00:00Pagdiriwang ng National Oral Health Month, ating pag-uusapan kasama si Department of Health Undersecretary Emily Liza Mollichong.
00:07Yusek Chong, magandang umaga po o magandang tanghali po?
00:11Magandang tanghali po!
00:14Yusek, inyong Oral Health Month, ano po ang mga programa ng DOH para maitaas ang kamalayan ng mga Pilipino sa oral health care?
00:21Actually, very paya. Simple lang ang gusto mong iparating ng Department of Health with regards to oral health, na meron na pong preventive package ang PhilHealth for the oral health.
00:37So, ang ating pong theme ay, tara na, may cleaning at fluoride pa, san ka pa?
00:44So, parang ini-emphasize po natin, dahil ito po ay na-approve ng December of 2024, na oral health preventive package ng PhilHealth, hindi pa po malawak ang coverage.
00:58So, kailangan pong malaman ng ating mga kababayang Pilipino na meron na pong ganitong package para sa ating lahat.
01:06So, bago po ito ng PhilHealth, at we plan to expand it, kailangan po yung preventive po ang inuuna natin para po hindi lumala ang mga issues sa ating oral health.
01:18Okay. Yusek, kaugday po ng pagdiriwang na ito, kamakailan po ay may nahuli ang Philippine National Police ng mga peking dentista?
01:26Natuto lang di umano ito sa social media. Kung paano magkabit ng braces? Ano po ang ginagawa ng DOH kaugday sa mga insidente nito?
01:33Dahil po sa ganitong issues, marami po talaga. So, ito po ay collaborative effort ng iba't-ibang ahensya ng pamahalaan, katulad din po ng PRC, ng ating Department of Health.
01:47So, ngayon isinusulong po natin ang ating licensing of the dental facility sa pag-align din po sa UHC Act na magiging part ng primary care ang ating oral health.
02:01So, pag ito po ay na-approve within this month, supposedly, or the first quarter of this year, matatalaga na po kung sino po ang mga legit na mga dental facilities.
02:13Natural po, ang dentista naman ay hindi makakapag-practice without the facility.
02:18So, makikita po na rin, ito po ay legit at dito po pwede kayong pumunta.
02:22Magkakaroon na po ng license to operate, katulad ng mga hospital, ang ating mga dental facilities para po maiwasan din ang paglilinlang sa mamamayang Pilipino.
02:33Okay.
02:34Yusek, puntahan naman natin doon sa malalayong lugar.
02:37Marami po sa mga health center ay walang dentista.
02:40At kung may dentista, wala namang supply o kagamitan.
02:43Gaya ng pampasta, anesthesia.
02:45At yung ibang pasyente sila pa daw po ang bumibili para lang mabunutan ng ngipin.
02:49Ano po ang ginagawa ng DOH sa problema ito?
02:53Ito po ay isa talagang issue ng oral health program.
02:57Kasi po, ang oral health ay nakashoot lamang po sa nutrition program ng Department of Health.
03:03So, ngayon po, sa pamumuno ng ating mahal na sekretary, nire-revive po yung oral health bureau.
03:08So, pag naging bureau na po siya, mas madali po kang pagkakagayang budget.
03:12Masikbalikan na natin yung tanong hingga sa mga health centers sa malalayong lugar na walang dentista.
03:18O kaya naman may kakulangan sa supply, sa gamot, maging sa kagamitan.
03:22Ano po yung mga hakbang ng DOH dito?
03:27Dito po ay, sa totoo po, may kakulangan talaga sa supplies.
03:31But with regards po doon sa ibang supplies, ay sinasabi po kasi natin na devolve ang health.
03:39So, may mga bagay na responsibilidad po ng LGU.
03:45But ganun pa man, we make sure na dito po sa Department of Health, ay makakatulong tayo.
03:49Kaya, we are calling for a bigger budget for the oral health program.
03:54Kasi po, napakaliit talaga at very limited ang aming resources dito sa Department with regards to oral health.
04:01Dahil naka-envelope lang po kami sa nutrition.
04:03Hindi po kami, wala po kaming bureau.
04:06That's why now, we are trying to revive the bureau, the oral health bureau.
04:10Pag nagkaroon na po, o na-revive ang oral health bureau,
04:13mas makakalabi tayo for a bigger budget.
04:16Kasi may bureau na eh.
04:18Okay.
04:18So, nakakaligtaan po ng marami yan.
04:20Na napaka-importante po ng bibig.
04:22Dahil without it, andyan po nakasalalay ang buong kalusugan ng ating buong katawan.
04:30Mulauluhang ng paa.
04:31Ang mga effects din po ng maliliit na issue sa bibig ay may epekto sa puso, sa mata, at sa ang parte pa ng ating katawan.
04:42And that should be realized by a lot of people para mataasan po ang ating budget.
04:48So, sa ating mga lawmakers, ako po ay nananawagan na maaring tingnan niyo po ng maigi ang status ng ating oral health sa buong Pilipinas.
05:01Okay.
