00:00Update at iba pang impormasyon hinggil sa reclamation projects ng bansa,
00:04ating tatalakayin kasama si na Director Fernando Siringan
00:08at Director Eli Ildefonso ng Philippine Reclamation Authority.
00:13Sirs, magandang tanghali po.
00:16Sir, siguro unang tanong, let me be the devil's advocate.
00:21Sinasabi po ng ilan na ang reclamation ay mapanira sa kalikasan.
00:26Tuwing gumagawa po tayo ng mga reclamation project,
00:29meron pong destruction sa kalikasan.
00:33So, ano po ang take natin dito?
00:37Ako pong muna. Sige.
00:39Well, you can look at it from two sides.
00:44Una, yung aspeto bali ng mapanira, meron talagang matatabunan.
00:52So, existing environment siya, tatabunan natin siya.
00:55At kasi kailangan tayong mag-gumawa ng bagong lupa na ating ina-identify for a specific use.
01:08Pero yung aspeto na mapanira, yan ay napapalitan ng mga measures na ginagawa upang, number one,
01:21ma-minimize natin yung potential impact.
01:24At pangalawa, ina-address yung mga future impact na nire-require natin doon sa mga developers.
01:32Sa bahagi ng PRA, halimbawa, ay sa ngayon pinag-uusapan sa opisina
01:40ang pag-a-identify ng mga lugar kung saan maaari tayong maglagay ng mga mangroves
01:49sa mga lugar na kinakailangan upang makatulong sa paglinis ng tubig,
01:57makatulong sa pag-adress ng pagdaluyong sa ating coastal communities,
02:04makatulong sa sinasabi natin na nagkukulang yung ating mga isda.
02:11So ang mga yan ay tinitingnan, pinag-uusapan, pinagpaplanuhan sa PRA
02:19at sa konteksto bali ng Manila Bay ay meron ng mga nakasulat na planong gawin sa mga susunod na buwan.
02:32Nabanggit nyo, sir, yung Manila Bay.
02:34Last year po, nung nagkaroon ng pagbabaha within Metro Manila,
02:39parang naging usapin din o bahagi ng discussion po yung reclamation project.
02:45So, although sinabi din ng Pangulo na sa pagpunta niya sa Kamanava
02:49is yung basura talaga din yung primary reason kung ba't nagbababaha pa rin sa Metro Manila,
02:56gaano po kahalaga yung management talaga ng basura vis-a-vis yung ating reclamation projects
03:02para hindi po talaga tayo bahain.
03:04I guess, sino po mong samagawa?
03:06Ang sasagot niya na.
03:07Ang basura ay sadyang problema na even before the reclamation projects.
03:13Meaning, perennial problem na ito.
03:16Kung maayos lang sana at mamanish ng tama
03:20at hindi lang local government units ang pwedeng tumutok dito,
03:25yung mga bawat mahamayan ay may responsibility to manage the waste.
03:30Pero dahil sa kapabayaan, pumupunta yung basura sa daluyan ng tubig.
03:36Bago pa man pumunta sa Pangpang, bago pa man pumunta sa Manila Bay, bumabaha na sa upstream.
03:43So, hindi mo pwedeng i-direct ang dahil sa reclamation ay siyang nagbabaha.
03:51But dito, pwede natin ituro na yung mismanage ng basura ang siyang naging dahilan.
03:58Pero may ayos natin yan kung magtulong-tulong ang bawat mahamayan.
04:03Dahil may batas naman tayo.
04:04Yung Ecological Solid Waste Management Act of 2000, 25 years na huyon,
04:11na sinasabi mag-segregate ng basura sa bahay, sa opisina,
04:16kung saan ka mayroong activities, mayroong basura.
04:20Dapat doon magsisimula yung management.
04:22Hindi dapat hayaan na pumunta sa katubigan.
04:26Kasi sa tuwing ulan, ang tagalinis yung tubig bahay pupunta sa katubigan.
04:33O bago pa man dumating sa pang-pang bahana.
04:38So, hindi mo totally ma-blame sa reclamation.
04:42Sir, nabanggit niya yung waste management.
04:47So, kailangan ng waste management at saka kailangan din ng water management.
04:52So, gaano kahalaga po itong dalawang components na ito sa reclamation project?
