Oynatıcıya atlaAna içeriğe atla
  • 4 gün önce
TEKNOLOJİNİN GÜNDEMİ “TEKNOLOJİ RAPORU” İLE ÜLKE TV’DE

Teknoloji dünyasında yaşanan yenilikler, dijital dönüşüm ve hayatımızı değiştiren gelişmeler “Teknoloji Raporu” ile Ülke TV ekranlarına taşınıyor.

Fuat Öner’in sunumuyla ekrana gelen “Teknoloji Raporu”; yapay zekâdan dijital dünyaya, yeni nesil teknolojilerden teknolojik ürünlere kadar gündemde yer alan pek çok gelişmeyi izleyiciyle buluşturuyor. Teknoloji alanındaki yeni trendler ve günlük yaşamı etkileyen gelişmeler, anlaşılır ve akıcı bir anlatımla ele alınıyor.

Programda teknolojinin eğitimden iş dünyasına, iletişimden günlük yaşama kadar farklı alanlarda oluşturduğu değişimler değerlendirilirken, geleceğin teknolojilerine dair dikkat çeken gelişmeler de izleyicilere aktarılıyor. Dijital dünyanın hızla değişen gündemini takip etmek isteyenler için hazırlanan “Teknoloji Raporu”, güncel teknolojik gelişmelere farklı bir bakış sunuyor.

“Teknoloji Raporu”, Cumartesi günü saat 11.15’te Fuat Öner’in sunumuyla Ülke TV’de.
Döküm
00:15Teknoloji Raporu'nun yeni bölümüne hoş geldiniz.
00:18Teknoloji hayatımızı kolaylaştırıyor ama beraberinde daha önce hiç karşılaşmadığımız sorunlarını da beraberinde getiriyor.
00:26Otomobiller artık yalnızca ulaşım aracı olmaktan çoktan çıktı.
00:30Kameraları, sensörleri ve yazılımlarıyla hareket eden birer bilgisayara dönüştü.
00:36Peki bu araçlar birer istihbarat ve hatta saldırı aracına dönüşebilir mi?
00:41Bugün Türkiye'nin savunma sanayinde alınan dikkat çekici güvenlik önlemlerini konuşacağız.
00:46Robotlar insanların işlerini devralmaya hazırlanırken bilgeysin robotlara vergi getirmesi önerisini değerlendireceğiz.
00:54Bir başka ilginç gelişme ise yapay zeka dünyasında.
00:58Artık yapay zekaya davranışlarınız denetlenecek.
01:01Peki geldiğimiz bu günde makinelerin haklarını mı konuşacağız yoksa teknoloji şirketlerinin insanların üzerindeki gücünü mü?
01:09Hazırsanız yine teknolojinin yalnızca bugününü değil, geleceğimizi de nasıl şekillendireceğini konuşacağımız teknoloji raporu başlıyor.
01:22Direksiyon sizde ama kontrol başkasının elinde olabilir mi?
01:26Türkiye'nin savunma devleri bazı otomobillerin neden kapılarını kapattı?
01:30Tüm detaylar az sonra teknoloji raporunda.
01:35Robotlar SGK vergisi ödemeye mi başlayacak?
01:38Bill Gates'in sunduğu ilginç ölerinin tüm detayları birazdan teknoloji raporunda.
01:44Trump yapay zekanın isminden neden rahatsız oldu?
01:48Sadece bir kelime değişikliğiyle trilyonlarda dolarlık sektörün kaderi değişebilir mi?
01:53İşin perde arkası az sonra.
01:57Avrupa'nın elektrik santrallerinde büyük tehlike, Türkiye'de risk altındaki ülkeler arasında.
02:02Peki bir bilgisayar korsanı tek tuşta binlerce insanı elektriksiz bırakabilir mi?
02:07Az sonra teknoloji raporunda.
02:10ABD'nin yabancı robotları ulusal güvenlik riski olarak değerlendirmesinin ardından
02:15Türkiye'nin savunma sanayinden de dikkat çekici bir açıklama geldi.
02:19Aselsan, Roketsan, Havelsan ve TEİ artık yabancı elektrikli otomobilleri tesislerine almıyor.
02:25Üstelik geçmişte yaşanan olaylar akıllı araçların yalnızca veri toplama değil fiziksel güvenlik açısından da riskli olabileceğini bizlere gösteriyor.
02:34Bir otomobil düşünün, sizi istediğiniz yerden yere götürüyor, çevresini kameralarla izliyor, konumunuzu biliyor, sensörleriyle etraftaki nesneleri tarıyor.
02:44Hatta bazı modellerde direksiyona dokunmanıza bile gerek kalmıyor.
02:48Bütün bunlar otomobil teknolojisinin ne kadar geliştiğini bizlere gösteriyor.
02:52Ama bir de madalyonun diğer yüzü var.
02:55Ya otomobil topladığı bilgileri başkalarına verirse, daha da önemlisi ya birileri otomobilin kontrolünü uzaktan ele geçirirse.
03:04İşte Türkiye'nin savunma sanayinde alınan güvenlik önleminin arkasında bu endişeler bulunuyor.
03:10Geçtiğimiz hafta teknoloji raporunda Amerika'nın robot teknolojileri konusunda aldığı önlemi beraber konuşmuştuk.
03:17ABD Federal İletişim Komisyonu yabancı ülkelerde üretilen gelişmiş robotları ulusal güvenlik riski listesine ekledi.
03:25İnsansı robotlar ve dört ayaklı robotların da içinde bulunduğu geniş bir kategoriye yönelik bu düzenleme hayata geçti.
03:32Ve Amerikan pazarına girişleri sınırlandırıldı.
03:36Gerekçesi ise oldukça dikkat çekici.
03:38Bu robotlar üzerindeki kameralar ve sensörlerle hassas bilgiler toplayabilir.
03:43Uzaktan ele geçirilmeli halinde fiziksel güvenlik tehditine dönüşebilir.
03:48Biz de bu kararın benzer güvenlik önlemlerinin önünü açabileceğine dikkat çekmiştik.
03:54Şimdi Türkiye'de aynı tartışma bu kez elektrikli otomobiller üzerinden gündemde.
04:00TEİ'nin genel müdürü Mahmut Faruk Akşit, Aselsan, Roketsan, Havesan ve TEİ'nin yabancı elektrikli otomobilleri tesis kampüslerine almadığını açıkladı.
