00:00Sa pagpapatuloy po ng usapin sa mga aksyon at programa ng NAPSI
00:03at ng mga departamento at sangay ng gobyerno laban sa kahirapan,
00:07alamin po natin ang mga hakbang na ginagawa ng NAPSI,
00:10Victims of Disaster and Calamity Sectoral Council
00:12para paghandaan ng kalamidad na hinaharap ng ating bansa.
00:16Tututukan din po natin yung convergence o yung pagsasama-sama
00:19ng mga programa at stakeholders
00:20sa patuloy na pagpapaunlad ng mga komunidad
00:23at ng ating pumpamayanan.
00:25Dito pa rin sa National Anti-Poverty Commission Action Laban sa Kahirapan.
00:30Makakakwentuhan po natin ngayon dito sa ating programa
00:39si Council Member, Ms. May 4th Luneta
00:41ng NAPSI, Victims of Disaster and Calamity Sectoral Council
00:44para talakayan po yung mga advocacy at programs
00:47ng batayang sektor para sa kahandaan, kaligtasan at katatagan
00:50sa oras ng sakuna.
00:51Ms. May 4th, good morning po sa inyo.
00:53Magandang umaga, Ms. Diane.
00:54Alright, so July is the National Disaster Resilience Month
00:57and this is the last day.
00:58So maganda mas sa huling araw na ito
01:01ay talakayan natin yung tungkol sa paghanda natin sa mga sakuna.
01:04But I want to start on the importance
01:06na nga paggunita po nitong National Disaster Resilience Month.
01:10Ano po ang kahalagahan nito sa batayang sektor?
01:12Ang kahalagahan nito ay magkaroon ng katuparan
01:15yung paggunita ng Resilience Month.
01:20Meaning, sana yung mga sektor talaga natin
01:22ay magkaroon talaga ng tunay na katatagan.
01:26Katatagan kasi yung Tagalog ng Resilience.
01:29Meaning, kaya nilang harapin ang kahit na anumang disaster na darating.
01:35At kung pwede nga, hindi kasi usually sa sabihin,
01:38tatamaan ka, babagsak, rasta tayo ulit.
01:41Ganun yung iniisip ng iba.
01:43Hindi.
01:43Sana yung katatagan natin,
01:45yung kahit na binibira na ng kahit na anong bagyo o earthquake,
01:48kaya tumayo ng ating mga mamamayan.
01:51So, yun sana.
01:53Ang Resilience na gusto natin.
01:54Meaning, kaya nating harapin kung anumang bantang panganib na dumating sa atin.
02:00Whether natural or human-induced o combination.
02:04Okay. So, more on preventive rather than reactive.
02:07Yes, actually.
02:07New Resilience.
02:08Ang Resilience is a total of everything.
02:12May preparedness ka,
02:14mayroon kang prevention,
02:17mayroon kang mitigation,
02:18may response din at recovery.
02:21Yun yung pinaka-ano ng buong DRR.
02:23Pero pag sinabi mo,
02:24Resilience,
02:25mas marami dama ka sa prevention and mitigation.
02:29Alright.
02:30Well, talking about prevention,
02:31makalaga na matukoy natin.
02:33Yung mga root causes,
02:34ano, Ms. May 4th,
02:35bakit ba ito binabaha?
02:38Maraming mga naapektuhan,
02:39lalo na yung mga kababayan natin,
02:41na mga mahirap,
02:42they are highly affected by these calamities.
02:44Na taong-taong naman po'y dumarating po sa ating bansa.
02:47Sa ano po ba yung mga root causes
02:48para matumbok natin yung tamang solusyon?
02:52Isang sample siguro ay,
02:55punta tayo ng Japan.
02:57Ang Japan,
02:59ano din,
02:59earthquake-in din.
03:01Sa atin, ganun din.
03:02Marami rin tayong earthquakes.
03:04Diba?
03:04Pero yung tama dun sa Japan,
03:08compared sa tama sa atin,
03:10eh talagang mas malaki yung sa atin.
03:12Bakit sa kanila,
03:14kaya nilang mag-mitigate ng mga building nila,
03:18may rollerblades sa ilalim.
03:19Kaya ng ano.