04:57Parehas na mahalaga yun.
05:00Dahil araw-araw, gumagamit tayo ng tubig.
05:03Araw-araw, mayroong malaking porcento nun ang lumalabas bilang waste water.
05:11Problema rin yun. Naging perennial problem yun.
05:14At hindi masinop yung daluyan ng waste water.
05:19So, madalas pumupunta sa mga estero.
05:21So, pinupulyot yung estero.
05:25So, bago pa man lumabas yung tubig ng estero, napulyoted na yung tubig.
05:30Bago pumunta sa reclamation, polluted na yung tubig.
05:34So, yung kaisipan na dapat mamanis ng tama,
05:39mayroon din tayong batas para sa tamang pamamahala ng waste water.
05:44At paggamit ng potable water.
05:48Sumunod lang ang bawat mamamayan.
05:50Kung may waste water, dapat mayroong waste water treatment facility.
05:55Pangkaraniwan sa mga bahay,
05:57kung detached na bahay, mayroon siyang pozo negro.
06:02Dapat nandun siya.
06:04So, tumatagal siya.
06:05Ngayon, sa Metro Manila, kung saan,
06:08hindi lahat ng mga bahay ay mayroong pozo negro,
06:10dapat may centralized treatment facility.
06:15But, unfortunately, hindi po lahat ng mga establishment,
06:19hindi lahat ng mga residential area,
06:22ay mayroong akma o adequate na waste water treatment facility.
06:27So, what is happening?
06:29Ganun din.
06:31Dumadaloy din yung waste water,
06:32pumupunta rin sa sumasama sa basura,
06:35nandun sa estero.
06:37So, nandun yung problema.
06:38Ang maganda naman,
06:40sa PRA ngayon ay isa sa mga tutugan namin
06:44na we will help the other government agencies
06:48in the cleaning up of waste aeros.
06:51Ayan po.
06:51So, merong flood control component ang trabaho ng PRA,
06:56pero paano naman po nakakatulong ang reclamation projects,
06:59let's say, sa food security naman po,
07:02at saka sa urban decongestion?
07:05Una, balikan ko lang muna yung pagbaha.
07:06Maraming dahilan bakit nagkakaroon ng pagbabaha.
07:12Kung titignan natin ang mga ilog,
07:14bukod sa ito ay napababaw,
07:18dahil sa mga basura,
07:20dahil sa silt,
07:21ito rin ay napapasikip ng maraming structures.
07:26Na yung mga structures na yun ay malamang mga illegal structures.
07:32Ito ay isa sa mga tinitingnan ngayon ng PRA.
07:35Bahagi ng mandato ng PRA sa reclamation
07:38ay hindi lamang sa dagat,
07:41kasama yung pagtingin sa mga ilog
07:43at pagtingin bale sa salawa.
07:46So, yan ay tinitingnan na ngayon ng PRA
07:49at ia-address ng PRA sa madaling panahon.
07:54In terms of food security,
07:58ang isa sa mga pag-uusap,
08:01babalikan ko ulit yung nabanggit ko sa mangrove kanina,
08:04mahalaga na malinis ang tubig sa isang lugar,
08:08mahalaga na merong mapupuntahan ang mga isda
08:11kung saan sila maaaring mangitlog,
08:13kung saan sila maaaring lumaki.
08:15Kaya tutok namin specifically ngayon sa area sa Manila Bay
08:20na palawakin ang mangrove area
08:24at mananawagan kami sa mga LGUs,
08:29mananawagan kami sa mga komunidad
08:31at pati sa mga NGOs na magtulungan.
08:36Meron ng mga na-identify na sites
08:40kung saan maaaring maglagay tayo ng mangrove
08:45at sana'y maisagawa na ito sa lalong madaling panahon.
08:53Sir, how would you define responsible reclamation
08:57and how do we convince people
08:59to participate in responsible reclamation?
09:04Well, for one, reclaim in areas where you need to reclaim.
09:12Ang reclamation gives us room for development.
09:19Sa pagpili ng lugar,
09:22piliin natin yung lugar na hindi malaki
09:25ang ikasasama sa kapaligiran.
09:29Pangalawa, sundin natin ang syensya
09:34maging science-informed sa pagpaplano
09:38kung saan gagawin,
09:41papaano gagawin,
09:43at papaano i-de-develop.