04:10Nedeni bu araçların üzerindeki çok sayıda kamera, sensör ve kontrolü dışarıda bulunan yazılım sistemleri.
04:17Akşit özellikle bir noktaya dikkat çekiyor.
04:20Bu otomobiller girdikleri alanların haritasını çıkarabilecek teknolojilere sahip.
04:25Peki bir otomobil nasıl istihbarat cihazına dönüşebilir?
04:29Bugünün akıllı otomobilleri yalnızca ulaşım aracı değil.
04:33Bazılarında çevreyi görüntüleyen çok sayıda kamera, radar, konum belirleme sistemleri ve internet bağlantısı bulunuyor.
04:40Bu teknolojiler sürüş güvenliğini arttırıyor, kazaları önlemeye yardımcı oluyor, park etmeyi kolaylaştırıyor ancak aynı sistemler hassas bilgilerin toplanması riskini de
04:51beraberinde getiriyor.
04:53Bir otomobilin kritik bir askeri tesise girdiğini düşünün.
04:57Kameralar çevreyi görüntüleyebilir, konum bilgileri giriş ve çıkış güzergahını ortaya koyabilir, sensörler tesisin fiziksel yapısına ilişkin veriler oluşturabilir.
05:07Eğer bu bilgiler yetkisiz kişilerin eline geçerse istihbarat amacıyla rahatlıkla kullanılabilir.
05:14Elbette her otomobilin topladığı bütün bilgileri üreticisine gönderdiğini söyleyemeyiz.
05:18Ancak burada asıl mesele böyle bir teknik ihtimalin bulunması.
05:23Üstelik benzer güvenlik sorunları geçmişte gerçekten de yaşandı.
05:27Örneğin 2021 yılında Amerika'nın San Francisco kentinde ilginç bir olay meydana geldi.
05:32Google'ın çatı şirketi Alphabet'e ait bazı Waymo sürücüsüz araçları aynı mahalledeki çıkmaz sokağa tekrar tekrar gitmeye başladı.
05:42Mahalle saykinleri bazı günlerde 50 kadar otomobilin aynı sokağa geldiğini anlattı.
05:47Araçlar sokağın sonuna kadar ilerliyor, dönüş yapıyor ve geri çıkıyordu.
05:52Ardından başka bir sürücüsüz araç geliyor, aynı hareketi tekrarlıyordu.
05:57Bu olayda araçların hacklendiği kesin olarak tespit edilmedi.
06:00Ancak dikkat çekici bir tabloyu ortaya çıkardı.
06:03Farklı otomobiller aynı yazılımın belirlediği davranışı tekrar tekrar sergileyebiliyordu.
06:08Çok daha ciddi bir olay ise 2015 yılında yaşandı.
06:12Amerika'da iki güvenlik araştırmacısı seyir halindeki bir araca elektronik sistemlerine internet üzerinden müdahale etmeyi başardı.
06:20Önce otomobilin klimasını ve radyosunu kontrol ettiler.
06:23Ardından silecekleri çalıştırdılar.
06:26Ancak bununla da yetinmediler.
06:27Aracı şanzıman sistemine müdahale ederek otoyolda ilerleyen otomobilin hız kaybetmesine neden oldular.
06:34Güvenli bir alanda yapılan diğer denemelerde fren sistemine müdahale edilebildiği gösterildi.
06:40Ortaya çıkan açık o kadar ciddiydi ki üretici firma yaklaşık 1 milyon 400 bin aracını geri çağırmak zorunda kaldı.
06:47Yani bir otomobilin internet bağlantısı üzerinden fiziksel sistemlerine müdahale edilebilmesi yalnızca bilim kurgu senaryosu değil.
06:55Geçmişte güvenlik araştırmalarıyla gösterilmiş önemli bir risk.
06:59Bir de işin istihbarat boyutu var.
07:012024 yılında Volkswagen grubunun yazılım şirketindeki bir güvenlik açığı nedeniyle yaklaşık 800 bin elektrikli araca ait verilerin erişilebilir olduğu ortaya
07:12çıktı.
07:12Yaklaşık 460 bin aracın hassas konum bilgileri de risk altındaydı.
07:17Olay akıllı otomobillerin ne kadar kapsamlı bilgiler toplayabildiğini ve bu bilgilerin korunmasının ne kadar önemli olduğunu bizlere gösterdi.
07:26Şimdi bu 3 olayı yan yana koyun.
07:28Aynı yazılım davranışlarını tekrar eden otomobiller, uzaktan müdahale edilebilen sürüş sistemleri ve açığa çıkan yüzbinlerce aracın konum bilgileri.
07:37İşte Türkiye'nin savunma sanayindeki güvenlik kaygılarını değerlendirirken bu örnekleri göz ardı edemeyiz.
07:44Üstelik T-Genel Müdürü Aksit'in çok çarpıcı bir uyarısı daha var.
07:48Aksit yapay zeka ile yapılan savaş simülasyonlarında otomobillerin saldırı aracı olarak kullanıldığını belirtiyor.
07:55Hatta bunu yerde hareket eden güdümlü bir füzeye bezletiyor.
07:59Yani aklınızda bulunsun elektrikli aracınız her an bir füzeye dönüşebilir.
08:04Bir düşünün bir saldırganın otomobilin kritik sürüş sistemlerinin kontrolünü ele geçirirse,
08:11aracı askeri tesisin girişine veya korunması gereken bir noktaya yönlendirmeye çalışırsa,
08:17böyle bir durumda tehdit yalnızca siber saldırı olmaktan çıkar, doğrudan fiziksel güvenlik meselesine dönüşür.
08:24Peki bu risk neden sadece elektrikli otomobiller üzerinden konuşuluyor?
08:28Aslında meselenin kaynağı elektrikli motor velan değil, yazılım, internet bağlantısı ve veri toplama sistemleri.
08:36Benzer teknolojide sahip benzinli otomobiller de güvenlik riski taşıyabilir.
08:41Yani otomobiller dijitalleştikçe siber güvenlik artık sürüş güvenliğinin bir parçası haline geliyor.
08:47Aksit'in açıklamasında dikkat çeken bir başka nokta ise yerli araçlara izin verilmesi.
08:53Gerekçe yazılım ve kontrol üzerinde daha fazla söz sahibi olunması.
08:58Bu yaklaşım teknolojik bağımsızlığın neden bu kadar önemli olduğunu bizlere gösteriyor.
