- 6 hafta önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
00:00İNTRO
00:30Efendim merhabalar, Beyaz TV geçmişe yürüyen adam programı Hatay 4. ve son bölümüyle karşınızdayız.
00:574. bölüm Hatay'dayız diyoruz ama bakmayın Hatay'da dediğimize Adana sınırında Hatay merkezden 2 saat araba mesafesinde Payas ilçesindeyiz.
01:10Ve Payas tam orta yerinde 13.500 metrekarelik bir araziye dağılmış olan bir külliyesiyle Sokoğlu Mehmet Paşa'ya rahmet okutturacak bir yapı ile karşınızdayız.
01:25Şimdi sizlerle birlikte 1574 tarihinde Sokoğlu Mehmet Paşa'nın hac yolu malumunuz bu topraklar 1516 tarihinde Osmanlı mülkü oldu.
01:39Dostlar hep diyoruz ya Osmanlı bir Balkan ülkesidir, Balkan medeniyetidir.
01:471361 tarihinde Selanik, Bulgaristan, Yunanistan ve Bulgaristan 1389'da Kosova alındı.
01:591440'larda Arnavutluğa, Adriatik denizine, İtalya'ya gidildi.
02:051516'da burası alındı.
02:08Yani Yunanistan'ın ya da Kosova'nın Osmanlı mülküne geçmesinden 140 küsur sene sonra burası Osmanlı'ya geçti.
02:19Biz şu an Osmanlı'nın bir Balkan medeniyeti olan Osmanlı'nın Anadolu'ya yapmış olduğu hizmetlerden biri.
02:28Hac yolunu anlatmak için geldik.
02:32Hadi gelin şu kapının arkasında bizi bekleyen o güzel, gizli ve öğrenilmesi hak edilen bilgileri öğrenmek için Sokoğlu Mehmet Paşa külliyesine gidelim.
02:46Bakın orada neler bizi bekliyor neler.
02:49Buyurun lütfen.
02:49Aslında burada Roma İmparatorluğu zamanında da bir hac yolu vardı.
03:00Hayır, burada değil.
03:02Payas bölgesinde.
03:04Sebep?
03:05Roma İmparatorluğu Hristiyan bir imparatorluk.
03:08M.S. 330 tarihinde İstanbul'u 11 Mayıs 330'da İstanbul'u başkent yapan
03:15Roma İmparatorluğu'nun büyük kralı Maksimus Konstantin'in Hristiyanlığa geçen pagan annesi Helena İstanbul'dan 324 tarihinde Hristiyanlığa geçtikten sonra Milano Konsülü'nden sonra
03:31Hac'a gitmek isteyen adaylarla beraber İstanbul Konya üzerinden, Hatay üzerinden Suriye ve oradan daha da güneye doğru giderek Kudüs'e geçeceklerdi.
03:45Kudüs sadece bizim için kutsal değil.
03:49Kudüs Hristiyanlar için de mukaddes bir topraktır.
03:53Dolayısıyla hac yolu, biz hacı olmaya Kudüs'e gitmiyoruz.
03:58Fakat Osmanlı Devleti zamanında hacı olmak isteyenler kara yoluyla deve kervanlarıyla gidildiği için
04:06önce Kudüs'e gidiliyor, Mescid-i Aksa, Kudüs ve Gazze ziyaret ediliyor ve ardından Mekke'ye, Medine'ye doğru gidiliyormuş.
04:17Buralarda 1516 tarihinde Memlük Devleti'nden, 1200'lü yıllarda Hristiyanlar bulunmakta,
04:251516 tarihinde Memlüklülerden Mercidabık Savaşı'yla, Mercidabık Savaşı'ndan sonra Osmanlı topraklarına dahil oldu burası.
04:41Ve burada var olan Memlüklülerden itibaren var olan hac yolunu Osmanlı Devleti, 2. Selim'in ve Kanuni'nin sadrazamı olan Sokoğlu Mehmet Paşa hac yolu olarak düzenledi.
04:56Ve buraya bir benzerine batıda, mesela Edirne'de, mesela İstanbul'da görülen bir külliye yaptı.
05:06Bu külliyenin aynısına yakınını, mesela bir arasta var Selimiye Camii'nde, Selimiye Arastası, biz orayı çektik, sizler orayı seyrettiniz.
05:19Baktığınız zaman bu kadar büyük, geniş değildi.
05:23Murat öyle mi? Sen ne diyorsun bu konuda?
05:26Yani Murat da evet dedi, orada da vardı böyle bir arasta, bir pazar çarşı ama böylesine geniş, rahat değildi.
05:35Daha dardı.
05:37Bu Selimiye Camii'nde görülen Arastalı camiler, Arastalı külliyeler çeşitlemesine,
05:46Payas'ta bulunan Sokoğlu Mehmet Paşa, 1574 tarihinde yapılan Sokoğlu Mehmet Paşa külliyesine denk gelinir.
05:57Burası 13.500 metrekarelik bir arazidir.
06:0113.500 metrekare arasında bu abi gibi bize kolonya, Allah razı olsun abi, çok teşekkür ederim, hoş bulduk.
06:11Allah razı olsun.
