- 46 dakika önce
Yemendeki çatışmalar bölgeye yayılır mı? Husiler petrol fiyatlarını nasıl silah olarak kullanıyor? Trump neden Husilerin zamanlamasını eleştirdi? Suudi Arabistan savaşta destek mi arıyor? Mekke İttifakı'na göre Türkiye'nin sorumluluğu ne? Kanada-Türkiye arasında hangi gelişmeler yaşanacak? Kanada Başbakanı Carney, ABD ve Çin arasında nasıl bir denge siyaseti izliyor? Türkiye ve Kanada nasıl bir stratejik ortaklık kurabilir? Kanada'nın Avrupa Birliği ile görüşmeleri nasıl sonuçlanacak? Kanada modeli AB yolunda Türkiye'ye örnek olabilir mi? Fransa ve Hollanda'daki siber market saldırılarının arkasında kimler var? Ülkemizde olası siber saldırılara karşı hangi önlemler alınabilir? Cüneyt Özdemir 5N1K'da sordu; Uluslararası Güvenlik Uzmanı Dr. Abdullah Yasir Atalan, Beykoz Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Burak Küntay ve Siber Güvenlik Uzmanı Seyfullah Kılıç yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:04Sevgili seyirciler yeni bir 5N1 kamp programına hoş geldiniz.
00:08Bugün karşınıza 3 konuyla geleceğiz.
00:09İlk olarak Yemen'e bakalım.
00:11Yemen'de Suudi Arabistan Husilere saldırdı ve karşılığında da Husiler Riyad'ı vurdu.
00:16Riyad Havalimanı'ndaki görüntüler bu hafta korkunçtu.
00:19Mesele şu anda hala Yemen'de sıkışmış kalmış durumda.
00:23Ama olay ta Beyaz Saray'a kadar gitti.
00:26Bu hafta Serra Karaçam Trump'a Türkiye'yi Yemen'de destek için Suudi Arabistan'ın yanına çağıracak mısınız diye sordu.
00:34Trump bakın ne cevap verdi.
00:37O benim harika bir dostum bildiğiniz gibi ve bunu yapabilirim.
00:41Türkiye Cumhurbaşkanı'na büyük saygı duyuyorum.
00:43Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın benim istediğimi yapacağını düşünüyorum.
00:47Ona büyük saygı duyuyorum.
00:49Tabi herkesin gözü kulağı Mekke anlaşmasında.
00:51Bir süre önce Mekke'de bir anlaşma imzalandı.
00:54Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye'ye ortak bir tavır almaya karar verdiler.
00:59Ve de dediler ki birimize saldıran hepimize saldırmış olacak.
01:02Şimdi Suudi Arabistan Yemen'de Husi'lerle savaşmaya başladı.
01:05Bu Mekke anlaşması geçerli olacak mı olmayacak mı?
01:09Herkes bunu merak ediyor.
01:10Asla bakarsanız bu anlaşma imzalandı ama henüz meclisten geçmiş değil.
01:14Meclis kararı olmadan Türkiye zaten hala hazırda buraya dahil olamıyor.
01:18Ancak daha önce Libya'da gördüğümüz gibi çeşitli hava araçlarıyla ya da SİHA'larla, İHA'larla şu anda Suudi Arabistan'a
01:27destek verebilir.
01:28Verir mi vermez mi?
01:29İsterseniz bunu Dr. Abdullah Yasir Atalan'a soralım.
01:32Ruslar arası güvenlik uzmanı.
01:34Abdullah Bey Yemen'de bu hafta gelişmeleri siz nasıl yorumluyorsunuz?
01:38Husi'lerin havalimanları ve petrol tesislerine hedef alması Suudi Arabistan'da nasıl yankılandı?
01:42Bu aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri'ndeki seçimleri bile etkiler mi? Nasıl etkiler?
01:49Teşekkür ediyorum.
