- 5 months ago
Aired (August 10, 2025): Join Biyahero Drew as he explores Iligan City, where thrilling adventures meet a vibrant and storied culture.
Category
😹
FunTranscript
00:00Pssst!
00:24Pleros!
00:28Just connect muna tayo sa stress at ingoy ng siyudad.
00:34Tapos, connect muna tayo sa kalikasan.
00:45At kultura.
00:46Iyan ang tinatawag namin na logba.
00:48O logba, o piring.
00:51May sukli po ba?
00:52Hindi.
00:58Sa Tregory, ang City of Majestic Waterfalls, Iligan.
01:09Ikilalaanin natin ang mga Iliganon na game sa lahat ng adventure.
01:23Di rin tayo magpapaawat sa FoodVenture.
01:26Nalakas yung lasa.
01:28Pero nakakaalik.
01:29Alamin yung pawis.
01:30Malaman, tagagtak na yung pawis ko dito.
01:32Ang sarap!
01:34Alamin kung bakit sagrado ang kalikasan para sa kanila.
01:40Kasi yung mga higaw nun, wala kaming simbahan.
01:44Nagsasamba kami sa...
01:46Puno.
01:46Puno, bato.
01:49Nature, culture, and adventure.
01:51Here we go, Iligan!
01:55Para sa isang authentic higaonon experience,
02:03pwede niyong dayuin ang Sikyop Rogonon Iligan.
02:08Hanggang ngayon, ang mga kagtubong higaonon ay naninirahan pa rin sa kabundukan.
02:14Malapit sa mga puno, ilog, at kanilang mga pananim.
02:17Pero sabi ng aking mga gaid, para sa kanila, meron pang mas mahalagang puno dito sa loob ng kagubatan.
02:26Kung may magkasakit man sa mga higaw noon, dito agad ang kanilang bunta.
02:32Kung may manghihihingi ng gabay o bas-bas sa kung anumang desisyon ang kailangan nilang gawin sa kanilang buhay, ito rin ang bagsakan.
02:39Pinaniniwalaan ang mga higaonon na sinasalo ng puno ng sinamba ang lahat ng problema at dalangin ng mga lokal.
02:49Kaya ay tinuturin nila itong sagrado.
02:51Ang mga higaw noon, wala kaming simbahan.
03:03Yung nag-ano lang kami sa, nagsasamba kami sa...
03:06Puno?
03:07Puno, bato, at saka yung sa tubig.
03:10Naniniwala kami na andyan yung magbabaya, yung tinatawag namin na magbabaya.
03:16Ang mga bariyang donasyon ang pinapaikot ng buong kooperatiba para sa mga gastusin sa mga guided tour at sa pagpapanatili ng kalinisan ng kanilang negar.
03:31Yan ang tinatawag namin na lugba.
03:33O lugba, offering sa mga tourist.
03:36Ang paniniwalaan ang pinangalan.
03:38Ang may magbabaya ang banal na ibus na panayang panabang.
03:41Ang magagawa na niyang kadang.
03:47Matapos patuloy na ang dugo ng manok sa lupa,
03:49aapakan nito bilang tanda na binabasbasa ng puno ng sinamba at ng mga nakatatanda ang aming biyahe.
03:59Safe travels, kumbaga.
04:01Ngayon tapos na ang ritual ng pamalis at nabasbasa na ang ating biyahe dito sa iligan.
04:08Diretso na sa C-Cube Adventure.
04:11Matapos ang 30 to 40 minute trek paakyat ng guldok at papasok sa kuweba,
04:17ito na ang sasalubog sa inyo, isang underwater river
04:22na parang nasa loob ng isang malaking rock formation.
04:31Siyempre bihero tip, mas maganda kung magsusot kayo ng grippy trekking shoes.
04:39Huwag gayain ang aking camera man na takot mabasa at nakachinelas.
04:45Mihas ang mihasa!
04:59Wow! Ito na yung culminating activity ng ating 4 hour adventure dito sa Sikyo.
05:05It is mid-August.
05:09Rainy season, yes.
05:10Pero yung tubig.
05:13Dito na sumulo sa atas nang biti nyo,
05:15kung gusto nyo nung maaway,
05:16nyo nang mga spots na medyo,
05:18kahit pa ba natin.
05:19This is actually a great culminating activity
05:22or yung extra nyo sa inyong adventure dahil may tubig.
05:27At medyo maingan sa labas, nag-hiking kayo, napagod kayo.
05:30Medyo may konting din awa na nagbibigay yung running water.