06:12Hoş bulduk, Allah razı olsun.
06:16Çok teşekkür ederim.
06:18Bu abi gibi 45 dükkan ve 45 dükkan sahibi bulunmaktadır tam olarak burada.
06:25Sağında, solunda bir sürü eser bulunmakta.
06:28İlk önce Paşa'nın hamamına girelim.
06:32Geldik, sağ tarafta, Murat dikkat et, sağ tarafta hamama geldik.
06:37Aslında burası her ne kadar Paşa hamamı olarak biliniyorsa da, bir de bunun iz düşümünde, yan tarafında hanımlar için bir hamam var.
06:48Neden?
06:49Çünkü hanımlar da hacca gidiyor ya, yalnızca erkekler hacca gitmiyor.
06:56Hanımlar da hacca gidiyor.
06:58Bu yüzden bu hamamın bir benzerinin hanımlar için de olması gerekiyor.
07:04Takvimler 1580.
07:06Osmanlı tahtında 3. Murat var.
07:08Ben de İstanbul'dan, Konya'dan, Bursa'dan bir yerden geldim.
07:13Hacca gidiyorum.
07:14Hamamda dinlenmek için yıkanmak istiyorum.
07:18Önce buraya geldim.
07:20Geldim.
07:22Burada üstümü değiştirmem gerekiyor.
07:25Üstümü değiştirip hamam kıyafetleri giymem gerekiyor.
07:29O yüzden bana biraz müsaade.
07:34Üstümü değiştirdim.
07:36O kadar zarif ki bakın, iskemleyi daha sonra buraya koyarak herhangi bir kalabalık yapmayacağım.
07:44Hemen girmek istemiyorum.
07:45Yani niye gireyim hemen?
07:47Biraz dinlenmek istiyorum.
07:49Ne bileyim, belki çay çorba, belki bir ayran içmek istiyorum.
07:53O yüzden de buraya gelip, burada oturmak.
07:57Buralarda dinlenmek.
08:02Ne diyeyim işte?
08:03Çay içmek istiyorum.
08:04Bugünkü tabirle, o gün çay yok tabii.
08:05Ayran içmek istiyorum.
08:07Burada otururum ve keyfine bakarım.
08:10Artık banyo yapmanın zamanı.
08:12Yıkanmanın zamanı 1574 tarihinde yapılan bu hamamda artık banyo yapalım.
08:20Vakit geçti.
08:21Peşlemalımla, havlumla ya da bugünkü tabirde bornozla havuzlu avludan çıktım.
08:29Ve artık banyoya, hamama doğru geçelim.
08:32Hala rutubet var.
08:34Hala o günlerin sıcaklığı bulunmakta üstümüzde.
08:40Artık geldik.
08:43Hamamdayız.
08:44Özel hamam.
08:48Kesemi attırdım.
08:51Göbek taşında yatarım.
08:53Buralarda oturur.
08:56Banyomu yaparım, yıkanırım vesaire.
09:00Bakarsanız dostlar yukarıya, hala aydınlatma ışıkları ve pencereleri bulunuyor.
09:06Bunun aynısının hanımlar kısmı da var yan tarafta.
09:12Orası hala kullanıldığı için oraya girmeyelim.
09:15Hamam kısmı bir tane daha var.
09:17Oraya girmeyeceğiz.
09:19Daha sonradan külliyeye eklemlenmiş bir hamam var.
09:22Kafeterya olarak kullanılıyor.
09:24Orayı size göstermek istiyorum.
09:26Osmanlı Sokollu Mehmet Paşa Külliyesi'nin 45 odalı 13.500 metre karelik Arasta kısmının ilk bölümü hamamdı.
09:39Şimdi hamamdan çıkalım ve geri kalan kısımları gezelim.
09:4245 dükkanlı Arasta'nın tam orta yerinde dua kubbesi adı verilen kubbenin tam ortasındayız.
10:02Bu dua kubbesinin bir kısmına bir kapısından camiye, bir kapısından kervansaraya ve imarethaneye.
10:10Yani Osmanlı'nın zarif diliyle Darüz Ziyafe'ye doğru çıkıyoruz.
10:17Hepsini konuşacağız.
10:19Hepsini gezeceğiz ve hepsini size göstermek istiyorum.
10:22Şu an bulunduğumuz yer diğerlerine bakarsanız,
10:26Türk devletlerinin bayrakları süslü olan diğer kubbelere bakacak olursanız,
10:31tıpkı Edirne Selimiye Camii'nin Arasalı pazarında olduğu gibi düz.
10:37Fakat tam bu kesişme yolundaki yukarıya baktığınızda yukarıda bir kubbenin var olduğunu görüyorsunuz.
10:46Bu kubbe ya dua kubbesidir, Selimiye Camii'nde olduğu gibi ya da dua balkonudur.
10:55Eminönü Valide Sultan Mısır Çarşısı'nda olduğu gibi.
10:59Balkon deyince Eminönü Mısır Çarşısı, kubbe deyince Edirne Selimiye, Arasalı Pazarı ya da Payas Sokoğlu Mehmet Paşa Külliyesi.
11:12Her cuma bugünlerde.
