00:00Alt yapı olarak hipoje yani mezar yapısı Ayasofya'nın kuzeydoğu köşesinde olan bir yapı.
00:07Oranın temizliği yapıldı.
00:08Buraların temizliği de yaklaşık iki sene önce ilk etap başlamıştı.
00:13Geçen sene ikinci etap başladı.
00:15Hala devam ediyor.
00:16Burada, buralar toprak doluydu.
00:19Çünkü üst tarafı gördüğünüz gibi yıkık vaziyetteydi.
00:24O topraklar boşaltıldı.
00:27Altı mekanlar açığa çıkarıldı ve açığa çıkarılmaya devam ediyor hala.
00:31Şu anda altı mekanımız var.
00:34Dokuz tane de tünelimiz var.
00:36Ve tünellere ve mekanların bazılarına baktığımızda henüz kesin olmamakla birlikte Roma döneminden kaldığı sonra devamında da çeşitli dönemlerde yapıldığını tespit
00:48etmeye çalışıyoruz.
00:51Şimdi iki numaralı tüneldeyiz.
00:54En son açılan tünel ve daha ileriye doğru da gidiyor.
00:58Buradan da bir takım örnekler aldık.
01:01Buranın da analizlerini yapıyoruz biz.
01:03Ve bu analizlere bağlı olarak da buradaki bu tünelin dönemi hakkında bir takım bilgiler edineceğiz.
01:11Yani şu anda sadece, pardon tünel değil, mekan hakkında bilgi edineceğiz.
01:15Şu anda sadece buranın bir Ayasofya'nın ya da Roma dönemindeki atriumun altyapılarından biri olduğunu söyleyebiliyoruz.
01:24Yani eski kaynaklarda bununla ilgili haritalar var.
01:28Onu bilemeyiz ama şu anda bizim ulaştığımız nokta Yerebatı Asarnıcı'na doğru giden kısım.
01:35Sınırlarımıza geldiğimizde durduk.
01:37Bir de gene kuzey yönünde ilerleyen sonra batıya dönen bir tünelimiz var.
01:46Buraları şu anda bilebiliyoruz.
01:48Yani gördüğümüz yerler buralar.
01:50Yerebatı Asarnıcı'nın içinde ayrıca at meydanına doğru yani hipodroma doğru giden bir tünel olduğunda
01:57oradaki arkadaşlarımızla konuştuğumuzda söylediler.
02:01Böyle bir bilgimiz de var.
02:03Burada ilk tünelimiz, ilk açtığımız tünel, Ayasofya'ya yakın olan tünel, güneye doğru giden tünelimiz
02:12doğrudan Yerebatı Asarnıcı'na doğru gidiyor.
02:15Bütün bunları da biz içindeki senelerin birikmiş olduğu çamurları boşalttıktan sonra takip ettik.
02:21Orada işte yaklaşık yüzde üç eğimle giden bir tünelimiz var ve hala Ayasofya'nın altından gelen suyumuz var.
02:29O su bu tünel vasıtasıyla o tarafa doğru devam ediyor.
02:33Oradan tahliye oluyor.
02:35Muhtemelen işte Yerebatı Asarnıcı'na akan, buradan çıkan bir kaynak ya da başka yerden gelen,
02:42mesela Bozdağ'ın kemeri su dağıtım şebekesinden gelen bir su olabilir.
02:46Ama kaynak olma ihtimali de söz konusu.
02:50Yani üç bin tona yakın toprak çıktı.
02:53Aslında metreküp olarak bin metreküp, bin metreküp'ün üstünde işte.
02:58Dolayısıyla onu çarptığımız zaman yoğunluğuyla üç bin tona yakın bir atık çıktı.
03:04Atık da demeyelim de senelerin birikmiş çamuru ve yukarıda yapılan bir takım uygulamalardan
03:10buralara atılmış olan moloz var.
03:13Yani burayı aslında Ayasofya'nın bahçesini geçmiş dönemde tam olarak bilemiyoruz ama
03:19geçmiş dönemde yaptıkları düzenlemede oradan çıkan şeyleri yukarıyı görüyorsunuz yeni onarıldı.
03:26Bu kısımlar da kırarak içeriği doldurup düzlemişler.
03:29Biz de bunları boşaltınca bu mekanlara sahip olduk.
03:32Buranın ziyaretçi açılması için yapılması gereken daha pek çok çalışmalar var.
03:38Henüz o konuda tam kesin bir karar alınmış değil.
03:41Bakanımız da çok istiyor.
03:43Aslında bizler de çok istiyoruz ama bunun bir de işte burada gezdireceğimiz
03:49ziyaretçilerin sağlığı, güvenliği konusu vesaire bir takım bilgiler ve eylemler gerekti.
03:55Bunların sağlanması ne zaman olur?
03:58Şu an için bir bilgimiz yok.