01:51Şimdi Yemen iç savaşını kendi iç dinamikleriyle değerlendirmekte fayda var öncelikle.
01:56Kendi background'ıyla değerlendirmekte.
01:58En nihayetinde çok yorulmuş bir ülkeden bahsediyoruz.
02:02Çok taraflı bir savaş.
02:03Yaklaşık 10 senenin üzerinde bir süredir hadizatında bir savaş.
02:08Birkaç senedir daha durgunluk vardı fakat Temmuz ayı itibariyle tekrar biraz alevlendiğini görüyoruz.
02:14Karşılıklı çatışmaların özellikle Suudi Arabistan'ın da dahil olduğu çatışmaların devam ettiğini görüyoruz.
02:21Daha geçtiğimiz sene hadizatında özellikle Husi'lerin karşısındaki güney ayrımcı grupuyla Suudi Arabistan'ın desteklediği gruplar arasında bazı gerilimler yaşanmıştı.
02:36Fakat bu sene özellikle İran savaşı sonrasında savaşın Yemen'e taşma ihtimalini bekliyorduk kısmen ve bu az çok yaşanmış oldu.
02:46Şimdi bu savaşın bizatihi uluslararası fiyatlamalarla alakası olduğunu yahut işte Amerika'daki seçimlerle direkt alakası olduğunu söylemek zor.
02:57Kendi iç dinamikleri olan bir savaştan bahsediyoruz.
03:00Yemen'de hadizatındaki çok parçalı grupların, çatışan grupların herhangi bir politik zeminde birleşemediğini, herhangi bir politik çözüm konusunda da ilerleme olmadığını
03:11biliyoruz.
03:11Bu zaten en temel sebeplerden birisiydi.
03:14İkincisi uluslararası yardımların, insani yardımların çok azaldığını yani Yemen'deki insani dramın da ciddi anlamda arttığı bir dönem.
03:22Bu yüzden çatışan grupların daha agresif politikalarının olduğunu biliyoruz.
03:26Yemen'de Husilerin kontrol ettiğim Bab-ül Mendeb boğazı, aynı Hürmüz boğazı gibi kritik bir çok point dediğimiz alanlarda dar boğaz.
03:35Buralardan ciddi ticaret akışı var, buralardan ciddi petrol akışı var.
03:39Özellikle Hürmüz'deki akış durduktan sonra Bab-ül Mendeb üzerinden Suudi Arabistan'ın kısmı olarak petrollerini oradan ihraç ettiğini biliyoruz.
03:47Şimdi eğer olası bir şekilde İran savaşı Bab-ül Mendeb'e de taşıyabileceğini sinyallediğinde bu durumda Amerika'nın yani çatışan
03:55Amerika'nın ve İsrail'in özellikle eli biraz daha zayıflamış olacaktı İran karşısında.
04:00Bu İran'ın genel bir politikasıydı.
04:02Bütün bu sebepler aslında biraz üst üste gelerek bu zamanlamayı doğurdu.
04:07Geçtiğimiz hafta yaşananlar da aslında işte Husi'lerin Suudi Arabistan'daki petrol boru hattını vurması, Suudi Arabistan'ın sanadaki enerji kaynaklarını
04:19vurması, en sonunda işte havalimanının vurulması Riyad'da.
04:22Bütün bunlar aslında savaşın tekrar çok ciddi alevlendiğini gösteriyor.
04:26Suudi Arabistan'ın Husi'lerle tekrar çatıştığı bir şekilde çatıştığı bir döneme tekrar döndüğümüzü gösteriyor.
04:33Bütün bunları ben şöyle yorumlamak istiyorum.
04:37En nihayetinde burada zamanlama önemli.