09:45Kinakailangan natin na itap ang science community
09:51para ang ating mga actions,
09:54ang ating mga decisions,
09:55ay science-informed.
09:58Yes, palaging sinasabi ni Pangulong Koordinanda R. Marcos Jr.,
10:02lalo na patungkol sa weather system,
10:06sa environment,
10:07kailangan science-based ang approach natin
10:10para talaga ma-address yung problem.
10:12Director, kanina sinabi nyo na may responsibilidad
10:14ang mamamayan to address the garbage problem.
10:18Sa tingin nyo po ba,
10:20kung bukod sa pagtulong ng ating citizens,
10:23yung sa local government unit,
10:26sapat naman po ba ang ating facilities
10:28para po ma-manage yung ating problema sa basura?
10:32Medyo nakakalungkot,
10:34Asik,
10:35May kakulangan talaga sa infra
10:40to address yung solid waste na nag-generate natin.
10:45For Metro Manila,
10:46we're generating 12,000 tons per day.
10:50So, walang enough na disposal facility.
10:54Kung hindi nagsesegregate ang mga tao,
10:56kalahati nun dapat ma-recover for recycling.
11:01Yun yung hiningi ng RA 9003,
11:03yung Ecological Solid Waste Minusment Act of 2,000.
11:08Dahil hindi nangyayari,
11:09yung buong 12,000 tons of waste
11:13pumupunta kung saan-saan.
11:16And some of this,
11:17pumupunta sa estero.
11:19Ngayon,
11:20the use of the infrastructure,
11:22siguro kailangan may intervention ng local government.
11:25In terms of technology,
11:27may mga available technology dyan eh.
11:29Yung mga shredder for biodegradable.
11:32Para yung biodegradable,
11:33gagawin mong para sa food security,
11:36gagawin mong soil conditioner,
11:38magproduce ka ng matatabang halaman.
11:42That's 50% of the solid waste.
11:45So,
11:46siguro sumulan natin sa bahay,
11:49sa bawat.
11:49Ang mga mayang dapat mag-segregate
11:51para hindi naman puntado sa tambakan ng basura
11:55o maanod sa katubigan yung mga basura.
12:00May mga infrastructure.
12:01Ito yung tawag namin na
12:03Integrated Waste Minusment Facility.
12:06Merong Materials Recovery Facility
12:08kung saan pwedeng centralized,
12:10pwedeng bawat barangay.
12:12Although,
12:12ang hinihingi ng batas,
12:13bawat barangay meron dapat
12:15Materials Recovery Facility
12:17para yung bawat mamayan
12:19sa isang barangay na yun,
12:20may paglalagakan sila
12:22ng mga segregated materials.
12:24That is not happening.
12:26So,
12:27dapat yung
12:27sa city or municipality,
12:29meron silang
12:30Central Materials Recovery Facility
12:33para doon mag-invest
12:35ng technology,
12:37ng pang-process
12:38sa mga basura.
12:40Since,
12:41there's so much volume,
12:43thousands of tons per day,
12:45dapat mag-adapt na tayo
12:47ng mga technologies
12:48na ginagamit na
12:49ng mga advanced countries
12:50like
12:51Waste to Fuel.
12:52You eco-convert mo yung
12:54waste
12:54into fuel.
12:57Wala pang sunog
12:57kasi eco-convert mo lang siya.
12:59So,
12:59engineered fuel siya
13:01na pwedeng gamitin
13:02ng mga
13:03cement factories.
13:04Yun,
13:04ginagamit talaga yun.
13:06To replace yung coal.
13:08Di ba?
13:08Nag-import pa tayo ng coal.
13:10So,
13:10pwede na yung basura
13:11to waste to fuel.
13:13Yung half of the
13:1412,000 tons
13:15per day,
13:17pwede yung
13:17na-convert
13:18into waste to fuel.
13:19Yan,
13:19nabanggit niyo, sir,
13:20bukod sa paggamit
13:21ng mga teknolohiya
13:22at pagkakaroon
13:23ng mga pasilidad
13:24na ganyan.
13:25So,
13:25supposing meron pong
13:26isang LGU
13:27or private developer
13:29na
13:29nagdidesenyo
13:30ng isang
13:31reclamation project.
