Skip to playerSkip to main content
PTVPhilippines
  • 19 minutes ago
SAY ni DOK | Diabetes: Banta sa mas batang henerasyon

For more news, visit:
►https://www.ptvnews.ph/

Subscribe to our DailyMotion Channel:
►http://www.dailymotion.com/peoples-television-incorporated

Subscribe to our YouTube channel:
►http://www.youtube.com/ptvphilippines

Like our Facebook pages:
►PTV: http://facebook.com/PTVph
►Rise and Shine Pilipinas: https://www.facebook.com/riseandshinepilipinas

Follow us on Twitter:
►http://twitter.com/PTVph

Follow us on Instagram:
►https://www.instagram.com/ptvph

Watch our livestream on:
►http://ptvnews.ph/livestream/
►https://www.dailymotion.com/PTVPhilippines

Watch our News Programs, every Mondays to Fridays

Rise and Shine Pilipinas - 6:00 - 8:00 am
PTV Sports - 8:00 - 9:00 am
Bagong Pilipinas Ngayon - 12:00 - 1:00 pm
Sentro Balita - 1:00 pm - 2:00 pm
Ulat Bayan - 6:00 pm - 7:00 pm
PTV News Tonight - 9:00 pm - 10:00 pm

Saturday & Sunday:
Sentro Balita Weekend - 1:00 - 1:30 pm
Ulat Bayan Weekend - 6:00 pm - 7:00 pm