04:40Yani uluslararası fiyatların artışı işte rent petrol fiyatının 100 dolarının üzerine çıkmasının vesaire etkisiyle beraber Husi'ler muhtemelen bu dönemde
04:48bu saldırıların özellikle Babülmen'de bir de oradaki petrol akışını da kesecek şekilde yaptığı saldırıların petrol fiyatlarında yukarı yönlü bir baskı
04:58oluşturacağını düşünüyor.
05:29Dolayısıyla ciddi anlamda etkilendi zaten bazı saldırıları uğradı ve sonrasında Hürmüz Boğazı'nda petrol akış edip durdu.
05:36Dolayısıyla petrol ihracatının bir kısmını Babülmen'de üzerinden işte Doğu Batı petrol boru hattı üzerinden bunları taşıyordu ve buranın da yaklaşık
05:45bir vurulmasıyla beraber Suudi Arabistan'da kendisini bir kıskac altında görüyor.
05:49Muhtemelen bu da savaşı şu anda biraz daha gerilimi artıran etkiler arasında.
05:54Fakat bu direkt bir Amerika'daki seçimleri etki ediyor mu diye soracak olursak dolaylı yönden etki ediyor olabilir.
06:01Çünkü Amerika'nın zaten Trump yönetiminin petrol fiyatlarını savaşın başından itibaren belli oranda tutma yönelik bir politikası olduğunu biliyoruz.
06:11Hatta çok geçtiğimiz hafta Rusya ve Ukrayna arasında bir enerji barışı ihtimali konuşuldu.
06:17Hatta şu anda belli aşamalar konuşuluyor.
06:20Çünkü dizel fiyatlarındaki ciddi artış Amerika'nın Rusya'dan en nihayetli dizel alma sözüyle sonuçlandı.
06:30Yani Amerika savaş karşı tarafta Rusya'yı aslında bir savaşın karşısında konumlandırmasına rağmen kendisinin petrol fiyatlarının artışıyla beraber dizel fiyatlarıyla
06:40alakalı olarak bu konuda şeye başlamış durumda.
06:43Yani fiyatları biraz daha dizginlemeye başlamış durumda.
06:45O yüzden bu Yemen saldırılarını da bu şekilde okuyor olması çok muhtemel.
06:50Ama aslında savaşın kendi dinamikleri ve bölgesel dinamiklerin ben daha etkili olduğunu düşünüyorum.
06:55Peki Türkiye'nin savaşa çekilme ihtimali var mı?
06:57Siz bunu gerçekçi buluyor musunuz?
06:59Yoksa soğukkanlığını koruyup bütün bu gelişmeleri uzaktan mı takip eder Türkiye?
07:02Evet şimdi az önce bahsettiğim şekliyle bakacak olursak Suudi Arabistan aslında bu özellikle Husi'ler tarafından açılan yeni cepheyle beraber
07:11hem İran hem Husi'ler tarafından ciddi anlamda bir kıskaca alınmış bir duygusu oluştu.
07:17Bundan dolayı zaten uzun bir süredir uluslararası anlaşmalarla Husi'ler üzerindeki baskıyı artırmaya çalışıyordu.
07:22Amerika ile Fransa ile bir takım güvenlik enerji güvenliği anlaşmaları var.
07:27En azından belli informal seviyede de olan başka anlaşmaları var.
07:31Bütün bu aktörler aslında Suudi Arabistan'ın yanında olduğunu bu enerji akışı konusunda enerji tesislerinin korunması konusunda Suudi Arabistan'ı
07:40Husi'lere karşı savunacaklarını ifade ediyorlar.
07:43Fakat hiçbir zaman bu destek Suudi Arabistan'ın tamamen arkasında bir şekilde Yemen'de asker gönderip işte orayı bombalama konusunda Husi
07:55'lere karşı saldırılar konusunda bu bütün aktörler biraz ince bir çizgide hareket ediyor.
08:01Bu aşamaya geçmemeye çalışıyor.
08:03Yani Suudi güvenliğini sağlamaya yönelik bazı yaklaşımlar var fakat bunu bir tık ileriye götürüp Husi'lerle direkt savaşa çevirmek istemiyor.