05:49May mga higaw noon at ibang mga katutubong naninirahan dito.
05:54Naumaasa sa pagdaloy ng biyahero na namamasyal sa mga falls at ilog dito sa iligan.
05:59Gaya ng mga kasama ko.
06:02Sila ang nagsisilbing tulay sa mga biyahero
06:04para makita ang mga kinagisnaan na gawain ng mga katutubo.
06:08Kumikita sila ng kahit konti lang sa agriculture,
06:12napatrabaho namin sila.
06:14Tapos ngayon, nag-additional kami ng tourism.
06:17Yun, nakadagdag sa kanila yung pangkabuhayan nila.
06:22Tapos doon, na-put up namin yung kooperativa.
06:25At sila rin ang patuloy nag-aalaga sa kagandahan at katahimikan ang kanilang lugar.
06:31Gaya nitong Sikyop.
06:32Ang Sikyop ay mula salitang higaw noon na ang ibig sabihin ay nakatago
06:38o hindi basta-basta na pupuntahan.
06:40Mahirap puntahan ang lugar na to.
06:44Pero kapag narating niyo naman, ang matatagpuan yung lugar ay tahimik, malinis at alagang-alaga.
06:54Mas mabuting kumuha ng guide para siyempre hindi kayo mawala
06:57at malaman nyo kung ano ang do's and don'ts sa lugar na to.
07:00Andi na tayo ngayon sa ating final destination kung saan nagpapapicture ng maraming maraming turista.
07:10Ito yung dinaanan natin ay Pagangon Pagangon Canyon.
07:15Pagangon, from the root word Pagang, na ibig sabihin ay Rock Formation.
07:21Ito raw yung kanilang favorite spot.
07:24Dahil pwede sila magpapicture-picture at makakakuha sila ng sandamakmak na likes
07:30at comments sa kanilang social media accounts.
07:33Masubukan nga.
07:38Malas na lang dahil wala masyadong ilaw.
07:40Well, kung walang ilaw, walang init.
07:43Kung walang init, malimig.
07:45Ito yung nararamdaman natin dito.
07:46Covered tayo by the...
07:48Covered tayo ng mga bushes, ng trees.
07:52Siyempre ng mga rock formations.
07:54Kaya hindi masyadong pumapasok dito yung init na araw.
07:57Kaya medyo, slightly may konting breeze.
08:00Pero in general, hindi siya mainit.
08:04Hindi rin naman siya sobrang liming.
08:06Sakto lang.
08:07Kini ko mga 23.5 degrees Celsius.
08:13Wala naman akong temperature.
08:14Oras lang tinitingnan ko.
08:18Hindi naubusan ang mga turista na pumunta dito sa iligan.
08:22Kasi hanggang ngayon, may mga pambato pa rin dito na hindi nalalaos.
08:32True to its tagline na City of Majestic Waterfalls.
08:35Narito ang ilan sa pinakmagagandang talon sa buong bansa.
08:39Gaya ng world-famous Maria Cristina Falls.
08:51Kaya namang pala todo-todo ang pagpapahalaga ng mga iliganon sa mga falls gaya ng Maria Cristina.
09:07Hindi lang just the waterfalls itself ang inyong ma-experience ito.
09:11We also have a lot of delicacies.
09:13Kung tawagin ay palapa.
09:16Para sa mga iliganon, ang palapa ay bagay sa lahat ng pagkain.
09:20Lalo glana sa prito at mga patera.
09:24O rice toppings!
09:26Dito sa iligan city, I think most of the population are muslims.
09:31Kaya dito na mas nakilala yung palapa.
09:37Talaga namang mapapakanin ka sa hanghang at sadap.
09:49Yun! Nakita nyo kung paano ginawa yung rice topping.
09:53Magbibigay sila ng isang plastic ng magical sauce.
09:58It's sauce or a complement to whatever it is you ordered.
10:03Ano bang nasa lab ng palapa?
10:05Nandiyan yung shallots, nandiyan yung bell pepper, nandiyan yung silin, nandiyan yung onions, nandiyan yung garlic.
10:10Yung version ng palapa namin is ginawa namin siya ng paraan na ma-stabilize yung amoy niya.
10:16Na parang malakas na amoy dahil sa shallots.
10:20Okay, so nakagawa kami ng paraan na yung amoy niya is masarap na siya.
10:26Yung mga ingredients na mga palapa ay nanggaling sa kuwait.
10:29Yung mga ingredients na palapa ay nanggaling sa kuwait.
