- 13 dakika önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:29İzlediğiniz için teşekkürler.
00:00:30Listemizde bir saatte yıkabileceğimiz 38 köprü var dedi Amerikan Başkanı Trump ve Hürmüz Boğazı ve nükleer müzakerelerde ilerleme olursa yeni
00:00:41saldırı ihtimalinin son derece düşük olduğunu söylese de bölgede konuşlu 3 uçak gemisiyle tetiğe hazır olduklarını savaşa saldırı için beklediklerini
00:00:53söyledi.
00:00:53Net bir şekilde peki Tahran köşeye mi sıkıştı yoksa bu çıkış masada taviz koparma takdimi gece haberlerinde bu gece bu
00:01:04konuyu konuşacağız.
00:01:05Kafkaslan Başkanı Prof. Dr. Hasan Oktay ve TÜLPAV Başkanı Gazi Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Sinan Demirtürk uzaktan bağlantıyla bizimle birlikte.
00:01:16Hoş geldiniz.
00:01:17Hoş bulduk. İyi geceler diliyorum.
00:01:19Hoş bulduk.
00:01:20Selam hocam. İyi geceler.
00:01:21Hasan Bey sizinle başlayalım.
00:01:25Amerikan Başkanı Donald Trump'ın bu açıklaması CNN'e verdiği bir mülakattan bu detaylar ve önemli detaylar var içerisinde ve
00:01:34şunu da söylememiz gerekiyor.
00:01:35Amerikan Başkanı İran'a yeniden saldırmaya ihtiyaç duymadığını çünkü buna gerek olmadığını söylüyor.
00:01:42Herhangi bir ilerleme beklediğini net bir şekilde söyleyebiliriz açıklamalarının satır aralarında burada yine de müzakerelerde bir sonuç elde edilemezse bir
00:01:53ilerleme kaydedilemezse elimizde 38 köprünün listesi var ve çok kısa süre içerisinde onları vurabiliriz diyor ve sonrasında da ekliyor bunu
00:02:03yapmak istemem çünkü bu köprüler çok stratejik ve yapması çok çok zor.
00:02:08Bunu çok iyi bilirim. En iyi bilenlerden biri benim dedi ve bu köprüleri yıkmak istemiyorum.
00:02:14Bunu yerine koymak çok zor olur İran için ifadelerini de kullandı.
00:02:18Şimdi biz bu açıklamalardan ne anlamalıyız?
00:02:21Amerikan Başkanı Donald Trump İran'ı masaya çekmek için bir anlamda sopayı da gösteriyor demek doğru olabilir mi Hasan Oktay?
00:02:29Evet Netanyahu seçimleriyle Trump'ın seçimleri arasındaki zaman zarfında Trump sürekli veyahut da şöyle diyelim Amerika'daki Yahudi basın üzerinden dünyaya
00:02:41servis edilen Trump'ın İran'a çok yıkıcı ağır bombardımanlar gerçekleştireceği hatta nükleer bir saldırı ile karşı karşıya İran'ın
00:02:51kalabileceğini ifade etmişlerdi.
00:02:52O zamandan bu zaman geçen zaman zarfında da bu ve buna benzer tehditler sürekli gündemde tutuyor.
00:02:58Hatta İran özellikle animasyon olarak bir nükleer saldırı olursa buna karşı vatandaşın nasıl tedbir alması gerektiğiyle ilgili animasyon filmleri yayınlamaya
00:03:07başladı.
00:03:08Bunun yanında Amerikan yetkilileriyle İran yetkililerinin gayri resmi olarak görüştüklerini her fırsatta biliyoruz.
00:03:14Böyle olunca da Trump bu görüşmelerin sonuca ulaşabilmesi ve bir şekilde anlaşma ve müzakerelerin başlamasıyla ilgili bir tehdit dili kullandığını
00:03:25şu an itibariyle görmek gerekir.
00:03:26Zira Trump şunu görüyor Amerika'da müzakereleri yürütenler başka savaşla barışla ilgili karar verecek merciler başka ve Trump'ın ifade ettiği
00:03:37gibi 37-38 köprü vurulursa bundan etkilenen olan ise başka bir kitle olduğu göz önünde bulundurduğundan dolayı bu kitlelerin birbirini
00:03:47tetikleyebilmesi.
00:03:48Dolayısıyla barışa bu kitleleri mecbur etmek noktasında bir manivela şeklinde kullanmak adına bu açıklamayı gerçekleştiriyor.
00:03:58Aslında sürekli hem Haziran Savaşı'nda hem de Şubat'tan bu tarafa yapılan bütün konuşmalarda şu ifadenin altı çiziliyordu.
00:04:06Amerika'da müzakereleri yürüten başka bir ekip yani sivil bürokratlar işte Cumhurbaşkanı, Dışişleri Bakanı, Meclis Başkanı ama savaş kararını veren ve
00:04:15savaşı sürdüren ekipse
00:04:16devrim muhafızları ve onların komuta merkezi olduğu ve bunların birbirleri arasında da ciddi anlamda bir rekabet ve çekişme olduğu hatta
00:04:25devrim muhafızlarını zaman zaman bu sivil bürokratlar karşısında da ev hapsi gibi işte tehdit dili kullandıklarını da hep birlikte gördük.
00:04:34Dolayısıyla Trump burada savaşı doğrudan devrim muhafızlarının bu radikal unsurlarına karşı yürütecekse ki bunların tek tek adresleri tespit edilip daha
00:04:45önceki süreçlerde olduğu gibi
00:04:46evlerinde onlara karşı bir eylem gerçekleştirilmesi söz konusu.
00:04:51Çünkü bu radikal unsur diğer saydığım unsurlara verilecek zarardan etkilenerek Amerika ile bir barışa, barış masasına oturmayı ve hatta bir
00:05:00barış metni imzalama konusunda
00:05:02ciddi tereddütler yaşıyorlar. Bu bağlamda aslında Trump'ı sivil halka zarar verebilecek bir operasyona kalkışmasını sağlayarak bir anlamda
00:05:12Amerika'nın bataklığına Trump'ı çekmek istiyorlar.
00:05:15Hatırlayalım geçtiğimiz günlerde İran Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Muhsin Rıza'yı'nın Moskova'ya yapmış olduğu seyahatte.
00:05:25Buna benzer konular konuşuldu ve orada bizim ifademizle bunu Türkiye'de en az dillendirilerden biri benim.
00:05:33Müstebu Hamel'e yaşıyorsa bunun Moskova'da olduğunu ve Muhsin Rıza'yı'nın da Müstebu Hamel'e görüşmek için Moskova'ya
00:05:38gittiğini ifade etmiştik.
00:05:40Her ne kadar Trump bu 37-38 köprüyü vurarak Tahran'ın ikmal yollarını kapatacağını hesaplıyorsa da
00:05:48ama Hazar denizinde Amerika'nın herhangi bir savaş gemisi olmadığı için İran üzerinden Tahran'ın ikmalinin önüne geçme şansı biraz
00:05:56daha zayıf.
00:05:57Yani Trump bu cümleyi kullanırken İran'a karşı bir savaş açmaktansa İran'ın karar verici radikal unsurlarını ikna etmek,
00:06:05onları tehdit diliyle barış masasına oturtmak veyahut da barış masasına oturacak sivil bürokrasinin ortaya koyacağı,
00:06:12mutabakata vardıkları metnin imza aşamasında imza atmasıyla ilgili Trump bu tehdit dilini kullanıyor.
00:06:20Zira 14 maddelik barış anlaşmasını biliyorsunuz Trump gündeme getirmişti.
00:06:26Bunun İran'da kimin para fedeleceği tartışılırken Cumhurbaşkanı Mesut Peşeksihan inisiyatif olarak buna paraf atmıştı.
00:06:33Bu bile İran'da ciddi tartışma konusu oldu.
00:06:36Zira İran Anayasası'nda Amerika'yı büyük şeytan olarak görüldüğü için dini rehberin her türlü anlaşmayı onaylaması,
00:06:43imzalaması gerektiği için yapılacak anlaşmalarda dini rehberin onay vermesi mümkün gözükmediği için aslında hem Haziran Savaşı hem de Şubat Savaşı
00:06:53çıktı.
00:06:54Burada Trump'ın daha sabırlı ve müzakereleri hızlandırarak sonuca gitmesi konusunda biraz daha soğukkanlı davranması gerekir.
00:07:03Zira özellikle İsrail'de Gati'ye verilen hükümet kurma görevi Netanyahu'nun tasfiye edildiği anlamına geliyor ki biz sizin programlarınızda sürekli
00:07:12Ali Hamene'ye karşılık İsrail'de de Netanyahu'nun tasfiye edilmesi gerektiğini ifade ettik.
00:07:17Ve Netanyahu seçimleri kaybetti.
00:07:19Yani İsrail halkı da bu savaşı istemediği için savaş kartını ön planında tutan Netanyahu seçimleri kaybetmek durumuyla karşı karşıya kaldı.
00:07:27Bunun yerine gelen daha radikal olsa bile ki bu iddia sürekli dillendiriliyor olsa bile Netanyahu örneği gözlerinde bulunduğu için daha
00:07:37muhtedil davranacak.
00:07:38Hatta eğer 19 Arap milletvekili dışarıdan şartsız destek olursa o zaman Gati'nin eli daha böyle merkeze doğru kaçacak ve
00:07:47savaştan uzaklaşacak.
00:07:48Bu noktada Trump Orta Doğu'da barış imkan ve ihtimali her geçen gün arttığından dolayı bu üslubu belki de 37-38
00:07:58köprüyü patlatmak değil.
00:08:00Bunları patlatırsa radikal unsurlara karşı hem sivil bürokratı hem de halkın isyana kalkışacağına bir anlamda Trump ima ve ifade etmeye
00:08:10çalışıyor.