11:15Ama Osmanlı zamanında her sabah açılırken, her akşam kapanırken.
11:202025'te her cuma burada esnaf toplanıyor.
11:28Caminin imamı burada bir cami var.
11:30Adı Selimiye Camii, 2. Selim Camii.
11:34Mimar Sinan yapmış.
11:36Detaylarını konuşacağız.
11:38Caminin imamı buraya geliyor.
11:39Osmanlı zamanında kazanılan rızkın helal olmasını, ailelerine bu rızkı helal ve sağlıklı biçimde yedirmelerini,
11:53devlete, vatana, millete bir zeval gelmemesini ve rızıklarının helal yoldan artmasını isteyen bir esnaf, bir tüccar duası yaparlarmış.
12:06Bu duaya iki unsur eklenmiş.
12:10Allah'ım, Gazze'deki Müslüman kardeşlerimize yardım et.
12:15Allah'ım, Doğu Türkistan'daki Müslüman kardeşlerimize yardım et.
12:21Gazze denilince Doğu Türkistan, Doğu Türkistan denilince Gazze muhakkak suretle akla gelinmeli.
12:32Hem Osmanlı zamanında imamların yaptığı duaya, hem de bugün imamın esnafa yaptırdığı duaya biz de canı gönülden amin diyoruz.
12:44Türkiye'nin her yerinde tarihi yapılar var.
12:46Her yerinde Osmanlı'dan kalma eserler var.
12:49Biz bu eserleri geziyoruz, kitabelerini görüyoruz, yazılarını görüyoruz.
12:53Burada da bir kitabe var ve bu kitabe 1579 tarihinde Sokoğlu Mehmet Paşa'nın vefat ettiği Osmanlı Devleti'nin duraklamaya girdiği dönemde yazılan bir yazı.
13:06Malumunun Sokoğlu Mehmet Paşa, 3. Murat döneminde bir divan-i humayun toplantısı çıkışında topkapı sarayına sokulan bir hançerle bir meczup tarafından şehit edildi.
13:20İşte o Sokoğlu'nun şehadet şerbetini içtiği, 1579 tarihinde dünya hayatının geçiciliğini, dünya hayatının güzelliğine aldanmamamız gerektiğini, bunu niye söylüyor?
13:36Para diyor, pul diyor, kapitalizm diyor, dünya hayatının rahatlığı ve çekiciliği diyor.
13:41Çünkü içeride kapitalizm var, çünkü içeride para var, çünkü içeride ekonomi dönmekte.
13:48Tam olarak da burada dünya hayatının ekonomik olarak cezbettiğini, fakat çok da o cezbeye kapılmaması gerektiğini,
13:58dünya hayatının sonunda başka bir hayatın olduğunu söyleyen yazılar bulunmaktalar.
14:05Bu kitabe, orijinal kitabe, değiştirilmeyen kitabe, o günden bugüne sabit olarak durmuş.
14:14Restorasyon görmüş ama o kitabe kalmış.
14:17Şimdi, Kervansaray'a doğru giriş yapalım.
14:21Yaklaşık 500 yıllık, 1574 tarihinden kalma, 500 yıllık koridora giriş yaptık.
14:29Giriş yaptığımızda, karşımızda bir Kervansaray.
14:34İçeriye girdiğimiz zaman, görmüş olduğumuz görüntü genelde Osmanlı Devleti'nin Antep'inden Maraş'ına, İzmir'inden İstanbul'una kadar hanlar.
14:46Kervansaraylar neyse, öyle bir yapı.
14:50Etrafında yapılar, etrafında konaklama yerleri, hayvanların kaldığı yerler, malların konulduğu yerler.
14:58Burada farklı olarak imarethane ve tabhane, aynı kapıdan girildikten sonra içeriye girilen 3. ve 4. ekleme yapılar olarak görülmüş.
15:10Burada, tıpkı Bursa Kozahan'da olduğu gibi, ya da İstanbul'da Vezir Han'da olduğu gibi, ya da Mahmut Paşa'da Büyükvalide Han'da olduğu gibi, bir şadırvan.
15:24Burada bir şadırvan var.
15:26Hemen kuyu aşağıda.
15:27Kuyunun zaten su çekme mekanizmasını şurada görüyorsunuz.
15:32Burada bir şadırvan.
15:35Düşünün ki şu an Bursa Kozahan'dayız.
15:39Etrafımızda dükkanlar var.
15:41Ve ortada bir şadırvan.
15:43Şadırvanın muhtemel, genelde böyle oluyor.
15:4710-15 tane yapıyı gezince, diğerleri hakkında hüküm sahibi olabiliyorsunuz.
15:53Muhtemel buradan bir merdiven var.
15:55Merdivenle yukarıya çıkıyorsunuz.
15:59Şu an bulunan, ben şu an şadırvanın tam ortasındayım.
16:03Üst katta bir mescit var.
16:06Ve o mescitte insanlar namaz kılıyorlar.
16:09Klasik Bursa Kozahan, klasik Çemberli Taş Vezir Han.
16:15Şadırvan, şadırvanın üstünde, şurası şöyle kapalı, şadırvanın üstünde bir mescit.
16:23Burası öyle.