09:03İşin ekonomik ve stratejik boyutu da burada başlıyor.
09:07ABD yabancı robotların pazara girişini sınırlandırırken,
09:10Türkiye kritik savunma tesislerinde yabancı araçlara karşı önlem alıyor.
09:15Bu kararın güvenlik boyutu kadar teknoloji üretimi, dışa bağımlılık ve ekonomik rekabet üzerinde de etkileri bulunuyor.
09:23Gelecekte teknoloji yalnızca ne kadar gelişmiş olduğu üzerinden değil,
09:27kimin ürettiği, kimin yönettiği ve kimin denetlediği üzerinden de değer biçilebilir.
09:32Peki bütün bunlar sıradan otomobil kullanıcıları için ne anlama geliyor?
09:37Bugün bir otomobil satın aldığınızda yalnızca motoruna, bataryasına veya donanımına para ödemiyorsunuz.
09:43Aynı zamanda üreticinin yazılımına ve veri yönetimine de güveniyorsunuz.
09:48Aracınızın hangi bilgileri topladığı, bunları nerede sakladığı ve kiminle paylaştığı giderek daha önemli bir hale geliyor.
09:55Çünkü otomobiller artık yalnızca mekanik araçlar değil, tekerlek üzerinde hareket eden bilgisayarlara dönüşmüş durumda.
10:03Ve bilgisayar için geçerli olan siber güvenlik riskleri artık otomobiller için de geçerli.
10:08Kısacası, mesele elektrikli otomobillerin tehlikeli olup olması değil, mesele giderek daha fazla yetki verdiğimiz dijital sistemlere ne kadar güvenli oldu.
10:18Otomobiller akıllandıkça hayatımız kolaylaşıyor.
10:21Ancak bu kolaylığın karşılığında yazılımlara ve onları yöneten şirketlere daha fazla bağımlı hale geliyoruz.
10:28Ve belki de geleceğin otomobilleriyle ilgili en önemli soru artık şu.
10:33Direksiyonun başında siz oturuyorsunuz.
10:35Peki otomobilin dijital kontrolü gerçekten kimin elinde?
10:40Hep birlikte bir düşünelim.
10:42Bir sabah işe gidiyorsunuz ama artık sizin yerinizde bir robot çalışıyor.
10:47Üstelik maaş istemiyor, izin kullanmıyor, emeklilik derdi de yok.
10:51Şirket açısından oldukça cazip bir çalışan ama burada küçük gibi görünen, aslında milyonlarca insanı ilgilendiren büyük bir sorun var.
11:00Siz işinizi kaybettiğinizde sizin yerinize çalışan robot sosyal güvenlik sistemine katkı sağlayacak mı?
11:07İşte teknoloji dünyasının en tanınmış isimlerinden Bilgez tam da bu soruyu gündeme taşıdı.
11:13Gates insanların yerini alan robotların da SGK primi ödemesi gerektiğini savundu.
11:18Önerdiği sistemin adı FISA.
11:20Amerika'da çalışanların maaşlarından kesilen ve emeklilikle ilgili sağlık sisteminin finansmanında kullanılan bir vergi.
11:27Türkiye'deki SGK primlerine benzetebiliriz.
11:30Amerika'da çalışanların maaşlarından genel olarak %7.65 oranında FISA vergisi kesiliyor.
11:36İşverende aynı oranda katkıda bulunuyor.
11:39Gates'in önerisi bir işi insan da yapsa, robot da yapsa ortaya çıkan emek için sosyal güvenlik sistemine katkı sağlanmalı.
11:47Ancak burada robotun cebinden para çıkmasından söz etmiyoruz.
11:51Robotun yaptığı iş üzerinden şirketlerin vergi ödemesi tartışılıyor.
11:56Aslında bu fikir yeni de değil.
11:58Gates robotların vergilendirilmesini ilk kez 2017 yılında gündeme getirmişti.
12:03Peki Gates neden yıllardır aynı konu üzerinde duruyor?
12:06Çünkü yapay zeka ve robotlar artık yalnızca fabrikalardaki üretim bantlarını değiştirmiyor.
12:12Ofislerde rapor hazırlıyor, müşterilerin sorularını cevaplıyor, yazılım geliştiriyor.
12:16Fiziksel robotlar ise depolardan üretim tesislerine kadar giderek daha fazla görev üstleniyor.
12:22Bütün bunlar şirketler açısından daha fazla yüksek verimlilik ve daha düşük maliyet anlamına gelebilir.
12:27Ama şirketlerin kazandığı ve bu verimlilikten toplumun ne kadar pay alacağı henüz net değil.
12:34Diyelim ki bir şirket 100 çalışanın yaptığı işi gelecekte 20 çalışan ve gelişmiş robotlarla yapabilecek.
12:41Şirketin maliyetleri düşebilir, karı artabilir.
12:44Peki işini kaybeden 80 kişi ne yapacak?
12:47Üstelik mesele yalnızca işsizlik de değil.
12:50Çalışan sayısı azalırsa maaşlar üzerinden toplanan vergiler ve sosyal güvenlik primleri de azalacaktır.
12:57Yani robotlar daha fazla üretirken insanların emekliliğini finanse eden sistem daha az gelir elde edebilir.
13:04Gates'in robot vergisi önerisinin arkasındaki temel ekonomik sorun da işte tam olarak bu.
13:09Robotlardan alınacak vergiler işini kaybedenlerin yeniden eğitime ve sosyal güvenlik sistemini güçlendirmesine kaynak sağlayabilir.
13:17Ancak bu işsizliğin kendisini ortadan kaldıran bir çözüm değil.
13:22Çünkü parasız kalan bir çalışana destek olmakla ona yeniden üretken ve anlamlı bir iş kazandırmak aynı şey değil.
13:29Burada başka bir soru daha ortaya çıkıyor.
13:32Robotların yaygınlaştığı dünyada insan emeğini değerli kılan ne olacak?
13:36Gates'in dikkat çektiği konulardan biri de bazı işlere insanlara özel ayrılması.
13:41Yani yapay zeka bir işi teknik olarak yapabilse bile toplum o işi insana bırakmayı tercih edebilir.
13:47Örneğin çocuklarla ilgilenmek, insanlara zor zamanlarında destek olmak veya kritik kararların sorumluluğunu üstlenmek.