00:08:11Ama Trump bu cümleyi kullandıktan sonra da barış konusunda ümit var olduğunda ifade ediyor.
00:08:18Gayri resmi olarak Amerikalı yetkililerle İranlı yetkililerin yapmış olduğu görüşmelerde önümüzdeki günlerde bir barış ihtimali daha fazla ön plana çıkacak
00:08:28gibi gözükmektedir Erhan Bey.
00:08:29Evet Amerikan Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarını izleyenlerimize biraz daha detaylı bir şekilde aktaralım.
00:08:35İran başarısız bir ülke diyor Amerikan Başkanı bu yıl %301 enflasyon var Amerika Birleşik Devletleri saldırısının gerekli olma ihtimali son
00:08:46derece düşük gerekirse yapardım ama onlara çok sert vurduk ifadelerini kullanıyor.
00:08:53Ve biraz önce belirttiğimiz bu 38 köprü meselesini dile getiriyor.
00:08:58Vurursak hepsi yıkılacak ancak İran altyapısını yok etmeyi tercih etmeyeceğim.
00:09:04Etmiyorum diyor bunu yapmak istemiyorum çünkü esasen yeniden inşa etmek 10 yıl sürer.
00:09:10Köprüleri yıkmayı sevmiyorum inşa edilmesi en zor şey bir köprüdür ifadesini kullanmış Amerikan Başkanı.
00:09:17Ve ilginç bir açıklama daha var önemli bir detay tabi Amerika Birleşik Devletleri tarafından İran'ın savunma ve saldırı altyapısına
00:09:28ilişkin bir önemli veri olarak ortaya koyabiliriz.
00:09:31İran'ın füze kapasitesinin sadece %10'unu ve insansız hava aracı kapasitesinin %15'ini koruduğunu aktarmış.
00:09:40Donald Trump büyük olasılıkla saldırıya bu yüzden de gerek kalmayacak ifadelerini kullanıyor.
00:09:46Sinan Bey son aslında açıklaması ilginç Amerika Birleşik Devletleri gerçekten böyle mi görüyor elindeki istihbarat bilgilere Amerikan Başkanı Donald Trump
00:09:56'ın önüne konulan bilgiler böyle mi yoksa bir algı açıklaması mı bu füze kapasitesinin %10'u
00:10:04hava aracı kapasitesinin %15'i kaldı ifadelerini kullanmış ama özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin yoğun saldırıları sonrasında aradan geçen zamanda
00:10:14İran'ın özellikle füze stoğunu geri koyduğuna dair bilgiler zaman zaman geliyor.
00:10:21Hiç kuşkusuz aradan geçen zamanda bir toparlanma söz konusu olabilir.
00:10:25Bu %10'luk rakamı gerçekçi buluyor musunuz?
00:10:28Buradan başlayalım.
00:10:29Sonrasında da Donald Trump'ın bu açıklamalarını genel olarak nasıl değerlendiriyorsunuz?
00:10:33Evet çok gerçekçi olmadığını hem İran'ın içerisindeki askeri tatbikatlardan hazırlıklardan tedarik sürecinden ve ikman hatlarından okumak mümkün.
00:10:45Bunu zaman zaman teslim zaman zaman İRNA zaman zaman da İran'ın dışındaki bağımsız gözlemci kaynaklar ifade ediyor.
00:10:53Çünkü İran'ın elindeki bu balistik füze kapasitesi sizin de ifade ettiğiniz gibi kolay yenilenebilir bir balistik füze kapasitesi.
00:11:03Yani bu petriyatlarla mukayese edildiğinde ya da diğer batılı bazı ülkelerin elindeki füzelerle mukayese edildiğinde
00:11:10maliyetleri daha düşük ve ucuz ve eski malzemelerle yeniden onarılabilecek olan bir noktada.
00:11:16Bunun dışında tabi ABD'nin hem Haziran Savaşı sırasında hem de 28 Şubat sonrasında yoğun hava bombardımanları söz konusu oldu.
00:11:25Ve benim izleyebildiğim kadarıyla askeri kaynaklardan da tespitimiz çerçevesinde söyleyebilirim.
00:11:31Bu gezici rangerlarla, gezici rampalarla ikame edilmiş olan balistik füze kapasitesinin büyük ölçüde vuramadıkları yönünde bir intibam var.
00:11:41Yani bunların önemli ölçüde çöre saklandıklarını veyahut da belli tepeler ve dağların altında bulundurabilecek olan seyyar rampalar olduğunu göz önüne
00:11:51aldığımız zaman
00:11:52bu kapasite büyük ölçüde hala vurulabilmiş değil.
00:11:54Yani ikinci önemli kaynak yine ellerindeki drone teknolojisi.
00:12:00Daha basit ve bu anlamıyla bir ABD drone'una göre yaklaşık 5'te 1 daha ucuz maliyette üretilebilen
00:12:06ve onlara İranlıların tıpkı Ruslar gibi motor taktıkları yani eski manuel ve klasik motorlar takmış oldukları
00:12:13ve önemli ölçüde daha önce Katar içlerine kadar, daha önce Bahreyn içlerine kadar giden bu drone'ların da belli ölçüde
00:12:21radar sistemlerine yakalanmadıklarını gördük.
00:12:24Bu kapasitenin de büyük ölçüde vurulmadığını ve imha edilmediğini görüyoruz.
00:12:28Yani çok azını kullandı İran.
00:12:30Ve bu anlamıyla bu bir yönüyle İran'ın farklı bölgelerine dağıtılmış ve istendiğinde güneye doğru sevk edilen.
00:12:37İstendiğinde güneyde ikame edilmiş olan yani bugün Geçm adasına göre, bugün Caş bölgesindeki adaya göre veya Ebu Musa adasına göre
00:12:47hemen konumlanabilecek olan bir drone teknolojisi var.
00:12:51Burada Trump'ın her zamanki abartılı dilini kullandığı kanaatindeyim.
00:12:56Fakat savaş sırasında sizinle de konuşma imkanımız olmuştu.
00:12:59Hem SENTCOM'un raporları zaman zaman ABD medyasına yansıdı.
00:13:04Hem de Pentagon'un başkana ve güvenlik danışmanlarına sunmuş olduğu raporlar.
00:13:08Ve daha önce bundan 3 ay önce yaz ayları içerisinde kongreye takdim edilen raporlar içerisinde bilakis Amerikan stone'un eridiği.
00:13:17Yani elbette ki bu da zaman içerisinde ikame edilmiştir.
00:13:20Zaman içerisinde yerine konulmuştur.
00:13:22Ama çok büyük ölçüde Amerikalıların tahmin edilenden ve dünya kamuoyuna açıkladıklarından daha fazla hava aracını kaybettikleri,
00:13:31tahmin edilenden daha fazla radar üssünü, yerleşik radar sistemini imha ettiklerini, imha edildiğini biliyoruz.
00:13:38Yani bu anlamıyla İranlılar ve ABD'lilerin askeri kayıpları, askeri mühimmat kayıpları arasında tam bir doğru orantı söz konusu.
00:13:46Fakat burada hedefin İran'ın enerji altyapısı olabileceği intibaını birkaç kez dillendirdi Donald Trump ve bunu yeniden ön plana çıkarmış
00:13:55oluyor.
00:13:55Daha önce özellikle bu Çabahar Limanı'nı Isfahan tarafına bağlayan birkaç köprüyü ve demir yolu kavşağını vurmuşlardı.
00:14:06Savaşın ilerleyen dönemlerinde, Haziran ayının başında ve özellikle savaşın ilk başladığı dönemde de Kereç'teki meşhur köprüyü.
00:14:14Yani İran'ı Türkiye'ye bağlayan ve bir anlamıyla da İran'ın güney bölgelerindeki petrol hatlarını, askeri sevkiyatı Tahran'a
00:14:23ve Meşhet'e bağlayan önemli bir köprüyü, Kereç Köprüsü'nü vurmuşlardı.
00:14:27Bir başka önemli köprü de yine Meşhet bölgesinde yani İran'ı Türkmenistan'a bağlayan köprü hatlarıydı.
00:14:34Bunların birkaçını vurdular ama İran bir yönüyle önemli akarsuların ve önemli geçiş noktalarının üzerindeki hala köprülerini muhafaza ediyor.
00:14:42Ben bunun bir politika olduğu kanaatindeyim.
00:14:45Yani bunu SENTCOM çalışmıştır.
00:14:47Kuvvet de muhtemel SENTCOM'un eylem planları arasında ama tatbik edip etmemek bugün Trump'ın kararı içerisinde.
00:14:55Ben buna tevessül etmeyeceği kanaatindeyim.
00:14:57Burada biz ne kadar beklemeliyiz, hangi tarihlere kadar beklemeliyiz?
00:15:02Bu tek bir yoğun Amerikan hava saldırısını yani noktasal, derinlikli ve hedefleri vurabilecek olan kara harekatıyla desteklenmeyen bir hava operasyonu.
00:15:14Bunu 3 Ocağı kadar beklemek mümkün.
00:15:16Yani kongrenin yeni üyeleri göreve başladıktan ve bir anlamıyla demokratlar ve başkan Trump arasında İran savaşı ve Ukrayna savaşı söz
00:15:25konusu olduğunda yeni pazarlıkların başlayabileceği yani kongre baskısının ve kongre denetiminin demokratlar lehinde Trump üzerinde daha da kuvvetlenebileceği bir dönemden
00:15:36önce taklit bir operasyon beklemek mümkün.
00:15:38Yani Hasan hocamızın da ifade ettiği gibi İran'ı, İranlıları Trump'ın isteyebileceği bir müzakereye sevk edebilecek yani masaya ellerinin
00:15:48daha güçlü olabileceği çerçeve içerisinde bir hava harekatı.