03:20So, ibig sabihin,
03:22may sapat silang resources
03:23para ma-build lahat.
03:26Sa atin,
03:27yung root causes talaga na malaking bagay
03:30ay yung issue talaga ng kahirapan.
03:33Ibig sabihin,
03:34ikaw na nga ang nagsabi,
03:36yung ating mga vulnerable sector,
03:38sila lagi yung tinatamaan.
03:40Diba?
03:41So,
03:42sa isang lugar na kung saan,
03:44mas marami ang mga mayroong may kahirapan,
03:49sila yung laging binaba.
03:51Kung sakaling magkakasunog,
03:53sila rin yung pwedeng magkasunog.
03:55Yung ganun ba?
03:56Kasi nga,
03:57wala silang sapat na proteksyon
03:58dun sa kanilang mga kabuhay.
04:02So, pag tinanong mo kami,
04:03lalo na sa mga National Anti-Poverty Commission,
04:07ay talagang ang pinag-uusapan dyan ay,
04:11ang gusto talaga natin ay
04:13poverty reduction.
04:15Because poverty reduction
04:17is disaster reduction.
04:20So, i-reduce mo yung poverty,
04:21sigurado yan.
04:23Yung disasters mo,
04:24marireduce din.
04:25Connected to that,
04:27how about po din sa land use plan?
04:29Ano po yung mga po pwedeng gawin dito
04:31para mas maging handa rin po
04:33yung ating mga kababayan?
04:36Well, marami tayong pwedeng gawin.
04:38Ang land use planning kasi,
04:40dapat yan ay
04:41whole of society
04:44ang nagpaplano.
04:46Siyempre, meron tayong mga eksperto
04:47na magpaplano yan.
04:49Pero dapat na ilalagay
04:50sa tamang lugar
04:52yung saan ang residence,
04:54saan yung mga kumay factory ka,
04:56saan yung mga leisure area mo,
05:01maipaplano mo siya.
05:03Tapos yung mga bahay,
05:04dapat sapat yung mga spasyo,
05:07yung mga kanal,
05:09dapat ay sapat.
05:11Magaya dito sa Pilipinas,
05:12sabi nga na eksperto
05:13sa land use plan,
05:16ay yung mga kanal natin
05:19ay parang 25 years ago na
05:21hindi siya,
05:23kumbaga hindi na sa sapat noon,
05:25hindi how much more ngayon.
05:27That's why we have
05:28this kind of
05:29yung malalaking mga flooding.
05:32So, ibig sabihin,
05:34sana yung land use plan
05:35nakukonsulta
05:36yung lahat ng sektor
05:37para kumbaga
05:38mai-insure mo rin
05:40na lahat sila
05:41mag-take on with the plan.
05:43And hopefully,
05:44maganda yung lapat
05:45ng pagkakaplano
05:46ng lugar.
05:48Hindi ka maglalagay
05:49ng makakadagdag doon
05:51sa makaka-obstract
05:54ng mga daanan,
05:56ng mga bagay-bagay.
05:58And also, of course,
05:59syempre,
05:59kagaya halimbawa,
06:00isang problema din natin
06:01yung traffic,
06:02yung traffic,
06:03yung ganyan.
06:04Kasi maraming aspeto
06:05na hindi masyadong
06:07napaplano
06:08mga pulisiyan
06:09na kailangan in place.
06:11Kasi, kumbaga,
06:12yung mga sasakyan mo
06:13na hindi na pinapaandar,
06:15andun pa din.
06:16Tapos, masikip yung area.
06:18Tapos, konti
06:18ang transportation
06:20ng pangmaramihan.
06:22So, dapat yun yung
06:23mas maraming effort.
06:25Okay.
06:25Now, talking about policy,
06:26Ms. Mayfort,
06:27sa inyo pong
06:28sectoral council,
06:29ano po yung mga policy
06:30na gusto po ninyong
06:31i-recommend
06:32sa iba't-ibang mga agencies
06:33para po
06:34mas mapatatagpa natin
06:36yung ating mga kababayan
06:37kapag may mga sakunang darating?
06:39Ang syempre,
06:40ang linyahan
06:41ng ating mga pulisiya
06:42talaga dapat
06:43ay nakasentro doon
06:45sa ma-reduce
06:46yung poverty.