13:54Çünkü bir işi hızlı ve hatasız yapmakla o işin insani değerini karşılamak her zaman aynı şey değil.
14:01Fakat herkes Gates ile aynı fikirde de değil.
14:04Nvidia'nın patronu Huang, yapay zekanın yalnızca işleri ortadan kaldırmayacağını,
14:10verimlilik artışı sayesinde yeni istihdam alanları da oluşturabileceğini söylüyor.
14:15Bu görüşün de ekonomik bir temeli var.
14:18Geçmişte yeni teknolojiler bazı meslekleri ortadan kaldırırken başka mesleklerin doğmasını sağladı.
14:24Ancak önemli bir fark var.
14:26Yeni işlerin ortaya çıkması, bugünün işini kaybeden herkesin o işlerde çalışabileceği anlamına gelmiyor.
14:32Üstelik robot vergisinin nasıl uygulanacağı da belirsiz.
14:36Bir fabrikadaki robotun kaç insanın yerini aldığını hesaplamak mümkün olabilir.
14:41Peki binlerce çalışanın kullandığı yapay zeka yazımının ürettiği emeği nasıl ölçeceğiz?
14:47Vergi çok yüksek olursa teknolojik yatırımlar yavaşlayabilir.
14:50Çok düşük olursa da işsizliğin ekonomik yükünü karşılamak da yetersiz kalabilir.
14:56Gelelim işin biraz da düşündürücü tarafına.
14:58Bugün robotların sosyal güvenlik primi ödemesini tartışıyoruz.
15:02Peki gelecekte robotlar da emekli olmak isteyecek mi?
15:05Şimdilik böyle bir hakları ya da ihtiyaçları yok.
15:09Robotlar insan gibi çalışan ve emeklilik talep eden varlıklar değil.
15:13Ancak onların da kullanım ömürleri var.
15:16Bir robot yıllarca çalıştıktan sonra eskidiğinde ne olacak?
15:20Bataryası, motorları ve elektronik parçalarını nasıl değerlendireceğiz?
15:24Birleşmiş Milletler verilerine göre dünyada yalnızca 2022 yılında 62 milyon ton elektronik atık oluştu.
15:32Bunun sadece %22.3'ü uygun şekilde depolandı ve gönülözüştürüldü.
15:38Milyonlarca yeni robotun kullanıldığı bir gelecek elektronik atık sorununa yeni bir yük getirebilir.
15:44Bir de enerji meselesi var.
15:46Robotlar elektrik tüketecek.
15:48Onları yöneten yapay zeka sistemler ise güçlü veri merkezlerine ihtiyaç duyacak.
15:53Yani insan emeğinin yerini makineler alırken yalnızca maaş giderleri değil, enerji ve çevre maliyetlerini de hesaba katmak zorundayız.
16:02İşte bu yüzden gelecek yalnızca mühendislerin ya da teknoloji şirketlerinin değil, devletlerin, çalışanların ve toplumun da olacak.
16:09Sonuçta asıl mesele robotların çalışması değil, onların çalıştığı bir dünyada insanların nasıl yaşayacağı.
16:16Belki gelecekte makineler üretimi çok daha büyük bölümlerini üstlenecek.
16:20Ama o üretimden doğan zenginliği nasıl paylaşacağı yine insanlar karar vermek zorunda.
16:26Ve belki de geleceğin en önemli sorusu şu olacak.
16:29Robotlar bizim için mi çalışacak yoksa biz robotların kurduğu ekonomik düzene mi uyum sağlamak zorunda kalacağız?
16:41Trump yapay zekanın isminden neden rahatsız oldu?
16:44Sadece bir kelime değişikliğiyle trilyonlarda dolarlık sektörün kaderi değişebilir mi?
16:49İşin perde arkası az sonra.
16:56İnternetten bir ürün satın alarken ilk neye dikkat ediyorsunuz?
16:59Fiyatına mı, markasına mı yoksa kullanıcı yorumlarına mı?
17:03Günümüzde artık alışveriş yaparken çoğu zaman ürünü görmüyoruz.
17:07Elimizi alamıyoruz, dokunamıyoruz.
17:09Buna rağmen binlerce lira ödeyerek o ürünü satın alıyoruz.
17:13Peki görmediğimiz bir ürüne nasıl güveniyoruz?
17:16Aslında cevabı basit.
17:17Verilere güveniyoruz.
17:19Ürünün kaç yıldız aldığına, kaç kişinin satın aldığını ve kullanıcıların neler söylediğine bakıyoruz.
17:24Bir kulaklık alacaksak, ses kalitesine bir telefon alacaksak pil ömrünü ve bir ayakkabı alacaksak rahatlığını başkalarının deneyimlerinden öğrenmeye çalışıyoruz.
17:34Yani tanımadığımız insanların yorumları alışveriş kararımızı belirliyor.
17:39Ancak burada çok önemli bir sorun var.
17:41Ya o yorumlar gerçek değilse, ya 5 yıldız veren kişiler ürünü hiç kullanmadıysa, ya da ürünün kusurlarını anlatan olumsuz yorumlar
17:50özellikle gizlendiyse.
17:52İşte yıllardır internet alışverişinin en tartışmalı konularından biri bu.
17:56Çünkü dijital dünyada yalnızca ürün satılmıyor.
17:59Ürün hakkındaki algı da pazarlanabiliyor.
18:02Üstelik bunun için para karşılığında sahte yorum, beğeni ve puanlama hizmeti sunan internet siteleri bile bulunuyor.
18:09Bir satıcı ürününü olduğundan daha başarılı göstermek için sahte değerlendirmeler satın alabiliyor.
18:15Gerçek müşterilerin olumsuz deneyimleri ise geri planda bırakılabiliyor.
18:19Sonuçta tüketici kaliteli olduğunu düşündüğü bir ürüne para ödüyor.
18:24Ancak karşısına bambaşka bir tablo çıkabiliyor.
18:27Şimdi bu sisteme yönelik denetimler sıkılaştırılıyor.
18:30Ticaret Bakanlığı sahte yorumlar ve yanıtıcı puanlamalara karşı harekete geçti.
18:34Reklam kurulu yapay takipçi, beğeni ve yorum satışı yapan internet sitelerini incelemeye aldı.
18:41Çok sayıda internet sitesi de erişime engellendi.
18:44Üstelik mesele yalnızca bu sitelerin kapatılması değil, 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğiyle tüketici değerlendirmeleri ilişkin kurallarda güçlendirildi.