00:15:52Zaten iki gündür İranlılar hem bugün İrna Haber Ajansı'nda vardı Keşfadası'nın önemli dört noktasının, dört yığınak noktasının iki
00:16:02akşamdır vurulduğunu söylüyorlar.
00:16:05Ve yine Keşfadası'nda da bazı Amerikan hava hareketine, hava saldırılarına tanıklık edildiğini İran'daki İrna ve Teslim Haber Ajansıları ifade
00:16:15ediyor.
00:16:15Amerikalılar, SENTCOM bu saldırıları, hava operasyonlarını, bu üç günlük saldırıları doğrulamış değil ama burada yine Hürmüz üzerinde.
00:16:24Yani bizim dört aydır konuştuğumuz Hürmüz'ün açılabilmesi için ABD'nin bugün İran'ın kontrolü altında, İran'ın kapatmış olduğu
00:16:34bölgelerde bir koridor açma girişimi.
00:16:37Bu da Hürmüz'ü kontrol eden adalar üzerindeki İran silahlı varlığının tahrip edilmesi ve dönüştürülmesi noktasında bir adım olarak görülebilir.
00:16:45Ben bu tip bir harekatı taktik şekilde kısa süreni bekliyorum Erhan Bey.
00:16:49Ancak bunun tekrar ifade edelim zorlayıcı bir diplomasi olduğunu ve ABD'nin elini güçlendirebilecek ve İran müzakere yetene karşı baskı
00:17:00oluşturabilecek olan bir askeri kazanım olarak değerlendirileceği kanaatini taşıyor.
00:17:04Aynı zamanda ağır bir seçim yenilgisi almış olan, bence siyasi geleceği kararmış olan yani bir daha aday olması ya da
00:17:12desteklediği bir figürün cumhuriyetçiler bağlamında kazanmasının mümkün olmadığı Donald Trump'ın da bu tip eylemlere girişmesi mümkün.
00:17:20Yani bir tür hınç ve bir tür son operasyon olarak da noktasal bir hava harekatını değerlendirmek gerektiği kanaatindeyim.
00:17:28Evet bir de İran tarafına bakmak gerekiyor.
00:17:31Tabi İran'da Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı'dan önemli açıklamalar geldi.
00:17:36Arakçı yaptığı açıklamada Amerikalı seçmenler tercihlerini yaptı.
00:17:41Şimdi seçim yapma sırası Beyaz Saray'da ifadelerini kullandı.
00:17:46Ve iki günlük teklifimiz halen masada ve bir cevap bekliyoruz dedi.
00:17:52Tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi de dahil olmak üzere taleplerimizi kabul edin ve sonuçlarını görün açıklaması geldi.
00:18:01Abbas Arakçı'dan ya savaşı seçin ya da teyakkızı olun.
00:18:07Savaş alanında deneyimli savaşçılarımızın üzerinize nasıl ateşten bir cehennem yağdıracağına tanık olun.
00:18:14İran'ın ifadelerini de kullanmış Arakçı Hasan Oktay.
00:18:17Burada önemli altı çizilmesi gereken hususlardan biri iki günlük tekliften bahsediyor.
00:18:22Hala masada bir cevap bekliyoruz diyor.
00:18:25Ve bir anlamda İran'da psikolojik savaşta Donald Trump'ın üzerinde kaybettiği ve kendisi üzerinde travmatik etkiler yarattığı söylenen seçimi kullanmak
00:18:37istediği net bir şekilde görülüyor.
00:18:38Amerika Birleşik Devletleri halkı seçmeni seçimini yaptı.
00:18:42Şimdi sıra Beyaz Saray'da geri adım atma zamanı geldi mi demek istiyor Donald Trump'a Arakçı ve İran.
00:18:49Ve bu iki günlük teklif ne anlama geliyor?
00:18:52Bir sonuç çıkabilir mi?
00:18:54Şartlarını da söylemiş.
00:18:55Tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi ve dahil olmak üzere taleplerimizin kabul edilmesi demiş Arakçı.
00:19:02Sözü size bırakalım.
00:19:02Evet Arakçı önemli bir diplomat olarak Trump'ın tehdit diline karşı o da ona benzer bir dil kullanarak iki tarafta
00:19:11aslında müzakere masasında gayri resmi yürütülen müzakere masasında belirli aşamaları yaklaşıldığını ve sonuca doğru giderken de birbirleri üzerine psikolojik üstünlüğü
00:19:23kurabilmek adına bu ve buna benzer üst perdeden açıklama yapmaya devam edecekler.
00:19:27Ama tabii ki önce Netanyahu'nun kaybetmesi sonra Trump'ın kaybetmesi Trump'ın Netanyahu'nun bir şekilde teşvikiyle 28 Şubat'ta
00:19:38İran'a savaş açmış olması bundan sonraki süreçte İran tarafından da Amerikan tarafından da bu ve buna benzer açıklamalarla kapalı
00:19:49kapılar ardından sürdürülen diplomasiyi biraz daha real politiğe dönüştürebilmek adına birbirlerine karşı tehdit dilini kullanacaklar.
00:19:57Ama burada Trump'ın görmesi gereken sivil bürokrasi seçilmiş bürokrasi halk ve adeta postmodern anlamda İran'da yönetimi devam ettiren devrim
00:20:12muhafızlarının iç içe geçmiş bu geçişgenliğini göz önünde bulundurarak
00:20:17tehdit dilini veyahut da Sinan Hoca'nın ifade ettiği gibi İran'a kısa dönemli bir savaş gerçekleşecekse bu hedefleri ona
00:20:25göre ayarlaması lazım.
00:20:26Zira yani 38 köprünün vurulması doğrudan sivil halkın tedarik zincirini tamamen tahrip eder.
00:20:32Zaten enflasyon siz de ifade ettiniz yüzde üç yüz civarında bir enflasyon ki daha fazla bir enflasyon var.
00:20:38Üç yüzden daha fazla ama şu anda real sektörde üç yüz olduğu ifade ediliyor.
00:20:43Bu da halkın her geçen gün daha da ekonomik olarak darboğaza düşmesine sebebiyet verecek.
00:20:50Ama burada esas İran'ı yöneten elitin ekonomik imkanlarını ulaşmış ulaştığı mali kaynakları göz önünde bulundurarak bunları savaş tehdidiyle
00:21:02veyahut da kısmı noktaları vurarak barışa ikna edilmeyeceği bu Şubat'tan bu tarafa sürdürülen savaşta anlaşıldı.
00:21:10Onun için yeni bir taktik ve strateji geliştirilmesi lazım.
00:21:14Özellikle ve özellikle Trump sivil bürokrasiyle yürütülen bu müzakerelerin kabul edilir bir noktaya doğru çekilirken
00:21:24özellikle son zamanlarda ön plana çıkan Muhsin Rizay'ın Moskova görüşmesinden sonra
00:21:30acaba Rusya, İran'ın radikallerine bu savaşı sürdürebildiğiniz kadar sürdürün size her türlü destek vereceğim ifadesi mi kullanıldı?
00:21:39Zira biz hep şunu söylüyoruz, Trump bölgeye savaşa girmeye hevesli ve niyetli değilken
00:21:45Netanyahu'nu ve Yahudi lobisinin teşvike desteğiyle adeta Rusya ve Çin'in Amerika'yı bataklığa çekmek için bütün altyapıyı oluşturarak
00:21:54Amerika'yı İran bataklığına çekmiş oldular.
00:21:59Burada Trump bu bataklıktan kurtulmak için yaşamış olduğu birinci şoku yani seçim şokunu üzerinden atlatmaya çalışırken
00:22:06yeni bir bataklığa batmamak adına şu anda tehdit diliyle mevcut mekanizmayı barışa sevk etmeye çalışırken
00:22:14ama radikal unsurlar tarafından da Amerika'nın tekrar İran işlerine çekilmesiyle ilgili bir hamle ile karşı karşıya kalacağında
00:22:23göz önünde bulundurması gerekir.
00:22:25Zira eğer Hürmüz Boğazı'nı kontrol etmek istiyorsak ki zaman zaman Trump Hürmüz Boğazı'na
00:22:30Trump Boğazı ifadesinde kullanıyor o zaman Pakistan sınırından Irak sınırına kadar
00:22:3650 ve 100 kilometre Hürmüz Boğazı'nın İran topraklarındaki askeri güçleri tamamen yok edip
00:22:41buraya İran'ın operasyon yapmasının önünü alması gerekir veya Sinan Bey'in de ifade ettiği gibi
00:22:47stratejik olarak 3 adaya sürekli ateş açılarak oradaki İran güçlerini tamamen yok edip
00:22:55burayı önce kontrol edip sonra İran'ın o 50 kilometre derinliklerindeki coğrafyayı kontrol ettiğinde
00:23:01belki Tahran hükümetinin enerji kaynaklarını elinden alınmış olur ama şu anda
00:23:06Trump'ın tehdit dilinde halkın temel ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri
00:23:11ulaşım hatları üzerindeki köprülerin yıkılmasıyla ilgili bir tehdit dili geliştirmesi
00:23:18bu barış masasında veyahut da gayri resmi olarak görüşenlerin barışı biraz daha hızlandırmakla ilgili
00:23:24onlara bir tehdit kullanıyor ama eğer bu süreçte Trump bu soğukkanlılığı kaybeder
00:23:31savaşın sorumluluğunu İran'a yüklersek ki burada kesinlikle İran halkı bu savaşın sorumlusu değil
00:23:38burada Netanyahu sorumlusuydu devlet işi kaldı İran'daki radikal unsurlar dini rehberlerini
00:23:44bu savaşta kurban vererek önemli bir yere aldılar şu anda dini rehberlerin intikamını
00:23:49almakla ilgili bütün İran'ı cehenneme çevirmek gerekirse bunu yapabileceklerini
00:23:53hissettiriyorlar ama buna karşılık da Netanyahu devlet işi kaldığı için devrim
00:23:59muhafızlarında artık bu intikamcı söylemi bir kenara bırakarak müzakere masasının
00:24:04üzerindeki baskılarını kaldırması lazım aslında 14 madde Trump'ı teklif etmiş oldu
00:24:1014 maddedeki özellikle İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması
00:24:16konusu gündeme geldiğinde bunların özellikle acil bir şekilde Moskova'da serbest bırakılması
00:24:23konuşulduğunda Kalibaf bunların İran halkı için kullanılacağını beyan edince yine
00:24:28devrim muhafızları tarafından ciddi anlamda baskı altında tutulmuştu.