08:12Şimdi bu dönem itibariyle Suudi Arabistan aynı zamanda bu kendisine destek aradığı süreçte aslında kendisine bir de Mekke Anlaşması'nı
08:22bu şekilde konumlandırdı.
08:24Burada Pakistan ve Türkiye aslında bölgede Suudi Arabistan'ın şu anda acil güvenlik tehdidi altındaki Suudi Arabistan'ın yeni bir
08:32güvenlik sigortası olma ihtimali üzerinden Türkiye'nin de desteğini alamayacağını konuştu ve şu anda bu belli bir aşamaya geldi.
08:41Henüz Türkiye tarafında meclisten geçmemiş olsa da işte Mekke Anlaşması'na yönelik ciddi bir iradenin olduğu gözüküyor bir mutabakatta imzalandı.
08:50Şimdi bu bağlamda Suudi Arabistan'ın bir beklentisi olacaktır.
08:54Fakat Türkiye'de bence diğer aktörler gibi Yemen Savaşı'nın bizzatihi parçası olmak istemeyecektir.
09:00En nihayetinde kendisinin direkt bir sorunu değil.
09:04Aynı zamanda Türkiye bölgedeki bu savaşları kısmı olarak diplomatik yöntemle çözmeyi önceliyor.
09:10Yani savaşın parçası olmak yerine aktörleri bir araya masada bir araya getirmeye önceleyecektir.
09:16Fakat aynı şekilde bu anlaşmadan dolayı ortaya çıkan bir takım durumlar var.
09:20O da şu Suudi Arabistan'a yönelik bütün tehditlere karşı bu aktörlerin yani Pakistan'ın ve Türkiye'nin savunma tedariğinde
09:28bulunması gerekiyor.
09:28Bu yüzden benim tahminim Türkiye'nin bu savaşa dahil olmamakla beraber Suudi Arabistan desteği konusunda bölgeye lojistik, istihbari destekler,
09:37keza drone eğitimi, drone saldırıları konusunda bazı eğitimlerle destek olabileceğini düşünüyorum.
09:44Mümkün olduğunca minimum şekilde Husilere saldırı olacaktır.
09:50Fakat Suudi Arabistan'a karşı bir güvenlik kalkanında yeni bir katman sağlamak şeklinde Suudi Arabistan'a öyle bir destek verebileceğini
09:57düşünüyorum.
09:58O yüzden savaşın direkt parçası olma ihtimali şimdilik ben düşük görüyorum.
10:02Abdullah Bey çok çok teşekkür ederim.
10:03Sevgili seyirciler Mark Carney, Kanada Başbakanı önümüzdeki günlerde Türkiye'ye geliyor.
10:0821-24 Ekim tarihlerinde Türkiye'de olacak.
10:10Önce Avrupa Birliği'ne uğrayacak.
10:12Biliyorsunuz Avrupa Birliği ilginç bir açıklama yapmış.
10:14Ve son zamanlarda Trump döneminde Kanada ile ABD'nin gerilen ilişkilerinden sonra
10:20Kanada'yı Avrupa Birliği'ne fahri üye olarak almayı teklif etmişti.
10:24Önce gidecek bunu konuşacak sonra Türkiye'ye gelecek.
10:26Türkiye ile Kanada'nın 2025'teki ticaret hacmi 4.3 milyara ulaşmış durumda.
10:32Türkiye ihracatının 3.2 milyar dolarını Kanada'ya yapıyor.
10:37Oldukça yüksek bir rakam.
10:38Bu kadar uzakta bir ülkeye, bu kadar büyük ticaret hacmini inanın insan şaşırıyor.
10:43Ama Kanada'ya gittik daha önce hatırlarsanız halıcılarla konuşmuştuk mesela.
10:46Kanada'nın en büyük halıcısı Gaziantep'ten getiriyordu halıları.