10:32Yun ang kinakain nila noon ng Eastern type food.
10:36May ahala tulad ko sa type of sauce din na kinakain ng mga mali.
10:40Yung pinuntaan natin sa Malaysia yung samba.
10:43Na sobrang, kahit anong ilagay, kahit anong type of food pwede mong ilagay yung samba.
10:46So, nakagawa kami ng paraan na yung amoy niya is masarap na siya.
10:49Yung mga ingredients na makalapa ay nanggaling sa kuwait.
10:51Or, yun ang kinakain nila noon ng Eastern type food.
10:55May ahala tulad ko sa type of sauce din na kinakain ng mga mali.
11:00Sobrang, yung kahit anong ilagay, kahit anong type of food pwede mong ilagay yung samba.
11:06Merong pater na beef, merong pater na chicken, merong pater na tuna.
11:11Kakaot na yun eh.
11:15Okay, masalap na.
11:17Lakot yung laga.
11:18Lagyan naman natin ngayon ang wala ba?
11:26Parang samba.
11:27Oo, yan na.
11:29Ito yung paborito ko dahil.
11:31Parang siyang chili garlic.
11:34Kapag gumakain sa Chinese food,
11:36order ka ng dibsum,
11:38pretty much it.
11:39We can actually replace the chili garlic
11:42with this powerful sauce.
11:44Which is really, really good.
11:46Love it!
11:47So, parang it's a bit oily.
11:52Pero yung sanap na aftertaste niya.
11:55O, sanap na aftertaste.
11:57Halo-halo na siya eh.
11:59Pero yung hinahabol mo talaga yung, yung kagat.
12:02So then, siguro ito kapag may mommy or any type of soup dish.
12:05But, let's try.
12:07Dump lang siya kahit.
12:14Wow!
12:15Kailangan mo lagyan ng kalin ito dahil malakas yung...
12:23malakas yung lasa.
12:32Mmm!
12:34Yummy!
12:36Woo!
12:38Kailangan ng kalin, ha!
12:41Ang gabi,
12:42I have to say.
12:45The right side,
12:47nagwebenta sila ng...
12:49jars and jars.
12:51O, palapa.
12:53I suggest you take home one.
12:55Yeah?
12:56I will bring home three.
12:59So good!
13:00Wow!
13:01Love it!
13:02Anap!
13:03Ang palapa.
13:04Kahit manghang.
13:05At alam ko na ang lasa.
13:06Parang gusto ko pa rin kainin eh.
13:11Ito yung mga anghang na talaga namang tumatatak.
13:19Para naman sa di kaya sumabay sa adventure ng Sikyop at gusto lang magstaycation,
13:24hindi ganon kahirap ang maghanap ng matitirahan.
13:32Itong nahanap naming sosyal na homestay.
13:35Right in the heart of Iligan City.
13:37Hi B&D Cribs.
13:39This is our crib here in Iligan City.
13:43As you can see,
13:45producer namin ay nagtitilig 70% of the time.
13:49We just plant the trees.
13:51I think plant the trees.
13:53We'll order.
13:54Order the plants and just internalize.
13:57We're paying 7,500 a night.
14:00It's good for 10 packs.
14:03Kasama na dyan breakfast.
14:05Ah, si Jeff naman.
14:07Busy sa shoplist.
14:10Pumasok na tayo sa living room.
14:12Kung hindi nyo nanotice.
14:14Tapos ito naman yung dining area.
14:17Kasama natin yung masisipag nating
14:20masisipag na local tourism malls.
14:26Ang gagaling nyan.
14:28Gagaling nga.
14:29Pumunta nyan eh.
14:30Ang gagaling nyan.
14:31Ang gagaling nga.
14:32Ang gagaling nga.
14:33Pumunta nyan eh.
14:34Sample!
14:40Alright, that's it B&D Cribs.
14:43Hope you enjoyed our homestay here in Iligan City.
14:46Back to you.
14:49Hindi pwedeng umuwi galing Iligan
14:51ng walang bitbit na pasalubong.
14:53At isa sa mga tried and tested na
14:54ang salili nilang versyon ng piyaya.
15:00At Ube Halaya Hopya!
15:03At Ube Halaya Hopya!
15:16Seven years ago,
15:17ako po ay bilang isang
15:20Police-Community Relations Officer
15:21kasi connected po tayo sa PNP.
15:24So, nakita ko po na ang poverty
15:28doon ang kahirapan sa community.