00:24:31Yani aslında devrim muhafızları doğrudan Trump'la bir temas kurup Moskova'ya gidip
00:24:39orada Esad gibi yaşama garantisi verilirse büyük bir ihtimalle İran'ı bırakmakla
00:24:46karşı karşıya kalınacak.
00:24:48Trump belki önümüzdeki günlerde Sinan Bey'in de ifade ettiği gibi 3 Ocak'ta
00:24:52kongre yeni seçilerin göreve başlamasından önce devrim muhafızıyla buna benzer bir
00:24:57pazarlığa girişip İran'ın normalleşmesinin önünü açacaklar.
00:25:01Zira şu anda devrim muhafızları İran gücünün elinde kullandırarak Trump'a karşı
00:25:07İran kozunu, İran kalkanını kullanıp ama kendi savaşlarını sürdürdükleri için
00:25:12biz olaya İran savaşı gözüyle bakıyoruz.
00:25:15Oysa bu devrim muhafızlarıyla Trump'ın savaşı.
00:25:17Trump bunu görerek doğrudan devrim muhafızlarına karşı belki nokta atışla beraber ya onları
00:25:24tasfiye edecek veya onlarla bu dondurulmuş varlıkların Moskova'ya transfer edilerek Moskova'ya
00:25:31gidip orada Esad'la beraber yaşayabilecekleri, müştebe hameliyle birlikte yaşayabilecekleri
00:25:36bir ortam oluşturulabilir.
00:25:38Ama bu olmayıp da Rusya ve Çin, Tenya'nın devrisi kalmış olmasına rağmen Amerika'yı
00:25:44İran bataklığında tutmaya çalışırsa o zaman Trump'ın ifade etmiş olduğu köprüler,
00:25:49tren yolları ve Tahran'ın özellikle bütün ihmal yaşa yolları kesilerek İran halkıyla
00:25:56ya Tahran'daki halk ile Tahran'da yaşayan devrim muhafızlarının karşı karşıya gelme
00:26:00süreciyle herhalde önümüzdeki günlerde yüzleşeceğiz.
00:26:04Bu İran için ciddi anlamda sıkıntı olur.
00:26:06Trump da buna cesaret etmeyeceği veyahut da buna tevessül etmeyeceği göz yönde bulundulursa
00:26:11biraz daha devrim muhafızlarının bu tavırlarının sürmesini bekleme mümkün.
00:26:17O zaman Sinan Bey'in dediği gibi bir kısmi devrim muhafızlarının noktalarına karşı
00:26:22bir operasyon yapılabilir. Zira İran'da 16 bine yakın atılan bombanın yüzde 95 civarında
00:26:29devrim muhafızlarının askeri karagahlarına, onların iktisadi teşebbüslerine yapılmış
00:26:34saldırılardı. Adeta devrim muhafızlarının şu anda bütün varlıklarını kaybedecek
00:26:40noktaya getirmiş durumda. Sinan Bey güzel bir şey ifade etti.
00:26:45Yani Trump'ın füzelerinin yüzde 10'u kaldığı, İHA'ların yüzde 10'u kaldığını söyledi.
00:26:49Burada Ares merkezi ordusuyla devrim muhafızlarının silahları mukayese edildiğinde
00:26:54Trump devrim muhafızlarının sek ve idare ettiği silah kapasitesinin yüzde 90'ını
00:26:59vurduğunu belki raporlarda görmüştür. Ama Ares merkezi ordu henüz daha savaşa
00:27:04girmedi. Hatta ilk Şubat ayında saldırı olduğunda merkezi ordunun askerlerini
00:27:11terliş ettiler ve dolayısıyla bazı kışlar boşaltıldığı için Amerika'nın atmış olduğu
00:27:18bombalar can kayıplarına sebebiyet vermedi. Yani gidişat şuraya doğru gidiyor. Devrim
00:27:24muhafızları Trump çatışması biraz daha sürecek. Rusya ve Çin gayri resmi olarak devrim
00:27:28muhafızları üzerinden Amerika'yla bu çatışmayı sürdürecek. Ama Trump belki de savaşlık
00:27:34seçimi kaybetmenin İran savaşı vesilesiyle olduğundan hareketle İran'a karşı 10 gündür
00:27:42nükleer bombanın konuşulduğu bir ortamda biz o kelimeyi kullanmak istemiyoruz. Ama
00:27:46kısmı olarak bazı stratejik noktalara birkaç füze atışı gerçekleştirebilir. Ama Trump'ın
00:27:52esas amacı ve gayesi Orta Doğu'dan çekilmek. İşte bunun için Temmuz ayındaki NATO
00:27:57zirvesinde Türkiye ile yapılan görüşmelerde Mekke anlaşmasının altyapısı oluşturuldu.
00:28:03ve Mekke mutabakatına Pakistan'da alınarak ki Pakistan İran Amerika
00:28:08müzakerelerinde ara buluculuk rolü gerçekleştirmişti. Orta Doğu'da
00:28:12Netehya'dan sonraki normalleşme, İran Amerika'nın barışından sonraki
00:28:17Amerika'nın İran'dan çekilmesinin altyapısını Türkiye ile Pakistan
00:28:21birlikte Orta Doğu'ya güvenlik ihtiyacını karşılayarak Orta Doğu'ya yeni bir
00:28:26güvenlik anlayışının gelmesi sağlanacak. Bu İran'a karşı değil, İsrail'e karşı
00:28:31değil. Ama hem İran'ın hem İsrail'in birbiriyle çatışmasının da önüne
00:28:35alabilecek bir mekanizma devreye girecek. Bu da Trump'ın Orta Doğu'dan
00:28:39çekilmesinin işaretleri. Onun için on günde üç sefer Sayın Cumhurbaşkanı'yla
00:28:44Trump telefonla görüştü. Bölgedeki bütün gelişmeleri birbiri işaret
00:28:48ederek Amerika'nın bölgede çekilmesinin altyapısı. Dolayısıyla İran ile
00:28:52Amerika'nın barışının altyapısı sağlanmaya çalışıyor. Burada en büyük
00:28:57problem, radikal unsur olarak İran ele geçirmiş olan postmodern bir
00:29:02darbeyle devrim muhafızlarının nasıl bir sürece evrileceği orada önümüzdeki
00:29:07günlerde daha berrak bir şekilde tartışacağız. Evet Amerikan Başkanı
00:29:11Donald Trump'ın açıklamalarının satır arasında da diplomatik bir çözüm
00:29:15aradığı yönünde yorumları beraberinde getiriyor. Bize bunu
00:29:19düşündürdü net bir şekilde. Diğer taraftan bu yönde arayışları olduğunu
00:29:23anlıyoruz ve taraflar arasında en azından aracılar vasıtasıyla diyalogların
00:29:27devam ettiğini söyleyebiliriz. Abbas Arakçı İran devlet televizyonuna yaptığı
00:29:32açıklamada şöyle bir ifade kullanmış. Aracılar birkaç gündür İran'a gelip
00:29:37gitmiyor. Bu gidiş geliş durdu ama bunun bir sebebi var. Seçim sonrasında
00:29:42Amerika Birleşik Devletleri'nin bu sonucu hazmetmesi biraz zaman alacak.
00:29:48Bunu normal karşılıyoruz ifadelerini kullanıyor Sinan Bey. Buradan net bir
00:29:51şekilde anlıyoruz ki taraflar arasında özellikle aracılar
00:29:54vasıtasıyla zaten bir diyalog söz konusu. Diğer tarafta ilginç bir iddia
00:30:01var. Amerika Birleşik Devletleri medyasında Washington Post gazetesi bu
00:30:06iddiayı ortaya koymuş. Amerikan Başkanı Donald Trump'ın hazine
00:30:11bakanı Scott Bassett'ı aracı koyarak Çin'le iletişime geçtiği ve Çin'in
00:30:17İran'la kontak kurarak bir anlamda barış anlaşması yapabilmeleri için
00:30:24müzakere masasına geri dönebilmeleri için aracı olmasını istemiş. İlginç bir
00:30:29iddia bir hayli ilginç. Scott Bassett hazine bakanının Trump tarafından bu
00:30:36konuda aslında görevlendirilmesi de ilginç. Yani göreviyle çok ilgili bir konu
00:30:43değil ama Çin'le yakın ilişkileri olduğunu düşünüyoruz. Herhalde bu yüzden böyle
00:30:47bir aracılık istemiş. Şöyle bir detay daha var. Bu Scott Bassett'ın Trump'ın
00:30:56isteğiyle Çin'le teması bir sonuçta getirmiş ve Çin İran'la bir görüşme
00:31:05gerçekleştirmiş. Amerika Birleşik Devletleri'nin bu isteğini iletmiş ve sonrasında Çin Devlet
00:31:12Başkanı Şii, Orta Doğu özel temsilcisi Cahy Cünü İran'a gitmesi, bölgeye gitmesi
00:31:21hem İran, Uman ve Suudi Arabistan'da görüşmeler gerçekleştirmesi için görevlendirmiş ve yakın
00:31:26zamanda bu seyahatin görüşmelerin gerçekleşeceği söyleniyor. Sinan Bey, Çin'in bu işin içine
00:31:33katılması bir hayli önemli. İran üzerinde etkisi olduğunu düşünüyor Amerikan Başkanı. Yani Çin'den bu yönde
00:31:42bir destek istemesi bile Amerikan Başkanı Donald Trump'ın masada çözümü artık daha fazla istediğini
00:31:48ortaya koyuyor. Şunu da belirtelim. 9 gün sonra, 18 Kasım'da Amerikan Başkanı Donald Trump Çin'e gidecek.