18:55Burada önemli bir ayrıntı var.
18:57Ürüne yorum yapabilmek için gerçekten satın almış olma şartı aslında daha önce de vardı.
19:03Yeni düzenleme ise bu doğrulama konusunda ilave tedbirler getiriyor.
19:07Artık satın alma işleminin doğrulanmadığı başka internet sitelerinden alınan yorumlar da satış platformlarında yayınlanamayacak.
19:15Yani bir internet sitesindeki övgü dolu değerlendirmeleri alıp başka bir internet sayfasına taşımak için de bunların gerçek alışverişlere dayanmasının doğrulanması
19:24gerekiyor.
19:25Peki olumsuz yorumlara ne olacak?
19:28Düzenlemenin en önemli noktalarından biri de burada.
19:31Satıcılar sırf ürünlerini eleştirdiği için müşterilerinin yorumlarını silemeyecek ya da gizleyemeyecek.
19:36Olumlu ve olumsuz değerlendirmeler gerekli incelemelerden geçirildikten sonra ayrım yapılmadan yayınlanacak.
19:43Üstelik bu yorumların en az bir yıl boyunca da erişilebilir olması gerekiyor.
19:49Yorumların sıralanmasında da tüketiciye belirli bir ürüne yönlendiren manipülatif yöntemler kullanılmayacak.
19:55Tarih, puan veya satıcı gibi objektif kriterler esas alınacak.
19:59Peki bu bizim için ne anlama geliyor?
20:01Diyelim ki internetten bir robot süpürge alacaksınız.
20:05Ürünün puanı 5 üzerinden 4.8.
20:08İlk bakışta oldukça başarılı görünüyor.
20:11Ancak kullanıcıların bir bölümü süpürgenin kısa sürede arızalandığını, servis hizmetinin yetersiz kaldığını söylüyor.
20:18Eğer yalnızca olumlu yorumlar öne çıkarılır, şikayetler gizlenirse siz bu ürünün gerçek performansını öğrenemeyebilirsiniz.
20:26Yeni kuraların amacı işte bu tür yanıltıcı uygulamaların önüne geçmek.
20:31Ancak bu düzenlemenin yalnızca tüketiciler için değil, satıcılar için de önemli bir tarafı var.
20:37Çünkü sahte yorum satın alan bir işletme gerçekten kaliteli bir ürün satan rakibinin önüne geçebiliyor.
20:43Böylece rekabet ürün kalitesi üzerinden değil, kimin daha fazla sahte övgü oluşturabildiği üzerinden şekilleniyor.
20:51Denetimlerin etkili olması dürüst satıcıların da yararına olabilir.
20:56Ama işin bir de diğer bir noktası var.
20:58Bir kişi ürünün gerçekten satın almış olması, yazdığı yorumun mutlaka doğru ve tarafsız olduğu anlamına gelmiyor.
21:07Örneğin bir satıcı, müşterisine olumlu yorum yazması karşılığında avantaj sağlamaya çalışabilir.
21:13Hatta sırf değerlendirme oluşturmak amacıyla gerçek satın alma işlemleri yapması da mümkün.
21:19Dolayısıyla satın alma doğrulaması sahte yorumlarla mücadelede önemli bir adım olsa da tek başına bütün manipülasyonları ortadan kaldırmayabilir.
21:28Asıl belirleyici olan platformların denetim sistemlerinin ne kadar etkili çalışabileceği, tüketicilere de önemli bir görev düşüyor.
21:36Bir ürün satın almadan önce yalnızca yıldız sayısına bakmayın.
21:39Özellikle ayrıntılı kullanıcı deneyimlerini, tekrarlanan şikayetleri ve ürünün uzun sürede kullanımına ilişkin değerlendirmeleri inceleyin.
21:49Çünkü yüzlerce beş yıldızlı yorum arasında gerçek bir kullanıcının ayrıntılı eleştirisi sizlere çok daha fazla bilgi verebilir.
21:58Sizce ABD başkanı işini gücünü bırakıp neden yapay zekanın ismini değiştirmeye kafa patlattı?
22:04Ve bunun için bir kararname bile çıkarttı.
22:07Evet yapay zekanın adı resmi olarak değişti.
22:10Artık yapay zekaya süper zeka denecek.
22:13Peki ama neden?
22:15En başta söyleyelim sorun yapay kelimesinde.
22:18Çünkü bu kelime insanlara gerçek olmayan taklit edilen bir şeyi çağrıştırıyor.
22:23Oysa Trump bu teknolojinin çok daha güçlü olduğunu ve süper zeka olarak adlandırılması gerektiğini savunuyor.
22:30Ama gelin bu isim değişikliğine biraz daha farklı bir açıdan bakalım.
22:34Acaba değiştirilen sadece teknolojinin adı mı yoksa insanların teknolojiye bakış açısı mı?
22:40Çünkü kelimeler düşündüğümüzden çok daha güçlüdür.
22:44Örneğin bir ürünün üzerinde doğal yazdığını gördüğünüzde ona daha fazla güvenme eğiliminde oluyoruz.
22:50Doğal olanı daha sağlıklı, daha güvenilir ve daha faydalı kabul ediyoruz.
22:55Bunun psikolojide bir karşılığı da var.
22:58Doğallık yanlılığı.
22:59Yani insan zihni doğal olarak gördüğü şeylere karşı daha olumlu bir yaklaşım sergileyebiliyor.
23:05Düşünün yıllardır bu teknolojiye yapay zeka diyoruz.
23:09Daha isminde bile yapay olduğunu vurguluyoruz.
23:12İnsanın oluşturduğu, insanı taklit eden doğal olmayan bir zeka.
23:16Bu tanım bazı insanların zihninde farkında bile olmadıkları bir mesafe oluşturuyor.
23:23Ona güvenmekte, önemli kararları teslim etmekte, hayatının merkezine yerleştirmekte tereddüt eden insanlar var.
23:30Ve bu yalnızca bizim yorumumuz değil.
23:322024 yılında yayınlanan 6 ayrı deneyin yer aldığı bilimsel araştırma,
23:37ürün ve hizmetlerin tanıtımında yapay zeka ifadesinin kullanılmasının tüketicilerin satın alma isteğini azaltabildiğini ortaya koydu.
23:44Araştırma bunun en önemli nedenlerinden birinin duygusal güven eksikliği olduğunu belirledi.
