00:00Tarih Sayfası
00:08Itri
00:14Itri, dinsel muziğe yepyeni bir hava getirmiştir.
00:18Dinsel yapıtları, cami ve tekke müziği örnekleri olarak ikiye ayrılır.
00:23Teravih namazı sırasında makam değiştirme kuralı ile
00:26camilerde müezzinlerin uyguladıkları çeşitli kuralların Itri tarafından konulduğu söylenir.
00:32Bayram namazlarında okunan Segah Kurban Bayramı Tekbiri,
00:35Kutsal Emanetlerin Ziyareti sırasında okunan Segah Selatü Ümmiye,
00:40Maye Cuma Selavatı, Dilke Şavayran Gece Selatı,
00:44300 yıldır etkilerinden hiçbir şey yitirmemiş yapıtlardır.
00:47Özellikle ilk ikisi çok kısa birer cümle içinde yarattıkları etkinin yoğunluğu bakımından
00:53Türk müziğinde benzersiz bir sanat gücü taşırlar.
00:56Mevlevi hanelerde, sema törenlerinde ayinden önce okunan Ras Naat-ı Peygamber,
01:03Itri'nin Mevlevi müziğine en kalıcı katkısıdır.
01:06Güftesi Mevlana'nın bir şiirinden alınan yapıtta,
01:09güfti ile beste yetkin bir biçimde bütünleştirilmiştir.
01:13Bu naatın bestelenmesinden sonra,
01:16Mevlevi hanelerdeki her sema töreninde okunması bir gelenek haline gelmiştir.
01:20Segah Ayini ise bu türün ilk güçlü örneklerinden biridir.
01:25Günümüze ulaşan yapıtların çoğunda mistik bir hava vardır.
01:29Bu yönü bir ölçüde Mevlevi olmasına bağlanabilir.
01:32Seçtiği formlar için en uygun anlatımı bulan Itri,
01:36cami müziği olarak bestelediklerinde derin bir dindarlık duygusunu,
01:40Mevlevi müziği yapıtlarında tasavvufi bir içe dönüş heyecanını dile getirmiş,
01:45din dışı yapıtlarında ise yoğun müzik cümleleri arasında beliren düşünceli ve düşündürücü bir tavrı benimsemiştir.
01:52Sanatı değerlendirilirken,
01:54üslubun niteliği ile yapıtlarındaki teknik özellikler birbirine bağlı iki düzey olarak ortaya çıkar.
02:00Itri'nin müziği,
02:0117. yüzyılda henüz oluşum aşamaları içindeki bir müzik üslubunda,
02:06klasik diye nitelendirilebilecek özellikler taşır.
02:08Kişisel duygu ve düşüncelerini dile getirmediği, bütünüyle kendine özgü, kişilikli bir anlatım yaratabilmiştir.
02:16Müziğin dengeli, oturmuş bir yapısı vardır.
02:19Yapıtlarının en dokunaklı bölümlerinde bile duygusallıktan, abartmadan, yereksiz süslemelerden kaçınmıştır.
02:26Cümleleri açık seçik ve berraktır.
02:29Yapıtlarının, ezgi yapısındaki özellikler ise sanatın ancak teknik bir inceleme çerçevesinde değerlendirilebilecek başka bir yönüdür.
02:37Hiçbir bestesinde alışagelmiş ezgi örneklerine rastlanmaz.
02:41Belli bir makamdaki yapıtı, başka bir bestecinin aynı makamdan bir yapıtıyla karşılaştırıldığında,
02:47o makamı çok farklı buluşlar, taklit edilmeyen, benzersiz deyişlerle işlendiği görülür.
02:53Bir makama bağlı müzik cümlelerini, sadece komşu perdelerden yararlanarak geliştirme kolaycılığından kaçınmış,
03:00en uzak perdelere dek uzanarak, zor olanı gerçekleştirmeyi yeylemiştir.
03:04Böylece ezgilerini dar bir ses alanı içinde kalmaktan kurtarmıştır.
03:09Onun müziği, bu bakımdan makam ve geçki zenginliği taşır.
03:13Bu zenginlik, kullandığı usuller içinde geçerlidir.
03:16Notasıyla günümüze ulaşamamış parçalarının güfteleriyle usullerini veren eski kaynaklarda,
03:22çok ender kullanılmış usullerde bile yapıt bestelediği görülmüştür.
03:25Itır'ı, Şeyhülislam Esat Efendi'nin belirttiğine göre,
03:29bine aşkın beste yapmış olan çok verimli bir bestecidir.
03:32Bunların bir çoğunluğu unutulmuş ya da kaybolmuştur.
03:36Bugün ancak kırk dolayında yapıtı bilinmektedir.
03:39Günümüze kalan pek az yapıtıyla bile,
03:41bugün de klasik Türk müziğinin en başta gelen birkaç ustasından biri kabul edilmesi,
03:46sanatındaki olağanüstü özelliklerin bir sonucudur.
04:18Altyazı M.K.
04:41Altyazı M.K.
05:18Altyazı M.K.
05:33Altyazı M.K.