00:31:57Xi Jinping'le bir görüşme gerçekleşecek. Bir not daha verelim. O görüşmenin üçlü görüşmeye dönmesi ve Putin'in de bu
00:32:04görüşmeye
00:32:05katılması muhtemel. Yani bu çarşamba değil, bir sonraki çarşamba dünya için çok önemli bir görüşme var.
00:32:12Bu aynı zamanda ABD, İran savaşının bitimine de bir vesile olabilir. Bu çabalardan bunu anlıyoruz.
00:32:19Bu gelişmeyi nasıl değerlendiriyorsunuz? Çin bu işin içine girerse savaşı sonlandırmada katkı sağlayabilir mi?
00:32:27Haber ve sizin analiziniz bir mantık çerçevesi içerisinde değerlendirildiğinde makul bir sonuç veriyor.
00:32:34Ve daha önce İslam-ı Abad görüşmeleri öncesinde de Çin ve Pakistan ortak bir bildiri yayınlamışlardı.
00:32:40Ve daha sonra bu İran'ın da ortaya çıkardığı yedi maddelik değişmez çekirdek çerçevesinde
00:32:46bu Çin-Pakistan ortak bir bildirisi ara buluculuk sürecinin en önemli belirleyicilerinden birisiydi.
00:32:52Katiyetle ateşkesin ilan edilmiş olması, Hürnüz'deki statünün 28 Şubat'tan önceki haline getirilmiş olması
00:32:59ve küresel enerji piyasalar üzerindeki büyük dalgalanmanın ortadan kaldırılabileceği
00:33:04müzakere zeminini kayıtsız şartsız isteyen bir bildiriydi bu.
00:33:07Haliyle burada Çin ve Pakistan'ın kendi arasındaki doğal müttefikliği de
00:33:13Pakistan üzerinden aynı zamanda Çin sözü, Çin dengesi olarak tarif edebileceğimiz en önemli
00:33:19ara bulucu ve ev sahibi aktör olarak da okumak icap ediyor.
00:33:23Haliyle ben Hazine Bakanı'nın burada dolaylı diploması çerçevesi içerisinde
00:33:28vazifelendirilmiş olabileceğini makul görüyorum.
00:33:32Yani doğru bir açıklama olarak bunun anlaşılması mümkün.
00:33:35Hürnüz ancak Çin'in de içerisinde bulunabileceği bir konsorsiyumda,
00:33:40bir anlaşma çerçevesi içerisinde, bir üçlü garantörlük hatta Rusya'nın da içerisinde
00:33:45olabileceği dörtlü garantörlük sistemi içerisinde açılabilir.
00:33:49Yani ne Hürnüz üzerinde bir garantörlük ne İran üzerinde bir garantörlük.
00:33:54Fakat bu dört önemli aktörün yani İran, ABD, Çin ve Rusya Federasyonu'nun bir yönüyle bir küresel mutabakat olarak okuyabileceğimiz
00:34:03bir Hürnüz anlaşması.
00:34:05Yani bütün hükümlerde anlaşmak mümkün olmayabilir.
00:34:09Yani İran'ın ortaya koyduğu bu 14 madde ve hükümetler arasındaki bir mutabakat metni olarak gelişen bu 14 madde tamamıyla
00:34:17ilk etapta uygulanamayabilir.
00:34:18Ama asıl mesele Hürnüz'ü açmak, silahlarını durdurmak.
00:34:22O bakımdan bunun görüşülebileceği 18 Kasım'daki dinamiği ben önemli buluyorum.
00:34:28Ve yalnızca Hürnüz meselesi ve İran konuşulmayacaktır.
00:34:32Eş zamanlı olarak Ukrayna Savaşı noktasında da barış görüşmeleri noktasındaki ara bulucu girişimlerinin devam ettiği kanaatindeyim.
00:34:40İki Trump var.
00:34:41Yani bir tür doğal bir ruh hali gibi bunu okumak gerekiyor.
00:34:46Birincisi dünyayı hem Rusya'yı hem de İran'ı savaşla tehdit eden, müdahaleyle vurmakla tehdit eden bir Trump.
00:34:54Bunu analiz ettik ilk dönemde.
00:34:56İkincisi barış arayışını sürdüren bir Donald Trump.
00:35:00Yani özellikle bu 8 hafta boyunca yani ocağın başına kadar kongredeki ipler demokratların eline geçene kadar mutlaka bir başarı hikayesi
00:35:11yakalamak isteyecek Erhan Bey.
00:35:12Ama savaş yoluyla ama müzakere ve barış yoluyla.
00:35:17O bakımdan ben 18 Kasım'daki bu toplantının tabii Vladimir Putin'in katılıp katılmayacağı konusunda henüz bir netlik söz konusu değil
00:35:25ama bu tip bir toplantının en azından iki lider görüşü olsalar bile aralarındaki kararın Putin'e de bildirilmesi ve Putin
00:35:34'in görüşlerinin de ön plana çıkması beklenebilir.
00:35:36Ve aynı zamanda dün Muhsin Rızai'nin Putin'le görüşmesi yani Müşteba Hamane'in bir mektubunun Muhsin Rızai eliyle Putin
00:35:47'e ulaştırılmış olması ve burada vazgeçmeyecekleri 7 madde üzerinde Putin üzerinden Trump'a da bir söz söylenmiş olması.
00:35:55Yani Moskova üzerinden ABD'ye ve Çin'e de bir mesajın verilmiş olmasını 18 Kasım'daki bu görüşme öncesindeki bir önemli
00:36:03adım olarak da değerlendirmek gerekiyor.
00:36:05Aynı zamanda ABD'nin muhtemel saldırısına karşı bir tehditine karşı da son bir hafta içerisinde Akbasa Rakçı, Kuveyt'ten Katar'a,
00:36:15Pakistan'dan Türkiye'ye, Birleşik Arap Emirliklerine kadar pek çok ülkenin dışişleri bakanı ve devlet başkanıyla çok hızlı bir telefon diplomasi
00:36:23yürütmeye başladı.
00:36:24Haliyle çok yönlü bir barış arayışı var. Ben bunun mümkün olabileceği kanaatindeyim. En azından kırılgan bir barış yani ateşkesin konuşulabileceği
00:36:34ve Hürmüz konusunda İran'ın, UMA'nın, Birleşik Arap Emirliklerinin ve ABD'nin içerisinde yer alabileceği bir anlaşma taslağı üzerinde
00:36:44önümüzdeki bir ay içerisinde Ocak başına kadar bir yol alınması mümkün.
00:36:48Bakın biraz önce yaptığım İran'ın güneyine yönelik derinlikli, noktasal ve kısmi hava harekatı meselesi şimdiki analizinde çelişen bir mesele
00:37:00değil Erhan Bey.
00:37:01Bunun anlaşılmasını özellikle isterim. Trump'ın siyasetinde ve Amerikan siyasetinde bunların at başı giden ve birbirinden farkı olmayan adeta savaşın
00:37:11müzakereyle baş başa gitmiş olduğu bir tablo olduğunu ifade etmem gerekiyor.
00:37:16Yani bu harekatların planlanmış olması aynı zamanda ara bulucular marifetiyle görüşmelerin devam etmediği anlamına gelmiyor.
00:37:26Biz kısa süre içerisinde mutlaka masada tarafların bir araya gelebileceği bir tabloda görebiliriz.
00:37:32Evet Hasan Oktay burada ayın 18'inde Çin'de yapılacak zirve Putin'in de katılması söz konusu.
00:37:40İran savaşını bitirme konusunda tabii Sinan Bey'in de belirttiği gibi burada birçok konu konuşulacak.
00:37:46Dünyanın önde gelen ülkelerinin liderleri bir araya gelirse tabii Putin de katılırsa bir görüşmeye birçok konunun konuşulacağını söyleyebiliriz.
00:37:54Ama konuşulacak konulardan biri de tabii ki İran savaşı ve Hürmüz krizi olacak tüm ülkeleri yakından ilgilendiren bir kriz bu.
00:38:02Bu üçlü zirvenin bu savaşı sonlandırma adına bir ivme kazandırabileceğini, diplomatik ilişkileri hızlandırabileceğini düşünüyor musunuz?
00:38:12Bir sonuç elde edilebilir mi sizce?
00:38:14Tabii ki bir sonuç elde etmeyi hep beraber arzu ediyoruz.
00:38:18Ama bu arada eğer Trump Çin'e gidene kadar Putin'i Ukrayna konusunda biraz elini rahatlatabilirse ister istemez Putin'i
00:38:30nötrleştirip yanında Çin'e götürürse Trump'ın eli daha kuvvetli olur.
00:38:35Zaten her ne kadar Şipenk'le Putin'in ilişkileri gayet iyi gibi gözüküyorsa da ama Çin-Rusya rekabeti sürekli varlığını
00:38:44sürdürmüş.
00:38:45Trump bunu bildiği için Ukrayna krizinde Trump'ın seçim propagandası sürecince ve iktidara gelince Ukrayna konusunda Putin'le bir mesafe
00:38:55almaya gayret etti.
00:38:56Ve bu noktada da Putin belki yönünü Çin'dense Amerika'ya daha yakın bir noktada yönünü değiştirmeye çalıştı.
00:39:05Fakat buna rağmen özellikle Çin ve Rusya İran konusunda Amerika'yı biraz törpüleyerek bundan sonraki ilişkilerinde bir zeminde beraber olunabileceğine
00:39:19bakacaklar.