Category

🗞
News
Transcript
00:30Dr. Nenuel Luna, internist and endocrinologist.
00:33Good morning, Doc, at welcome po sa Rising Chime, Pilipinas.
00:37Good morning, Sir Joshua, Attorney Joe. Mga gandang maga po.
00:40Good morning, Doc.
00:42So, Doc, unahin na po natin, no, ano po ba yung, balik tayo sa basic, ano po ba yung kondisyon
00:47na diabetes?
00:47Kasi maraming misconception patungkol sa diabetes, no, pero ano ba yung diabetes at ano ba yung nangyayari sa katawan ng
00:54isang tao na meron ganitong kondisyon?
00:57Alright, so, Attorney Joe, ang diabetes ay isang kondisyon kung saan mayroong chronic or pangmatagalang pagtaas ng blood sugar.
01:09At ang main problem kung bakit nagkakaroon ng diabetes o pagtaas ng blood sugar ay primarily because ng kakulangan ng
01:18insulin.
01:19So, ano nga po ba yung effect ng insulin sa ating katawan?
01:25Ang insulin kasi ay parang susi, no, na siyang magpapasok ng asukal papunta sa ating katawan para maging energy yung
01:36asukal.
01:36Without insulin, kapag wala po tayong insulin, ito pong mga asukal ay mananatili sa ating dugo.
01:44Kaya pag iti-check natin, umataas yung blood sugar.
01:48And sa pangmatagalang pagtaas ng blood sugar, doon po lumalabas yung mga complications na ang diabetes.
01:54Okay, so, Doc, mayroon po ba mga sintomas itong diabetes na madalas po hindi napapansin o binabaliwala lang?
02:02Ano po yung mga early warning signs, yung mga maaagang sinyalis po na dapat natin bantayan?
02:09So, Sir Joshua, ang asukal kasi kapag sobrang dami o sobrang taas na sa ating katawan, ito ay tatapon sa
02:17ating ihi.
02:18Kapag tumapon ng asukal sa ating ihi, ito ay maghahatak ng tubig.
02:24So, ang ating mga pasyente na nagkakaroon ng early signs ng diabetes ay ihi ng ihi.
02:30At dahil ihi sila ng ihi, sila naman ay magiging laging uhaw.
02:34So, inong sila ng inom, tinatawag namin polydipsya.
02:38At dahil nga yung mga asukal ay nasa dugo lamang, walang insulin, nafeel ng ating katawan na walang energy.
02:45So, sila ay laging kain naman ng kain.
02:47So, yun yung tatlong P na tinatawag namin, polyuria, polydipsya, polyphagia, o ihi na ihi, inom lang inom, at laging
02:57gutong.
02:58Bukod dito, may pangapagkakataon ng mga pasyente ang may diabetes, lalo na kung sobrang kulang ang insulin, ay nangangayayat, hindi
03:06maipaliwanag na weight loss.
03:08Madaling mapagod kasi walang energy, nagkakaroon ng panlalabo ng paningin, mabagal na paggaling ng sugat, mga tumutusok-tusok sa mga
03:18paa, magsisimula, paakyat hanggang sa mga kamay.
03:21So, ito po yung mga initial signs ng diabetes or sometimes kapag grabe na yung taas ng sugar.
03:26Pero atin pong tatandaan, Sir Joshua, Atty. Joe, mas madalas pong walang nararamdaman ang mga pasyente may diabetes.
03:34Kaya, napakahalaga po ng screening. Actually, it is being recommended na kapag 35 years old, pataas, o di kaya po
03:43yung mas bata, basta may risk factor, makapagpatest annually sa blood para macheck kung may diabetes.
03:51Doc, dati, yung diabetes, lalo na nung, I'm sure for you, Joshua, as well, lumalaki tayo, mas associated yung diabetes
03:57sa mga middle age or older adults.
04:01Pero bakit ngayon tila ay napapansin na yung diabetes ay naapektuhan na kahit anong edad, mapabata, young adults, hanggang sa
04:09edad na 20s at 30s?
04:11At ano nga ba yung naging changes at bakit nagkaroon nung rise ng diabetes sa mga age group na to,
04:18Doc?
04:19Opo, tama yun, Atty. Joe. Actually, very alarming po.
04:24Halimbawa, sa mga clinics po namin, endocrinologists, sa mga patients po na naka, for example, makikita namin sa isang araw,
04:32very alarming po na pataas po ng pataas, padami ng padami ang incidence o dami ng mga pasyente mas bata,
04:3920s, 30s na may diabetes.
04:41And we are talking about type 2 diabetes, Atty. Joe, sapagkat meron po namang talagang mga diabetes na mas nakikita
04:49sa bata, kagaya po ng type 1 diabetes.
04:52Pero mas alarming po, ang type 2 diabetes, eh mas dumarami na rin po sa edad 30s lalo na, 20
05:00to 30s.
05:02So ano nga po ba yung naging shift kung bakit nagkakaroon ng ganitong pagdami ng bilang ng mga diabetes sa
05:10mga mas bata?
05:12Unang-una, hindi natin maikakaila, yung physical inactivity ng karamihan po sa mga adolescents, sa niyang adults.
05:19In fact, medyo nasa top-notch po ang mga adolescent Filipinos, and even Filipinos in general, in terms of physical
05:28inactivity or yung pagkakaroon po ng sedentary lifestyle or kakulangan sa exercise.
05:34Pangalawa, yung unhealthy eating po natin.
05:38Isang malaking factor po kung bakit napapaaga ang pagkakaroon ng diabetes, sapagkat Atty. Joe, meron naman na tayo lahat mataas
05:46na risk factor bilang Asian.
05:48Bilang Asian, mataas na talagang risk factor natin.
05:51Tapos, hindi natin maikakaila na bilang Pilipino, halos lahat po tayo may lahi ng diabetes.
05:57Pero napapaaga because of unhealthy eating, sedentary lifestyle, and of course ang obesity.
06:03Kapag pumadaas ang obesity or ang level po ng taba sa ating katawan,
06:08nagkakaroon po ng tinatawag na insulin resistance o hindi na masyadong gumagana yung insulin.
06:15Sapat naman yung dami. In fact, mas madami pa nga, pero hindi na gumagana.
06:19Dahil sa paulit-ulit na pagtaas ng blood sugar, paulit-ulit na pagdami ng taba sa ating katawan.
06:25So ito po yung mga dahilan kung ba't nagkaroon ng shift or bakit tumataas yung level or incidence ng diabetes
06:32sa mga mas nakababata, Atty. Joe.
06:35Doc, ano po yung mga misconceptions na dapat itama?
06:38Kasi ang iniisip lagi pagka, well, ako yung kinalakihan ko sa mga magulang ko,
06:42ay, masyado kang kumakain na matamis, magkakaroon ka ng diabetes niyan.
06:46Ano po yung mga tamang, I mean, ano yung dapat natin itama sa mga misconceptions about diabetes?
06:52Alright, so number one, there's always that connotation nga po na kapag diabetes po ay dahil sa asukal or dahil