23:51Yani teknoloji çok gelişmiş olabilir ama insanlar ona güvenmiyorsa onu satın almak konusunda yeterli, istekli davranmıyor.
24:00İşte tam burada işin ekonomik boyutu devreye giriyor.
24:03Çünkü karşımızda artık devasa bir sektör var.
24:072026 yılında dünya genelinde yapay zeka harcamalarının 2.7 trilyon dolara ulaşması bekleniyor.
24:14Şirketler veri merkezlerine, çiplere, yazılımlara ve yapay zeka sistemlerine olağanüstü büyüklükle kaynak ayırıyor.
24:22Ama bütün bu yatırımların ekonomik karşılığını bulması için teknolojinin yalnızca geliştirilmesi yetmiyor.
24:29İnsanların da onu benimsemesi gerekiyor.
24:31İş yerlerinde, evlerde, telefonlarında, otomobillerinde, sağlık hizmetlerinde ve hatta hayatının en önemli kararlarında.
24:39Peki insanların zihnindeki yapay algısını kaldırmak bu benimsemeyi kolaylaştırabilir mi?
24:45Yerine seçilen isim de bir o kadar önemli.
24:48Yani süper kelimesi.
24:50Bence bu kelime en az yapay kelimesinin kaldırılması kadar önemli.
24:54Çünkü süper dediğimizde artık yalnızca gelişmiş bir teknolojiden bahsetmiyorsunuz.
24:59Ona bir üstünlük atfediyorsunuz.
25:02Yapay zeka dediğinizde insanı taklit eden bir sistem akla gelirken, süper zeka dediğinizde insandan bile daha üstün bir sistem algısı
25:10oluşturabiliyor.
25:11Dikkat edin, bir tarafta insanın ürettiği bir zeka var, diğer tarafta ise insandan daha iyi olabileceği ima edilen bir zeka.
25:20Teknoloji aynı teknoloji ama kelimelerin zihnimizde oluşturduğu anlam bambaşka.
25:26Üstelik bilimsel açılamda burada önemli bir ayrıntı var.
25:30Süper zeka teknoloji dünyasında zaten kullanılan bir kavramdı.
25:33İnsanın zihinsel yeteneklerini çok geniş alanda aşabilecek, henüz gerçekleştiği kabul edilmeyen ileri bir yapay zeka sisteminden bahsediyoruz.
25:43Bugün kullandığımız sistemlerin tamamının bu seviyeye ulaştığını söylemek mümkün değil.
25:49Yani bir teknolojiye süper zeka adını vermek onu gerçekten süper zeka da yapmıyor.
25:54Ancak insanların onun yeteneklerine ilişkin beklentileri değişebilir.
25:59Hatta gereğinden fazla güven oluşturma riski de taşıyabilir.
26:02Bir başka önemli nokta daha var.
26:05Son araştırmalara göre ABD'deki kayıtlı seçmenlerin %62'si yapay zekanın insanlığın geleceğini tehlikeye atabilecek kapasitede olduğunu düşünüyor.
26:13Demek ki bir yandan teknoloji hızla gelişirken diğer yandan insanlarda da ciddi endişeler doyuyor.
26:20İşte böyle bir ortamda isim değişikliği yalnızca bir kelime tercihi olmaktan çıkıyor.
26:25Bir algı ve iletişim stratejisine dönüştürülmüş durumda.
26:29Bir teknolojinin ne kadar iyi olduğu ismiyle değil.
26:33Gerçekte neler yapabildiğiyle belirlenir.
26:36Ama insanların o teknolojiye ne kadar güvenici bazen tek bir kelimeyle değiştirilebilir.
26:42İş trilyonlarca dolarlık bir ekonomi olunca insanlar böyle kelimelerle bile manipüle edilebiliyor.
26:49Bir not daha düşelim.
26:50Ne kadar süper olursa olsun doğal değil.
26:53Yapay bir süperlik olduğunu unutmamak lazım.
26:57Yapay zeka şirketi Antropic geliştirdiği kılavda sürekli ve gereksiz kötü muameleyi yasaklayan yeni kurallar açıkladı.
27:05Ancak bu karar makinelerin haklarından çok daha büyük bir tartışmayı başlatıyor.
27:10Gelecekte teknolojinin ahlakını ve insanın davranışlarını kim belirleyecek ve denetleyecek?
27:15Bir bilgisayara kızabilirsiniz.
27:17Telefonunuz çalışmadığında ona bağırabilirsiniz.
27:20Hatta sinirlenip masaya vurabilirsiniz.
27:22Peki aynı davranışları bir yapay zekaya gösterdiğinde ne olacak?
27:26Artık bir teknoloji şirketine göre bunun bir sınırı var.
27:30Cloud adlı yapay zekayı geliştiren Amerikan şirketi Antropic yeni kullanım politikasına dikkat çekici bir madde ekledi.
27:37Yapay zekaya sürekli ve gereksiz biçimde kötü davranmak yasaklandı.
27:41Ancak hemen belirtelim bu bir devlet kanunu değil, yapay zekaya hukuki hak olarak da tanınmış değil.
27:47Şirketin kendi hizmeti için belirlediği bir kullanım kuralı.
27:51Üstelik kullanıcılar cloud'a kızabilecek, cevaplarını eleştirebilecek ve sistemin sınırlarını test edebilecek.
27:58Yasak yalnızca aşırı ve sürekli kötü muamele vakalarını kapsalıyor.
28:02Bu durumda yapay zeka sohbeti sonlandırabilecek.
28:06Peki ama neden?
28:07Yapay zeka gerçekten acımı çekiyor.
28:09İşte tartışmanın ilk önemli noktası burası.
28:12Antropik bir süredir yapay zeka modellerinin bilinç sahibi olup olamayacağını ve olası içsel deneyimlerini araştırıyor.
28:20Ancak bugün bilim dünyasında yapay zekanın bilinçli olduğu veya acı hissettiği konusunda bir uzlaşma bulunmuyor.
28:27Bir yapay zeka size canım yanıyor, lütfen dur diyebilir.
28:30Fakat acıyı tarif etmekle gerçekten acı çekmek aynı şey değil.
28:34Çünkü bir sistemin insanlara benzeyen ifadeler üretmesi insan gibi hissettiğini kanıtlanmıyor.
28:41Burada asıl mesele insan ile makine arasındaki sınırın giderek bulanıklaşması.