00:39:20Trump da bunu bildiği için İran bataklığına çok fazla saplanmadan ama bölgede de kontrollerinden kaçırmadan Şipenk'le görüşmeye giderken Trump
00:39:31'ı Putin'i yanına almak isteyecek.
00:39:34Ama bu gerçekleşebilir mi?
00:39:36Gerçekleşebilmesi için de Putin'in Ukrayna konusunda ciddi anlamda Trump'tan talepler olacak ki zaten üçlü müzakereye başlatmakla ilgili bir hamle
00:39:47ve hareket söz konusu.
00:39:48Burada da Zelenski ciddi anlamda Putin-Trump ittifakına karşı direnmeye çalışıyor.
00:39:56Böyle olunca da Trump Putin'i yanına çekemediği gibi Şipenk'in yanına gittiğinde de orada İran savaşının bitirilmesi konusunda Şipenk'ten
00:40:05beklediği desteği alamayabilir.
00:40:07Zira Şipenk Amerika'dan şunu belki de isteyecek.
00:40:10Evet İran savaşını bitirelim ama Great America diye Trump'ın açıklamış olduğu Çin stratejisinden kademeli olarak vazgeçmesi konusunda Şipenk Trump
00:40:22'ı itna etmeye çalışacak.
00:40:24Eğer Trump bu konuda tavizler verip Şipenk'ten mücadeleyi daha şeffaf ve daha düşük seviyeye indirirse belki o zaman İran meselesinde
00:40:35Trump'a yardımcı ve destek olacaklar.
00:40:38Ama Trump Şipenk'e Putin'i de yanına alıp gittiğinde ona karşı bir galebe üstünlük psikolojisiyle yaklaşırsa bu sefer Çin
00:40:48İran alttan alta Amerika'ya karşı kışkırtarak belki kışkırtıcı açıklamalar yaparak Trump'ın İran'da biraz daha oyalanmasının önü açılacak.
00:40:59Ama özellikle 3 Ocağı kadar Trump elindeki bütün kozları kullanarak İran meselesinde, Ukrayna meselesinde bir mesafe alıp bütün gücünü tekrar
00:41:11Çin'e karşı yoğunlaştırmakla ilgili hamlesini yapacak.
00:41:14İran şu anda söylem bazında hem İran yetkililerinin hem de Amerikan yetkililerinin başta Trump olmak üzere biraz daha tehdit dilini
00:41:23ön plana çıkararak barış masasındaki tıkanıkları aşmak ve barışın imza aşamasına gelinmesini sağlamak istiyor.
00:41:32Belki Trump burada muhatap olarak barış metni hazır ama bu barış metnini imzalayacak muhatap bulunup bulunaması bulunacaksa da kim olduğunu
00:41:42öğrenmek istemekle ilgili bir gayret içerisinde.
00:41:45Bu gayret de eğer devrim muhafızları gerçekten Trump'la anlaşma yapmayı engellemekle ilgili bir harekat söz konusu olursa sanırım o
00:41:55zaman Trump'ın Tahran ve civarında nokta bazı operasyonları gerçekleştirmesi söz konusu olacak.
00:42:02Ama ben de Sinan gibi barışa daha meyilli bir tercihim söz konusu İran'da bundan daha büyük ölçekli bir çatışma veyahut
00:42:11da savaş olmayacak.
00:42:12Çünkü özellikle körfez ülkelerindeki Amerikan üslerinin bünyelerinde barınan devletler bu konuda çok fazla sıkıntı yaşadıkları için Trump'a baskı yapıyorlar.
00:42:23Bu savaşın devam etmesini istemedikleri için zira İran'dan Amerika'ya herhangi bir saldırı söz konusu olamayacağı için
00:42:29bölgedeki üsler ve Avrupa'daki üsler gündeme geldiğinden dolayı oradaki devletler de Trump'ı baskılayarak bu savaşı durdurmak isteyecek.
00:42:38Ama gerçekten hem kamuoyun aydınlatılması daha iyi anlaşılması açısından
00:42:43burada bir İran-Amerika savaşından ziyade devrim muhafızları Amerikan savaşı söz konusu ve devrim muhafızları da hem sivil bürokrasiyi hem
00:42:53halkı kendine kalkan olarak kullanarak kendini unutturmaya çalışıyor.
00:42:57Bunu bir İran-Amerikan savaşı olarak yansıtılmasını, anlaşılmasını sağlamaya çalışıyor.
00:43:03Ama Trump da şunu gördü, bu İran halkıyla Amerikan'ın savaşı değil, bu İran bürokrasisiyle seçilmiş bürokratla Amerikan'ın savaşı
00:43:11değil.
00:43:11Bu tamamen devrim muhafızlarıyla Amerikan'ın savaşı.
00:43:14Ona göre bundan sonraki süreci devrim muhafızlarına yöneltecek.
00:43:20Dediğim gibi daha önceki süreçte de devrim muhafızlarıyla yapılan kapalı kapılar ardındaki görüşmelerde
00:43:25devrim muhafızlarının İran'ı terk ederek Rusya'ya yerleşmesi ciddi anlamda müzakere edilmişti.
00:43:31Fakat sonuç alınamadığı için savaş bugüne kadar bu şekilde devam etti.
00:43:36Çin'le yani Şipenk'le Trump'ın görüşmesinde Putin, Ukrayna konusunda ikna edilir ve orada bir mesafe alırsa
00:43:44belki Trump hem İran konusunda eli rahatlayacak hem de Şipenk'i daha rahat baskılamaya çalışacak.
00:43:52Evet tabi burada Amerika Birleşik Devletleri İran savaşında diplomasinin biraz daha öne çıktığını
00:43:59tarafların bir arayış içinde olduğunu net bir şekilde görüyoruz ama
00:44:02tabi bu gelişmelerin iki önemli olay sonrasında yaşanması da dikkat çekici.
00:44:08Önce İsrail'deki seçimler ve sonrasında Amerika Birleşik Devletleri'ndeki seçimler
00:44:13durumu birazcık değiştirmiş gibi görünüyor.
00:44:16Net bir şekilde söyleyebiliriz.
00:44:17Tabi İsrail'deki seçimlerde Başbakan Netanyahu'nun artık hükümeti kuracak çoğunluğu elde edememesi
00:44:25ki bugün de resmi olarak Cumhurbaşkanı Herzog Azinkod'a Başbakanlığı görevini verdi.
00:44:32Hükümeti kurması için yetkilendirdi.
00:44:3428 günlük süresi var.
00:44:36Arap partilerinin de desteğiyle kısa süre içerisinde hükümette kurabileceği söyleniyor.
00:44:40Azinkod'un böylelikle Netanyahu dönemi sona ermiş olacak.
00:44:43Diğer taraftan Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ara seçimlerde Trump ve Cumhuriyetçiler büyük bir yenilgi yaşadı.
00:44:49Ve bu yenilginin yegane sebebinin İran'la yapılan savaş olduğu net bir şekilde ifade edildi.
00:44:56Bunu söyleyenlerden biri de Amerikan Başkan Yardımcısı J.D. Vance'di.
00:45:01Ki Cumhuriyetçiler arasında da çokça zikredilen bir sebep bu yenilgiyle ilgili.
00:45:06Şimdi bunların hepsini bir tarafa koyduğumuz zaman Amerika Birleşik Devletleri'nin İran Savaşı'na bakış açısında sanki hem İsrail seçiminden
00:45:16hem de Amerikan seçiminden sonra bir değişiklik, bir strateji değişikliği olduğunu yorumlayabilir miyiz?
00:45:21Özellikle Amerikan Başkan Yardımcısı J.D. Vance'i Muhsin Rızai'ye gönderdiği mektup bir hayli dikkat çekeceği.
00:45:29Burada İran'ı da memnun eden bir mektup olduğu söyleniyor ve J.D. Vance savaşmak yerine masada bu işi çözmeleri
00:45:37gerektiğini söylüyor ve İran'ı yeniden masaya davet ediyor.
00:45:41Diğer taraftan biraz önce konuştuğumuz konulara baktığımızda Amerika Birleşik Devletleri Çin'i İran'la sonuç elde edebilmek için aracı istiyor.
00:45:51Ondan yardım istiyor.
00:45:53Diğer tarafta ayın 18'inde yapılacak görüşmede belki de Rusya, Çin ve Amerika Birleşik Devletleri bir sonuç elde edebilmek için
00:46:00konuşacaklar.
00:46:01Tüm bunları bir tarafa koyduğumuz zaman Sinan Bey yaşanan son iki seçim gelişmesiyle birlikte Amerikan siyasetinde İsrail etkisinin azaldığını ve
00:46:13Amerika Birleşik Devletleri'nin artık duruma daha geniş perspektifte bakmaya başladığını söylememiz doğru olur mu?
00:46:18Evet doğru olur. Bununla birlikte bütün cumhuriyetçiler Donald Trump ve Pete Exit gibi düşünmüyorlardı veya Steve Bitcoff'un görüşlerine sahip
00:46:30değillerdi.
00:46:30Haliyle bu cumhuriyetçiler içerisinde bir tür İsrail'i sorgulayan kırılmanın ana hattını da J.D. Vance kendi etrafında toplamayı becerdi.
00:46:39Burada hem bir görüş ayrılığı var aynı zamanda bütün yumurtaları tek sepete koymayan bir dual siyaset var.
00:46:47Yani Trump bundan çok rahatsız değildi.
00:46:49Yani Pete Exit gibi bir bloğun kendi etrafında savaş taraftarı olduğu ve Netanyahu ile kendi arasında bir köprü kurmuş olduğu
00:46:57bir ana hatt.