07:02sa matamis.
07:03We need to remember po na ang main problem po is yung carbohydrates.
07:08And ang carbohydrates po, ang smallest unit kapag tinunaw sa ating katawan ay glucose, yung po yung asukal.
07:15Ibig sabihin, any form of carbohydrates po, kapag po ating tinunaw sa ating katawan, magiging asukal po yun.
07:24Hindi po ibig sabihin na hindi po matamis ang isang pagkain, e hindi po ito nakaka-diabetes.
07:30Sa katunayan po, ang ilan sa mga pinakamalakas magpataas ng asukal at ng timbang na carbohydrates ay kanin,
07:38tinapay, and pasta, pancit noodles.
07:41So, Sir Joshua, di ba ito yung mga staple foods po natin, mga Pilipino?
07:45Pero, isa pong misconception is that hindi po ito bawal sa mga pasyente may diabetes.
07:50So, kailangan din po natin itama yun.
07:52Kailangan lang po natin bawasan.
07:54Lagi po namin sinasabi sa mga klinik, bawas lang, hindi naman po bawal.
07:59And ang bawal po ay yung magsabay-sabay.
08:01Yung meron na pong kanin, may pansit pa.
08:04May pansit na, may pinalaman pa po sa tinapay.
08:07So, kung bagay yung carbs on carbs.
08:09So, everything in moderation.
08:11So, number one, hindi naman po dahil asukal lang ang nagpapataas ng diabetes.
08:16Number two, hindi naman po bawal ang carbohydrates sa mga pasyente may diabetes.
08:21Sa katunayan, ito lang po yung only food ng brain, yung carbohydrates.
08:24So, we do not need to eliminate carbohydrates sa ating diet po, Sir Joshua.
08:29Yun, kumikilala ko.
08:31Yung kanin, pinapalaman sa tinapay.
08:33Dok, kaya kami natatawa hapong sinasabi mo yung carbs on carbs.
08:36Kasi guilty as charged.
08:37Lahat nung bilanggit mo, Dok, lahat eh.
08:39Parang walang nawala eh.
08:42So, Dok, no?
08:43So, dapat habang bata tayo, sabi mo nga parang predispose na ang mga Asians sa,
08:48kumbaga mataas na yung risk factor of having diabetes.
08:51So, it's also genetics, right?
08:53Tama, Dok, na genetics din yung diabetes.
08:56So, Dok, habang bata tayo, dapat natin alagaan yung sarili natin para makaiwas sa sakit na diabetes.
09:02And aside from exercise and moderation in terms of food intake,
09:07any other else na pwede niyong ma-advise sa ating mga ka-RS people?
09:12Actually, Atty. Joe, in terms of prevention ng diabetes,
09:17tama po kayo nga, no?
09:18Mataas na po yung risk factor natin sa pagkakaroon ng diabetes.
09:23Kung makakasalubong, itatanongin natin yung mga taong makakasalubong natin,
09:28halos lahat po dito may kakilala o di kayaan po yung kamag-anak na may diabetes.
09:33Kapag may isang magulang po tayo may diabetes,
09:35actually, meron tayong 40% chance ng pagkakaroon ng diabetes.
09:39Kung both parents, 70% chance ng pagkakaroon ng diabetes.
09:43So, medyo, kumbaga talagang ang taas na po ng risk factor po natin.
09:47Pero we can prevent diabetes naman po,
09:50or we could delay yung pagkakaroon ng diabetes.
09:53So, yung dalawang binanggit mo, Atty. Joe,
09:55sila na po yung pinakamabisang paraan para ating mag-prevent ang diabetes.
10:01Number one, yung healthy eating.
10:03So, we have to choose lang po yung proper diet.
10:06Tamang carbohydrates.
10:08Sa katunayan po, hindi naman po ng lahat ng carbohydrates.
10:11Kaaway po natin.
10:12May mga healthy carbohydrates naman.
10:14Gulay po are carbohydrates.
10:16Protein are okay naman.
10:18Basta aalisin natin yung taba, balat, prito, mantika.
10:22And then, ang vegetables, unlimited naman po yan.
10:26Especially the green leafy vegetables.
10:28And whenever we would choose carbohydrates po,
10:31mas preferred po natin yung mga higher fiber carbohydrates.
10:36So, mga brown red black rice, mga oatmeal, wheat bread,
10:40mga brown counterparts po ng mga white carbohydrates.
10:44Kasi yung mga white carbohydrates po, tinatawag po natin silang fast and furious.
10:49Magbilis pong makabusog, mabilis din pong matunaw and magutong tayo doon.
10:54So, doon tayo sa mga healthier option na carbohydrates po.
10:58And then, of course, proper hydration.
11:00Alam niyo po ba na with proper hydration,
11:03maganda din po yung pagbabayo ng asukal.
11:07Kasi syempre, tatapon din po ito sa ating ihin.
11:11Matutulungan po itong mailabas sa ating katawan.
11:14Ang hydration.
11:15And then, exercise of course.
11:17Ang recommendation po is 150 minutes per week.
11:225 days a week.
11:24Wala pong dalawang magkasunod na araw na walang exercise.
11:28Very important po yung concept na yun.
11:30Kasi yung benefits po ng makukuha natin sa exercise,
11:34sa improvement po ng insulin sensitivity,
11:36would last for only about 48 hours.
11:40So, dapat po 30 minutes a day,
11:42aerobic exercise,
11:44moderate intensity.
11:45Ibig sabihin po ng moderate intensity
11:47is kapag nag-exercise po tayo,
11:50hindi na po tayo makakanta ng matiwasay,
11:55pero makakasalita po po tayo ng maayos.
11:57So, that is moderate intensity exercise.
11:59So, no two consecutive days na walang exercise.
12:03And lastly po,
12:05kailangan mag-prevent din po natin ng obesity.
12:08We need to lose weight,
12:10especially sa mga pasyente po natin
12:12na medyo nasa overweight, obese side.
12:14Sa pagka tayo po bilang Asian,
12:17tayo po ay mga toe-free.
12:20We are thin on the outside,
12:21pero we are fat on the inside.
12:23So, it does not mean na tayo po ay payating nan,
12:27eh hindi po tayo mataas ang BMI,
12:30or hindi tayo overweight or obese
12:31para sa ating body build.
12:35And we have to prevent smoking,
12:37we have to have good sleep,
12:38and prevent chronic stress po.
12:40Alright, ang dami natin natutunan.
12:42Oo, ang daming keywords na matatandaan
12:45sa sinabi ni Doc.
12:45Well, maraming maraming salamat po,
12:47Doc Daniels,
12:48sa mahalaga impormasyon
12:49na ibinahagi mo sa amin ngayong umaga.
12:50Thank you so much, Doc.
12:52Maraming salamat din po.
12:53Thank you so much.

Recommended