10:50O yüzden çok da şaşırmıyorum ben.
10:51Prof. Dr. Burak Küntay, Beykoz Üniversitesi Rektörü şu anda yayınımızda.
10:57Burak Bey ne zamandır görüşmüyorduk? Hoş geldiniz ilk olarak.
11:00McCartney'in Türkiye'ye gelmesi önemli mi sizce?
11:02Neden önemli?
11:03Ve Türkiye-Kanada arasında yeni ticaret ortaklıkları olma ihtimali var mı?
11:07Hangi konularda olabilir?
11:08Şimdi bu iş çok aslında enteresan ve çok yönlü bir iş.
11:12Bir kere Karni gibi alıp bir yere koyacağız.
11:16Kanada'dan ziyade Karni diyeceğiz.
11:19İkincisi Kanada'nın mevcut Amerika ile olan ilişkilerini bir kenara koyacağız.
11:23Üç, Kanada'nın yeni açılımıyla Avrupa Birliği bir lasta konusunda.
11:27Türkiye'nin potansiyeli Avrupa Birliği ile olan diyaloğunu alıp üçüncü yere koyacağız.
11:32Hemen buradan şöyle gideyim.
11:33Karni sadece Kanada başbakanı olarak değil, tavır olarak da tarz olarak da Trump'ın Kanada üzerindeki bu yok yaptırımlar, yok
11:44Kanada'yı 51. eyalet yapacağız vs. söylemleriyle belli noktalarda hem de belli bir seviyenin altında düşünen çok ciddi anlamda mücadele
11:53veriyor.
11:53En çok da burada açık söyleyeyim, Alberta petrolünü kullanmak suretiyle Kanada'nın lehine olan ticari bazı malzemeleri kullanmak suretiyle oyunu
12:03güzel kurdu aslında.
12:04Ama en önemlilerinden bir tanesi Kanada ki yıllarca nafta bünyesinde Amerika'nın en önemli iki partnerinden biri Meksika ile birlikte.
12:12Hadi kardeşim görüşürüz deyip Çin'le ve Avrupa Birliği ile yani Çin'le demek Amerika'nın en büyük yaptırım uygulamayı
12:21planladığı bazen yaptığı ülke Çin'le ticaretimizi bambaşka bir boyuta getiriyoruz diye ikili anlaşma yapmaya mıydı?
12:29Avrupa Birliği ile farklı, imtiyazlı bir ortaklık durumuna gitti.
12:34Yani özetle Amerika'da Trump yönetimi Kanada'nın üstüne gittikçe Carney Amerika'ya ve Trump'a karşı bambaşka bir ticaret politikası
12:44geliştirdi.
12:45İşte bir Carney yüzünden, ikincisi Kanada'nın büyük potansiyeli çok önemli bir rol oynuyor ve tabii ki de Avrupa Birliği
12:54'nde o farklı ilerleme arzusu yüzünden tekrar söylüyorum o imtiyazlı ortaklık niyeti yüzünden Türkiye ile olacak bu ziyaret çok büyük
13:02önem arz ediyor.
13:03Çünkü Kanada dediğiniz ülke herhangi bir ülke değil, bir kere Grönland'ın yanında buzulların erimesi, küresel ısınma vesaire meseleleriyle birlikte
13:14birçok Kanada topraklarındaki aynı Grönland'da yaşadığımız gibi minerallerin açığa çıkmaya başladığı, çok enteresan bir ülke, coğrafya olarak çok büyük, küresel
13:25ısınmayla daha da büyümeye başlayan bir ülke doğal kaynakları.
13:29Ekonomik olarak çok önemli noktada. Dünyanın en büyük ekonomilerinden biri. Dolayısıyla Kanada ile Türkiye arasında eskiden hep Amerika üzerinden giden,
13:39bu arada bizim ciddi ticaret hacmimizde var apayrı bir şey ama
13:42Kanada ile Türkiye arasında direkt kurulacak bir diyalog aslında ikisinin Avrupa Birliği'nin geleceğine de etkisi bambaşka bir noktaya getirir.