15:30Sabi ko, kung meron man akong may tutulong
15:33sa isang sektor ng komunidad na naghihirap,
15:36eh dapat maturohan ko sila sa pagninegosyo
15:38para merong sustainability.
15:40So, ako po at ang aking asawa
15:42at kasama namin sa bahay,
15:44umawa po kami ng produtong
15:46piyaya di Iligan.
15:48Libreng patikim
15:49ang nagustuhan po nila
15:51at si Kayon meron na po siyang demand.
15:55Ang mga una na trabaho sa kanyang bakery
15:57ay mga out of school youth
15:58at single mothers ng Iligan.
16:02At ang master bakery na to,
16:03kasama na niya since day one.
16:05Kung saan man kami papunta,
16:08kasama sila sa pag-grow ng business.
16:12Nagkumpisa sila sa manumanong pagmamasa
16:15at pagpitpit ng piyaya.
16:17Pero ngayon, meron na silang mga gamit
16:19at makinang nagpapadali ng paggawa nila
16:21ng sweet talagsinto.
16:26Kaya ang dating 600 pieces a day
16:28na ginagawa nila noon
16:30naging 1,920 pieces a day na!
16:34Isang snappy saloon sa'yo, Sir Mark.
16:39Ngayon,
16:40nila isang one stock pa sa lubong shop
16:42ng bakery, Sir Mark.
16:44O piyama ni piyaya pinakpader!
16:47Nandito na yata lahat.
16:54Larga agad-agad
16:56sa bundok ng agad-agad.
16:59Yan kasi ang pangalan ng napakagandang
17:01overlooking view na to.
17:02Di nga lang agaran ang pagpunta rito, Viejeros.
17:03Kailangan pang bumiyahin ng 15 minutes via van
17:04at mag-trek ng halos isang oras.
17:08Pero pag narating na ang tuktok, sulit!
17:14Just look at that beautiful view of Iligan City!
17:15Wow!
17:16Isang Iligan sa mga lugar sa North or Mindanao,
17:17kung saan payapang naninirahan ang mga taong maibigibang kultura at paniniwala.
17:19Ang mga krisyano, muslim, at mga katutubo.
17:20Kasi these are missions.
17:21Kailangan pang bumiyahin ng 15 minutes via van.
17:22Kailangan pang bumiyahin ng 15 minutes via van.
17:23Kailangan pang bumiyahin ng 15 minutes via van.
17:24Kailangan pang bumiyahin ng 15 minutes via van.
17:25Kailangan pang bumiyahin ng 15 minutes via van.
17:28Just look at that beautiful view of Iligan City. Wow!
17:35Isang Iligan sa mga lugar sa northern Mindanao,
17:38kung saan payapang naninirahan ang mga taong maibigibang kultura at maniniwala.
17:45Ang mga kristyano, muslim, at mga katutubo.
17:48Kasi these are a mix of cultures here.
17:50Pero sa makikita nyo, nag-top pa rin tayo sa peace and order situation.
17:57Ang paliligo sa malinis na mga sapa at ilog dito sa Iligan,
18:02gaya ng Lawis, ay isa sa mga kinagisnan ng mga higaw noon.
18:08Bukod sa ginagawa nila itong swimming pool or water playground,
18:11isa ito sa pinagkukunan nila ng malinis na tubig.
18:14Kung magutong man, ending naman ang activity, ang kainan!
18:28At ang handa, galing sa paligid ng kabundukan.
18:31Hindi na puputo ng Agos ang sustainable tourism.
18:34Dahil ang mga ingredients, fresh produce ng locals.
18:40Hindi pa kayo nagsawa sa canyon hiring.
18:58Hindi pa kayo nagsama sa masikot-sikot sa mga different caving.
19:01Ha-ha! Gusto nyo matulog dito? Walang problema.
19:04Hindi tayo ngayon sa Treetop Adventure.
19:06At this is a Treetop Adventure, you can actually pay for 600 bucks.
19:11Good for four. Rent out a cottage.
19:14Hindi na lang, walang kutso nyo.
19:15Gusto nyo yung humiram ng kutso nyo.
19:17Pwede kayong, pwede nyo tumawag sa local government.
19:21Kung gusto nyo naman na medyo magrenta ng tent, walang problema.
19:24You would have to pay 200 pesos per night.
19:28But then again, kung gusto nyo medyo mas luxurious,
19:31pwede kayong makitulog dito sa Treetop.
19:34Which is actually part of an interconnected canopy type of structure.
19:46Treetop house, mini house na pwede nyo tumawag din.