05:02Yusek, sa ating datos po ba, ilang po ang kakulangan ng dentista sa bansa?
05:07O nasa ilang po ba ang dentista ngayon sa ating bansa?
05:10At may mga hakbang po bang ginagawa ang DOH para makahikahit ng mga dentista na pumasok sa gobyerno, sa pamahalaan para sa public service?
05:18Actually, malaki po ang gap.
05:22Ang ating ratio for every one Filipino ay 53,000, for every one dentist, 53,000 Filipinos.
05:29So, ibig sabihin niyo po, napakalaki nung i-address ng isang dentista.
05:33Na ang WHO recommendation is only one dentist for every 7,500 na tao.
05:40So, imagine niyo po yung gap na yun.
05:43Medyo mahirap on our end to be part of the government kasi po napakababa ng sweldo ng mga dentista.
05:50So, we are also loving for an increase.
05:53Meron pong bill to increase the salary grade of dentist.
06:00Meron na po tayo sa lower and upper house.
06:02So, hopefully po, ito ay ma-approve para mas marami po ang sumama sa bandwagon na ito na bigyan ng pansin ang oral health sa pamamagitan ng mga tao
06:17na i-approve for plantilla on a higher salary grade at commodities po for oral health.
06:24Okay. Yusek, nabanggit mo kanina na, yun nga, pinupush ninyo na mabuo o maibangon ulit yung oral health bureau para tumaas yung budget.
06:34Para po sa kalamanan ng publiko, sa ngayon po ba nasa magkano ang budget ng DOH sa dental health care?
06:38At pagka po nabuhay natin itong oral health bureau, magkano po inaasahan natin na budget? Nasasapat po.
06:44Actually, sa buo kabuan ng DOH, we, I think, have 400 billion budget.
06:55So, kasama na po dyan lahat sa pasweldo ng tao, capital outlay.
06:58Pero po, nakakalungkot tingnan, ang budget lang po ng oral health ay nasa 800 million.
07:06If you check on it, parang roughly nasa 0.14% lang ang budget ng oral health.
07:15So, malayong malayo po kasi siya eh.
07:18And since naka-under siya ng nutrition program, hindi rin po siya nabibigyan ng pansiyan.
07:24So, sana man po ay tumaas para po makabili tayo ng more supplies na makakarating po sa ating mga kababayan,
07:33lalo na po sa malalayang lugar, sa mga local government units na hindi po nakakapunta ang mga commodities.
07:42Dahil, siyempre po, we have few resources, so few commodities sa madaming Pilipino.
07:49Okay.
07:50Kaya po, nakakalungkod din.
07:52I want to share that 9 out of 10 children ay may sirang ipin.
07:57So, napaka-nakakalungkod po.
08:00So, that's how the situation of our oral health in our country and nakikiusap po ako talaga,
08:07masusing, himayin ng ating mga mambabatas kung anong pwede po natin gawin.
08:14Kasi kung ang napapangalagaan po natin ang ating bibig, it mirrors that we can take care of ourselves.
08:22And when we have healthy individuals, maliit po ang health expenditures ng ating bayad,
08:29then we can a lot more for other needs ng ating bansa.
08:35So, sana po, ganun yung makuhang mindset ng marami.
08:39Para po, very healthy po ang bawat Pilipino.
08:43Okay. Yung nabanggit mo na 800 million na 0.14% lang,
08:48nasa ilang porsyento ba dapat yung ideal na budget dapat sa oral health care?
08:53Hindi po ako makapag-ano ng how much, pero isipin po wala pang 1% of the budget.
08:59Okay.
09:01But can you remove the mouth out of the totality of a human being?
09:07Parang hindi po pwede, di ba?
09:09Okay.
09:10So, sana rin po, madagdagan.
09:12Kasi, lubiliit po yung targets.
09:15Kunyari pa, ang targets namin ay this much of the population.
09:17Let's say, 10% nga lang po ang tina-target.
09:20Hindi pa namin siya naaabok pa.
09:22And when we came in, hindi pa rin ang nangyari po kasi,
09:26pinagaganda natin yung programa para mas maraming tumangkilik,
09:31lalo na po ang mga bata.
09:32Kasi ang fluoride varnish po, yun ang pinaka-importante.
09:36So, kung may nagsisimulang sira ng ipin,
09:39pag napahiran ng fluoride varnish,
09:42nang tama.
09:43May way po kasi yan, tama dapat ang pagpahid.
09:45So, na-arrest ang sira at hindi po siya lumalala.
09:50Kung maganda po ang bibig,
09:52then, makakakain ang maayos sa mga bata,
09:56makakapag-aral ang mga bata ng maayos.
09:58So, ano po siya, it's a chain reaction.
10:00So, maybe more than 1%, we will gladly accept.
10:05Kasi napakaliit po talaga.
10:07Okay.
10:08Well, USEC, maliban nga po sa mga bata,
10:10maging matatanda, takot din sa dentista,
10:12at bukod nga po sa mahal, yung pagpapadentista.