13:50Dolayısıyla ben bu ziyareti çok daha taze ama geleceğe dönük hiç ummadığımız, ummadığımız, kimsenin de ummadığı ortak bazı yerlere dahlede
14:02kapı açabilecek ihtimaller doğuracağını düşünüyorum.
14:06Çok izlemek lazım.
14:07Şimdi bu Kanada'nın Avrupa Birliği'ne esnek üyelik meselesine nasıl bakıyorsunuz Burak Bey? Sizce gerçekten böyle bir şey hayata
14:15geçer mi?
14:16Avrupa Birliği de yepyeni açılımlar içinde bu arada onu görüyoruz hani o yüzden merak ediyorum.
14:20AB'ye biz hayatımız boyunca, benim jenerasyonum hele Türkiye'de, işte AB üyeliği, tam üyelik vesaire bunlar üzerinden bir hayat yaşadık.
14:31AB'ye üye olacağız. Gökten Euro'lar, o zaman Mark'tı. Mark'lar, işte Liretler, Euro'lar yağacak diye düşündürdü.
14:40Fakat yıllar içinde en büyük de bu arada imtiyazlı ortak benim kanaatimce AB üyesi olmakla beraber İngiltere'ydi.
14:48Yani vizesi Schengen'e dahil etmedi, kendi vizesini korudu. Parasını bozmadı.
14:54Ticaret olarak belli noktalarda kendi imtiyazlarını korudu. Buna rağmen çıktı.
15:00Yani en korunaklı AB üyesi İngiltere olmasına rağmen çıktı.
15:05Çünkü açık söyleyeyim, Masterich Anlaşması'ndan beri, 1990'lardan beri Avrupa Birliği o kömür-çelik anlaşmalarındaki,
15:172. Dünya Harbi'nden sonraki Avrupa topluluğu, Avrupa ekonomik topluluğu hızını,
15:22Avrupa Birliği olduktan sonra gerek bir ordu, gerek bir ortak siyasi karar alma mekanizması gibi hareket edemedi.
15:30Bunu bir Irak Savaşı'nda gördük birincide. Ondan sonra işte 11 Eylül saldırılarının akabinde bir dış politika geliştiremedi.
15:37Şimdi bunları neden anlatıyorum? Şu yüzden anlatıyorum.
15:39Avrupa Birliği'yle ticaret güzel. Artık ülkeler buna farkına varmaya başladı.
15:45Avrupa Birliği'yle gezmek güzel. Avrupa Birliği'nde seyahat etmek, ticaret yapmak, okumak güzel.
15:52Ama Avrupa Birliği üyesi olmak acaba demeye başladılar.
15:58İşte o yüzden Kanada gibi bir ülke tam da Amerika'nın transatlantik liderliğini,
16:04Trump döneminde elinin tersiyle itmeye başladığı transatlantik derken,
16:08bunun için hem NATO'yu katıyorum, hem Avrupa Birliği hamiliğini katıyorum,
16:12hem Dünya Ticaret Örgütü hamiliğini katılıyorum, hem de Sağlık Örgütü hamiliğini katıyorum.
16:17Bütün buralardan çekilmeye başlarken ister istemez Kanada ben senden ayrı bir yoldayım deyip
16:25imtiyazlı bir ortaklık yoluna İngiltere gibi olmasa da gidebilir.
16:29İşte tam bu bahsettiğimiz aşamada Avrupa Birliği'nin de belki geleceğini yeniden dizayn etmek.
16:35Daha farklı, daha güçlü, daha askeri, daha kollektif bir yapıya bürünebilmesi için
16:42belki aynı şeyi Türkiye için de, Kanada ile birlikte Türkiye için de düşünülebilir bir süreçten bahsediyor olabiliriz.
