:14bir devlet çınarıdır,
42:16ve azametiyle,
42:17ve gücüyle,
42:19Osmanlı Devleti'ni göstermektedir.
42:21Bu arada bir şey söyleyeceğim,
42:23Orhan Gazi zamanına,
42:25tarihlenen,
42:26İnkaya Çınarı,
42:28yıl 2025,
42:29İnkaya Çınarı,
42:31hala varlığını sürdürmekte.
42:33Lütfen,
42:34Bursa'ya geldiğinizde,
42:35İnkaya'ya gelin,
42:37ve İnkaya'nın etrafını,
42:38yayılmış olan,
42:40çay bahçelerinden,
42:41devleti temsil eden,
42:44Orhan Gazi devrinden kalmış,
42:46İnkaya Çınarı'nı,
42:48mutlaka görün.
42:50Döndürduk,
42:51Bursa'ya geri geldik,
42:52İliye Manastırı,
42:54Gümüşlü Kubbe,
42:55Gümüşlü Kümbet,
42:57ya da bizim tabirimizle,
42:58ya da bizim tabirimizle,
42:59Tophane,
43:00hemen arkasında bulunan,
43:02sönük gri renkli kubbe,
43:04bugün,
43:04Bursa Ordu Evi olarak kullanılan,
43:07Tekfur Sarayı,
43:08360 derece döndük,
43:10ve Bursa'ya geldik.
43:12Bursa'nın lakabı,
43:14Yeşil Bursa,
43:15gerçekten de yeşil.
43:18Bir şey söyleyeyim,
43:20her türlü şehirleşmeye rağmen,
43:22her türlü bozulmaya rağmen,
43:24ve bu son günlerdeki,
43:26yangınlara ve ormanlara rağmen,
43:29Bursa hala,
43:30Türkiye'nin en yeşil,
43:32şehirlerinden biridir.
43:34Yeşil Bursa,
43:35varlığını hala,
43:37muhafaza ediyor.
43:38Sevgili dostlar,
43:39bir programın daha sonuna geldik.
43:42Sizden ricam,
43:43istirham ediyorum,
43:45Bursa'ya gelin,
43:46elbette ki ve tabii ki,
43:48Tophane'ye uğrayın,
43:50elbette ki ve tabii ki,
43:52Ulu Camii'ye uğrayın,
43:54Yıldırım'a uğrayın,
43:55Yeşil Türbe'ye uğrayın,
43:58ama ne olur,
43:59Panorama 1326 Fetih Müzesi'ne,
44:02gelmeden,
44:04bu gezinizi bitirmeyin.
44:06Gördüğünüz gibi,
44:07buraya gelmezseniz,
44:10Bursa gezisi,
44:12eksik kalır.
44:13Bursa'yı gördüm demek için,
44:16örnek veriyorum,
44:18Setbaşı Köprüsü'nün sağında ve solunda,
44:21kafeteryalar var,
44:22restoranlar var.
44:24Yemek yiyin,
44:25sonra Setbaşı'ndaki o nehir,
44:27yatağına bakın,
44:29ama şunu görmeden,
44:30neden bahsettiğimizi anlamak biraz zor,
44:34Setbaşı Nehri tam olarak,
44:36karşımızda durmakta.
44:38Allah fırsat ve ruhsat verirse,
44:41haftaya bambaşka bir yerde,
44:43sizlerin huzurunuzda olmaktan,
44:46mutluluk duyacağız.
44:47Beyaz TV,
44:49geçmişe yürüyen adam,
44:50Bursa ikinci bölüm,
44:52bitti.
Yorumlar