06:47So, kung halimbawa
06:48sa agriculture,
06:49para ma-insure natin
06:52na yung ating
06:53mga magsasaka
06:54ay protected
06:55yung kanilang livelihood,
06:57sana may sapat
06:58na suporta
06:59sa kanila doon
07:00na merong
07:02maayos na patubig,
07:04may protection
07:04doon sa mga
07:05rice fields,
07:07yung mga gaya.
07:08Alam mo naman kasi,
07:09bahain talaga,
07:10ganyan.
07:11So, kasama dapat sana yun
07:12sa mga pinaplano.
07:14Tapos, may sapat na
07:15pagka nakakaroon
07:16ng disaster,
07:17meron ding sapat
07:18na ayuda
07:18na paano ka
07:19makakatayo ulit.
07:21So, iyan yung,
07:22sa magsasaka yun.
07:24Ganon din naman,
07:25sa urban area,
07:26di dapat meron
07:27ka rin karampatan
07:28na,
07:30sa shelter.
07:31Sa shelter doon
07:32sa urban area.
07:34Dapat sana,
07:35kumbaga meron na tayo
07:37yung mga
07:38sa loob ng siyudad
07:40na
07:41paglilikasan
07:42ng mga informal settlers.
07:44Sa pinag-uusapan natin
07:46kanina,
07:46saan ba,
07:47saan mo dapat
07:48ilagay yung mga tao
07:50dahil lagi naman silang
07:51binabaha.
07:52Doon at doon din sila
07:53binabaha.
07:54So, magaling na silang
07:55lumikas
07:56at mubalik.
07:56Sanay na.
07:57Sanay na.
07:58Ang point nun,
07:59ay bakit siya laging
08:00kailangan lumikas?
08:01Bakit hindi tayo gumawa
08:02ng programa
08:03na maligay na sila
08:05sa ligtas na lugar?
08:06Ngayon, pag sabi na,
08:07oh, sige,
08:08laging natin sa ligtas na lugar,
08:09dinala ngayon
08:10sa probinsya
08:11ng Rizal.
08:12Okay.
08:13Eh, taga Metro Manila
08:14sila yung trabaho nila
08:15nandito.
08:15Ayaw nilang lumikas
08:17at ganyan.
08:17So, may mga ilang syudad,
08:19Pasi, ganyan.
08:21Meron na silang
08:22mga in-city
08:24or tawag nila ay
08:25sa loob ng
08:27syudad mismo
08:28yung mga pabahay
08:30na ginagawa
08:30sa kanila.
08:32Mahirap yun,
08:32pero maganda sana
08:34kung merong ganoong
08:35provision.
08:36Alright.
08:37Well, let's talk about
08:38convergence.
08:38Gano'ng kahalaga na
08:39magtulong-tulong
08:40iba't ibang ahensya
08:41ng gobyerno
08:41and also sectors
08:43para dito
08:44tugunan natin
08:45yung mga issue
08:45connected to
08:46disaster resilience.
08:47Oo.
08:47Kasi alam naman natin
08:48pagka nag-disaster
08:49lahat apektado eh.
08:51O bakit hindi na lang
08:52natin,
08:53pagka nagpa-plano ka,
08:55ay,
08:56yung integrated
08:57yung mga plano.
08:59Hindi ba
08:59they talk in silos?
09:01Parang,
09:01o pagka,
09:02ano lang to,
09:03structure,
09:03akin lang to.
09:04So, dapat,
09:05ang iniisip natin,
09:06yung structure,
09:07ay may kinalaman
09:09doon sa,
09:11may kinalaman
09:12doon sa
09:13poverty alleviation,
09:14o kaya,
09:15meron silang,
09:16ah,
09:16yung programa
09:17ng DSW,
09:18nag-uusap doon
09:19sa programa
09:20ng, ah,
09:21ah,
09:22ano yun,
09:22sa,
09:23yung highway,
09:24DPWH.
09:25May daan ka
09:26dapat para doon
09:27sa dadaanan
09:29ng mga,
09:30mga gulay
09:31na iyong pinapaano.
09:32Para,
09:33kasi kung hindi maayos
09:34yung daan mo,
09:35hindi sila makakapag-transport.