13:32Ano po yung
13:32unang
13:33rekomendasyon ninyo?
13:35During my first
13:36month sa
13:37PRA,
13:38yun,
13:38gagat ng
13:38ni Sinobo
13:39mga challenge
13:40sa mga kasamahan ko
13:41sa
13:41PRA
13:43directors.
13:44Kailangan,
13:45mayroon tayong
13:45sustainability
13:46infra
13:47that includes
13:48waste management,
13:50wastewater
13:50treatment facility,
13:53power supply,
13:54water supply.
13:55These are
13:56sustainability
13:57projects
13:59na pwedeng
13:59i-adapt
14:00sa bawat
14:01master plan
14:02na gagawin
14:03ng reclamation
14:03project.
14:05Dapat
14:05built-in yun
14:06para hindi
14:08na siya
14:08magre-rely
14:09o hindi
14:10siya
14:10maging
14:10burden
14:10ng neighboring
14:12cities.
14:13Doon mismo
14:13sa ilan,
14:14may sarili
14:14siyang
14:15minamanis
14:16na tubig,
14:17minamanis
14:17na basura,
14:18may water
14:19supply
14:20and
14:21powers
14:21of
14:21life.
14:23Those
14:23are
14:23the
14:24things
14:24that
14:24we
14:25are
14:25already
14:25discussing
14:26in the
14:27PRA.
14:27Thank you,
14:28sir.
14:28Meron pa tayong
14:29ikalawang bahagi
14:30ng ating
14:30diskusyon,
14:31pero for
14:31this
14:32segment,
14:32pohingin ko
14:33na lang po
14:33ng mensahe
14:34si
14:34Director
14:35Siringan,
14:35Director
14:36Ildefonso.
14:37Siguro,
14:38sir,
14:38doon
14:38naman
14:38balikan
14:39lang
14:40natin
14:40yung
14:41sa
14:41environmental
14:42impact.
14:43Mensahe
14:44po sa
14:44ating
14:44mga kababayan
14:45at
14:46para
14:46maunawaan
14:47talaga
14:47nila
14:47kung
14:48para
14:48saan
14:49at
14:49ano
14:49yung
14:49kapakinabangan
14:50ng
14:51reclamation?
14:52Siguro,
14:53una,
14:54nagsusumikap
14:55ang
14:56PRA
14:57na
14:58magawa
14:59ang
15:00kanyang
15:00tungkulin
15:01na
15:01pagingatan
15:03ang
15:04kapaligiran,
15:06pagingatan
15:07ang
15:07environment.
15:10At
15:10sa
15:11ngayon
15:11ay mas
15:12pinapaiting
15:13ang
15:13paggamit
15:15ng
15:15siyansya
15:16sa
15:17mga
15:18decisions
15:18na
15:19ginagawa
15:19ng
15:20PRA.
15:22Ang
15:23hiling,
15:24ang
15:24panawagan
15:25sa
15:26mga
15:28tao
15:28ay
15:30give us
15:32room
15:32to move,
15:34support
15:35the move.
15:38Things
15:38are
15:39being
15:43moved
15:43within
15:44PRA
15:44para
15:46ma-maximize
15:47natin
15:47ang
15:47benefits
15:48sa
15:49reclamation
15:50projects
15:50ng bansa.
15:53Ang
15:53masasabi ko
15:54naman,
15:55para
15:55maging
15:56maayos
15:57ang ating
15:57reclamation
15:59projects,
16:00we need
16:01collaboration
16:02with the
16:03local government
16:04units,
16:05the community,
16:06affected,
16:07para kung
16:07anuman yung
16:08maging
16:08concerns
16:09nila
16:09may
16:10factor
16:11in
16:11sa
16:12bawat
16:12plano
16:13na
16:13ipapatupad
16:14sa mga
16:15reclamation
16:16projects.
16:17Alright.
16:18Maraming salamat
16:19po sa inyong
16:19oras,
16:20Director
16:20Fernando
16:21Siringan
16:21at
16:22Director
16:22Eli
16:22Il Defonso
16:23ng Philippine
16:24Reclamation
16:25Authority.
16:26Thank you
16:26very much,
16:27sir.
16:27Maraming salamat.
16:28Maraming salamat.