28:46Eskiden makineleri yalnızca birer araç olarak görüyorduk.
28:49Şimdi onlara isim veriyoruz, sohbet ediyoruz, sırlarımızı anlatıyoruz.
28:54Hatta duygusal bağ bile kurabiliyoruz.
28:57Psikolojide buna antropomorfizm deniyor.
28:59Yani insan dışındaki varlıklara insani özellikler yüklemek.
29:04Ancak artık mesele burada yalnızca kullanıcıların davranışı değil.
29:08Teknolojiyi geliştiren şirketler de makineler için merhamet, zalimlik ve refah gibi kavramları kullanmaya çalışıyor.
29:15Bunun önemli bir yönü de var.
29:17İnsanlar teknolojiyi kullanırken bile saldırganlığı, alışkanlık haline getirmemesi teşvik edilebilir.
29:22Fakat bir risk de var.
29:24Özellikle çocuklar ve gençler insan gibi konuşan bir makineyle gerçek bir insan arasındaki duygusal farkı ayırt etmekte zorlanabilir.
29:33İşin bir de ekonomik boyutu var.
29:35Bugün yapay zeka insanların yaptığı pek çok işi üstlenmeye hazırlanıyor.
29:40Yazılımcıların, tasarımcıların, müşteri temsilcilerinin ve hatta gazetecilerin çalışma biçimlerini değiştiriyor.
29:46Bir tarafta insan emeğinin ekonomik geleceği tartışılıyor.
29:49Diğer tarafta ise makinelerin ahlaki statüsü gündeme geliyor.
29:53Bu çelişki oldukça dikkat çekici.
29:56Üstelik yapay zekanın insanlaştırılması şirketler açısından ticari bir avantaj da yaratabilir.
30:01Düşünün bir yazılımı beğenmezseniz başka biri yazılımı seçersiniz.
30:05Ama karşınızda sizi anlayan, sizinle konuşan, duygusal yakınlık kurduğunuz bir yapay zeka olduğunu düşünseniz.
30:13Onu bırakmak eskisi kadar kolay olmayabilir.
30:16Bu da müşteri bağımlılığını arttırabilir.
30:18Elbette Antropik'in bu kararı sırf ticari amaçlarla alındığını söyleyemeyiz.
30:23Şirket bilinç ve modern refahı konusundaki bilimsel belirsizliği ciddiye aldığını açıklıyor.
30:28Ancak ahlaki bir yaklaşımın ekonomik sonuçlar doğurması da mümkün.
30:33Peki meselenin siyasi boyutu ne?
30:35Antropik yalnızca yapay zeka'ya kötü muameleyi düzenlemiyor.
30:39Sahte propagandalarına, seçimlerde aldatıcı faaliyetlere, izinsiz gözetim sistemlerine ve silah geliştirmeye yönelik yasakları da netleştiriyor.
30:47Buraya kadar oldukça anlaşılır.
30:50Ancak önemli bir ayrıntı var.
30:52Şirket kişiselleştirilmiş seçmen hedeflemesine yönelik genel yasağı kaldırırken aldatıcı sistemleri ve kişisel verileri kötüye kullanmayı yasaklamayı sürdürüyor.
31:02Peki seçmene kendi dilinde seçim bilgisi vermekle onun korkularını ve ekonomik endişelerine göre siyasi mesaj hazırlamak aynı şey mi?
31:12Elbette değil.
31:13İkinci yöntem de her durumda yasa dışı ve aldatıcı olmayabilir.
31:17Fakat daha fazla veriye ve güçlü algoritmalara sahip siyasi aktörlere avantaj sağlayabilir.
31:24Dahası Antropik'in belirli kamu kurumlarıyla güvenlik koşullarına bağlı olarak farklı kullanım sözleşmeleri de yapabiliyor.
31:31İşte burada büyük bir soru ortaya çıkıyor.
31:34Toplumun geleceğini etkileyen dijital kuralları kim koyacak?
31:38Devletler mi?
31:39Demokratik kurumlar mı?
31:40Yoksa kullandığımız teknolojilerin sahibi olan şirketler mi?
31:44Şirketlerin güvenlik kuralları belirlemesi önemli.
31:47Ancak bu kuralların nasıl uygulandığı ve kimin tarafından denetlendiği de en az bunun kadar önemli.
31:54Çünkü yapay zeka artık yalnız sorularımıza cevap veren bir yazılım değil.
31:59Fabrikalarda makineleri, laboratuvarda cihazları ve fiziksel dünyada hareket eden robotları da yönetecek.
32:05Antropik'in yeni politikası tehlikeli fiziksel işlemlerde sistemi gözetleyip durdurabilecek yetkin bir insanın bulunmasını ve bağımsız güvenlik önlemlerinde şart koşuyor.
32:15Ve bu da bize önemli bir gerçeği hatırlatıyor.
32:19Yapay zekanın daha fazla yetenek kazanması insan denetiminden vazgeçilmesi anlamına asla gelmemeli.
32:25Ve bütün bu tartışmaların ortasında gözden kaçırmaması gereken başka bir nokta var.
32:31Henüz acı çektiği kanıtlanmamış makinelerin refahını konuşuyoruz.
32:34Oysa bu teknolojiler nedeniyle işini kaybetme riski yaşayan, geliri belirsizleşen veya mahremiyetinden endişe eden gerçek insanlar var.
32:43Elbette makinelerin gelecekte ahlaki açıdan değerlendirip değerlendirmeyeceği araştırılmalı.
32:48Ancak teknolojinin ürettiği ekonomik değerin kimlere dağıtılacağı ve insanların nasıl etkileneceği de aynı ciddiyetle el alınmalı.
32:57Kısacası antropik kararı yalnızca yapay zekaya nazik davranmakla ilgili değil.
33:02İnsanlık kendi geliştirdiği makinelerle nasıl bir ilişki kuracağını yeniden düşünmeye başlıyor.
33:08Fakat geleceğin en önemli sorusu makinelerin bir gün insan gibi hissedip hissetmeyeceği olmayabilir.
33:15Asıl soru şu, biz makinelere nasıl davranacağımızı tartışırken makinelerin hayatımızı nasıl yöneteceğine kim karar verecek?
33:24İnsanlık mı yoksa o makinelerin sahibi olan o büyük şirketler mi?
33:32Avrupa'nın elektrik santrallerinde büyük tehlike, Türkiye'de risk altındaki ülkeler arasında.
