19:26Değerli arkadaşlar,
19:27sizlerin de bildiği gibi
19:29Ayasofya Kebir Camii tarihinin
19:31en kapsamlı restorasyon çalışmalarını
19:33başlattık ve büyük bir
19:35hassasiyetle sürdürüyoruz.
19:37Bu çalışmalar kapsamında
19:39Eserin yer altında bulunan
19:41tünellerinde ve hipoje yani yeraltı nezar yapısında da titiz bir süreç yürütüyoruz.
19:48Kamuoyunun yakından takip ettiği bu çalışmalara ilişkin belirli aralıklarla bilgi paylaşıyoruz.
19:55Bugün de yeraltındaki çalışmalarımızın genel çerçevesini ve ulaştığımız son durumu sizlerle paylaşmak istiyorum.
20:0331 Ağlık 2024'te Ayasofya Camii'nin yeraltı bölümlerine ait birinci etap etüt çalışmalarına
20:102 Ağlık 2025'te ise ikinci etap uygulamalarına başladık.
20:15Bu kapsamda Vezirbahçe ve Batıbahçe bölümlerinde temizlik çalışmaları gerçekleştirdik
20:21ve alanda toplamda 3000 tona yakın dolgu malzemesi çıkardık.
20:27Temizlik çalışmalarında önemli bir mesafe kat ettik.
20:30Kalan bölümlerde çalışmalarımızı sürdürüyoruz.
20:33Bu yeraltı ağı tarih boyunca su dağıtımı ve yağmur sularının tahliyesi bakımından önemli
20:39üstlü evler üstlenmiş.
20:42Yürüttüğümüz çalışmalarla Ayasofya'nın yeraltı yapılarını ortaya çıkarırken
20:46İstanbul'un tarihi su yönetimi altyapısına ilişkin bilgilerimizi de derinleştiriyoruz.
20:51Çalışmalara dair detay vermek gerekirse Vezirbahçe bölgesindeki hipoje yapısına ait
20:57kazıları tamamlamış durumdayız.
20:59Birbirine bağlantılı mekanlardan oluşan yapının ana mekanı yaklaşık 8 metre uzunluğu
21:05ve yine 8 metre toplam genişliğe sahip.
21:08Yapıda Batı ve Doğu yönünde iki farklı kanal hattı bulunmakta.
21:13Doğu yönünde devam eden Kanal 1 yaklaşık 25 metre uzunluğundadır ve buranın temizliğini
21:19de tamamlamış durumdayız.
21:21Batı yönünde devam eden Kanal 2 hattında ise çalışmalarımızı hızla sürdürüyoruz.
21:26Hipojede yürüttüğümüz temizlik çalışmalarında çamurla kaplı tabanın 1,5 metre daha altına
21:33indik.
21:34Bu bölümün mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olduğunu da değerlendiriyoruz.
21:40Böylece eserin hem yeraltında farklı dönemlere uzanan yapı katmanlarını da gün yüzüne
21:46çıkarıyoruz.
21:47Yeraltı çalışmalarının sürdüğü diğer bölge olan Batı Bahçe'de ise mekan birden başlayarak
21:53katlandırdığımız 6 alan ve bu alanlara ilişkin 9'da tünel tespit ettik.
21:59Söz konusu 6 alandan mekan 1, 2 ve 3'ün atrium yani avlu yapısına ait bodrum katları
22:06olduğunu söyleyebiliyoruz.
22:08Mekan 3 aracılığıyla geçiş sağlanan mekan 4 ise atriumun hemen güneyinde yer alan farklı
22:14bir yapı olarak karşımıza çıktı.
22:16Buranın batı yönünde devam ettiği fakat bir ayırıcı duvar vasıtasıyla bölündüğü
22:21anlaşılmakta.
22:23Yine mekan 2'nin kuzey yönündeki uzantısı durumunda olan mekan 5 de şu ana kadar 4,5 metre
22:29uzunluğundaki kısmını ortaya çıkardık.
22:31Bu mekanın aynı doğrultuda devam ettiği de anlaşılmakta.
22:35Yine mekan 6 ise mekan 1'in kuzeyinde ve yapıya bir şık konumda bulunuyor.
22:40Mekan 1'e dik doğrultuda soğuk çeşme sokağına doğru da uzanıyor.
22:45Buranın şu ana kadar yaklaşık 4 metre uzunluğunda ve 4 metre genişliğindeki bölümünü de
22:51tespit ettik.