00:46:58Bir de J.D. Vance'in ve onun kendi seçim danışmanları ve ekonomi danışmanlarının temsil etmiş olduğu müzakereye daha meyilli
00:47:06bir hat.
00:47:07Zaten hatırlayacaksınız İslam Abad görüşmelerinde ABD'yi J.D. Vance temsil ediyordu.
00:47:12Burada bir büyük pozisyon değişikliği yok Erhan Bey.
00:47:15Yani bu cumhuriyetçilerin kendi aralarındaki doğal siyasetin de bir yansıması olarak görülebilir.
00:47:20Ve aynı zamanda seçmenin çok açık bir cevap vermiş olması İran savaşının ve Hürnüz krizinin ABD ekonomisinin de meydana getirmiş
00:47:30olduğu büyük dalgalanma Trump'ın ve bütün cumhuriyetçilerin tarihi bir kayıp elde etmesine, tarihi bir kayıpla karşı karşıya kalmasına imkan
00:47:38tanıdı.
00:47:39Haliyle cumhuriyetçiler de bir eksen değişikliği içerisinde girecekler.
00:47:43Bu tabidir.
00:47:44Aynı zamanda kuvvetle muhtemel Ayzenkut'un hem birkaç sol parti lideriyle hem merkez sahiyle ve özellikle Ram gibi ve bağımsız
00:47:56Filistinli Arap milletvekilleriyle kurabileceği daha geniş tabanlı ve hem Gazze Barış Planı'nı öncelikleyen hem de İran'la müzakerelere daha
00:48:05sıcak bakan.
00:48:06Yani Netanyahu'nun kurduğu aşırı sabülü o göre İran müzakerelerini destekleyen ve bir buçuk iki yıl sonra ABD'deki demokrat başkanına
00:48:15kendi aralarındaki uyumu geliştirmiş.
00:48:19Şimdiden bunun planlanmış olduğu yeni bir denklem söz konusu.
00:48:22Haliyle cumhuriyetçiler iki yıl sonraki seçimlerde daha büyük bir hezimette karşı karşıya kalmamak.
00:48:28Kongre ve senato bünyesinde daha büyük bir hezimette karşı karşıya kalmamak ve eyaletlerinde kaybetmiş oldukları prestiji kısmen onarabilmek için ifade
00:48:38ettiğim gibi hem Trump üzerinden bir başarı hikayesini inşa etmek hem de Trump'ın savaş politikalarını bir adım geriye alan
00:48:46ve J.D. Vance ve yeni cumhuriyetçi aktörleri seçmenle buluşturabilecek olan yeni bir müdafaa etmiş olacaklar.
00:48:53O bakımdan ben cumhuriyetçilerin ve ABD'nin bu yönüyle müzakere denemesine yakın oldukları kanaatindeyim.
00:49:00Her müzakere barış sonucu getirmeyebilir.
00:49:03Her müzakere Hürmüz'de ve İran savaş söz konusu olduğunda bölgesel bir barışın önünü açmayabilir.
00:49:09Çünkü hala İran kendi varlığını, kendi devlet sistematiğini, askeri organizasyonunu devlet ve halk arasında bir dış tehdide karşı iç uyumunu
00:49:20muhafaza eder pozisyonda.
00:49:21Yani Ayzenkot'un kuracağı bir hükümet dahi İran'ı tehdit olarak görmeye devam edecek.
00:49:27Haliyle savaş kesinlikle bitmiş demek değildir bu.
00:49:30Ama müzakere arayışı bundan bir ay öncesine göre, 3 Kasım'dan daha öncesine göre daha kuvvetli olarak gelişecek.
00:49:38Ve bunu çok köklü bir cumhuriyetçi politika değişikliği, bir dil değişikliği, bir üstlük değişikliği olarak tarif etmek gerekiyor.
00:49:45Ama zaten ben savaşın ilk gününden itibaren G.D. Vance'in cumhuriyetçiler içerisinde bu misyonu tabi olarak üstlendikleri kanaatini taşıyorum.
00:49:54Yani G.D. Vance, Appasarakçı'ya yazdığı mektupta veyahut da Muhammed Bakır Kalibaf'a yani müzakereci, müzahiri karşısındaki dengine yazmış
00:50:05olduğu mektupta daha fazla güven telkin eden bir şahsiyettir.
00:50:08Bunu Amerikan politikasının ön plana çıkarttığı kanaatini taşıyorum ve yine Kalibaf ve G.D. Vance arasında İslamabad'da, belki de Cenevre'de
00:50:17yeni bir müzakere dinamiğini zaman içerisinde görebiliriz.
00:50:21Ve bu da kolay kolay manipüle edilmeyecek.
00:50:24Biliyorsunuz İslamabad'da ve İsviçre'deki görüşmeler 24 saat dahi sürmedi.
00:50:30Yani G.D. Vance'in Kalibaf'la ve Arakçı'yla el sıkışması ve bir masaya oturmasına Trump yönetimi ve P
00:50:37.K. Exit ve Netanyahu gibi ana unsurlar müsaade etmemişlerdi.
00:50:42İran'ın bir yönüyle şartlarla da olsa gelmiş olduğu masa İsrail ve ABD eliyle manipüle edilmişti, ortadan kaldırılmıştı.
00:50:50Bugün aynı şartlar söz konusu değil.
00:50:52Hem General Hürmüz, yani Hürmüz'ün kapatılmış olduğu bu jeopolitik mektem, hem de İsrail ve ABD seçimleri bir yönüyle artık
00:51:01müzakereyi zorunlu kılıyor.
00:51:03Ve gözle görülmeyen bir İran etkisi, İran'ın bir yönüyle ayakta kalmış olması İsrail ve ABD tarafından da kabul görecek.
00:51:12Bu yönüyle Eisenkot ve demokratlar arasında da tabii bir ilişki doğacaktır Erhan Bey.
00:51:17Evet Hasan Oktay, burada İsrail etkisinin kırıldığını kabul ediyor musunuz?
00:51:24Yani böyle bir yorum yapmak için erken mi?
00:51:26Netanyahu başbakanken iki savaşta da, 12 gün savaşında da, sonraki savaşta da Beyaz Saray'a gitmiş, planları masaya yaymış, Amerikan
00:51:39başkanını ikna etmiş ve sonrasında saldırılar başlamıştı.
00:51:43Artık ABD yönetiminde bu tip baskılarla İsrail'in istediğini elde etmesi mümkün olabilir mi sizce?
00:51:52Evet, siz de ifade ettiniz.
00:51:54Netanyahu gerçekten Trump'ı ve Amerika'yı bu savaşa ikna etti.
00:51:58Ama Trump gördü ki bu savaş devam ederse Amerika'nın hegemen gücü ortadan kalkacak.
00:52:04Onun için zaman zaman Netanyahu ile fikir aylıkları olduğunu, yapmış olduğu basın toplantılarının satralarını da ifade etti.
00:52:13Biz de oradan hareketle bu seçimlerde Netanyahu'nun kurban verileceğini ve Amerika'nın Netanyahu'yu desteklemeyeceğini ifade etmiştik ve Orta
00:52:21Doğu'da barışın tesis edebilmesi, barış anlaşmasının oluşabilmesi için Alamene'ye karşılık da Netanyahu'nun tasfiye edilmesi gerektiğini her fırsatta ifade
00:52:31ettik.
00:52:32Şimdi sizin sorunuza gelirsek ben bu teorimi daha sağlıklı bir zeminde değerlendirildiğinde gerçekten İsrail'inden normalleşmesi, Orta Doğu'da barışın tesis
00:52:43edebilmesi adına Netanyahu'nun artık hükümetten çekilmesi,
00:52:48Goti'nin bu hükümeti kurarak artık radikallerle veyahut da Arap milletvekilleriyle bir araya gelerek hükümeti kurarak Netanyahu'yu tasfiye edip
00:52:56İsrail halkını da rahatlatmak gerekir.
00:52:59Zira İsrail halkı eğer savaşın devamından yana olsaydı Netanyahu daha fazla kendi bloğunun en azından 62-63 milletvekili alarak iktidarın
00:53:11devam ettirebilirdi.
00:53:12Şu anda Netanyahu ayak oyunlarıyla iktidarda kalma düşmüş olmasına rağmen iktidarda kalmayı uzatmaya çalışırsa bu da İsrail halkı için çok
00:53:22sağlıklı sonuçlar vermez.
00:53:23Onun için Ajenkot ve görüşmelerini hızlı bir şekilde sürdürüp bir an önce hükümeti kuracak sayıya ulaşması lazım.
00:53:34Çünkü İran'ı da bu konuda ikna etmek adına Netanyahu'nun gitmesi, devre dışı kalması son derece önemli.
00:53:41Ve Orta Doğu'da gerçekten bu tedirginliklerin, bu çatışmaların, bu savaş riskinin ortada olmasının müsebbetlerinden birinin Netanyahu olduğu açık ve net
00:53:52bir şekilde ortaya çıkmış durumda.
00:53:54Böyle olunca da İsrail halkı Netanyahu'yu tasfiye etti.
00:53:58Orta Doğu'da yeni arayışlar içerisinde Netanyahu'ya yer yok.
00:54:02Ama bu arada İran'ın da radikal unsurlarında kendilerini törpüleyerek ya merkezi orduya dahil olmaları veyahut da Moskova'ya giderek
00:54:10orada sürgünde belki devrim muhafızları gibi bir klikye dönüşebilir.
00:54:17Ama İran bölünmeden, parçalanmadan varlığını sürdürecek gibi gözükmekte.
00:54:21Kısa zamanda barış gelecek. Bu noktada da Mekke Anlaşması'na daha büyük bir anlam yüklememiz lazım.
00:54:27Hasan Hatta'ya araya girmek istiyorum. Çünkü bir ara vereceğiz çok kısa. Dönüşte devam edeceğiz kısa bir ara efendim.