16:49Dolayısıyla ben burada Kanada'nın Avrupa Birliği ile planladığı bu diyaloğu sadece Kanada olarak değil,
16:56çok güzel bir örnek olarak Türkiye için de ele alıyorum.
16:59Tabii Türkiye ile Kanada'yı aynı kefeye koyamayız.
17:01Göç meselesi vesaire gibi bizde ekstra bazı yükler görüyor Avrupa Birliği ama
17:07bir o kadar da gerek askeri mekanizma, askeri güç, belli noktalarda nüfus gençliği,
17:14yani bugün o nüfusun Avrupa'ya rahatça yayılır meselesi aslında iş gücü noktasında
17:20yavaş yavaş farklı bir cazibe merkezine dönüşmeye başlıyor.
17:24O yüzden Kanada'nın imtiyazlı ortaklığı sadece Kanada bağlamında değil,
17:28Türkiye için de bu görüşmenin de akabinde çok enteresan yerlere bizleri götürebilir.
17:33Burak Bey çok çok teşekkür ederim.
17:35Sevgili seyirciler günümüzün savaşları artık sadece topla, tüfekle, SİHA ile, F-35'lerle, F-16'larla olmuyor.
17:42Siber saldırılarla da bir ülkeye çok büyük zarar verebiliyorsunuz.
17:45Bunun son örneğini Hollanda ve Fransa'da yaşadık.
17:48Yüzlerce marketin buzdolaplarına saldırdılar.
17:51Buzdolaplarının bir anlamda internetten şifrelerini ele geçirdiler
17:56ve sıfır derece olan buzdolaplarını 50 dereceye yükselttiler bir gece.
18:01Yüzlerce markette binlerce ürün çöpe gitti.
18:05Çok ilginç bir saldırı.
18:06Ben hayatımda ilk kez böyle bir siber saldırı gördüm, duydum.
18:10Seyfullah Kılıç ile konuşalım istiyorum.
18:11Seyfullah Bey, şimdi siz bir siber güvenlik uzmanı olarak daha önce böyle bir şey duymuş muydunuz?
18:16Bu saldırı neden önemli sizce?
18:18Neyin habercisi?
18:19Bu siber güvenlik camiasında IoT, OT dediğimiz siber saldırı tekniklerine giriyor.
18:25Son 10 yılda hatta son 15 yılda uluslararası çapta çok büyük siber güvenlik vakaları gördük biz bunun gibi.
18:31Ama bu tip gıda güvenliğini etkileyebilecek bir saldırı ilk defa denemleyebiliyoruz diyebilirim.
18:38Soğutma sistemlerine siber saldırı diye nitelendirildi bu saldırı.
18:4211-12 Ekim 2026 tarihlerinde oldu.
18:45Olay aslında şöyle özetleyebiliriz.
18:48Fransa'da 300'den fazla mağaza etkilendi.
18:51Fransa'da toplam 15 bin süpermarket var bu arada.
18:54Yüzdesi olarak ciddi bir rakama değiniyor diyebiliriz bu saldırı.
18:59Aslında saldırı şöyle oldu.
19:01Çok basit olarak özetlersek.
19:03Soğutma sistemlerindeki dereceler uzaktan bir kontrol cihazlarıyla yönetilebiliyor.
19:10Bu cihazlar da internete bağlı olduğu için saldırganlar da bu kontrol cihazlarını hackleyerek soğutma sistemlerini defrost yaptılar.
19:18Yani sıcaklıkları eksi değil artı 20, 50, 40 veya 80 derecelere çıkartıp soğutma def sıcaklıklarını değiştirdiler.
19:266 saat gibi gece boyunca kesintisiz etki yaparak bütün gıda sistemlerini bozdu bu sıcaklıkla oynamalar diyebilirim.
19:35Aslında etkilenen ülkeler başta Fransa görüldü.