09:37So, yung mga magsasaka,
09:39yung iba,
09:39gusto na lang nilang
09:40pabulokin yung mga
09:41kamatis nila.
09:42So, dapat yun,
09:44ah,
09:44yung farm to market
09:46road natin,
09:47maayos,
09:48ganyan.
09:48So, dapat integrated,
09:49lahat nag-uusap.
09:50At higit sa lahat,
09:52dapat doon sa mga
09:53pagpa-plano
09:54ng iba't ibang ahensya,
09:55ay,
09:56merong input
09:57ang mga basic sector.
09:59Kaya nga,
09:59mahalaga
10:00yung National Anti-Poverty Commission
10:02kasi,
10:03meron kang
10:04kalahati noong ahensya
10:05ay government side.
10:07Yung kalahati
10:08ay mga sectoral side.
10:10So, kami yung sa
10:11victims of disaster
10:12and calamity.
10:12So,
10:13lahat ng mga issue,
10:14whether yan ay sa
10:15panahon ng emergency,
10:17whether yan ay sa
10:18panahon ng paghahanda,
10:20ay,
10:21kami ay makakapagbigay
10:22ng puntos
10:23na o dapat
10:24mas marami tayong
10:25capacity building on this
10:27o kaya,
10:28kailangan,
10:28yun nga,
10:29ma-reduce na natin
10:30yung risk
10:30kung may mga
10:31programa tayo
10:32na yung ating
10:34mga kabuhayan
10:36ay sinisigurado
10:38na mayroon yung
10:39mga urban poor
10:40o yung kung saan man
10:42para hindi sila
10:43nagugutom
10:44sa panahon ng disaster
10:46o kaya,
10:47halimbawa,
10:47isa na lang,
10:48sa official folks,
10:49di ba?
10:49alam mo,
10:50pagkabagyo,
10:51hindi sila
10:51makakapunta sa laon.
10:53So,
10:53dapat na paplano na yun
10:54na,
10:55since hindi sila
10:56makakalabas,
10:57it's either
10:57magawa ng programa
10:59na mayroon silang
11:00sanctuary
11:00para sa mga fish
11:01na malapit-lapit lang
11:03na hindi nila kailangan
11:04lumaat,
11:04kudun na lang sila
11:05kukuha.
11:06O kaya naman,
11:07ay meron ka nang talagang
11:09nakahandang ayuda
11:10para dun sa official folks
11:11para hindi na sila
11:12umalis,
11:13hindi sila mapapahama.
11:15Yung mga ganun
11:16bang,
11:16alam mo naman
11:17na mangyayari,
11:19iaan,
11:19hindi sana
11:20inihanda na lang din natin.
11:22O magaganda po
11:23ang mga rekomendasyong ito
11:24at ang ating hangarin
11:26ay talagang ito
11:26ay ma-actionan din
11:29ang mga kinaukulang
11:30mga ahensyo
11:31dahil taong-taong naman
11:31talaga po ay mayroong
11:32dumaraan ng mga bagyo
11:33at ayaw natin na
11:35sana yung mga
11:36ating nag-evacuate
11:37lagi dito eh
11:38kung hanggat maaari
11:39hindi na nila kailangan
11:40mag-evacuate
11:41dahil na sa ligtas
11:42na silang lugar.
11:42Well, thank you so much
11:43Ms. Mayforth
11:44sa mga ibinahagi po
11:45inyong impormasyon.
11:46Well, July is the
11:48National Disaster Resilience Month
11:49pero sana
11:49every month
11:51ay kailangan
11:52gawin po natin
11:53mas marami yung talakayan
11:54patungkol po dito
11:55sa disaster resilience.
11:56Well, yan po munang
11:57ating napag-usapan
11:58mga KORSP.
11:59At hindi kahit po namin
12:00kayo muling tumutok
12:01sa ating programa
12:02sa susunod ng linggo.
12:03At Ms. Mayforth
12:04maraming salamat po ulit
12:05sa bayan po ninyo ako
12:06at sama-sama tayong
12:07umaksyon
12:08laban sa kahirapan.
12:10Huwag po kayo alas
12:11dahil balita na po
12:12sa pagbabalik
12:12ng Rise and Shine
12:13Pilipinas.