19:50400 pesos per night.
19:52It's also connected to the canopy walk na. Susubukan natin ngayon.
20:01An adventure that takes us closer to nature.
20:03Ito yun, Bieros.
20:15At kung bitin pa rin kayo sa activities,
20:17huwag mag-alala.
20:19Bubuhos pa ang adventure dahil may zipline din dito na tiyak-gigising sa inyo.
20:29Dahil iniingatan nila ang mga puno, walang pinutoot sa mga to na gawin nitong activity area.
20:35Kahit ang mga pinagsabitan ng mga metal core para sa zipline, tree friendly!
20:40Great job guys!
20:42Because of the
21:02At the center of the region, there is still a chance for the mga kalye.
21:17It's not easy to use the manok at liyempo.
21:23Pwedeng-pwedeng kainin ito, boodle fight style, sarap to the bones.
21:53Ang mga kalesa na kong tawagin ay Tantanilla, patuloy pa rin sinasakyan ng publiko.
22:12At kahit marami na ang maaring pagkakakitaan at pwede imaneho, pinili pa rin ni Nick Nick ang 18th century mode of transportation na ito.
22:23Bakit? Bakit mo naisip ito?
22:26Para makatulong din sa pamilya, sir.
22:29Ito, limang piso lang, sir. Pwede ka na sumakay.
22:37So, buti pa rin ang kabayo kaysa sa motor.
22:40O ibang sasakyan dahil mas madali itong alagaan.
22:43Hindi na kailangan ng gas o engine maintenance.
22:45Ang tanging kailangan, tender loving care lang.
23:01Kung may budget naman at gusto nyo ng mas adventurous na experience.
23:08May mas malakas na agos o kaya'y mas malapit sa panan ng falls.
23:12Ni Heros, nahanap ko na.
23:28Ang Tinago Falls!
23:31Magbayad lang ng entrance fee na 50 pesos.
23:39Pwede na kayong lumapit kung saan bumabagsak ang tubig.
23:44Kung kailangan ng life vest, pwede namang umar kila sa halagang 10 to 20 pesos.
23:49Pero kayo na bahala sa guides na hihila sa balsan nyo.
23:52Patuloy lang ang pagtangkilik ng mga kinagisnaan.
24:16Hanggang sa hapagkainan.
24:17Pati sa kanilang fried chicken.
24:18Kasi po dito ay masarap po ang kanilang chicken.
24:23Tapos hindi po pareha sa mga ordinaryong mga nagtitinda ng mga manok na
24:29ito po ay juicy at malaman po talaga at masarap po ang titla.
24:33At 27 po ang isa.
24:35For the bulk of ito.
24:39Masarap yung chicken nila.
24:41Tapos juicy.
24:43Tapos malaman.
24:44Malaman.
24:51Pwede po ng maki's yung chicken nila.
24:54Para po makompare po natin sa mga one of the leading passcode chains here.
24:58Itong mga fried chicken.
24:59Pero naping compares po na maki po saan.
25:02May mga hindi pa masyadong sikat na falls gaya ng talod ng pampan.
25:17Hindi aabot na isang oras ang paglalakad nyo pagpunta rito.
25:20Tahimik.
25:27Perfect sa gusto lang mag-relax.
25:29Magmuni-muni.
25:30At
25:30kumuha ng litrato.
25:35Sa bandang pampang,
25:36pwedeng-pwedeng ito.
25:39O,
25:39nawala nyo na ba kung saan galing ang pangalan ng falls?
25:43Pampan.
25:44Pampang.
25:45Get it, B-Heroes?
25:46Yeah!
25:47Kahit di marunong lumungo eh,
25:50basta gustong magtampisaw,
25:52okay na o eh.
26:01Ang maganda pa rito,
26:02libre!
26:11Pero bukod sa lasa ng palapa,
26:13tumatak sa akin ang kakaibang koneksyon
26:15ng iliganon sa kalikasan.
26:18Talagang nakamamangha
26:19ang pagmamahal nila sa kapaligran.
26:24Kitang-kita rin kung paano nilang alagaan
26:26ang kanilang kultura.
26:28There's progress,
26:30but they're still rooted in their culture.
26:34Nang dahil dito,
26:36mas naging makabuluhan
26:37ang aking biyahe.
26:38gan je.
26:38On pang ham aking ma Aking,
26:38a Saul Hummer,
26:39at-
26:41Hyahe,
26:41piękna na-
26:41би-
26:42Kindah.
26:42IN
Be the first to comment