00:54:45Tekrar birlikte izleyenler, konuklarımızla birlikte ABD İran Savaşı'nda müzakere masasının kurulup kurulmayacağını, ABD'nin İran'a saldırıp saldırmayacağını konuşuyoruz.
00:54:57Hasan Oktay sözünüzü kestik ara için. Tabi burada ABD İran, İsrail Savaşı demek daha doğru olur.
00:55:06İsrail de çok önemli bir faktör ve seçim sonrasında İsrail'in stratejisinin ne olacağı da çok önemli.
00:55:12Sözünüz yarım kaldı. Lütfen devam edin buyurun.
00:55:14Evet Netanyahu devre dışı kalıp yeni hükümet kurulduğunda yeni hükümeti kim kurarsa kursun, Netanyahu'nun yapmış olduğu hataları yapmayacak ve
00:55:24İsrail halkının Netanyahu'nun bu savaş atmosferinde, İsrail halkının psikolojisini darmadağın etmesine göstermiş olduğu kırmızı kartı göz önünde bulundurarak daha
00:55:35temkinli ve daha barışçı bir havaya bürünecek.
00:55:38İranlı yetkililer de devrim muhafızlarını korumakla mükellef oldukları, rehberini koruyamadıkları için bunun intikamını almakla ilgili harekete geçtikleri için savaş bu
00:55:49kadar uzadı.
00:55:50Buna karşılık Netanyahu tasfiye olduğu için devrim bir nevi gönüllerinin soğuması sağlanacak Netanyahu sonrası.
00:55:58Ve İran'da yeni bir savaş dönemi değil yeni bir barış döneminin başladığını söylememiz mümkün bu bağlamda özellikle seçimle iktidara gelen
00:56:08Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı ve Dışişleri Bakanı'nın oluşturacağı sivil bürokrasinin İran'da daha fazla ön plana çıkarak savaşı sürdürmeye çalışan devrim
00:56:17muhafızlarının da ya merkezi hükümete dahil olmaları, onların emrine girebilmeleri,
00:56:23yani bir nevi askeri vesayeti bırakıp sivil iktidarın İran'da hakim olmasının önü açılarak Amerika'yla barış tesli edebilir.
00:56:31Bu İran anayasasında büyük şeytanla barış olmaz anlayışında bir şekilde kenara bırakmak lazım.
00:56:38Zira şu anda İran her geçen gün daha büyük bir kaosla karşı karşıya.
00:56:42Her ne kadar biz İran'ın bölünmeden parçalanmadan devlet yapısının devam etmesi ve sivil bürokrasinin yani seçilmiş Cumhurbaşkanı'nın hakim
00:56:51olmasını isteyerek İran'da bir istikrar sağlanmasını ifade ediyorsak da
00:56:57ama devrim muhafızları şu anda ciddi anlamda bir İran'ı zor bir cendereye sıkıştırmaya çalışmakta.
00:57:02Bu da İran'ın geleceği açısından iyi değil.
00:57:05Bu bağlamda Türkiye özellikle diplomasi harekete geçirerek Mekke anlaşmasının da etkinliğini artırıp Orta Doğu'da barışı tesis etmekle ilgili ciddi bir
00:57:14imkan söz konusu.
00:57:15Burada Netanyahu Trump'un da baskılarıyla başbakanlık konusundaki ısrarını veyahut da İsrail'i seçime götürmeyi bir kenara bırakması lazım.
00:57:25Yeni hükümete alan oluşturması lazım.
00:57:27İran, Irak, Suriye, Lübnan, İsrail'le sistem değişikliği olacak ve özellikle Mekke mutabakattan dolayı da artık Arap prenslikleri de yeni
00:57:37bir sistemle karşı karşıya kalacaklar.
00:57:39Evet Sinan Bey, İsrail'de Aizinkot'a görev verildi resmi olarak 28 günü var ve aslında Herzog'un geçtiğimiz hafta içinde
00:57:49seçilen milletvekilleriyle yaptığı görüşmede
00:57:5267 vekilin başbakanlık görevini Aizinkot'a vermesi yönünde telkinde bulunduğunu 48, düzeltelim 46 vekilinde Netanyahu'ya bu görevi vermesi gerektiği
00:58:02yönünde telkinde bulunduğunu söylememiz gerekiyor.
00:58:05Bu durumda aslında Aizinkot'un hükümet kurabilmek için yeterli desteği alması çok zor görünmüyor.
00:58:12Burada Aizinkot'un hükümeti kurması, başbakanlık görevini alması İsrail'in İran politikasında keskin bir değişikliğe neden olabilir mi sizce?
00:58:23Evet ben biraz önce ifade etmeye çalıştım.
00:58:26İran'ın Aizinkot hükümeti için de yani İsrail devleti için bir tehdit üretmesi mümkün.
00:58:33Yani bu tehdit ortadan kalkmıyor.
00:58:34Aizinkot başbakan olsa bile yani Netanyahu'nun biraz daha merkez sahanda yer alabilecek olan eski bir asker, eski bir genelkurmay
00:58:43başkanı.
00:58:44O da bir yönüyle siyonizmin temel prensiplerine sadık inanmış birisi ve Gazze mücadelesi söz konusu olduğunda ailevi yakınlarını kaybetmiş olan
00:58:54bir isim.
00:58:54Fakat birkaç sol parti liderinin de koalisyon içerisinde yer alıyor olması ve hem İran'la anlaşmayı hükümet protokolünün bir zımni
00:59:04maddesi olarak adık olmamış maddesi olarak ön plana çıkartabilecek olan bu 19 Arak milletvekilinin temel tesiriyle İran ve Gazze politikasında
00:59:14mecburi bir yumuşamaya gidecek Erhan Bey.
00:59:17Bu ABD ile uyum için geçerli ve savaşın sürdürülebilir olması mümkün değil.
00:59:23Yani eğer İbrahim anlaşmalarının yenilenmesi isteniyorsa, Orta Doğu'da uzun vade içerisinde kalkınma yolu sürecine, dinamiğine İsrail katkı sağlamak istiyorsa,
00:59:35kendi toprak bütünlüğünü ve barışını temin etmek istiyorsa hem İran'la hem de körfezle uyumlu yeni bir zemin meydana getirmiş
00:59:42olacaklar.
00:59:42Bu İsrail için kayıp anlamına gelmiyor.
00:59:45Yani zaten Ayzenkot seçim kampanyası sırasında Türkiye ile yükseltilen gerilimin manasız olduğunu ifade etti ve Türkiye ile normalleşme sinyallerini verdi.
00:59:56Haliyle Netanyahu'nun politikasından önemli bir geri dönüş beklentisi var.
01:00:00Bu anlamıyla İsrail sağında da önemli bir zihinsel dönüşüm söz konusu.
01:00:05Çünkü İsrail hem güvenlik tehdidi üreten bir savaşın ortasına Netanyahu tarafından ve aşırı sağ tarafından sürüklendi.
01:00:12Hem de İsrail'in önemli ekonomik kayıpları var.
01:00:15Yani bakın Gazze savaşı öncesinde, Gazze operasyonları öncesinde, katliamı öncesinde Türkiye ile normalleşebilecek olan bir İsrail'den bahsediliyordu.
01:00:24Yani masaya oturması muhtemel bir İsrail'den bahsediliyordu.
01:00:28Başında Lübnan'da ve Suriye'de büyük güvenlik problemleri olmayan bir İsrail söz konusuydu.
01:00:34Bir tür Husi tehditini yeniden üretmiş olan bir İsrail yoktu.
01:00:38Haliyle bence anlaşmalara ve normalleşmeye geri dönmek daha mümkün.
01:00:43Haliyle İsrail'in toplumsal şartları da bunu mecbur bıraktı.
01:00:48Aynı zamanda İsrail, Avrupa Birliği'nin pek çok ülkesiyle önemli ilişkileri olan bir ülke Erhan Bey.
01:00:55Onların da kamuoylarındaki büyük değişim ve aynı zamanda İsrail'den kaynaklı Orta Doğu tehdidi ve Kızıldeniz'deki ve Akdeniz'deki temel problemlerin Avrupa
01:01:06ekonomilerini alt üst etmiş olması.
01:01:08Aynı zamanda İsrail'in Rusya ile yürütmüş olduğu temel ilişkiler bağlamında, Rusya'nın ve Çin'in de Hülmüz Boğazı'nın
01:01:15açılması ve İsrail'e bu konuda vermiş oldukları telkinler istikametinde de önemli bir politika değişikliğini ben elzem görüyorum.
01:01:21Aysenkot'un hükümeti kurması durumunda yani 28 artı 12 günden bahsediyorlar.
01:01:28Ben bunu 1-2 hafta içerisinde kurabileceği kanaatine taşıyorum.
01:01:31Yani önünde 40 günlük bir zaman dilimi var ama çok uzun sürmeyecektir.
01:01:36Çünkü Arap partilerinin Herzog'a bir mektup yollayarak güven vermiş olmaları ve sol siyasi hareketlerinde mektuplarını yollamış olması bu konuda
01:01:45aralarında bir hükümet protokolü anlaşması olduğunu,
01:01:49gayri resmi bir anlaşma olduğunu da ifade ediyor.
01:01:52O bakımdan ben biraz önce de ifade ettim size.
01:01:55Demokratlarla Aysenkot arasında artık yeni bir köklü kurulacak ve bu anlamıyla büyük bir ABD-İsrail politik dönüşümüne rastlayacağız.
01:02:04Çok teşekkür ediyoruz Sinan Demirtürk ve Hasan Oktay yayına katkılarınızdan dolayı.
01:02:11Değerli izleyenler ABD, İran Savaşı'nda yaşanan son gelişmeleri ve savaşın gidişatını, barış umutlarını konuştuk noktalıyoruz.
01:02:20İyi geceler.