22:52Genişlikleri yaklaşık 4 ila 4.8 metre arasında değişen bu mekanlar koridor görünümünde
22:58ve uzunlukları farklılık göstermekte.
23:01Şu anda mekan 2, mekan 3, mekan 5 ve mekan 6'da çalışmalarımıza devam ediyoruz.
23:0756 metre uzunluğundaki mekan 2'de 18 metrelik hat boyunca tonozlarda tamamlama çalışmaları
23:14yaparak yapısal hasarları giderdik.
23:17Bu müdahalelerde özgün malzemeye eş malzemeleri kullandık.
23:21Mekan 2 ve mekan 3'ün daha sonraki dönemlerde yapılan ara taş duvarlarla bölündüğü ve
23:26kesintiye uğradığı anlaşılmakta.
23:28Mekan 3'te dolgu toprağın temizlenmesi ve çıkan malzemelerin hassas bir şekilde elenmesi
23:33devam ediyor.
23:34Ayrıca duvarlarda ve üstörtü oluşturan tonozlarda yapısal hasarların onarımı ve güçlendirme
23:41çalışmaları gerçekleştiriliyor.
23:43Bu 6 mekanla ilişkili 9 tünelin altyapı işlevi gördüğünü değerlendiriyoruz.
23:50Tünel 2 ve tünel 8 dışındaki 7 tünelde dolgu toprak temizliği yapıyoruz.
23:55Tünel 2 ve tünel 8'de ise tespit ve belgeleme çalışmalarını gerçekleştirdik.
24:00Toplamda 420 metre uzunluğundaki tünel hattını temizledik.
24:05Bunların en uzunu 180 metre ile tünel 4.
24:09Roma Caddesi ile ilişkili olabileceğini düşündüğümüz bu hat Ayasofya'nın giriş cephesine
24:14paralel biçimde Fatih Medresesi önünden başlayarak ziyaretçi giriş noktasına doğru
24:19%3'lük bir eğim de uzanıyor.
24:23Tünel 4 ve tünel 5'te 10'an metrelik hat boyunca tonozlardaki hasarları da giderdik.
24:29Yine tünel 4'te 50 metrelik hat boyunca paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirme çalışmalarını
24:35tamamladık.
24:36Tünel 5'te aynı çalışmayı 90 metrelik hat boyunca da sürdürüyoruz.
24:40Değerli arkadaşlar bütün bu çalışmalar yapılırken yer altı yapılarının havalandırma
24:47bakımından kullanılabilirliğine de değerlendiriyoruz.
24:50Burada tarihi alt yapının işlevi ile bugünkü yapının mekanik havalandırma ihtiyacını
24:55ayrı ayrı ele almak gerekiyor.
24:57Mevcut zemin altı tünelin çıkışının fiziki kesit alanı yaklaşık yarım metrekaredir.
25:03Yapılan teknik değerlendirmelere göre mevcut çıkış yapının ihtiyaç duyduğu saatte
25:09120 bin metreküplük minimum havalandırma depisinin yalnızca %3.6'sını karşılayabiliyor.
25:16Ayrıca menfezin ana giriş kapısına yakın olması nedeniyle içeriliğe verilecek
25:22havanın ana mekana yeterince dağılmadan doğrudan dışarı çıkma riski de bulunuyor.
25:27Bu nedenle mevcut çıkış üzerinden yapının ihtiyaç duyduğu havalandırmanın sağlanması
25:32zaten mümkün görünmemekte.
25:34İleride yapılacak kapsamlı razer tarama ve belgeleme çalışmalarıyla
25:39zemin altı tünel ağının anayapının orta ve arka bölgeleriyle bağlantılı yaygın
25:44bir menfez ağına sahip olduğu tespit edilirse sistemin iklimlendirilmiş taze hava besleme
25:50altyapısı olarak yeniden değerlendirilmesi de mümkün olabilecek.
25:54Ancak bu ihtimal elde edilebilecek yeni bulgulara ve bunlara dayalı teknik incelemelere
26:00bağlı.
26:01Çalışmalarımızın bir diğer hedefi de uygun yer altı bölümlerini ziyaretçilerle
26:06buluşturabilmek.
26:07Bu doğrultuda bir teşhir projesi hazırlamayı da planlıyoruz.
26:11Yapılım korunmasını ve ziyaretçi güvenliğini esas alarak Ayasofya'nın yer altındaki
26:16tarih zenginliğini de görünür hale getireceğiz.
26:19Çalışmalarımızı aynı hassasiyetle sürdüreceğiz.