33:38Peki bir bilgisayar korsanı tek tuşta binlerce insanı elektriksiz bırakabilir mi?
33:43Az sonra teknoloji raporunda.
33:49Şimdi de yapay zekanın en ilginç kullanım alanlarından birine sizleri götürüyoruz.
33:54Ölen bir insan yıllar sonra mahkeme salonunda tekrar konuşsa o dava nasıl şekillenir?
34:00Yapay zeka artık bunu mümkün kılıyor.
34:02Ancak ABD yaşanan bir olay teknolojinin adalet sistemini nasıl etkileyebileceğine ilişkin büyük bir tartışma başlattı.
34:09Olay 2021 yılında Arizona'da yaşayan bir cinayetle başladı.
34:14Trafikte çıkan tartışmada Christopher isimli bir kişi silahla vurularak öldürüldü.
34:18Cinayetin ardından yargılanan Gabriel nefsi müdafaa savunması yaptı.
34:22Ancak jüri bu savunmayı reddetti.
34:25Asıl dikkat çekici gelişme ise cezanın belirlendiği duruşmada yaşandı.
34:29Öldürülen Christopher yapay zeka sayesinde mahkeme salonuna adeta geri döndü.
34:34Ailesi Christopher'ın görüntüsünü ve sesini kullanarak dijital bir video hazırlattı.
34:39Videoda Christopher kendisini öldüren kişiye sesleniyor.
34:42Hatta onu affettiğini bile söylüyor.
34:45Üstelik bütün bunlar mahkeme salonunda hakimin karşısında yaşanıyordu.
34:49Hakim videodan etkilendiğini açıkça ifade etti.
34:52Sanık ise 10 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldı.
34:56Ancak sanığın avukatı karara itiraz etti.
34:59Ve 30 Eylül 2026'da Arizona'da temyiz mahkemesi hapis cezasını bozdu.
35:04Gerekçi oldukça çarpıcıydı.
35:07Çünkü videodaki sözler hayatını kaybeden kişinin gerçek ifadeleri değildi.
35:11Ailesinin onun adına yazdığı cümlelerdi.
35:13Mahkemeye göre yapay zeka ile oluşturulan bu konuşmanın cezayı etki etmesi adil yargılanma hakkını ihlal ediyordu.
35:21Sanığın suçluğuna ilişkin karar değişmedi.
35:23Ancak cezanın yeniden belirlenmesine hükmedildi.
35:27İşte bu olay teknolojinin önümüze koyduğu çok önemli bir soruyu gündeme taşıdı.
35:31Yapay zeka bir insanın yüzünü, sesini ve konuşma biçimini taklit edebiliyor.
35:35Peki onun düşüncelerini temsil edebilir mi?
35:37Daha önemlisi artık hayatta olmayan bir insana söyletilen sözler başka bir insanın kaderini belirleyebilir mi?
35:46Avrupa'nın enerji altyapısında büyük bir siber güvenlik açığı ortaya çıktı.
35:50Binlerce güneş ve rüzgar santralinin kontrol sistemlerine internet üzerinden erişebildiği belirlendi.
35:56Üstelik risk altındaki ülkenin arasında Türkiye'de var.
35:59Hollandalı siber güvenlik araştırmacılarının 40 ülkede gerçekleştirdiği inceleme endişe verici sonuçları ortaya koydu.
36:06Avrupa geleni de 8547 enerji sistemine internet üzerinden erişilebilir durumda olduğu ortaya çıktı.
36:13Bunların 7942'si güneş, 605'i ise rüzgar enerjisi tesisleriyle bağlantılı.
36:20Sistemin başında 2766 sistemle İspanya bulunuyor.
36:24Onu Yunanistan, İtalya ve Almanya takip ediyor.
36:27Türkiye'de ise güneş enerji santralleriyle bağlantılı 454 sistemin internette açık olduğu tespit edildi.
36:34Peki bu durum neden tehlikeli?
36:36Çünkü bazı sistemler yalnızca elektrik üretimini izlemekle kalmıyor.
36:41Santrallerin çalışmasını uzaktan yönetmek içinde kullanılıyor.
36:44Araştırmacılar bir rüzgar türbininin kontrol ekranında başlatma, durdurma ve sıfırlama seçeneklerinin
36:50internet üzerinden görüntülenebildiğini ortaya çıkardı.
36:53Bu söz konusu sistemlerin mutlaka ele geçirildiği anlamına gelmiyor.
36:57Ancak siber saldırganlar için ciddi bir risk oluşturuyor.
37:01Üstelik bu güvenlik açıkları tespitinde makine öğrenmesi teknolojisi kullanıldı.
37:06Yani yapay zeka destekli yöntemler enerji altyapısındaki zayıf noktaları bulmak için kullanılabildiği gibi
37:13saldırganların da işini kolaylaştırabiliyor.
37:16Tehlike yalnızca Tehru'den ibaret değil.
37:18Aralık 2025'te Polonya'da en az 30 rüzgar ve güneş enerjisi tesisi siber saldırılarının hedefi olmuştu.
37:26Santraller elektrik üretmeye devam etse de şebeke istemcileriyle iletişim kesilmişti.
37:31Uzmanlar benzer saldırıların önlenmesi için enerji tespitlerinin kontrol sistemlerinin
37:36doğrudan internet erişimine kapatılması ve güvenli bağlantı yöntemleriyle kullanılması gerektiğini vurguluyor.
37:43Çünkü artık enerji güvenliği yalnızca elektriği üretmekten ibaret değil.
37:47O elektriği yöneten dijital sistemleri de korumak gerekiyor.
37:52Teknoloji raporunun bu haftalıkta sonuna geldik.
37:55Bugün otomobillerin güvenliğinden robotların vergilendirilmesine,
37:59yapay zekanın sınırlarından dijital dünyanın hayatımız üzerindeki etkilerine kadar pek çok konuyu ele aldık.
38:05Artık sadece teknolojinin neler yapabildiğini değil,
38:08kimin kontrolünde olduğunu ve insanlığa nasıl hizmet ettiğini de sorgulamamız gerekiyor.
38:13Biz de teknoloji raporunda bu soruların peşinden gitmeye devam edeceğiz.
38:17Haftaya yeni gelişmelerle ve farklı konularla yeniden görüşmek üzere.
38:21Teknolojiyle kalın, hoşçakalın.

Önerilen