16:24Şimdi bu odalardan, yani normal, kervan görevlisi olan görevliler, normal çalışanların kalmış olduğu yer,
16:36ardından beylerin, zengin ağaların, kervan sahibi olan, sermayenin sahibi olan insanların kaldığı yer,
16:44tabhane, normal bir oda ve ardından tabhaneye.
16:48Bu arada tab demek, farsça dinlenmek demek.
16:52Bir, farsça olumsuzluktur.
16:56Bitap düşmek, yorgun düşmektir.
17:00Dinlenik olmamaktır ya, tabhanede dinlenik olanların dinlendiği yerdir.
17:07Bugünkü anlamda oteldir.
17:10O günkü anlamda tabhanedir.
17:12Tabhaneye girmiyoruz şimdi.
17:14Normal deve görevli, kervan görevlilerinin bulunduğu yere giriyoruz.
17:19Daha sonra tabhaneye gireceğiz.
17:21Haydi buyurun lütfen.
17:22Kapısı yine görkemli ve insana mahsus.
17:27Bedenim Hatay'da payasla.
17:29Ama ruhum hala Süleymaniye'de.
17:32Süleymaniye Darü Ziyafesi'ne girmiş gibi bulunmaktayım.
17:35Mehmet Paşa'nın emri, Mimar Sinan'ın çalışması.
17:43Bakın burada 2014 yılında yapılan bir sıva var.
17:46Bu sıva bizim sıvamız.
17:48Bunu biz yapmışız.
17:50Bu normal inşaat sıvası.
17:52Fakat hemen yukarıda ve şuralarda Mimar Sinan devrinden kalma orijinal sıvalar var.
17:59Horasan harcından yapılan orijinal sıvalar ve 2014 yılında yapılan bizim sıvamız ikisini yan yana baktığımızda hangisinin daha güzel olduğunu siz karar verin.
18:13Biz buna karar vermeyelim.
18:15Buralar mesela şu araya gireyim ve buradan göstereyim.
18:21Mesela bir simülasyon yapalım.
18:24Burada koltuklar var, eşyalar var, bir ocak var, yemek yiyen insanlar var.
18:30Bakın burada bir şömine var.
18:33Hatta şu tarafa geçeyim.
18:35Oradan görmek daha kolay olur.
18:38Burada bir şömine var.
18:40Şöminenin de bir çıkıntısı var.
18:42Burada muhtemelen hayvan küpler ile yerde kilimler vardı.
18:46Bu kilimlerin üstünde şöminenin olduğu yerde sohbet ediliyordu.
18:50Burada da kalınabiliyor ama burada.
18:54Şömine başı sohbetler keyifli olur ya.
18:56İşte insanlar yani bu kervan görevlileri şömine başında sohbet ediyorlardı.
19:04Burası deve kervanlarında hataya mal getiren deve kervanlarında görevli olan çalışanların kalmış olduğu yer.
19:20Bu arada kayıtsız kalalım mı?
19:22Yanından geçerken görmezden mi gelelim?
19:27Rengini şehidimin kanından alan küfi harflerle beş köşeli yıldız biçiminde Muhammed Efendimizin, Peygamber Efendimizin adının yazıldığı yıldız.
19:39Yine küfi harflerle Allah ismi celilinin yazıldığı yazı.
19:46Rabbimiz bizi bu güzel bayrağın gölgesinden ayırmasın.
19:51Bayrak bizim her şeyimizdir.
19:53Şimdi normal kervan görevlilerinin kalmış olduğu yerden çıktık.
20:14Sizi ben ağaların ve kervan sahibi olan zengin beylerin barındığı ve kaldığı yere doğru getiriyorum.
20:22Burası tabi diğer yerlerden farklı çünkü burada devlet de o insanlara özen gösteriyor.
20:30Çünkü para ve sermaye onlarda hatayı değil de payası değil de başka bir yönü kullansa burası para kaybedecek.
20:39Bu yüzden kervan sahiplerinin ayrıca önemli özellikleri var.
20:44Mesela İstanbul'da, burada veya başka bir yerde üç gün boyunca kalmaları, barınmaları, yemeleri, içmeleri bedava devlet karşılıyor.
20:54Zira buraya yeter ki ticaret getir, yeter ki mal getir.
20:58Dinlenme alanları, mutfak yemekhane yani o insanların yemiş olduğu yemeklerin yapıldığı yer.
21:07İşte burası herhangi bir zengin ağaların ve deve kervanı sahiplerinin kalmış olduğu odaya girdik.
21:19Ve ben bu odada sizleri karşılamak, sizlerle tarih konuşmak istiyorum.
21:24Ben 1574'teyim. Sizin dünyanıza göre konuşayım.
21:292025 yılında eğer tır konvoylarım olsaydı, eğer Amerika'ya, Almanya'ya, Fransa'ya tır ticareti yapıyor olsaydım,
21:38zengin bir tüccar olsaydım, benim barınacağım, kalacağım yer elhak ve mutlak suretle burası olacaktı.
21:46Ben burada şöminenin başında oturacak.
21:48Ben tıpkı benim gibi zengin insanlarla burada tanışacaktım.