10:16And with this being said,
10:17paano po ninyo hinihikayat yung mga kabataan
10:19o yung publiko na magpatingin sa kanilang mga ngipin,
10:22o magpatingin ang kanilang mga ngipin
10:23para sa kanilang oral health care,
10:25para nang sagayon ay maiwasan nga yung komplikasyon?
10:30Dito po natin nailunsan,
10:31yung oral health preventive package ng PhilHealth.
10:34So, it was a collaboration of our office,
10:37ang opisina po natin dito sa Department of Health at PhilHealth.
10:40Para po dahil lahat ng Pilipino ay member ng PhilHealth,
10:44then all of us can avail of the oral health package.
10:48Ano pong nandyan?
10:50Malt examination.
10:52Cleaning.
10:53Twice a year.
10:54Tapos sa mga bata po,
10:55fluoride application.
10:56At teeth and fissure sila.
10:58Sa matatanda naman po,
10:59yung tooth sensitivity doon sa mga nangingilo,
11:02meron na rin po siyang kasama na po doon.
11:05Wala po kayong ilalabas.
11:07Pero ito po ngayon ay available lang supposedly sa mga DOH hospitals.
11:13Kasi parang one year pa lang po siya.
11:16So, gusto namin magkaroon ng public awareness
11:19na meron na po kayong pwedeng puntahan.
11:23Hindi na po nangangamba kung napakamahal ng dentista
11:27dahil i-include na po natin siya sa primary care
11:30ng ating health system.
11:32Okay.
11:33Yusek, pahabol ko lang po na question.
11:35Since naglipa na ngayon online,
11:38particularly sa social media,
11:40yung mga nag-a-alloc ng mga dental services,
11:42paano po kaya sila makikipag-ugnayan sa DOH sa inyo
11:45para ma-check kung lehitimo ba itong mga dental services na ito?
11:50Kasi yung ilan sa kanila minsan nabibiktima ng scam.
11:53Nabibigyan sila ng servisyo pero hindi nagtatagal
11:55hanggang sa gumagasos na ng gumagasos ng pera.
11:59Opo.
12:02Ang Department of Health po ay open for any complaints
12:05but ito po kasi ay collaboration with other government agencies
12:08especially po ang PRC.
12:10So, dun sa isinusulong po natin na
12:13license to operate for dental facilities,
12:16makikita po natin sino po ba ang mga legit na dental facility
12:21para hindi po tayo nabubudol or naluloko doon sa murang halaga
12:27tapos at the end of the day, tayo po ang magkakaproblema.
12:33So, ganun po sana.
12:34We are on the process of approving it.
12:37Actually, may exit ko kami ngayon, sir.
12:39So, isa po yan sa agenda natin.
12:41Pag nagawa po ito,
12:43hopefully, kung hindi po natin mawala,
12:46mabawasan po ng malaki
12:48ang mga ganyang pangyayari yung mga scam
12:52with regards to our oral health.
12:55Lalo na po yung mga braces, yung ganyan.
12:58So, hindi po dapat din po
13:01maging mapanuri ang publiko
13:03lalo na kung maglalabas tayo ng pera na
13:05huwag pong pumato sa super mura
13:09dahil po ang ating oral health
13:13ang at stake with sa ganitong mga deals.
13:17We have to be vigilant also for our oral health.
13:21Okay. So, red flags pala
13:22pagka sobrang mura yung mga offer nila online.
13:24Anyway, Yusek,
13:26mensahin nyo na lang po sa ating mga kababayan
13:28ngayong Oral Health Month.
13:32Sa ating pong mga kababayan,
13:34huwag pong kakalimutan.
13:36Merong Department of Health
13:37natutulong po sa inyo
13:38sa ating oral health na mga issues
13:42at kasama po natin ng PhilHealth.
13:45Kami po ay nagtrabaho
13:47para po maging buo
13:51ang pangkalusugan ng ating pangangatawan.
13:54Hindi lamang po sa isip,
13:56sa puso,
13:58kundi sa ating bibig din.
14:00Dahil kung kaya po natin alagaan
14:01ng ating bibig,
14:03then definitely we can
14:04take care of our body
14:06and if we have a healthy body,
14:09we have healthy Filipinos,
14:11then we have a healthy nation,
14:13then kukonti po ang magiging
14:15health expenditure ng ating bayan.
14:17Tandaan po kung meron pong issues
14:20with regards to ating
14:22pangkalusugang pambibig
14:24na andito lang po ako sa aking office,
14:26second floor of the Department of Health
14:28building,
14:30San Lazaro Compound,
14:32building 4.
14:33Kami po ay readily
14:34tutulog at tutugon
14:37sa inyong pangangailangan
14:38or inquiries,
14:39kahit inquiries lamang po.
14:41Pwede po kaming tumulog.
14:42On that note,
14:44maraming maraming sanamat po
14:45sa inyong oras
14:46at sa impormasyon
14:46at belated,
14:48happy birthday po,
14:49Department of Health
14:50Undersecretary
14:51Emily Zambolichon.
14:52Oh, thank you po!
14:54Thank you so much,
14:55Usek.
Comments