19:37Daha sonra İspanya, Portekiz, Polonya, Almanya, Belçika, Hollanda gibi diğer Avrupa ülkelerinde de görüldü.
19:43Ama Hollanda ve Belçika'lı araştırmacılar bu diğer Avrupa ülkelerindeki görünen etkinin Hollanda yetkilileriyle bağlantı olduğunu söylemediler.
19:54Yani diğer Avrupa ülkelerindeki etkiler Fransa'daki etkile bağlantılı olduğunu söylemediler.
20:02Etkilenen zincirler aslında şu.
20:04Dünya cünlü market zincirleri var.
20:06Fiziksel olarak sabotaj görüyoruz biz burada.
20:10OT dediğimiz teknoloji dünyasında sıklıkla kullanan operasyonel teknoloji saldırısı diyebileceğimiz bir saldırı tipi var.
20:17Fidye talebi veya veri çalma niteliği yok.
20:19Yani öyle bir iddiada bulunulmadı.
20:21Yine sorumluluk veya saldırgan kimliği bilinmiyor.
20:24Şu ana kadar araştırmalarımız herhangi bir arka planında bir şirket, ülke veya bir hacker grubunun olduğu görülmedi.
20:31Ne yapmalıyız derseniz aslında tabii içinde Türkiye'de bir risk barındırılabiliyor.
20:36Çünkü bazı markalar Türkiye'de de marketlerde, soğuk hava depolarında, hastanelerde özellikle ve veri merkezlerinde de bu tarz markalar kullandığını biz
20:44gördük biliyoruz.
20:45Yine izolasyon şart ve envanterlerdeki bu cihazların güvenlik zafiyetlerinin kontrolleri ve varsa yazılım güncellemelerinin acilen yapılmasını öneriyoruz biz.
20:55Ne yapmamız lazım derseniz sürekli izleyip bu tarz gıda güvenliği prosedürlerine ve bu tarz yazılımların acilen şifrelerinin değiştirilmesi ve güvenlik
21:06yamalamalarının acilen yapılanmasını istiyoruz.
21:10Talep ediyoruz diyebilirim süper genelikçi olarak.
21:12Saldırgan kim? Özetleyelim bu durumu. Saldırgan kim? Henüz bilinmiyor. Hiçbir iddia yok.
21:16Ransomware saldırısı mı? Yani bir fidye saldırısı mı? Yine iddialar arasında geçmiyor.
21:22Türkiye'de risk var mı? Var evet diyebiliriz. Aynı tip internet açık. Bu tarz klimalar, soğutma cihazları var.
21:29İnternet açık. Türkiye'de bulunan acil önlem alınması gerekli.
21:33Ne kadar zarara sebep oldu bu saldırı? 10 milyon euroyu geçti diyebiliriz.
21:38Artı gıda israfı da var tabi bu işin dolaylı yöndeki israf etkisi.
21:45Nasıl önlenebilirdi diyebilirsek internet açık bırakmamak, bu tarz yazılımların güvenliğini güncellemek ve en önemlisi de güvenlik duvarlarının arkasında bulundurmak diyebiliriz.
21:56Seyfullah Bey çok çok teşekkür ederim yayına katıldığınız için.
21:59Az gittik uz gittik bir 5N1K'nın daha sonuna geldik. Tam 27 yıldır CNN Türk'teyiz.
22:05Kuruluşunu da kattığınız zaman 27 yıl diyorum. Çünkü CNN Türk bu yıl 26. yılını geçtiğimiz hafta kutladı.
22:11Biz de bir kez daha bu büyüyen kocaman adama bir kez de biz kutlayalım.
22:17Hayatımızda umarım daha uzun yıllar olur.
22:19Yeni bir 5N1K'da buluşuncaya kadar ben Cüneyt Özdemir. Hepinize iyi günler, iyi akşamlar dilerim.