21:54Bu aynı zamanda iş adamlarının birbirini tanıması biçiminde network, sizlerin, ben eskiyim ya size göre konuşuyorum,
22:03sizlerin dünyasında network olarak tarif edilen alan genişlemesi tam olarak burada yapılıyordu.
22:11Bunun gibi 2-3 tane oda bulunmakta burada.
22:15Her birini gezmeyelim ama işte var olan odalardan biri.
22:20Ben dinlendim, yemek yedim.
22:22Bana yapılan yemekler biraz VIP ve burada bir mutfak var.
22:26Ben VIP mutfaktan yemek yiyerek işimi çıkıyorum.
22:29Hadi gelin, normal insanların, burada bulunan payaslıların ya da ticaret yapan insanların veya kervan görevlilerinin yemek yediği tabhaneye gidelim.
22:42Burası böyle görkemli ya.
22:44Bakalım orası görkemli mi?
22:45Bakalım orada sınıfsal bir ayrım söz konusu mu?
22:49Haydi buyurun lütfen.
22:50Geldik imarethaneye.
23:02İnsanların yemek yediği yere.
23:05Var mıymış sınıfsal bir ayrım?
23:07Nasıl?
23:09Yani burası da diğer taraf kadar konforlu değil mi?
23:15Burada da yemek yenilebilir.
23:17Burada da normal insanlar hizmet görebilirler değil mi?
23:23İmarethane.
23:25Selamun aleyküm.
23:25Hoş bulduk, çok sağ olun.
23:28Sokollu Mehmet Paşa'nın mimarısına yaptırmış olduğu payas külliyesinde insanların yemek yediği yer.
23:38Şu sahneye, şu manzaraya bakar mısınız?
23:41Şimdi sevgili dostlar bir soru.
23:43Var mıymış sınıfsal ayrım?
23:45Var mıymış paraya, pula göre insanları birbirinden ayırmak?
23:51Direkt şu kapıdan baktığımızda içimize dolan huzur.
23:56Sanırım bizim bugün en çok muhtaç olduğumuz iç huzur.
24:02İnşallah o günlerde de böyle tavşanlar süslüyordur burayı.
24:08Yani bu bize özel.
24:10Bizim dünyamıza 2025'e özel değildir de o günlerde de vardır böyle bir şey.
24:16İslam'a göre hayvanlar Allah'ın dilsiz kullarıdır.
24:20Kıyamet günü biz susacağız bunlar konuşacak.
24:25Onlara yapmış olduğumuz hizmeti ya da eziyeti bize, bizim gözümüze baka baka Allah'a anlatacaklar.
24:34Hayvanlar öyle davranalım, şahitlik yapacaklar ahirette bizimle alakalı Allah'ın dilsiz kulları.
24:42İmarethanenin odaları ve görüntüsü sanırım muhteşem.
24:49Şuraya bakar mısınız nasıl da güzel, nasıl da huzurlu.
24:55Normal insanların yani alt tabaka insanın bugünkü tabirle, alt tabaka insanların, fakir insanların yemek yedikleri yer tam olarak burası.
25:07Ben giriyorum, sizi içeride bekliyorum. Hadi gelin.
25:12Buralar mutfak kısmı.
25:14Yani şurada bir ocak var.
25:17Burada ateşler yakılıyor.
25:19İçi yemek dolu büyük kazanlar konuluyor.
25:23O kazanların ve ateşin buharı ve dumanı yukarıya çıkıyor.
25:28Ben burada bir tezgah var.
25:30Buradan yemeğimi aldım.
25:32Ardından bir yere oturmam gerekiyor.
25:35Muhtemelen o günlerde buralarda masalar vardı.
25:39Ben şimdi oturdum.
25:40Burada bir masa var.
25:42Masada yemeğimi yiyorum.
25:45Artık burası imarethane olarak kullanılmadığı için yani bugün,
25:50toplantı salonu olarak kullanıldığı için
25:52ben müsaadenizle arkama şanlı bayrağımı alayım.
25:56ve şanlı bayrağımın gölgesinde sizinle beraber ya yemek yiyeyim ya da burada toplantı yapayım.
26:06Gördünüz mü?
26:07Ön yargıyla, art niyetle çıkmış olduğumuz yolda Osmanlı devleti nasıl bizi mahcup etti?
26:14Ağaların, beylerin, paşaların yemek yemiş olduğu özel imarethane ve tabhanede
26:21görkemli odalar ve güzel görüntüler var.
26:25Fakirlerin, kervan görevlilerinin yemek yediği yer acaba ne kadar kötü bir yerdir?
26:32diye girmiş olduğumuz bu odada, bu bölümde de
26:36sanırım bizi Osmanlı mahcup etti.
26:39Sanırım biz Osmanlı'ya iftira babında laf atmaya devam edersek
26:45Osmanlı bizi mahcup etmeye, Osmanlı bizi utandırmaya devam edecek.
26:50Zira sıradan insanların yemek yedikleri yerde bulunmaktadır.
26:57Şu an burası bir imarethane.
27:00İmarethanenin bugünkü karşılığı Dar-ü Ziyafedir.
27:06Süleymaniye'de Dar-ü Ziyafedir var.
27:08Burada da var.
27:09Hatta size bir şey söyleyeyim mi?
27:12Süleymaniye Dar-ü Ziyafesi biraz farklı.
27:15Onu da oraya gittiğimi zaman anlatırım ama şu an imarethanede olduğumuz için
27:19aklıma geldi anlatayım.
27:21Burada şöyle bir duvar var.
27:24Bir duvar var şurada.
27:27Yemekler burada pişiriliyor.
27:30Şurada tavana kadar bir duvar var.
27:34Ben burada ustayım.
27:36Baktığım zaman yalnızca burada asılı olan kepçeleri, bıçakları görüyorum.
27:41Burada yemek bekleyen insan da yalnızca bir duvar görüyor.
27:49Duvar açtım, arka tarafa geçtim.
27:52Burada şu kadar, şu kadar ve aşağıda, şöyle aşağıda bir delik var.
27:58Şöyle bir delik, yalnızca bir tabağın gireceği ve çıkacağı kadar küçük bir delik var.
28:07Ben burada yemeği döktüm.
28:09Ardından bu kadarlık delikten tabağa uzattım.
28:13Önünde kim var?
28:16O duvarın arkasında kim var?
28:19Tanıdığım biri mi var?
28:20Bir arkadaşım mı var?
28:22Borç aldığım, yaranmaya çalıştığım biri mi var?
28:26Hiç bilmiyorum.
28:28Yemeği verdim.
28:29Duvarın bu tarafına geçelim.
28:31Ben de buradan yemeği aldım.
28:33Bana bu yemeği veren aşçının arka tarafta kim olduğunu bilmiyorum.
28:37Yemeği aldım ve gittim.
28:41Alanın vereni, verenin alanı görmediği medeniyet, herkese eşit davranan medeniyet, devlet-i âli Osman'dır.
28:51Ve biz bunu Hatay Payas'ta bile görmekteyiz.
28:551574 tarihinde Sokoğlu Mehmet Paşa tarafından ser mimaranı hasa, mimar sana yaptırılmış olan imarethanenin normal insanlar kısmı bile
29:06bu kadar görkemli.
29:18Şimdi program tarih programı tabii ki ama tarihin dışında bugünü de anlatmayalım mı?
29:24Şu an görmüş olduğunuz bu alanda ve bir aradan gideceğimiz kale alanında Payas Belediye Başkanı, sevgili başkan, kıymetli başkanım.
29:37Hakikaten çok meteni duydum.
29:39Herkes seni çok seviyor.
29:41Herkes seviyorsa iyi adamsındır.
29:43Ben de seni seviyorum.
29:44Bekir Altan Başkanım, 5000 kişiye 7-8 ay boyunca her gün 3 öğün yemek vererek insanların barınmasını sağlamış burada.
29:57Ne zamandan bahsediyorum?
29:596 Şubat 2023 depreminden sonra buralarda Payas'ta insanlara ve dışarıdan gelenlere yer-yurt sahibi etmiş.
30:095000 kişiye günde 3 öğün yani günde 15.000 öğün 15.000 kişiye diyelim 3 defa yapıldığı için her gün 15.000 kişiye burada ücretsiz yemek vermiş.
30:24Hem burada hem caminin bahçesinde ve kale bahçesinde büyük ve güzel bir gönül olsa gerek Bekir Başkan'daki.
30:35Bekir Başkanım buradan hürmetler, selamlarımı sunuyorum.
30:39Şimdi Kervansaray'ın o büyük devasa kapısından çıkalım ve çarşının 45 dükkanlı çarşının karşısında bulunan, diğer tarafında bulunan kale kısmına girelim.
30:54Şimdi 1574'te yapıldı bu külliye.
31:001516'da alındı burası Mercidabık Savaşı'yla.
31:04Fakat birazdan gideceğimiz kale bir Sokollu, bir Mimar Sinan, bir Osmanlı kalesi değil.
31:12O günden böyle bir 250-300 yıl geriye gidelim.
31:161200'lü yıllara gidelim.
31:19Yer yine burası ve Ceneviz Kalesi.
31:23Ceneviz Kalesi'ne gitmeden şuraya bakalım.
31:26Sıbyan Mektebi, Sıbyan Mektebi yani Çoluk Çocuk Mektebi, ufak çocukların okuduğu mektep burası.
31:35Peki bir dakika, hadi üniversite nerede?
31:39Hep Elif, BTS, Cim mi öğreteceğiz?
31:42Nerede büyük çocukların fakülteleri?
31:44O da burada.
31:45Yan tarafında yani karşılıklı olarak Sıbyan Mektebi ve medrese karşılıklı olarak durmaktadır.
31:52Şimdi Cenevizlilerden kalma bir kaleye gidiyoruz.
31:57Bir film seti gibi.
31:59O günlerde yani bu günlerde tarihi filmler çekilirken kaleler yapılıyor.
32:07Yüzüklerin Efendisi'nden Game of Thrones'a kadar bütün batı filmlerinde tarihi filmlerde bir kale yapılır.
32:14Kalenin etrafında sular vardır.
32:19Ziget var gibi yani.
32:21Macaristan'ın ziget var gibi.
32:23Ziget var zaten su kalesi demek.
32:27Ada kale demektir.
32:29Bakın burada bir hendek var.
32:32Bakın bunun altından geçiyor.
32:34Hendek var burada.
32:36Kalenin etrafında bu hendek var.
32:39Kale bir ada gibi duruyor.
32:41Bu arada şimdi bakın şu tarafa doğru giderse Murat kardeşim biraz daha ileriye gidip bana doğru bakarsa
32:50tam olarak merdivenlerin oraya gitmek lazım.
32:55Sonra buraya bakmak lazım.
32:57Ortaçağ feodal yönetimlerin derebeylerin kaleleri tam olarak böyleydi.
33:03Burada bir dere bir hendek ve su içerisinde.
33:05Fakat buranın kapısı kapanacak ya nasıl?
33:11Burada bir asma köprü var.
33:15Bu köprü kaldırılır.
33:17Bu köprü indirilir.
33:19Şimdi bu kaleye bu köprüyü kaldırdığımızda kaleye girmek neredeyse imkansız.
33:26Zira ortamızda kale ile bizim ortamızda bir su var.
33:30Hadi suyu içine girelim ve kaleye çıkalım.
33:34Suyun içine girip kaleye çıkacak olduğumuz zaman da
33:38karşımızda şöyle duvarlar görülmekte.
33:42Bu duvarları açmak lazım.
33:45Hadi o duvarları açtık kaleye çıkıyoruz.
33:48Kale de burada.
33:49Hadi o kaleye çıkalım.
33:50E peki oradaki okçular ne iş yapıyor?
33:54Kaleyi koruyan okçular var ya tam yukarıda.
33:57Onlar bir kere şuradan başlıyorlar vurmaya.
34:00Şöyle bakacak olursak.
34:02Mimar Sinan tam olarak bu Ceneviz Kalesi'nin yanına yapmış bu külliyeyi.
34:08Tam olarak su içisi dolu hendeyin içine yapmış.
34:13Bekir Başkan burayı da düzenleyip temizleyip.
34:17Burada bir restorasyon çalışması yaptıktan sonra hizmeti açacakmış ki deprem olmuş ve proje şimdilik geçici zamanla askıya alınmış.
34:31Dış surlardan girdik.
34:33Şimdi iç surlara doğru geçiyoruz.
34:36Arada bir boşluk var.
34:37Ne kadar da İstanbul surlarına benziyor.
34:40Bir farkla burada iki tane duvar ve bir iç bahçe var.
34:46Topkapı'da, Edirnekapı'da, İstanbul'un etrafında iki bahçe, üç duvar var.
34:53Yani iç duvar dediğimiz aslında iki tane var İstanbul'da.
34:57Şimdi Cenevizliler zamanından kalma kaleye giriş yaptık.
35:03Mimar Sinan 1574 tarihinde burayı da restore etti.
35:10Burada Mimar Sinan yalnızca 8 tane burç eklemiş buraya.
35:21Burç Osmanlı ve Roma yapısında bulunur.
35:24Kalenin içine burç eklemiş.
35:25Şu an Cenevizlilerin yaptığı, Osmanlı'nın restore ettiği, Memlüklülerin kullandığı Payas Kalesi'nde bulunmaktayız.
35:36Şimdi sizi enteresan bir yere götürmek istiyorum.
35:41Tam olarak şu burcun altındaki şu zindana ya da o kapının arkasında ne varsa oraya doğru götürmek istiyorum.
35:56Aslında burası yok.
35:59Burası duvar.
36:00Burası sonraki zamanlarda kırılarak içeriye girilmiş.
36:05Aslında içeriye, yukarıda bir delik var.
36:09O delikten aşağıya doğru sarkıtıyorlar insanları.
36:13Haydi ben girdim.
36:19Evet.
36:21Geldik.
36:22Yukarıda bir delik var.
36:23Delikten insanların göğsüne, beline ip bağlayarak aşağıya doğru sarkıtıyorlar.
36:33Burada kim kalmış biliyor musunuz?
36:36Burada kalan biri 6 ay boyunca burada kalan.
36:42Burası duvar.
36:45Burada böyle bir ışık yok.
36:47Karanlık bir yer.
36:48Burada 6 ay boyunca kalan kişi Kıbrıs sürgünü, Magosan mektupları ve Girit hatıraları bulunan Namık Kemal.
37:021840-1888 yılları arasında yaşayan Namık Kemal, Kıbrıs'a sürgüne gönderildiğinde Kıbrıs'tan önce 6 ay burada kalmış.
37:15Şuradan beline ip bağlamışlar ve aşağıya doğru onu sarkıtmışlar.
37:236 ay burada gün ışığı görmeden yaşayan Namık Kemal, ardından Kıbrıs'a sürgün gitmiş.
37:31Zaten 48 yaş yaşamışsın.
37:341840-1888.
37:37Bu çektiğin hayat nedir böyle Namık Kemal?
37:39yukarısı, aşağısı ve olmayan kapısı ile Payas Kalesi'nin zindan bölümünde bulunmaktayız.
37:51Burası Cenevililer zamanında da Osmanlı zamanında da bir zindan ve bu zindanda yatan son kişilerden biri Namık Kemal'miş.
38:01Şimdi kalenin içindeyiz.
38:11Buralarda gülle yapılan imalathaneler varmış.
38:15Gülle yapım atölyelerinin temel taşlarını görüyorsunuz.
38:19Buralarda iki tane yapı var benim şu an arkamda.
38:23Bu yapılardan birisi kışla, bu kalede kalan görevli olan askerlerin kışlası, diğeri ise yemekhanesi.
38:32Her anlamıyla yaşam için, askerler açısından söylüyorum, yaşam için gerekli olan şartların sağlanması gerekiyor ya,
38:40işte onlar da bu iki binanın içinde hayatlarını geçiriyorlarmış.
38:45Zindanda kalanlara bu arada Allah yardım etsin, gün ışığı bile görmüyorlar.
38:49Burası Cenevizlilerden kalma, Memlüklülerin koruduğu, Osmanlı'da Mimar Sinan'ın ihya ettiği ve restore ettiği ve 8 adet burcu eklediği Payas Ceneviz Kalesi kimi bekliyor?
39:06Bu sorunun cevabı net ve açık sizi bekliyor.
39:19Çıktım kaleden, yine benim solumda ama sizin sağınızda Sıbyan Mektebi var.
39:36Çıkışa doğru gidiyorum.
39:38Hadi bitirelim artık, çıkalım.
39:42Çıkmayalım.
39:43Sağa doğru, bana göre sağa, size göre sola girelim.
39:47Yine Mimar Sinan tarafından, yine Sokollu Mehmet Paşa adına yapılan külliye,
39:55fakat camiyi, dönemin padişahı, Sultan 2. Selim'e, Kanuni Sultan Süleyman Han'ın oğlu Selim'e ithaf ettiği bir cami bulunmakta.
40:06Medresede bu caminin içinde, ancak burada herkes tarafından,
40:11hatta büyük harflerle söylüyorum,
40:14asıl muhteşem bir cami,
40:18hatta büyük harflerle böyle, kocaman kocaman söylüyorum,
40:23bütün dünya duysun,
40:251360 yaşında,
40:281360 sene önce,
40:31günümüzden 1360 sene önce,
40:35Göktürk Devleti vardı.
40:37Orhun kitabeleri yazılıyordu.
40:40Ey Türk, titre ve kendine dön,
40:43dağlar gibi yığdığın kemiklerine, nehirler gibi akıttığın kanar layık ol biçimindeki
40:48Orhun kitabelerini,
40:50Bilge Kağan, Kültigin ve
40:52Vezir Tonyukuk adına
40:54Yolluk Tigin adı verilen usta yazarken,
40:58buraya dikilen bir zeytin ağacı var.
41:01Yani, zeytin ağacı,
41:03Göktürkler kadar eski.
41:05Boşverin Karahanlıları, Gaznenileri,
41:09Boşverin Harzemşahları, Selçukluları, Osmanlıları,
41:12Her şeyi boşverin.
41:14Cengiz Hanlar falan yok.
41:16Bildiğimiz tarihi karakterlerin hiçbiri yok.
41:19O kadar eskiye gidelim ki,
41:21Göktürk Devleti'ne kadar gidelim.
41:23Orhun kitabelerinin yazılma tarihinde,
41:26bu ağaç dikiliyor.
41:27Kayıtlı ve tescilli bir biçimde biliniyor ki,
41:32bu ağaç,
41:34bir sezonda,
41:36500-600 kilo kadar zeytin veriyor.
41:401360 yaşında,
41:43hiç merak etmeyin,
41:44Çevre ve Şehircilik Bakanlığı,
41:46Tarım Bakanlığı ve
41:47Payas Belediyesi'nde çalışan,
41:50ziraat mühendisleri ağacın bakımını üstleniyorlar.
41:54Yani ağacın sağlık anlamında hiçbir problemi yok.
41:59Periyodik olarak bakımı yapılıyor.
42:02Ve bu tür ağaçlarla destekleniyor.
42:061360 yaşındaki bu ağaç.
42:09Sevgili dostlar,
42:11gelin.
42:12Gelin ve burayı,
42:15şu görsel güzelliği,
42:17medresesini,
42:18buralar medrese,
42:21camisini,
42:22külliyesini,
42:24her şeyini görün.
42:26Biz sizler görün diye,
42:29böyle ucundan tadımlık gösteriyoruz.
42:31Çok kısa bir süre içerisinde,
42:34yapmamız gereken bu program,
42:36şu manzarayı size anlatmak için,
42:39gelmiş olduğumuz Hatay'da,
42:42yapmaya çalıştığımız tek şey,
42:44bakın burada böyle bir şey var.
42:46ne olur gelin burayı görün.
42:48Hatay eşittir deprem değil.
42:51Hatay'da neler neler var.
42:53Beyaz TV,
42:55geçmişe yürüyen adam programı,
42:58hafta sonlarında bizleri evinize,
43:02davet etmek vesilesi kıldığımız,
43:05bu programı sunmak bana şeref veriyor.
43:09ve geçmişe yürüyen adam programı bitti.
Yorumlar